Initiatiefvoorstel Opstarten Jongerenraad Alkmaar - bijlage 4

RAADSVOORSTEL Initiatiefvoorstel van Alex Friso (GroenLinks) en Mitchell Wiegand Bruss (Studenten voor Leiden)

Rv. nr.: 23.0129 Naam programma: 01 Bestuur en Dienstverlening Onderwerp: Oprichting van een jongerenraad in de gemeente Leiden (pilot) Aanleiding: Het vertrouwen tussen inwoners en politiek staat onder druk. Ook in Leiden zien we dat er groepen inwoners lijken af te haken bij de politiek. Onder jongeren is nog duidelijker zichtbaar dat zij in gesprekken en onderzoeken aangeven een kloof te ervaren tussen de inwoner en politiek.1 Tegelijkertijd krijgen scholen een steeds grotere opdracht in het burgerschapsonderwijs maar worstelen ze om hier een goede invulling aan te geven. Leidse scholen hebben in gesprekken aangegeven meer handvatten te kunnen gebruiken bij het samenstellen van de burgerschapslessen. Met dit initiatiefvoorstel stellen we voor een Leidse jongerenraad op te richten zodat jongeren van achttien jaar en jonger hun stem kunnen laten horen. Deze groep heeft geen stemrecht maar doet wel volop mee in de samenleving en in de stad. Door het oprichten van een jongerenraad kunnen we jongeren laten ziet dat je wél invloed kan hebben op je eigen omgeving en dat het mogelijk is het perspectief van jongeren beter en tijdiger te betrekken bij besluitvorming. Daarnaast biedt een jongerenraad Leidse scholen uit het voortgezet onderwijs de kans een nieuwe invulling te geven aan het burgerschapsonderwijs.

Een jongerenraad, in samenwerking met welzijnsorganisatie SOL en ondersteund door Leidse voortgezet onderwijs-scholen komt tegemoet aan de behoeftes van jongeren, scholen maar ook zeker die van de politiek. Op basis van vele gesprekken met jongeren, Leidse scholen en docenten en diverse jongeren- en welzijnsorganisaties in de stad willen we met dit initiatiefvoorstel een kader meegeven voor het oprichten van een jongerenraad. Doel: De jongerenraad is een middel om de stem van jongeren op systematische wijze het besluitvormingsproces van de gemeente Leiden door te laten klinken. Het doel van de jongerenraad is om jongeren te vertegenwoordigen in de politiek en het college en raad vanuit hun perspectief advies te geven en zo hun blik mee te nemen in besluitvorming. Hierbij is het aan de jongerenraad zelf om onderwerpen op de agenda te zetten en kan het stadsbestuur advies vragen aan de jongerenraad. Dit kan ook gezien worden als een invulling van artikel 12 van het VN-verdrag van de Rechten van het Kind dat stelt dat kinderen en jongeren het recht om mee te praten over onderwerpen die hun leven aangaan. Zo moeten jongeren gaan ervaren dat zij wel degelijk invloed hebben op beslissingen over hun eigen leefomgeving.

Door de samenstelling via scholen te laten verlopen, hopen we te bereiken dat de gesprekken zich niet beperken tot de groep jongeren die de jongerenraad vormen, maar doorgaan op hun scholen. Daarbij moet het voorstel een impuls geven aan het burgerschapsonderwijs in Leiden. Tot slot biedt deelname aan de jongerenraad voor jongeren zelf een kans zich persoonlijk te ontwikkelen. 1 Zie bijv. https://www.binnenlandsbestuur.nl/bestuur-en-organisatie/opleidingskloof-groter-dan-onder-oudere-kiezers

Pagina 1 van 10

In dit initiatiefvoorstel geven we aan wat de rol van de jongerenraad is, welke verantwoordelijkheden deze heeft en welke ondersteuning nodig is. Hierbij willen we ruimte laten om gaandeweg uitgangspunten, ondersteuning, rollen en verantwoordelijkheden aan te scherpen en of uit te werken. Kader: De Leidse gemeenteraad en het college van B&W hebben in onder andere de volgende documenten hun ambities op het gebied van jongerenparticipatie, burgerschapsonderwijs, en het betrekken inwoners bij de lokale politiek, getoond: - Wethoudersbrief Jeugd- en jongerenparticipatie dd. 27 maart 2023 - RV 21.0134 Verlenging beleid Jeugd- en Jongerenparticipatie 2022-2023 (raad 27 januari 2022) - RV 17.0020 Overkoepelende visie jeugdbeleid en participatie (raad 6 juli 2017) Overig:

