Raadsvoorstel Aanbieding Rekenkameronderzoek Werkt het Inkopen en aanbesteden met SROI

RAADSVOORSTEL Raadsvergadering:

20 november 2025

Agendapunt: Commissie:

Sociaal

Portefeuillehouder:

Christian Schouten

Relatie met andere portefeuillehouder(s):

Robert te Beest

Onderwerp: Raadsvoorstel Rekenkameronderzoek “Werkt het? Inkopen en Aanbesteden met Social Return On Investment?” Voorgesteld besluit 1.

in te stemmen met de onderstaande aanbevelingen, zoals verwoord op pagina 12 van het Rekenkameronderzoek “Werkt het? Inkopen en Aanbesteden met Social Return On Investment?”: Aanbevelingen: 1) Geef invulling aan de afspraken van het Manifest Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen; 2) Veranker SROI meer dan nu het geval is, in het werkproces; 3) Betrek Zaffier structureel en tijdig in het aanbestedingstraject, zodat hun kennis optimaal kan worden benut; 4) Geef aandacht aan monitoring. Implementeer daarvoor WIZZR in de gemeentelijke organisatie; 5) Verzoek het college om binnen maximaal een jaar te rapporteren over: a. Aantal opdrachten met SROI-verplichting; b. Omvang en invulling van die verplichtingen; c. Aantal mensen dat hierdoor werk heeft gevonden (en met welk profiel), of is geholpen met ontwikkeling; d. Gebruik van sociaal inkopen en bijbehorende effecten op werkgelegenheid;

2.

kennis te nemen van de conclusies zoals verwoord op pagina 11 van het Rekenkameronderzoek “Werkt het? Inkopen en Aanbesteden met Social Return On Investment?”;

3.

beleid voor sociaal inkopen te ontwikkelen en te implementeren. Geef expliciet richting aan hoe sociaal inkopen (artikel 2.82 Aanbestedingswet) als instrument ingezet moet worden;

4.

het college opdracht te geven om deze aanbevelingen uit te voeren en de raad jaarlijks te informeren over de voortgang van de uitvoering van de aanbevelingen.

Raadsvoorstel Rekenkameronderzoek “Werkt het? Inkopen en Aanbesteden met Social Return On Investment?”

1

Samenvatting De Rekenkamer van Alkmaar heeft onderzoek gedaan naar ‘social return’ bij het inkoop-en aanbestedingsbeleid. Dit onderzoek komt voort uit één van de jaarlijkse onderzoeken die de Rekenkamer doet in haar functie zoals vastgelegd in de Verordening gemeentelijke Rekenkamer Alkmaar (vastgesteld op 6 juli 2023) en verder uitgewerkt in het onderzoeksprotocol (vastgesteld op 6 december 2023). Dit raadsvoorstel wordt daarom ook aangeboden vanuit de Rekenkamer Alkmaar. Het onderzoeksrapport “Werkt het? Inkopen en Aanbesteden met Social Return on Investment” van de Rekenkamer Alkmaar bevat de uitkomsten van het onderzoek naar het effect van de ‘Social Return on Investment’-verplichting bij aanbestedingen, inclusief de aanbevelingen gericht aan de raad. Voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt is het moeilijker om werk te vinden. Eén van de manieren om deze mensen aan werk te helpen is ‘Social Return on Investment’ (SROI). Hierbij maakt de gemeente in haar rol als opdrachtgever van gemeentelijke aanbestedingen, afspraken met een opdrachtnemer over het inzetten en ontwikkelen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Er kan ook direct worden ingekocht bij sociale ondernemingen of sociale werkplaatsen. Dit onderzoek richt zich, naast de aanbestedingen van de gemeente Alkmaar zelf, ook op de aanbestedingen door Stadswerk072 en NORA.

