Raadsvoorstel Kadernota 2027 Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio NHN
Tekst van het document
RAADSVOORSTEL Raadsvergadering:
19 februari 2026
Agendapunt: Commissie:
Gezamenlijk
Portefeuillehouder: Relatie met andere portefeuillehouder(s):
Anja Schouten (Openbare orde en veiligheid) Christian Schouten (Financiën)
Onderwerp: Zienswijze Kadernota 2027 Veiligheidsregio Noord-Holland Noord
Voorgesteld besluit 1. Te besluiten de volgende zienswijze af te geven. Het bestuur van de Veiligheidsregio NoordHolland Noord de opdracht te geven tot het uitvoeren van een efficiencyonderzoek gericht op alle activiteiten en budgetten van de Veiligheidsregio NHN waarin onderzocht wordt of er financiële 2.
dekking gevonden kan worden binnen de bestaande middelen. Het college opdracht te geven om de zienswijze door middel van de bijgevoegde brief aan het dagelijks bestuur van de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord kenbaar te maken.
Inleiding Het dagelijks bestuur van de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord heeft op 16 december 2025 de Kadernota 2027 aangeboden aan de deelnemende gemeenteraden. U wordt gevraagd om een zienswijze te geven op dit toegezonden stuk en deze kenbaar te maken aan het dagelijks bestuur van de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord. Het dagelijks bestuur legt deze vervolgens voor aan het Algemeen Bestuur ter besluitvorming in de vergadering van 13 maart 2026. Dit voorstel staat in relatie tot n.v.t. Argumenten Kadernota 2027 In de kadernota zijn op hoofdlijnen de inhoudelijke ontwikkelingen, prioriteiten, financiële uitgangspunten en risico’s voor het begrotingsjaar 2027 van VR NHN beschreven. Deze zijn gebaseerd op het in 2024 vastgestelde Beleidsplan VR NHN 2024-2027 en het Meerjarenontwikkelplan Brandweer 2024-2027. De kadernota vormt na vaststelling de basis voor de begroting. Belangrijke punten uit de kadernota zijn: - Versterken maatschappelijke weerbaarheid -
Informatiefundament
-
Op peil houden materieel
Kadernota 2026
1
1.
Versterken maatschappelijke weerbaarheid
De Veiligheidsregio speelt een steeds grotere rol in maatschappelijke thema’s als weerbaarheid. Er is een regionaal programma ‘versterken weerbaarheid’ ingericht. In 2027 richten zij zich op: - Versterken van de eigen continuïteit -
Inzet van risico- en crisiscommunicatie
-
Versterking van het netwerk, vooral gericht op de samenwerking met gemeenten, inwoners,
-
bedrijven en maatschappelijke organisaties Aansluiting op lokale initiatieven en partners
-
Het inrichten van een netwerk van lokale noodsteun- en coördinatiepunten
De activiteiten die hiervoor worden uitgevoerd worden bekostigd uit de bestaande begroting. 2.
Informatiefundament
De provincie heeft vanuit de archiefwet haar zorgen geuit over de informatievoorziening van VRNHN en houdt toezicht. Het belang van verdere professionalisering van de informatievoorziening is beschreven als collectieve opgave in het beleidsplan 2024-2027. Zonder meer regie op informatiebeheer en informatievoorziening ontstaan er risico’s op datalekken, onvoldoende transparantie, ontoereikende besluitvorming, onvindbare of onjuiste informatie en juridische kwetsbaarheid en voldoen zij niet meer aan de wetten. De provinciale archiefinspectie heeft de VRNHN om die reden vorig jaar onder verzwaard toezicht gesteld. De VRNHN heeft een verbeterplan ingediend en de eerste stappen zijn gezet om dit plan uit te voeren. 3. Op peil houden materieel Het jaar 2022 was het begin van oplopende geopolitieke spanningen door het uitbreken van de Russisch-Oekraïense oorlog. Daarnaast ging de wereldeconomie van het ‘coronaslot’ af, wat de vraag naar producten en diensten enorm heeft doen stijgen. Doordat de indexatie op basis van de FUGR hierbij achterblijft, ontstaat volgens de Veiligheidsregio een jaarlijks oplopend tekort in de begroting. Met het opstellen van de meerjarenbegroting 2026-2029 werd duidelijk dat de afschrijvings- en rentelasten van het specialistische brandweermaterieel sterker stijgt dan de gemiddelde prijzen.
