Presentatie Verkenning Universitair Onderwijs Alkmaar 14-5

Verkenning universitair onderwijs Alkmaar Nieuwe wegen in een veranderend landschap

Presentatie door Jeroen Stellmacher, Emma Hissink Muller, Saskia Vogelaar

Beschrijving

Beschrijving onderzoek

Lang-spelende ambitie in uitdagende tijden voor hoger onderwijs • “Is het haalbaar en wenselijk om universitair onderwijs te vestigen in Alkmaar, en welke stappen en randvoorwaarden zijn hiervoor noodzakelijk?”

Huidige context • Forse bezuinigingen, macrodoelmatigheidstoets, structurele tekorten.

• Lessen uit geschiedenis van oprichten universitair onderwijs • Historische primaire redenen voor universiteit • Studentengroei • Regionale binding (incl. behoud jongeren) • Economische impuls • Behoefte technisch talent • Rol van nationale overheid • Prognoses studenten grote rol • Urgentie-behoefte

• 18 universiteiten in 8 provincies.

3

• Klimaat internationale studenten • Dependances die niet lopen

Beschrijving onderzoek

Desalniettemin is een basis aanwezig in de regio • Centrale positie Alkmaar: OV verbinding, schakel tussen gemeenten, bedrijven en kennisinstellingen • Onderwijsaanbod • 14 vo scholen • Mbo/hbo aanbod • Technische opleiders (Tetrix, Espeq) • Verschillende innovatieve locaties in Alkmaar • Fieldlab Techvalley • Innovatielab van InHolland • Incubator Duurzame Energie alkmaar • METIP • Energy & Health Campus Petten, JRC Petten • TNO Solar Lab • Greenport NHN • InVesta • Universitaire netwerken • VU, AMC, WUR, UT, UvA

4

Trapmodel (randvoorwaarden)

Trapmodel (randvoorwaarden)

De weg naar een universiteit: vijf vormen van universitair onderwijs • Stadia kunnen worden gezien als groeipad •

Het is echter niet noodzakelijk om te starten bij stap 1

• Bij iedere stap zowel bedrijfsleven als maatschapppelijke organisaties en kennis/onderwijsinstellingen te betrekken.

6

Trapmodel

Trapmodel en aanwezigheid in Alkmaar Opdrachten • Relevante, regionale onderzoeksvr agen • Probleemeige naren vanuit praktijk • Onderzoeksstages

• •

Techvalley DataScience Alkmaar

Kans: meer hboonderzoeksstages 7

Fieldlabs • Contextrijke leeromgeving • Fysieke plek met praktijkgeric ht onderzoek • Samenwerkin g regio

•

Fieldlabs in waterstof, bodem, Techvalley

Kans: universiteiten sterker betrekken

Opleidingen • Hybride modules op locatie • Leren, werken, onderzoeken verbonden

• •

Greenchain NH Academische pabo

Kans: zorgcampus (NWZ, UvA, UMC)

Dependence/Ca mpus

University College

• Universitaire bachelor/ma ster op externe locatie • Regionaal gericht profiel

• Engelstalige brede bachelor

Kans: interesse UvA in zorg/defensie via Amsterdam Green Campus

•

• Internationaal

karakter • Kleinschalig onderwijs

•

Nog niet aanwezig Op lange termijn kans mits regio zich sterk specialiseert

SWOT elementen

SWOT (samengevat)

Sterktes

Zwaktes

• Inhoudelijke kracht & onderzoekspotentieel • De regio blinkt uit in sectoren met (inter)nationale betekenis • Er bestaan al sterke onderzoeksverbanden • Unieke faciliteiten

• Beperkte academische infrastructuur & cultuur • Aantrekkingskracht voor wetenschappers en studenten, • Geen universitaire labfaciliteiten • Ook de aantrekkingskracht als studentenstad beperkt.

• Bestaande infrastructuur & ecosystemen • Lokale initiatieven bieden een solide basis. • Lectoraten, practoraten en fieldlabs maken al verbinding in de waaier.

• Beperkte regionale vraag & draagvlak • De arbeidsmarkt vraagt vooral om mbo- en hbo-opgeleiden. • Veel vwo’ers kiezen voor hbo • Universitair onderwijs gezien als overbodig vanwege nabijheid alternatieven.