-

De Stedelijke Jongerenraad waarmee in 2022 is gestart door Stichting SOL, wordt samengevoegd met voorliggend voorstel voor een jongerenraad. Leiden kent vraaggerichte jongerenparticipatie, uitgevoerd door Stichting STAD, waarbij jongeren zelf initiatieven kunnen uitvoeren en financieren. Als reactie op een petitie heeft het college recent per brief het voornemen aangekondigd een kinderraad in te willen stellen, die bestaat uit een jaarlijks wisselende groep 7 van een Leidse basisschool. Dit experiment in kinderparticipatie staat los van dit initiatief en kent een andere doelgroep, maar kan wel tezamen met de jongerenraad de ervaring in kinder- en jongerenparticipatie in de gemeentelijke organisatie verbreden en versterken.

Argumenten en kanttekeningen: Argumenten 1.1 Een Jongerenraad is een middel om inspraak van jongeren te faciliteren. De jongerenraad heeft tot doel om jongeren zowel gevraagd als ongevraagd advies te geven over gemeentelijk beleid aan de gemeenteraad en/of het college van B&W. Enerzijds kunnen jongeren in de jongerenraad onderwerpen zelf agenderen, door bijvoorbeeld een bepaalde problematiek aan te kaarten. Anderzijds kan de gemeenteraad en/of het college van B&W een bepaalde casus of onderwerp voorleggen aan de jongerenraad, waar zij advies over wenst te krijgen. Een jongerenraad kan daarnaast een plek zijn waar beleidsambtenaren jongeren kunnen bevragen op draagvlak voor beleid in ontwikkeling of uitvoering. 1.2 Er wordt veel over, maar nog te weinig met jongeren gepraat. Een jongerenraad geeft de gemeente inzicht in de leefwereld van jongeren. Er wordt veel beleid gemaakt over en voor jongeren. Het is belangrijk om dit beleid ook samen met jongeren te maken. We moeten niet alleen over, maar vooral ook met jongeren praten. Het is hun leefwereld waar wij over praten, maar zij weten precies hoe die wereld in elkaar zit omdat ze er middenin zitten. Zij kunnen zelf veel beter aangeven waar ze behoefte, of juist geen behoefte aan hebben. Zij kunnen goed aangeven of plannen die wij bedenken kans van slagen hebben, of niet.

Deze bron van kennis en ervaring wordt benut door jongeren mee te laten praten over gemeentelijk beleid. Daardoor krijgen we beleid dat beter afgestemd is op jongeren. 1.3 Een jongerenraad geeft jongeren inzicht in het functioneren van de gemeentelijke politiek. De jongerenraad laat op verschillende manieren zien hoe de gemeentelijke politiek werkt. De jongerenraad vertoont overeenkomsten met de kenmerken van de gemeenteraad. Zo vertegenwoordigt zij inwoners (in dit geval jongeren), kaart het onderwerpen aan, laat het zich informeren en debatteert het over onderwerpen. 1.4 Naast een adviesfunctie heeft de jongerenraad ook een educatieve component. Behalve het adviseren van de gemeenteraad en het college van B&W, heeft de jongerenraad ook een educatief karakter. Zo krijgen jongeren inzicht in welke problemen en uitdagingen de stad heeft en komen ze erachter hoe beleid

Pagina 2 van 10

eruitziet, werkt en tot stand komt. Omdat de gemeente de politieke bestuurslaag is die het dichtst bij de mensen staat, kunnen jongeren duidelijk zien welke invloed de lokale politiek heeft op hun leefomgeving. Dat zij via de jongerenraad daar invloed op kunnen uitoefenen, maakt de democratie voor hen tastbaar en concreet. Deelname aan de jongerenraad zorgt er daarnaast voor dat verschillende vaardigheden worden geleerd, zoals overleggen, samenwerken, luisteren, oplossingen vinden, beargumenteren en spreken. 1.5 Er is bij jongeren behoefte om deel te nemen aan een jongerenraad. Elf middelbare scholen (vmbo, havo en vwo) ondersteunen de plannen tot oprichting van een jongerenraad. Besturen en docenten van middelbare scholen hebben bij hun leerlingen navraag gedaan naar de interesse om eventueel deel te nemen aan een jongerenraad. Zij geven aan dat er per school al verschillende jongeren geïnteresseerd zijn om zich hiervoor aan te melden. Deze scholen vertegenwoordigen alle onderwijsniveaus: vmbo, havo en vwo. De geïnteresseerde scholen zijn: 1. Het Vlietland College 2. Marecollege 3. Stedelijk Gymnasium Athena 4. Stedelijk Gymnasium Socrates 5. Driestar College 6. Da Vinci College Lammenschans 7. Da Vinci College Kagerstraat 8. Leonardo College 9. Bonaventura Agora 10. Bonaventura Lyceum Mariënpoelstraat 11.

