Position paper Regios NHN 2022 (achtergrondinformatie)

POSITION PAPER Noord-Holland Noord: Regio Alkmaar Regio West-Friesland Regio Kop van Noord-Holland

Presentatie 16 oktober 2022, Gijsbert van Iterson Scholten, wethouder Alkmaar

NOORD-HOLLAND NOORD REALISEERT 40.000 WONINGEN TOT 2030

Vanaf eind 2021 werkt Regio Noord- gemaakt over de randvoor- Holland Noord aan de uitwerking van waarden en het wegnemen van de Woondeal Noord-Holland Noord. knelpunten, borgen van De regio heeft in kaart gebracht wat investeringscapaciteit en de exacte regionale woningbouw- regievoering op conflicterende opgave is, welke infrastructurele opgaves. maatregelen nodig zijn en wat daarvoor specifiek gebiedsgericht De complexe opgaven worden vanuit het Rijk en de regio nodig is in deze position paper gecon- om deze opgave te realiseren. De cretiseerd. De woningbouw- regio heeft de resultaten van deze opgave in Noord-Holland verdieping gebundeld in het Noord, de duurzame Addendum van de Woondeal Noord- infrastructurele maatregelen Holland Noord (afgerond op 28 en de randvoorwaarden zijn september 2022). [1] gebundeld in de brief ‘reality check woningbouw Noord- Voor een gezonde woningmarkt en het Holland Noord’. oplossen van de woningnood kunnen de gemeenten in Noord-Holland Noord 40.000 woningen realiseren. Het realiseren van de woningen kan alleen indien er door Rijk en provincie wederkerige afspraken worden

[1] Addendum bij woondeal Noord- Holland Noord: regiospecifieke woon- en mobiliteitsopgaven (Companen, 19 september 2022). Position paper | 1

Voor een gezonde woning-markt en kan worden (adaptief het oplossen van de woningnood vermogen). Ook zet Noord– bieden gemeenten in Noord-Holland Holland Noord zich in om Noord en de provincie aan: harde plannen gerealiseerd te krijgen en als dit niet lukt deze 40.000 woningen toe te voegen tot plannen te deprioriteren. 2030, voor eigen inwoners en om de druk in de Metropool Regio Gemeenten en provincie moni- Amsterdam te verminderen. toren de realisatiecapaciteit, waardoor zij adaptief kunnen Verduurzamen en versterken van reageren op veranderingen in de bereikbaarheid van Noord- plannen. Bijvoorbeeld door Holland Noord. gerichte extra inspanning om projecten los te trekken met Een stevig zelfoplossend vermogen hulp van de provinciale bouw- in de regio, met waar nodig hulp ambassade en de circulair van het Rijk, om ons aanbod bouwexpert. Of door verschui- gestand te kunnen doen. ving van plancapaciteit tussen gemeenten. Vier opgaven vragen onze gezamenlijke inspanning, waarover Noord – Holland Noord-Holland Noord streeft Noord graag investeringsafspraken naar het gebruik van één maakt met provincie en Rijk: monitoringsysteem (Prima- vera) vanaf 1 januari 2023.

Opgave 1: Vergroten realisatie- GEMEENTEN, capaciteit woningbouw PROVINCIE EN De plancapaciteit is in aantallen vol- doende, maar nog niet overal juridisch MARKTPARTIJEN geborgd ('hard'). Veel plannen hebben nog geen ‘planologische status’, omdat ZETTEN ZICH ze nog in de verkenningsfase zitten. Om de minimaal 40.000 woningen in de SAMEN IN OM DE periode 2020 tot 2030 te realiseren, moet de planologische status geborgd BESTAANDE zijn via een vastgesteld bestemmings- plan. Zo kan vertraging of planuitval PLANCAPACITEIT zoveel mogelijk worden voorkomen. Gemeenten, provincie en marktpartijen VERSNELD HARD zetten zich samen in om de bestaande plancapaciteit versneld hard te maken; TE MAKEN tot 130% van de te bouwen 40.000 woningen, zodat planuitval opgevangen

