Plan van aanpak messenverbod en openlijk drugsgebruik

Plan van aanpak messenverbod en verbod openlijk harddrugsgebruik

Aanleiding In het coalitieakkoord staat dat het belangrijk is dat iedereen zich veilig moet voelen, thuis en op straat. Het college geeft daar uitvoering aan en zoekt daarvoor de balans tussen preventief en repressief optreden. Een van de onderdelen hiervan is het opnemen van een messenverbod in de Alkmaarse Apv. Op 25 januari 2024 heeft de gemeenteraad de Apv aangepast en is het messenverbod hierin op opgenomen. Ongeveer tegelijkertijd heeft de burgemeester het advies gekregen van de politie om gebruik te maken van de bevoegdheid in de Apv om gebieden aan te wijzen waar het verboden is om openlijk harddrugs te gebruiken.

Dit plan van aanpak geeft weer op welke wijze het messenverbod en het besluit tot het aanwijzen van een gebied waar het verboden is om openlijk harddrugs te gebruiken worden ingezet waardoor de effecten van de maatregelen zowel in preventieve als in repressieve zin tot uiting komen.

Voor het zomerreces zult u geïnformeerd worden over de eerste bevindingen en resultaten van het instellen van het messenverbod, Ook zal jaarlijks in de rapportage veiligheid hierover worden gerapporteerd.

Lokaal messenverbod Op 25 januari 2024 heeft de gemeenteraad een lokaal messenverbod opgenomen in de Algemene plaatselijke verordening (Apv). Inmiddels is het besluit gepubliceerd en sinds 2 februari 2024 van kracht. Dit messenverbod maakt het mogelijk om bestuurlijk te handhaven op voorwerpen die als gebruiksmessen kunnen worden gebruikt. Dat betekent dat niet alleen het bij je dragen van wapens die opgenomen zijn in de Wet Wapens en munitie strafbaar is, maar ook zogenaamde gebruiksmessen en andere voorwerpen die daarvoor gebruikt kunnen worden. Wanneer iemand een dergelijk mes bij zich heeft in de openbare- of publieke ruimte, zonder daarvoor een goede reden te hebben, kan het mes in beslag genomen worden. Degene die het bij zich heeft kan dan een boete krijgen. Met dit ‘lokale messenverbod’ laten we heel duidelijk zien dat het niet normaal is om wat voor wapen dan ook bij je te dragen. En ook dat de gemeente Alkmaar dat niet tolereert.

Aanwijzing verbod openlijk harddrugsgebruik binnenstad Er zijn signalen vanuit de politie dat er vaker openlijk harddrugs gebruikt wordt in de openbare ruimte en dat dit steeds vaker als ‘normaal’ gezien wordt. De politie ziet een directe link tussen (openlijk) drugsgebruik en agressie en geweldsincidenten tijdens het uitgaan en bij incidenten waar dak- en thuislozen bij zijn betrokken. Dit heeft een negatief effect op de openbare orde en veiligheid.

Deze vorm van overlast is onaanvaardbaar. Daarom heeft de burgemeester de binnenstad aangewezen als een gebied waar openlijk harddrugsgebruik verboden is. Dit is nodig omdat strafrechtelijk optreden tegen openlijk harddrugsgebruik via de Opiumwet niet altijd mogelijk is. Om die reden adviseerde de politie de burgemeester om het openlijk drugsgebruik ook bestuurlijk aan te pakken. Zij maakt hierbij gebruik van haar in de Apv gegeven bevoegdheid om gebieden aan te wijzen (art. 2:52 Apv).

Opiumwet vs. Algemene plaatselijke verordening De Opiumwet verbiedt het bezit, vervaardigen, bereiden, bewerken, verwerken, verkopen, afleveren, verstrekken en vervoeren van drugs. Hiertegen kan strafrechtelijk worden opgetreden. Het gebruik van drugs op zichzelf is geen strafbaar feit vanuit de Opiumwet. Het doel van de Opiumwet is de bescherming van de volksgezondheid en niet de openbare orde. Het strafrechtelijk optreden door de politie op bezit of op de voorbereidingshandeling op straat is in de praktijk heel erg lastig. Immers

2

moet het bezit of de voorbereidingshandeling worden aangetoond, terwijl dat pas zichtbaar is als men de drugs tot zich neemt of heeft genomen en dan is het niet meer aantoonbaar in bezit. De Algemene plaatselijke verordening biedt mogelijkheden om gebieden aan te wijzen waar het verboden is drugs te gebruiken (art. 2:51 Apv). Daarom heeft de politie de burgemeester verzocht om gebieden aan te wijzen waarin het openlijk drugsgebruik op zichzelf wordt verboden. Wanneer een gebied is aangewezen kan de politie handhaven op de ‘gedraging’ van het gebruiken van drugs in de openbare ruimte. De ‘gedraging’, met name het zien dat het plaatsvindt, leidt tot een gevoel van onveiligheid bij omstanders en brengt openbare orde en veiligheidsproblematiek met zich mee. Gebruikers van harddrugs vertonen ongewenst gedrag voor, na en tijdens het gebruik.