Bonaventuracollege Burggravenlaan Van de laatste van de twaalf Leidse reguliere vo-scholen, Visser ’t Hooft Kagerstraat, zijn we nog in afwachting van hun reactie. 1.6 Een jongerenraad is van praktische betekenis voor burgerschap. Burgerschap en burgerschapsvorming krijgen nu vooral een plaats binnen het onderwijs. Een jongerenraad geeft een praktische betekenis aan burgerschap voor jongeren die hieraan deelnemen. Jongeren maken namelijk gebruik van het recht op inspraak dat de status van burger met zich meebrengt.2 Zij besteden hun tijd aan het denken over manieren waarop een gemeente het leven voor jongeren aantrekkelijker kan maken en adviseren de gemeente hierover (Feringa, 2014). Het geeft jongeren verder een gevoel van maatschappelijke verantwoordelijkheid. 1.7 Met het instellen van een jongerenraad voor specifiek middelbare scholieren komt er meer aandacht voor een groep die op dit moment weinig tot niet in aanraking komt met de lokale democratie. Voor scholieren van het voortgezet onderwijs geldt dat zij op dit moment weinig tot niet in aanraking met de gemeenteraad komen. Middelbare scholieren zijn daarnaast een geschikte doelgroep voor de jongerenraad omdat leerlingen op deze leeftijd op school leren over politiek en democratie. Via de jongerenraad kunnen zij ook in de praktijk ervaring opdoen.

Zo maken zij kennis met hoe het democratische proces op lokaal niveau werkt. Bovendien leren zij kritisch te denken, beargumenteren en samenwerken. 1.8 Uit de voorgesprekken met scholen wordt voorgesteld om de jongerenraad te laten bestaan uit een afvaardiging van twee scholieren per school. Na elk schooljaar wisselt de jongerenraad van samenstelling. Dit initiatiefvoorstel is in samenwerking met leerlingen, docenten en bestuurders van de deelnemende middelbare scholen ontwikkeld. Niet alleen is met elkaar gesproken over de wenselijkheid, maar ook over de vraag hoe we in de praktijk de jongerenraad het beste vorm zouden kunnen geven. Hieruit is naar voren gekomen dat een afvaardiging van twee scholieren per middelbare school realistisch is. Hoe jongeren geselecteerd worden is aan de middelbare scholen zelf, maar de scholen dienen daarbij wel rekening te houden met de voorwaarden van een representatieve vertegenwoordiging (op basis van bijvoorbeeld 2 D.M. Feringa, Burgerschap als ambacht: Jongerenraden in Nederland. Amsterdam 2014

Pagina 3 van 10

opleidingsniveau, leeftijd, gender en culturele achtergrond). Uit de verkenning kwam naar voren dat werken met een cyclus van drie maanden, waarbij elke eerste maand een onderwerp wordt gekozen, elke tweede maand een onderwerp wordt verkend en elke derde maand een advies wordt opgesteld het meest wenselijk is als vertrekpunt voor de jongerenraad. Om er voor te zorgen dat de jongerenraad steeds frisse en nieuwe energie krijgt, maar ook om jongeren niet te belasten met een te lange verplichting, wordt voorgesteld om de jongerenraad jaarlijks, maar eventueel ook na elke cyclus de mogelijkheid te geven om van samenstelling te wisselen. Mocht in de praktijk blijken dat het aantal jongeren, het aantal momenten van samenkomst en jaarlijkse roulatie niet uitvoerbaar is of niet wenselijk wordt geacht, dan kan dit in samenwerking met de scholen worden aangepast. Kanttekeningen 1.1 Jongerenraden blijken veelal te weinig representatief te zijn. Verschillende onderzoeken wijzen erop dat jongeren die deelnamen aan jongerenraden vaak qua leeftijd, opleidingsniveau en culturele achtergrond niet lijken op de jongeren die zij vertegenwoordigen. 3 Aan jongerenraden nemen namelijk overwegend oudere, hoogopgeleide, autochtone jongeren deel (Feringa, 2014). De opzet van de Leidse jongerenraad is juist wel om zo representatief en divers mogelijk te zijn.