Position paper | 2

Opgave 2: Versterken en verduur- zamen van de regionale bereikbaarheid

Om woningbouw versneld te kunnen a. realiseren en tegelijkertijd te bouwen optimaliseren van de Hoornse aan blijvende duurzame bereikbaarheid Lijn-corridor, met daarbinnen van de regio, is op de volgende het stationsgebied Hoorn als onderdelen de inzet vanuit het Rijk een OV-knooppunt en belangrijke randvoorwaarde. hub voor Westfriesland, en delen van de Kop van Noord- Vanuit het MIRT worden periodiek Holland; afspraken gemaakt met het Rijk over de bijdrage van het Rijk aan de b. regionale bereikbaarheid. Dit betreft optimaliseren van de aanpassing van de hoofdinfra- Zaancorridor/ Helderse lijn, structuur van de Helderse Lijn met OV-knooppunt Alkmaar, (Alkmaar-Schagen-Den Helder) en de OV-knooppunt Dijk en Waard, Westfriese Lijn (Alkmaar-Hoorn- de bereikbaarheid van De Kop, Enkhuizen), zodat de bereikbaarheid o.a. door oplossen van spoorse van de hele regio geborgd is. doorsnijdingen;

Extra woningbouw is alleen mogelijk c. als het regionale afvangen van mobiliteit en bereikbaarheidssysteem in alle efficiënter gebruik maken van facetten versterkt is. Daarom vragen de Ring Alkmaar, zodat deze de gemeenten en provincie aan het draaiende blijft en bijdraagt Rijk een noodzakelijke bijdrage aan aan realisatie van stadsrand- de regionale bereikbaarheid door hubs/ mobipunten. En zo versterking van de corridors: verbinding met heel Noord- Holland Noord en aansluiting op de corridors mogelijk maakt.

Deze noodzakelijke inzet vraagt een geschatte totale investering van het Rijk van inmiddels minimaal € 367 mln, waarvoor binnen de regio geen dekking is.

Rondom scharnierpunt Alkmaar gaat het om een geschatte investering van € 178-240 mln.

Opgave 3: Oplossen complexe gebiedsontwikkelingen

Veel gebiedsontwikkelingen worden Het bedrag is echter gestegen vertraagd door gebrek aan stikstof- door met name hogere bouw- ruimte; zeker sinds de aanpassing van kosten en extra noodzakelijke de rekenmethodiek per 20 januari 2021, investeringen. Ook de bedra- maar ook door complexe aansluiting op gen genoemd in het warmtenetten en beperkte Addendum zijn door sterk netcapaciteit bij Liander. gestegen inflatie aan verandering onderhevig. Op dit moment zijn nieuwe aansluitin- gen moeilijk of niet mogelijk. Hierdoor De provincie werkt samen met stagneren naast woningbouw ook de gemeenten en Liander aan bedrijfsverplaatsingen en daarmee een aanpak voor netcapaciteit. transformaties die woningbouw mogelijk maken. Acute en kordate inzet van de coördinerend minister van De gemeenten geven prioriteit aan Natuur en Stikstof is nodig om woningbouw bij OV-knooppunten woningbouw mogelijk te hou- (Alkmaars Kanaal, Stationsgebied den. De gemeenten en Heerhugowaard, Zandzoom, de Poort provincie bieden de minister van Hoorn) en stimuleren lopen en aan experimenten vorm te fietsen als onderdeel van de ketenreis. geven in het licht van woning- bouw en stikstofaanpak. Hierdoor moet de stikstofuitstoot als gevolg van verplaatsingen beperkt Regie van de minister van blijven.

In dit licht stimuleren de Economische Zaken is nodig gemeenten ook slimme mobiliteits- om knelpunten door tekort aan oplossingen (smart mobility) en netcapaciteit snel op te lossen circulaire- en biobased-bouwconcepten. voor versnelling van de woningbouw. Ook stimuleert Noord-Holland Noord bouwen met bouwhubs en het gebruik Naast uitbreiding van de van elektriciteit (in plaats van diesel- capaciteit gaat het ook om het generatoren) om de stikstofuitstoot bij toestaan van andere oplossing- nieuwbouw tot een minimum te en die een efficiënter gebruik beperken. van de netcapaciteit mogelijk maken. Dit kan door het De provincie werkt aan een plan van aanpassen van wetgeving en aanpak voor stikstofruimte, om toestaan dat Liander ook daarmee ook woningbouw mogelijk te andere oplossingen mag houden. Eerdere, meer globale faciliteren, zoals smart grids. ramingen vielen lager uit.

