Jaarverslag 2023 en Onderzoeksplan 2024

Rekenkamer gemeente Alkmaar

Jaarverslag 2023 en Onderzoeksplan 2024 Rekenkamer Alkmaar

Inhoud Jaarverslag 2023 en Onderzoeksplan 2024 ............................................................................................ 1 Inleiding ................................................................................................................................................... 2 Missie en werkwijze ................................................................................................................................. 3 Jaarverslag 2023 ..................................................................................................................................... 5 Afgeronde onderzoeken 2023:............................................................................................................. 5 ✓ Personen met onbegrepen gedrag ............................................................................................... 5 ✓ Onderzoek naar de invulling van de digitale veiligheidsagenda door de gemeente Alkmaar ...... 6 Lopende onderzoeken 2023-2024: ...................................................................................................... 7 - Vergunningsverleningsproces bij evenementen ...................................................................... 7 Financiële verantwoording 2023 ..........................................................................................................

8 Onderzoeksplan 2024 ............................................................................................................................. 9 Inventarisatie nieuwe onderzoeken ..................................................................................................... 9 Zichtbaarheid rekenkamer ................................................................................................................... 9 Onderzoeken 2024 .............................................................................................................................. 9 - Vergunningsverleningsproces bij evenementen. ................................................................... 10 - NVRR Doe Mee-Onderzoek 2024 ......................................................................................... 10 Begroting 2024 ................................................................................................................................... 11 Bijlage: Grostlijst 2024 ........................................................................................................................... 12

1

Rekenkamer gemeente Alkmaar

Inleiding De rekenkamer bestaat uit drie externe leden. Leny van Duivenvoorde is tijdens de raadsvergadering van 6 juli met ingang van 1 september 2023 tot 1 september 2029 benoemd als voorzitter van de rekenkamer Alkmaar. Linda Maasdijk en Anita van der Stap zijn tijdens de raadsvergadering van 6 juli met ingang van 1 september 2023 tot 1 september 2029 benoemd als leden van de rekenkamer Alkmaar. Volgende de geldende verordening op de rekenkamer van de gemeente Alkmaar is herbenoeming niet mogelijk. De rekenkamer wordt sinds augustus 2022 ondersteund door de secretaris, Korné te Velde.

Op 6 juli 2023 heeft de gemeenteraad van de gemeente Alkmaar een nieuwe verordening rekenkamer Alkmaar vastgesteld. Deze is per 1 september 2023 in werking getreden. De verordening is opgesteld naar aanleiding van de ‘Wet versterking decentrale rekenkamers’ die met ingang van 1 januari 2023 in werking is getreden.

De nu geldende verordening heeft verschillende gevolgen voor de werkzaamheden en samenstelling van de rekenkamer:

- De rekenkamer bestaat uit drie leden, voorheen waren dit er vijf; - Er is een procesgroep die afspraken kan maken met de rekenkamer over de werkwijze van de rekenkamer. De procesgroep bestaat uit de leden van de auditcommissie van de gemeente Alkmaar; - Er is een consultatiegroep waarmee de rekenkamer overlegt over nieuw onderzoek. De consultatiegroep bestaat uit vier leden van de commissie tot wiens taakveld de nieuwe onderzoeksopzet van de rekenkamer betreft; - Het uurtarief voor het zelf verrichten van onderzoek is vastgesteld op €70 per uur.

Hiernaast heeft de ‘Wet versterking decentrale rekenkamers’ gevolgen voor de werkzaamheden van de rekenkamer. Zo geeft de wet bijvoorbeeld extra bevoegdheden voor het onderzoeken van ‘verbonden partijen’ en moet het college jaarlijks aan de raad laten weten wat er met de aanbevelingen aan het college is gedaan.

In dit jaarverslag 2023 en onderzoeksplan 2024 informeren wij u over onze werkzaamheden van afgelopen jaar en onze eerste twee plannen voor 2024. Op pagina 5 tot en met 7 wordt teruggeblikt op de activiteiten in 2023 en op pagina 8 treft u onze financiële verantwoording aan. Op pagina 9 en 10 wordt ingegaan op het onderzoeksplan voor 2024 en op pagina 11 op de begroting 2024.