Hierdoor worden de rente en afschrijvingen van het specialistisch brandweermaterieel niet volledig gedekt door de prijsindexatie vanuit de FUGR en wordt door de Veiligheidsregio om een extra bijdrage van de gemeenten gevraagd. In de kadernota is een extra bijdrage opgenomen van € 1.261.000 voor de hogere afschrijving- en rentelasten vanwege de fors gestegen materiaalkosten als gevolg van de vervangingsinvesteringen van specialistisch brandweermaterieel. De afschrijvings- en rentelasten van het specialistische brandweermaterieel stijgen harder dan de prijsindexatie die de Veiligheidsregio daarvoor ontvangt. Het volume van dit materieel is over de afgelopen 10 jaar gelijk en hangt 1:1 samen met het fijnmazige en lokaal verankerde model van brandweerzorg. Zo zijn bijvoorbeeld de prijzen van tankautospuiten over de laatste 8 jaar gestegen met 63 %, terwijl de indexatie over die periode 31 % was. De VRNHN heeft een kapitaalintensieve organisatie van operationele hulpverleningseenheden op basis van een fijnmazig model. In de grote aantallen voertuigen heeft dit een groot effect op de financiën, zeker nu veel materieel vervangen dient te worden. De Veiligheidsregio heeft de afgelopen jaren gekeken naar de mogelijkheden de kosten voor het brandweermaterieel te verminderen.
Zo zijn de afschrijvingstermijnen aangepast tot zelfs langer dan het landelijk voorgeschreven termijnen, wordt kritisch gekeken naar extra middelen op de voertuigen en is het volume van het wagenpark nagenoeg onveranderd sinds de regionalisering in 2015.
Kadernota 2026
2
De Veiligheidsregio lost zelf € 426.000 op door langere afschrijvingslasten te hanteren. Een extra financiering van de overige €1.261.000 door de gemeenten is onmisbaar voor het behoud hiervan.
Kanttekeningen en alternatieven 1.
Versterken maatschappelijke weerbaarheid
De gemeente Alkmaar is naast Den Helder, Medemblik en Schagen één van de vier gemeenten die in 2026 deel zullen uitmaken van de pilot noodsteunpunten. De pilot wordt uitgerold conform de opdracht pilots noodsteunpunten van de VNG en het Veiligheidsberaad. Daarin staat opgenomen waar een lokaal noodsteunpunt (NSP) en een coördinatiepunt (CP) minimaal aan moeten voldoen en welke uitgangspunten gelden voor een landelijk netwerk aan noodsteunpunten. Dit betekent dat we dezelfde taal en doelen aanhouden als landelijk is afgesproken. Naast deelname aan deze pilot blijft Alkmaar uiteraard stappen maken conform het in 2025 aangeboden plan van aanpak, waarover de raad op 2 december 2025 door middel van een raadsinformatiebrief is geïnformeerd over de voortgang. 2.
Informatiefundament
De inspectie heeft haar vertrouwen uitgesproken en het verzwaard toezicht opgeheven onder de uitdrukkelijke voorwaarde dat het verbeterplan wordt uitgevoerd. Het verbeterplan loopt van 2025 tot en met 2028. Via de kadernota wordt een bijdrage gevraagd voor de versterking van het informatiefundament. De Veiligheidsregio geeft aan dat dit een eerste stap is in het realiseren van het verbeterplan en dat hiervoor de komende jaren nog verdere aanvullende middelen noodzakelijk zijn. 3.