Position paper | 4

Opgave 4: Versterken organisatie en personele inzet

Er is regiobreed en nationaal een gebrek Van het Rijk vraagt Noord – aan menskracht. Dit speelt bij bouwers, Holland Noord verankering van corporaties en overheden op allerlei efficiëntere planologische niveaus (van planbegeleiding tot procedures. Inzet van de vergunningverlening) en specialismen provinciale flexpools voor (zoals planeconomen en verkeers- versnellingslocaties vraagt kundigen). Daarnaast zijn er veel continuering van de financiële beleidsdoelen vanuit verschillende ondersteuning vanuit de sectoren en overheden. De opeenstape- Rijksoverheid. ling van eisen kan zorgen voor vertraging. Om sneller, maar ook De gemeenten en provincie betaalbaarder, duurzamer en pakken samen de vier woon- klimaatadaptiever te bouwen, is een en mobliteitsopgaven aan. Dit evenwichtige weging van doelen nodig. gebeurt gecoördineerd vanuit Versnippering van aandacht wordt de samenwerking in Noord- voorkomen door focus op kansrijke Holland Noord. ontwikkelingen te houden.

Gemeenten en provincie geven prioriteit aan grotere woningbouwontwikkelingen van 200 woningen of meer nabij OV- knooppunten. Overheden werken OM SNELLER, hieraan samen vanuit de gemeenschap- pelijke doelen uit de Woondeal en de BETAALBAARDER, bereikbaarheidsvisiedoelen. DUURZAMER EN Hierbij staan realisatie van woningbouw en het stimuleren van smart-mobility KLIMAATADAPTIE- centraal. Gelet op de brede personeels- krapte is het voor gemeenten en VER TE BOUWEN, provincie essentieel om efficiënter te werken. Hiertoe zullen zij hun IS EEN EVENWICH- procedures verder stroomlijnen, in afstemming met marktpartijen. TIGE WEGING VAN Bovendien zullen gemeenten hiertoe expertise en menskracht delen. DOELEN NODIG

Regio Alkmaar | Position paper | 5

De komende periode wordt de aanpak concreet door:

Een regionale programma-aanpak, Behouden en uitbouwen onder verantwoordelijkheid van het van de intensieve IBAO. De programma-aanpak vergt samenwerking met ambtelijke capaciteit en domeinover- marktpartijen en stijgende samenwerking op het woningcorporaties. gebied van wonen, mobiliteit en economie. Benutten van het instrumentarium dat de Bestuurlijk commitment vanuit alle provincie beschikbaar stelt partners (gemeenten en provincies) voor versnelling, zoals de en de verschillende domeinen. inzet van de bouwambassa- deur Noord-Holland. En het Uitwerken van de genoemde opgaven in samenspraak bijsturen in een regionaal investerings- van dit instrumentarium, programma. zodat het past bij de aard en schaal van de opgaven in Adaptief programmeren door Noord-Holland Noord. monitoring van planvoorraad en realisatiecapaciteit (reality check) en Uitbouwen van de opgaven daarmee continue bijstelling van met nieuwe opgaven vanuit bouwmogelijkheden door de Nationale Woon- en herprioriteren, faseren en/of uitruil. Bouwagenda en bijbeho- rende programma’s, in het Periodiek verantwoording afleggen bijzonder programma’s over de uitvoeringsvoortgang, met rond toekomstbestendig, voorstellen voor bijsturing, indien klimaatadaptief en circulair noodzakelijk. bouwen.

Position paper | 6

REGIO ALKMAAR ZET IN OP 1000 NIEUWE FLEXWONINGEN

Propositie flex- en transitiewoningen in Regio Alkmaar Regio Alkmaar wil graag

Regio Alkmaar heeft een grote, op korte termijn afspraken maken in permanente behoefte aan tijdelijke, een realisatie-overeenkomst met het flexibele woonoplossingen. Graag sluit de regio zich aan bij het initiatief van de ministerie en betrokken partijen minister om gezamenlijk flexwoningen in te kopen en de bouwstroom op gang (zoals de corporaties) om zo een te brengen. permanente flexibele schil van

De gemeenten in de regio kunnen op tijdelijke huisvesting te creëren. korte termijn 1000 flexwoningen realiseren, met inzet van de stimuleringsregeling flex- en transitiewoningen.

Position paper | 7