2

Rekenkamer gemeente Alkmaar

Missie en werkwijze De missie van de rekenkamer luidt als volgt:

‘De rekenkamer Alkmaar draagt bij aan het verbeteren van het functioneren en presteren van de gemeente. Daartoe gaan we na of de gemeente haar geld zinnig, zuinig en zorgvuldig besteedt.’

De werkwijze van de rekenkamer is vastgelegd in een verordening (vastgesteld op 6 juli) en verder uitgewerkt in een reglement van orde voor de vergaderingen van de rekenkamer (vastgesteld op 28 september) en een onderzoeksprotocol (vastgesteld op 6 december). Kern van de rekenkamer is dat zij onafhankelijk is en haar rol vervult voor de hele gemeenteraad.

3

Rekenkamer gemeente Alkmaar

4

Rekenkamer gemeente Alkmaar

Jaarverslag 2023 In 2023 heeft de rekenkamercommissie in de oude samenstelling zes keer vergaderd, en de rekenkamer in de nieuwe samenstelling vier keer.

Afgeronde onderzoeken 2023:

✓ Personen met onbegrepen gedrag

De rekenkamercommissie van de gemeente Alkmaar heeft een onderzoek uitgevoerd naar de aanpak van personen met onbegrepen gedrag in de gemeente Alkmaar. Mensen met onbegrepen gedrag maken onderdeel uit van onze samenleving. Dit leidt vaak tot maatschappelijke en sociale problemen. Naar verwachting zal het aantal mensen met onbegrepen gedrag de komende jaren toenemen, onder andere door de effecten van corona, personeelsgebrek in de zorg en de nadruk op ambulantisering. Gezien de grote maatschappelijke relevantie van het onderwerp heeft de rekenkamercommissie Alkmaar besloten onderzoek te doen naar het beleid van de gemeente Alkmaar met betrekking tot mensen met onbegrepen gedrag.

De hoofdvragen van het onderzoek luidden:

1. In hoeverre heeft de gemeente Alkmaar een integraal beleid voor mensen met onbegrepen gedrag - gebaseerd op de negen bouwstenen van het Schakelteam mensen met verward gedrag- ontwikkeld? 2. In hoeverre geeft de gemeente invulling aan zijn regierol om te komen tot een sluitende aanpak waarbij mensen met onbegrepen gedrag niet tussen de wal en het schip vallen?

De rekenkamercommissie van de gemeente Alkmaar heeft het onderzoeksbureau DSP-groep de opdracht gegeven om het onderzoek uit te voeren. Uit het onderzoek blijkt hoewel de gemeente Alkmaar niet één beleidskader hanteert voor de aanpak personen met onbegrepen gedrag, er lokaal en regionaal wel een integrale aanpak personen met onbegrepen gedrag is. De aanpak personen met onbegrepen gedrag staat voor de meest complexe doelgroep, maar verdere doorontwikkeling is nodig om een bredere doelgroep te bereiken die nu onvoldoende of te laat in beeld komen namelijk de personen die geen overlast veroorzaken. Daarnaast is initiatief nodig in de (regionale) doorontwikkeling van de aanpak op zowel verbetermogelijkheden per bouwsteen als op de fundamentele knelpunten zoals hierboven benoemd. De gemeente kan ook meer eigenaarschap nemen voor het vereenvoudigen van zowel interne werkprocessen ten behoeve van integraal werken als voor het vereenvoudigen van de fragmentarische keten personen met onbegrepen gedrag. De rekenkamercommissie concludeert verder dat de gemeente Alkmaar in de regio een invulling geeft aan haar regierol die door ketenpartners als positief wordt beoordeeld. De rekenkamercommissie concludeert echter ook dat het huidige beleid op verschillende plekken als ‘een onderdeel’ terug komt.