Op peil houden materieel
Eerder genomen besluiten en de impact op de brandweerzorg In de aanloop naar het opstellen van het meerjarenontwikkelplan in 2023 ontstond er onrust bij de vrijwillige-, beroepsbrandweer en bij veel gemeenten. Het werd duidelijk dat om de brandweer toekomstbestendig te maken en te houden er keuzes gemaakt moesten worden. Een groot aantal gemeenteraden, waaronder Alkmaar, sprak zich uit om het voorzieningenniveau te behouden. Politieke partijen riepen op tot meer verbinding tussen de veiligheidsregio en de vrijwilligers, herziening van de plannen en behoud van het fijnmazige stelsel. Deze periode heeft veel impact gehad op alle betrokken partijen maar heeft geleid tot het vaststellen van het Meerjarenontwikkelplan Brandweer 2024 – 2027 en het duidelijk uitspreken van de voorkeur voor het behouden van het fijnmazige brandweernetwerk op basis van vrijwilligheid. In het coalitieakkoord ‘’Vertrouwen in Alkmaar’’ staat opgenomen dat het aantal brandweerposten en kazernes intact blijft. Ook wordt benoemd dat posten niet mogen worden uitgekleed. Dit heeft direct betrekking op brandweermaterieel zoals voertuigen en operationele middelen. De financiering van dit materieel is onmisbaar voor het behoud van het fijnmazige brandweernetwerk. Dit model vormt de kracht van onze regio en is cruciaal voor snelle en lokaal verankerde brandweerzorg.
Vanuit deze insteek is door de gemeenteraad in de eerdere zienswijzen op het meerjarenontwikkelplan 2024-2027, beleidsplan 2024-2027 en de kadernota 2026 VRNHN aldoor het standpunt ingenomen ter bescherming van het fijnmazige brandweernetwerk en het behouden van posten, kazernes en vrijwilligers.
Kadernota 2026
3
Met name tijdens de behandeling van de kadernota 2026 kwam dit sterk naar voren. In 2025 waren er zorgen over het aankomende ravijnjaar van 2026 en onze eigen gemeentelijke begroting. Om die reden kreeg de gemeenschappelijke regeling van de Veiligheidsregio NHN een taakstelling om 4% te bezuinigen. Bezuinigen binnen de publieke sector is nooit eenvoudig, zeker niet als de gevolgen ervan de veiligheid van onze inwoners raken. Alles afwegend kwam het bestuur van VR NHN tot de bevinding dat meer dan 4% bezuinigen fundamenteel ten koste zou gaan van de slagkracht van de brandweer en daarmee van de veiligheid van onze inwoners. De Veiligheidsregio keek bij de bezuinigingen naar de mogelijkheden om het brandweermaterieel te verminderen. In de vergadering van het algemeen bestuur van maart 2025 is unaniem besloten akkoord te gaan met de bezuiniging van 4% met als amendement dat het verminderen van repressief brandweermaterieel wordt uitgesloten omdat dit ten koste gaat van het fijnmazige brandweernetwerk. De eerder genomen besluiten voor het behouden en investeren in een fijnmazig brandweernetwerk leiden nu tot de noodzaak voor aanvullende middelen. Bij het opstellen van de meerjarenbegroting 2026-2029 werd duidelijk dat de afschrijvings- en rentelasten van het specialistische brandweermaterieel sterker stijgen dan de gemiddelde prijzen.
Hierdoor worden de rente en afschrijvingen van het specialistisch brandweermaterieel niet volledig gedekt door de prijsindexatie. Financiële gevolgen De hogere kapitaallasten worden volgens de Veiligheidsregio deels veroorzaakt door het harder stijgen van de prijsindexatie dan de compensatie die de Veiligheidsregio daarvoor ontvangt. Over de wijze van indexeren zijn duidelijke afspraken gemaakt in de zogenaamde Financiële Uitgangspunten Gemeenschappelijke Regelingen. Een belangrijke doelstelling van de FUGR was om hierover juist vooraf afspraken te maken, zodat zowel aan de kant van de gemeenschappelijke regeling als aan de kant van de gemeente binnen deze kaders gestuurd kan worden. Het voorstel van de Veiligheidsregio betekent dat wordt afgeweken van deze afspraken en het financiële nadeel bij de gemeente wordt neergelegd. De gemeente wordt volgens de bekostigingsmethodiek van het gemeentefonds niet achteraf gecompenseerd voor deze hoger dan verwachte indexatie. De gemeente Alkmaar heeft in de begroting 2026 maatregelen moeten nemen om tot een sluitende begroting te komen. De Veiligheidsregio heeft hieraan bijgedragen door bij de begroting 2026 een bezuiniging door te voeren van 4%. De meerjarenraming van de gemeente laat vanaf 2027 oplopende tekorten zien, waarvoor nog geen oplossing voorhanden is.