Normstelling en preventieve aanpak Met handhaven alleen zijn we er niet. Het college werkt aan een integrale, effectieve aanpak voor een veilige openbare ruimte, een veilig uitgaansleven, veiligheid op scholen of waar dan ook binnen onze gemeente. Het lokaal messenverbod en het aanwijzen van een gebied met een verbod op openlijk harddrugsgebruik maken onderdeel uit van deze aanpak.

De impact die we hiermee willen maken, is gericht op grotendeels dezelfde groepen mensen, namelijk jongeren, uitgaanspubliek en mensen zonder vaste woon- of verblijfplaats.

Een effectieve aanpak bestaat niet alleen uit het stellen van de norm in de Apv of het afpakken en beboeten, maar vraagt ook om een preventieve aanpak. We willen voorkomen dat personen wapens meedragen of harddrugs gebruiken. Daarom zetten we naast deze instrumenten ook stevig in op een duidelijk signaal via preventieve acties en communicatie.

3

Plan van aanpak

De doelen van dit plan van aanpak zijn:

1. Het zoveel mogelijk voorkomen van incidenten met messengebruik in de gemeente Alkmaar; 2. Het tegengaan van de normalisering van het bij je dragen van een mes; 3. het verminderen van druggerelateerde incidenten in het centrum 4. het tegengaan van de normalisering van het (openlijk) gebruik van harddrugs 5. Inzicht krijgen in het gebruik van messen en openlijk harddrugsgebruik;

Handelingsperspectief:

Direct na publicatie van de aangepaste Apv en daarmee van het messenverbod is een aantal acties met team handhaving en de (zorg en) veiligheidspartners ingezet:

• Dagelijks wordt in de briefing van team handhaving en de politie aandacht besteed aan de inwerkingtreding van het messenverbod; • Zowel team handhaving als ook de politie heeft een aanvullende handelingsinstructie/-kaders opgesteld en deze intern gecommuniceerd zodat een ieder bekends is hoe en op welke wijze gefouilleerd moet worden en hoe op te treden bij een heterdaad situatie; • Er is een handelingsinstructie/-kader afgestemd met de politie en team handhaving hoe om te gaan bij het vermoeden van aanwezigheid van steekwapens. Jongeren die het messenverbod overtreden krijgen van BOA en/of politie een doorverwijzing naar Halt; • Tijdens training Regeling Toetsing Geweldbeheersing BOA (RTGB), Zorgweerbaarheid en De- escalatie van Team Handhaving, staan de trainers extra stil bij het onderwerp messenverbod. Ook creëren zij bewustwording op dit onderwerp.

De BOA’s trainen daarmee extra op het veilig kunnen uitvoeren van een veiligheids- en/of vervoersfouillering waarbij eventueel messen kunnen worden aangetroffen; • Met de pleinstewards en het Sus-team is afgesproken waar zij hun waarnemingen kunnen melden bij de politie; • Team cameratoezicht heeft een handelingsinstructie opgesteld en afgestemd met de politie hoe te handelen bij constatering op/of aanwezigheid van een steekwapen; • Meldingen en registratie o Om zicht te krijgen op het aantal overtredingen van het messenverbod en het verbod openlijk harddrugsgebruik wordt door de politie en team handhaving de meldingen geregistreerd op feitelijke innames/beslagleggingen die plaatsvinden en het aantal fouilleringen: o De politie registreert hun bevindingen (aantal mes-innames en -incidenten en het aantal fouilleringen) en acties in Basis Voorziening Handhaving (BVH). o Team handhaving registreert meldingen met een aparte code/classificatie in het rapportagesysteem City Control. Hiermee wordt inzicht verkregen in het aantal mes- innames en -incidenten en het aantal fouilleringen. • Straatgeluid vestigt via een Drillrapp en via het internet aandacht voor (steek)wapenverbod, ook in de huiskamers waar veel jeugd komt wordt vanuit veiligheid aandacht aan dit onderwerp besteed

4

Om de doelen te bereiken zetten wij nu al in op de volgende punten:

1. Handhaven

• (preventief) fouilleren o Bij fouilleringen wordt expliciet gezocht naar gebruiksmessen. Fouilleringen vinden bijvoorbeeld plaats als iemand vervoerd moet worden door handhaving of politie. • Cameratoezicht o Wanneer via cameratoezicht gezien wordt dat iemand een steekwapen bij zich heeft, wordt hiervan melding gemaakt bij politie. • Controles bij Dno Doen: o Dno heeft bij de ingang een sluis en detectiepoortjes. Als de poortjes piepen zal de persoon in kwestie zijn/haar zakken moeten leeghalen en wordt de persoon extra gecontroleerd; o Ongeoorloofde zaken worden bij binnenkomst in kluisjes gelegd en mogen niet mee naar binnen. • Werkafspraken politie, SUS, BOA’s, pleinstewards o Met de pleinstewards en het Sus-team is afgesproken waar zij hun waarnemingen kunnen melden bij de politie.