5

Rekenkamer gemeente Alkmaar

Dat betekent dat de gemeenteraad daar niet eenduidig op stuurt. Hierdoor kan de gemeenteraad onvoldoende haar rol pakken om (bij) te sturen op de aanpak, bijvoorbeeld wanneer het wenselijk blijkt om de aanpak te verbreden, of om te reflecteren op haar eigen bijdrage aan het risico op verdere versnippering door de veelheid aan initiatieven en (nieuwe) overleggen. De rekenkamer heeft op basis van het onderzoek verschillende aanbevelingen geformuleerd die samen met het rapport op 23 augustus aan de gemeenteraad zijn aangeboden. De gemeenteraad heeft de aanbevelingen op 28 september 2023 overgenomen.

Rekenkamerrapport: Rekenkamer rapport Personen met onbegrepen gedrag

✓ Onderzoek naar de invulling van de digitale veiligheidsagenda door de gemeente Alkmaar

De rekenkamer van de gemeente Alkmaar heeft onderzoek gedaan naar de invulling van de digitale veiligheidsagenda door de gemeente Alkmaar. In de 21e eeuw groeit het gebruik en belang van digitale middelen, waarmee overheden steeds meer data en privacygevoelige informatie beheren. Het is cruciaal dat overheden hun digitale infrastructuur beschermen, zich voorbereiden op calamiteiten en in staat zijn om snel te herstellen bij inbreuken.

De toenemende afhankelijkheid van Informatie- en Communicatietechnologie maakt overheden kwetsbaarder voor storingen, variërend van stroomuitval tot hackpogingen door kwaadwillende partijen. Hierdoor is het van belang dat overheden niet alleen technische randvoorwaarden op orde hebben, maar ook aandacht besteden aan bewustzijn en veiligheidsborging in processen en procedures.

Digitale veiligheid heeft niet alleen impact op overheden, maar ook op het dagelijks leven van burgers. Het is daarom de verantwoordelijkheid van overheden om hun inwoners te beschermen en hen te ondersteunen bij veilig gebruik van digitale middelen. De rekenkamer startte eind 2022 een onderzoek naar hoe de gemeente Alkmaar invulling en opvolging geeft aan de 'Agenda Digitale Veiligheid' opgesteld door de VNG om te stimuleren dat gemeenten aandacht besteden aan het bewaken en bevorderen van de digitale veiligheid. Het onderzoeksbureau PBLQ kreeg de opdracht om de centrale vraag te beantwoorden: "Hoe wordt binnen de gemeente Alkmaar invulling gegeven aan de Digitale Veiligheidsagenda?

Inmiddels is het onderzoek afgerond en heeft het ambtelijk en bestuurlijk wederhoor plaatsgevonden. De verwachting is dat het onderzoek op 17 januari technisch toegelicht wordt bij een raadsinformatiebijeenkomst, waarna het stuk in de commissie Bestuur & Middelen van 13 februari en de raadsvergadering van 29 februari behandeld wordt.

6

Rekenkamer gemeente Alkmaar

Lopende onderzoeken 2023-2024:

- Vergunningsverleningsproces bij evenementen Na vooronderzoek heeft de rekenkamer op 6 december de startnotitie inzake een onderzoek naar het verlenen van vergunningen voor evenementen vastgesteld en aangeboden aan de gemeenteraad en de ambtelijke organisatie. De rekenkamer Alkmaar stelt dat het wenselijk is dat de gemeenteraad vanuit haar controlerende taak zicht heeft op de rechtmatigheid en transparantie van de vergunningen – en ontheffingenverlening voor festivals en evenementen. Om onder andere deze reden heeft de rekenkamer besloten om een onderzoek uit te voeren naar de uitvoeringspraktijk van de evenementenvergunningverlening en afhandeling van meldingen. De rekenkamer noemt in de startnotitie ook een aantal andere aanleidingen om aandacht te besteden aan de manier waarop de gemeente Alkmaar uitvoering geeft aan het evenementenvergunningverleningsproces. De belangrijkste zijn:

- Een oordeel van de nationale ombudsman inzake het te laat verlenen van een vergunning; - Schriftelijke (Artikel 42. RvO) vragen over dit oordeel; - Verzoek vanuit een inwoner om naar dit onderwerp onderzoek te doen.