• Ruimtelijke, sociale en strategische kansen • Bereikbaarheid • Herbruikbare locaties • Behoefte aan talentbehoud

9

• Kleinschaligheid en concurrentiepositie • Een beperkt aantal opleidingen zal de studentenpopulatie niet fors doen groeien • Investeringen en strategische positionering noodzakelijk voor langdurige binding partners

SWOT (samengevat)

Kansen

Bedreigingen

• Thema-gebaseerde samenwerking en hybride modellen • Aansluiten op sterke regionale kennisdomeinen en bestaande initiatieven • Hybride vormen zoals fieldlabs, joint masters en living labs maken kleinschalige en praktijkgerichte universitaire activiteiten mogelijk

• Beperkende randvoorwaarden en landelijke concurrentie • Bezuinigingen • demografische krimp • hoge dichtheid van universiteiten zorgen voor een strenge doelmatigheidstoets

• Verbreding van doelgroepen en onderwijsmodellen • (Bij)scholing, masteropleidingen en onderwijs voor werkenden, zij-instromers en regionale talenten, bedient brede doelgroep • Volle universiteiten in de Randstad en de wens tot betaalbare studentenhuisvesting. • Talentbinding en structurele samenwerking • Behoud van jong talent en het aantrekken van hoogopgeleide professionals. • Door aansluiting op mbo-hbo-wo-leerlijnen kan een structureel kennis- en innovatie-ecosysteem ontstaan.

10

• Structurele kwetsbaarheid en afhankelijkheid • Financieel kwetsbaar door afhankelijkheid van beperkte studentenaantallen, overheidssteun en de beschikbaarheid van huisvesting. • Dreiging van versnippering en onvoldoende schaalgrootte • Beperkte aantrekkingskracht en internationale oriëntatie van actoren • Zonder inspanning blijft de aantrekkingskracht op studenten en wetenschappers beperkt. • Internationale spelers op relevante thema’s kiezen voor bestaande hubs met sterke infrastructuren en reputatie.

Conclusie en aanbevelingen

Conclusies en aanbevelingen

Ambitie, middelen, samenwerking, tijd Conclusies uit de verkenning • Sterke basis: Bestaand mbo- en hbo-aanbod, actief ecosysteem van bedrijven en kennisinstellingen. • Strategisch gelegen: Alkmaar ligt in een regio met groeikansen in sectoren als energie, agri, zorg en veiligheid.

• Geschiedenis en hernieuwde relevantie: De wens voor universitair onderwijs bestaat al sinds de jaren ’60. Huidige krapte op de arbeidsmarkt en regio-specifieke vragen bieden nieuwe kansen. • Concurrentie en uitdagingen: Nabijheid van Amsterdam, landelijke bezuinigingen en fragmentatie vragen om zorgvuldige aanpak. Vier strategische voorwaarden als rode draad • Ambitie – realistisch, stapsgewijs, gebaseerd op regionale kracht • Middelen – benut wat er al is, breid gericht uit • Samenwerking – organiseer intensieve en slimme coalities • Tijd – lange adem, slimme timing en fasering 12

• Haalbaarheid van een dependence: in onze verkenning is interesse getoond van universitaire partners om in Alkmaar activiteiten uit te breiden/cq op te starten. Rond thema’s als Energie; AI; Zorg en Veiligheid. Realiteit is wel dat er een sterke coalitie van bedrijfsleven/maatschappelijke organisaties; reeds aanwezig onderwijs en overheid moet staan. En dat er ruime financiële middelen zijn.

Conclusies en aanbevelingen

Ambitie, middelen, samenwerking, tijd

13

Realistische ambitie, regionaal geworteld

Benut bestaande middelen

• Start met niches • Werk met fieldlabs • Zoek actieve samenwerking uniersiteiten

• Verbind initiatieven • Bouw voort op lectoraten, practoraten en academische werkplekken • Ontwikkel aantrekkelijke propositie voor universiteiten

Intensieve en structurele samenwerking • Versterk triple-helix verbanden • Sluit aan bij regioinitiatieven • Richt governance in

Mik op middellange termijn (5+jaar) • Formuleer mijlpalen en lange termijnvisie • Ontwikkel flexibele en gefaseerde strategie • Structurele financiering

Bedankt voor de aandacht Vragen?

Contact: Saskia.vogelaar@birch.nl, jeroen.stellmacher@birch.nl