Een hogere structurele bijdrage aan de Veiligheidsregio betekent dat het tekort toeneemt en de toekomstige bezuinigingsopgave voor de gemeente groter wordt. Duiding van het dilemma en het verzoek aan de VRNHN Door het hierboven genoemde ontstaat het dilemma dat inkrimpen op het fijnmazige brandweernetwerk op basis van eerdere besluitvorming niet wenselijk is, maar het loslaten van de bestuurlijke financiële afspraken met betrekking tot de wijze van indexeren in de zogenaamde Financiële Uitgangspunten Gemeenschappelijke Regelingen ook niet. Een belangrijke doelstelling van de FUGR was om hierover juist vooraf afspraken te maken, zodat zowel aan de kant van de gemeenschappelijke regeling als aan de kant van de gemeente binnen deze kaders gestuurd kan worden. Vanwege dit bestuurlijke dilemma stelt Alkmaar voor het bestuur van de Veiligheidsregio NoordHolland Noord de opdracht te geven tot het uitvoeren van een efficiencyonderzoek gericht op alle
Kadernota 2026
4
activiteiten en budgetten van de VRNHN waarin onderzocht wordt of er financiële dekking gevonden kan worden binnen de bestaande middelen. Een in 2025 vergelijkbaar uitgevoerd onderzoek bij de OD NHN heeft opgeleverd dat daar een efficiencybesparing mogelijk is. Financiële aspecten De bijdrage 2027 aan de VRHNH wordt geïndexeerd conform de door gemeenten vastgestelde regeling Financiële Uitgangspunten Gemeenschappelijke Regelingen (FUGR). Het indexatiepercentage 2027 voor alle gemeenschappelijke regelingen in Noord-Holland Noord is vastgesteld op 7,6% en betekent dat de begroting van de Veiligheidsregio met € 4,5 miljoen wordt verhoogd. Daarnaast wordt door de Veiligheidsregio voorgesteld om extra middelen beschikbaar te stellen voor het versterken van het informatiefundament (€ 0,2 miljoen) en voor de hogere kapitaallasten van het materieel (€ 1,3 miljoen). De exacte bijdrage voor Alkmaar in 2027 staat nog niet vast, omdat de verdeelsleutel in februari 2027 wordt bepaald. Uitgaande van de verdeelsleutel van 2026 (18,4%) wordt de bijdrage voor de gemeente Alkmaar verhoogd met € 1,1 miljoen en komt daarmee uit op € 11,9 mln. De voorgestelde verhogingen bestaan uit de indexatie (€ 820.000), versterken informatiefundament (€ 36.000) en kapitaallasten brandweermaterieel (€ 232.000).
Vervolg en communicatie Na afloop van de raadsvergadering verstuurt het college de zienswijze van de raad aan het dagelijks bestuur van de Veiligheidsregio NHN. Op 13 maart 2026 vergadert het algemeen bestuur over de Kadernota 2027.
Bijlagen 1.
Aanbiedingsbrief Kadernota VRNHN 2027
2.
Kadernota VRNHN 2027
3.
Brief aan Dagelijks Bestuur VRNHN
Burgemeester en wethouders van Alkmaar, mw. drs. A.M.C.G. Schouten, burgemeester
dhr. R.M. Reus, gemeentesecretaris
Collegevergadering: 6 januari 2026
Kadernota 2026
5
RAADSBESLUIT Nr. De raad van de gemeente Alkmaar; Gelet op Het besluit van burgemeester en wethouders van 6 januari 2026 Het advies van de commissie Gezamenlijk 10 februari 2026 Het bepaalde in de Wet gemeenschappelijke regelingen.
Besluit 1. Te besluiten de volgende zienswijze af te geven. Het bestuur van de Veiligheidsregio NoordHolland Noord de opdracht te geven tot het uitvoeren van een efficiencyonderzoek gericht op alle activiteiten en budgetten van de Veiligheidsregio NHN waarin onderzocht wordt of er financiële dekking gevonden kan worden binnen de bestaande middelen. 2.
Het college opdracht te geven om de zienswijze door middel van de bijgevoegde brief aan het dagelijks bestuur van de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord kenbaar te maken.
Alkmaar, De raad van Alkmaar, 19 februari 2026 mw. drs. A.M.C.G. Schouten, burgemeester
mw. mr. V.H. Hornstra, griffier
Kadernota 2026
6