2. Inzicht verkrijgen

• Persoonsgerichte gesprekken gebiedsteam/ jongerenwerk o Specifiek vanuit het gebiedsteam is dit onderwerp een continue aandachtpunt, daar waar nodig plant het gebiedsteam interventies. Zwaarder casuïstiek benaderen zij via een persoonsgericht aanpak of melden zij aan voor een individuele casuïstiek benadering;

3. Preventie

• Bewustwordingscampagne o Algemene communicatie met als doel om mensen te ontmoedigen messen bij zich te dragen en harddrugs te gebruiken. Via persbericht, social media en website geven we een stevig signaal, stellen we een norm en leggen we uit waarom verboden nodig zijn. Zo stellen we de norm dat wapenbezit- en gebruik nooit normaal gevonden mag worden en we wapenbezit terug willen dringen door de signaalfunctie en preventieve werking van een verbod als dit.

• Doelgroepencampagne o Horeca via convenant veilig uitgaan Bij een prettig, gastvrij, veilig en beheersbaar uitgaansleven horen geen steekwapens en geen harddrugsgebruik. In het convenant veilig uitgaan hebben de convenantpartners (horecaondernemers, bewonersvereniging Hart van Alkmaar, gemeente en politie) afgesproken om samen te werken aan een veilig uitgaansgebied. Met thema’s zoals agressie, geweld, (seksuele) intimidatie, drank- en drugsgebruik hebben zij de handen ineengeslagen om gezamenlijk maatregelen te treffen om het uitgaansleven gezellig te houden. Met huisregels, pleinregels en bijvoorbeeld de collectieve horecaontzegging geven we het signaal dat iedereen welkom is, maar dat er wel gedragsregels zijn.

5

In de horeca hebben ondernemers in de huisregels opgenomen dat drugs en wapens niet welkom zijn. De aangesloten ondernemers bij het convenant zetten zich in om drugs buiten hun ondernemingen te houden. Drugsgebruik is een thema wat vanuit het convenant verder wordt uitgewerkt. Denk daarbij aan een gezamenlijke campagne, drugsherkenning trainingen voor personeel en gezamenlijke aanpak om drugs buiten de deur te houden. Het messenverbod en de aanwijzing verbod openlijk harddrugsgebruik sluiten hierop aan en vullen de mogelijkheden van de burgemeester aan om zaken aan te kunnen pakken. o Vanuit het convenant Veilig Uitgaan is recent een bewustwordingscampagne gelanceerd waarbij aandacht wordt gevestigd op spel- en gedragsregels in horecaconcentratiegebieden, zie bijlage. o Jongeren via jongerenwerk en scholen ▪ Een bewustwording en ontmoedigingscampagne;

Daarnaast gaan wij in 2024 de volgende acties in werking zetten:

1. Handhaving

• Kluisjescontrole op scholen: o Voorstellen doen om huisregels op scholen aan te passen om preventieve controles van kluisjes op scholen mogelijk te maken aansluitend op de bewustwordings- en ontmoedigingscampagne. • Controles bij Dno Doen: o Voorstellen om huisregels Dno Doen aan te passen op verbod messen; o Dno gaat gebruik maken van een beveiliger. De beveiliger gebruikt zijn bevoegdheden door mensen aan te spreken als zij zich misdragen en indien nodig te verwijderen uit Dno;

2. Inzicht verkrijgen

• Gesprekken met doelgroepen bv op school/dno doen/jeugdwerk o Gesprek aangaan met de doelgroepen vanuit zowel jongerenwerk als het gebiedsteam.

• Persoonsgerichte gesprekken gebiedsteam/ jongerenwerk o Jongerenwerk gaat vanuit hun eigen relatie met jongeren het gesprek aan.

3. Preventie

• Doelgroepencampagne o Jongeren via jongerenwerk en scholen ▪ Voorlichtingslessen en bespreekbaar maken op scholen; ▪ Het messenverbod en het verbod op openlijk harddrugsgebruik bespreken op het Veilig School Overleg; ▪ Scholen stimuleren een messenverbod en kluisjes controle op te nemen in de huisregels; ▪ Het messenverbod en het verbod op openlijk harddrugsgebruik bespreken in de huiskamers met de jongeren. o Dak- en thuislozen via Dno doen:

6

▪ Postercampagne ▪ Gesprekken welzijnswerkers, etc.

4. Overig

• Overleg winkeliers tegengaan verkoop aan jongeren; o We gaan in overleg met winkeliers om geen legale messen te verkopen aan minderjarigen. Hiervoor maken we samen met de winkeliers een communicatiestrategie.

7

Bijlage Flyer Horeca

8