De rekenkamer heeft de volgende hoofdvraag opgesteld:

“Hoe rechtmatig en transparant is het proces van de vergunningverlening voor evenementen voor zowel aanvragers van een vergunning als voor de inwoners van Alkmaar?’’

Mw. Anita van der Stap, lid van de rekenkamer Alkmaar, voert het onderzoek uit.

7

Rekenkamer gemeente Alkmaar

Financiële verantwoording 2023

BUDGET 2023 • Vergoedingen rekenkamercommissie-leden € 38.874,48 (€ 794,82 voorzitter en € 611,18 per lid per maand)

• Onderzoeksbudget € 39.742,52

• Overige kosten € 2.169,00

• Totaal € 80.786.00

UITGAVEN: • Vergoedingen rekenkamercommissie-leden € 33.985,04 (€ 794,82 voorzitter en € 611,18 per lid per maand)

• Reiskosten rekenkamercommissie-leden €204, 54

• Totale onderzoekuitgaven* € 28.925,00

• Lidmaatschap NVRR € 1.015,00

• Website rekenkamercommissie € 1.474,00

• Totaal € 65.603,58

De conclusie is, dat er in 2023 een onderbesteding is van € 15.000,-- Deze onderbesteding is incidenteel en te verklaren door de beëindiging van de rekenkamercommissie en de start van de nieuwe rekenkamer Alkmaar op 28 september 2023. Deze transitie heeft enkele maanden in beslag genomen. Daarnaast heeft de start van de nieuwe rekenkamer ook gevolgen gehad voor de tijdsbesteding van de rekenkamerleden.

8

Rekenkamer gemeente Alkmaar

Onderzoeksplan 2024 Inventarisatie nieuwe onderzoeken Op 21 november 2022 heeft de rekenkamercommissie de raadsfracties bezocht om te vragen naar mogelijke onderwerpen voor nieuwe onderzoeken. Daarnaast heeft de rekenkamercommissie een oproep geplaatst waarin gevraagd wordt aan de inwoners van Alkmaar om mogelijke onderwerpen voor te dragen. De rekenkamer heeft zelf ook op basis van actuele ontwikkelingen en verschillende bronnen mogelijke onderzoeksonderwerpen voorgedragen. De onderwerpen zijn verwerkt in de groslijst van mogelijk te onderzoeken thema’s en onderwerpen. Deze lijst is als bijlage opgenomen. Op basis van deze lijst en aanvullende ontwikkelingen zal de rekenkamer in 2024 drie onderzoeken uit gaan voeren.

Zichtbaarheid rekenkamer In 2024 wil de rekenkamer ook investeren in onze zichtbaarheid bij zowel de inwoners als de raadsleden van de gemeente Alkmaar. Zowel in de stad, als in de omliggende dorpen en kernen. Daarom starten wij op 17 januari met een kennismaking waar we in een presentatie iets over onszelf en de werkwijze van de rekenkamer zullen vertellen. Daarnaast zullen we na de zomer met elke fractie in gesprek gaan om wensen te inventariseren.

Verder zijn we van plan om onze eigen website te ontwikkelen. Deze website zal fungeren als een belangrijk communicatiemiddel om ons werk, onze rapporten en onze bevindingen toegankelijker te maken voor iedereen die geïnteresseerd is. We willen hiermee de transparantie vergroten en een platform bieden waarop inwoners en raadsleden gemakkelijk toegang hebben tot onze informatie en met ons in contact kunnen komen.

Ten slotte streeft de rekenkamer ernaar om in contact te treden met de verschillende kernen en de verschillende Dorpsraden om ook na te gaan wat er speelt in de buitengebieden en dorpen om zo een wezenlijke bijdrage te leveren aan het gevoerde beleid in zowel de stad Alkmaar, als de dorpen en buitengebieden.