Beide organisaties kopen jaarlijks voor tientallen miljoenen aan werken, leveringen en diensten in. De hoofdvraag in het onderzoek luidde: “Wat is het effect van het aanbestedingsbeleid met betrekking tot SROI om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk te helpen?”. De aanbevelingen zijn gebaseerd op de resultaten en conclusies van het onderzoek. Dit voorstel staat in relatie tot n.v.t. Argumenten Op basis van de bevindingen in Deel II van het onderzoek en de antwoorden op de deelvragen zoals deze zijn verwoord vanaf pagina 8 van het onderzoeksrapport stelt de Rekenkamer van Alkmaar vast dat: 1.

SROI onderdeel is van het Alkmaarse aanbestedingsbeleid. Het beleid is op papier verankerd, maar in de praktijk ontbreekt op dit moment een integrale, structurele borging en monitoring. Om deze reden is het effect van het aanbestedingsbeleid op SROI nu onbekend.

2.

Gezien de monitoring van het toepassen van SROI pas dit jaar is gestart, kan er geen totaaloverzicht worden gegenereerd hoe en hoe vaak SROI is toegepast bij aanbestedingen. Hierdoor is er bij de gemeente geen zicht op naleving en kunnen bijsturing of handhaving niet plaatsvinden.

Kanttekeningen en alternatieven N.v.t. Financiële aspecten N.v.t.

Raadsvoorstel Rekenkameronderzoek “Werkt het? Inkopen en Aanbesteden met Social Return On Investment?”

2

Vervolg en communicatie Het raadsbesluit en het onderzoeksrapport is gepubliceerd op het raadsinformatiesysteem en is tevens ter kennisgeving aangeboden aan de pers. Bijlagen 1.

Rekenkameronderzoek “Werkt het? Inkopen en aanbesteden met SROI”

2.

Aanbiedingsbrief Rekenkameronderzoek “Werkt het? Inkopen en aanbesteden met SROI”

3.

Bestuurlijke reactie van het college van burgemeester en wethouders

Datum: 18 september 2025 Rekenkamer Alkmaar L. van Duivenvoorde Voorzitter

Raadsvoorstel Rekenkameronderzoek “Werkt het? Inkopen en Aanbesteden met Social Return On Investment?”

3

RAADSBESLUIT Nr. De raad van de gemeente Alkmaar; Gelet op Het advies van de commissie Ruimte Besluit 1.

in te stemmen met de onderstaande aanbevelingen, zoals verwoord op pagina 12 van het Rekenkameronderzoek “Werkt het? Inkopen en Aanbesteden met Social Return On Investment?”: Aanbevelingen: 1) Geef invulling aan de afspraken van het Manifest Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen; 2) Veranker SROI meer dan nu het geval is, in het werkproces; 3) Betrek Zaffier structureel en tijdig in het aanbestedingstraject, zodat hun kennis optimaal kan worden benut; 4) Geef aandacht aan monitoring. Implementeer daarvoor WIZZR in de gemeentelijke organisatie; 5) Verzoek het college om binnen maximaal een jaar te rapporteren over: a.

Aantal opdrachten met SROI-verplichting;

b.

Omvang en invulling van die verplichtingen;

c.

Aantal mensen dat hierdoor werk heeft gevonden (en met welk profiel), of is geholpen

met ontwikkeling; d. 2.

Gebruik van sociaal inkopen en bijbehorende effecten op werkgelegenheid;

kennis te nemen van de conclusies zoals verwoord op pagina 11 van het Rekenkameronderzoek “Werkt het? Inkopen en Aanbesteden met Social Return On Investment?”;

3.

beleid voor sociaal inkopen te ontwikkelen en te implementeren. Geef expliciet richting aan hoe sociaal inkopen (artikel 2.82 Aanbestedingswet) als instrument ingezet moet worden;

4.

het college opdracht te geven om deze aanbevelingen uit te voeren en de raad jaarlijks te informeren over de voortgang van de uitvoering van de aanbevelingen.

De raad van Alkmaar, 20 november 2025 mw. drs. A.M.C.G. Schouten, burgemeester mw. mr. V.H. Hornstra, griffier Raadsvoorstel Rekenkameronderzoek “Werkt het? Inkopen en Aanbesteden met Social Return On Investment?”

4