Onderzoeken 2024 In 2024 starten wij met nieuwe onderzoeken. Op basis van gesprekken met verschillende fracties en ontvangen onderzoeksonderwerpen van inwoners van de gemeente Alkmaar hebben wij een groslijst samengesteld. Op basis van het budget en de onderzoeksonderwerpen kiezen we ervoor om het onderzoek zelf uit te voeren of uit te besteden. Wij hebben op basis van de onderwerpen van de groslijst een Quick Scan uitgevoerd om helder te krijgen welke onderzoeken aan onze criteria voldoen. Op basis van deze Quick Scan zullen wij een keuze maken voor het derde onderzoek in 2024.

9

Rekenkamer gemeente Alkmaar

- Vergunningsverleningsproces bij evenementen. Dit onderzoek is eind 2023 gestart en de toelichting is al gegeven in het jaarverslag 2023. De komende periode zal dit onderzoek verder uitgevoerd worden. de verwachting is dat het onderzoek in de eerste helft van 2024 afgerond zal zijn.

- NVRR Doe Mee-Onderzoek 2024 ‘Welke inspanningen plegen gemeenten en provincies bij het toezicht en de handhaving van de energiebesparingsplicht en de informatieplicht energiebesparing en wat zijn daarvan de resultaten?’

Het onderzoek biedt hiermee inzicht in de manier waarop gemeenten en provincies:

- De informatieplicht hebben opgenomen in hun begroting - Sturen op toezicht en handhaving van de verplichtingen door de omgevingsdienst - Zelf uitvoering geven aan toezicht en handhaving van de verplichtingen

En in de mate of manier waarop omgevingsdiensten:

- Zicht hebben op de bedrijven en instellingen die onder de plicht vallen - Zicht hebben op de bedrijven en instellingen die zich niet aan de verplichtingen houden en hoe zij contact maken met deze bedrijven en instellingen - Toezien en handhaven op de uitvoering van de verplichtingen en het aantal jaar dat zij nodig hebben om alle bedrijven en instellingen te controleren - Resultaten zoals aantal bezochte bedrijven, ingezette uren, eventuele sancties etc. De verwachting is dat het onderzoek eind mei 2024 wordt opgeleverd.

10

Rekenkamer gemeente Alkmaar

Begroting 2024

Het beschikbare budget 2024 € 85.794 en als volgt verdeeld: Vergoedingen rekenkamer-leden € 25.513,20

(€837,74 voorzitter en €644,18 per lid per maand)

Onderzoeksbudget € 55.280,80

Overige kosten € 5.000 ___________ TOTAAL €85.794

11

Rekenkamer gemeente Alkmaar

Bijlage: Grostlijst 2024 Onderwerp Het Timpaan Project De Detailhandelvisie Subsidiebeleid Aanbesteding WMO Inburgering Informatievoorziening aan laaggeletterden Ouderenbeleid Armoedebeleid Alkmaar-Pas Buurthuizen Het gemeentelijk vastgoed Onderwijshuisvesting Handhaving Alkmaar Regenboogstad Circulaire economie Extra inspecteurs bouw en woningtoezicht / constructeurs Sociale dienst fraudebestrijding Meeuwenbeleid Bomenbeleid Fijnstofbeleid Het Bazaar gebied Buurtgericht werken gebiedsteams Mobiliteitsvisie Positie gemeenteraad Leefbaarheid Alkmaar Duurzaamheidsbeleid Boerderijmolens Traject van realisatie van de school de Vroonermeer Energietransitie Immigratie/nieuwe Nederlanders Financiële steun ondernemers vanwege coronacrisis

12

Rekenkamer gemeente Alkmaar

Straatintimidatie Social Return bij aanbesteding Effectiviteit en doelmatigheid besteding VVE gelden aan onderwijs Doelmatigheid beleid t.a.v. onderwijshuisvesting Participatiewet Burgerparticipatie bij bestemmingsplanprocedures Realisatie dorpshuizen en wijkcentra Evaluatie buurtbudgetten Evaluatie ‘Groene golfambtenaar’ Evaluatie ‘Referendum Vuurwerk’

13