Er dient een goede vertegenwoordiging te zijn op het gebied van bijvoorbeeld opleidingsniveau, geslacht en culturele achtergrond. Daardoor zorgen we ervoor dat Leidse middelbare scholieren zich herkennen in de jongerenraad. We waarborgen deze wens allereerst doordat middelbare scholen van alle opleidingssoorten (vmbo, havo en vwo) hebben aangegeven deel te nemen aan de jongerenraad. Middelbare scholen hebben daarnaast aangegeven bij de selectie van leerlingen voor de jongerenraad ook nauw toe te zien op de representativiteit en diversiteit van de jongerenraad. Als we een groep jonge mensen aanwijzen om ons te adviseren wat de mening en de belangen van jongeren in Leiden zijn, moet deze groep een goede afspiegeling vormen van die veelheid aan jongeren. Representativiteit is dus cruciaal, maar net zo belangrijk is het besef dat dit nooit helemaal lukt. Belangrijk is om in ieder geval uit te spreken wat we eronder verstaan: wat ons betreft zitten de verschillende jongeren er niet noodzakelijkerwijs namens een achterban, maar spreken ze uit eigen ervaring en inzicht en is het daarbij van belang te streven naar zoveel mogelijk verschillende perspectieven.

Vervolgens is het zaak de jongerenraad in staat te stellen de gaten en blinde vlekken in de vertegenwoordiging, die er altijd zullen zijn, zoveel mogelijk op te vangen, bijvoorbeeld door hen professionele onderzoeken en enquêtes uit te laten voeren. Ook zouden we graag een open structuur om de jongerenraad heen willen zien, waarbij jongeren, die niet permanent lid van de raad willen zijn, wel op een laagdrempelige manier op voor hen relevante onderwerpen mee te doen. Daarbij kunnen ook op relevante onderwerpen specifieke organisaties uit betrokken worden. Veel jongeren laten al van zich horen op verschillende onderwerpen, van welbevinden tot wonen en klimaat, en de adviezen van de jongerenraad zijn des te waardevoller als de jongerenraad het platform is waarlangs deze stemmen van jongeren hun weg naar de gemeente weten te vinden, in plaats van alleen maar een nieuwe stem te introduceren. 1.2 Jongerenraden blijken vaak moeilijk toegankelijk te zijn. Diverse studies laten zien dat jongeren vaak niet weten van het bestaan van een jongerenraad.4 En wanneer zij eenmaal weten van het bestaan, is het voor hen niet duidelijk hoe zij tot een jongerenraad kunnen toetreden (Feringa, 2014). Bovendien blijken

3 O.a.: Lieshout, P. A. H. van, Meij, M. S. S. van, & Pree, J. C. I. van der (eds.), Bouwstenen voor betrokken jeugdbeleid.

Amsterdam (WRR) 2007. 4 O.a.: Perkins, D. F., Borden, L. M., Villarruel, F. A., Carlton-Hug, A., Stone, M. R., & Keith, J. G.. Participation in Structured Youth Programs. Why ethnic Minority Urban Youth Choose to Participate – Not to participate. Youth Studies, 38 (2007), 420-442

Pagina 4 van 10

de locatie en het tijdstip waarop bijeenkomsten worden gehouden eveneens problematisch.5 Zo zouden de vergaderingen voornamelijk op locaties plaatsvinden die ver verwijderd zijn van de woonplaats van jongeren en tijdstippen van vergaderingen overlappen met andere bezigheden van jongeren (Feringa, 2014). Hoewel deze problemen zich ook in Leiden zouden kunnen voordoen, verwachten we dit niet. Door jongeren te werven via middelbare scholen, worden deze scholen medeverantwoordelijk voor het succes van de jongerenraad. Middelbare scholen zullen via hun eigen kanalen leerlingen erop attenderen dat zij namens hun school mee kunnen doen aan de jongerenraad. Met scholen is daarnaast gesproken over de voorkeur voor locatie en het tijdstip van het samenkomen van de jongerenraad. Vanzelfsprekend moet in gezamenlijkheid bij de verdere uitwerking hier naar gekeken worden, maar scholen geven aan dat er bij leerlingen de grootste bereidheid is om deel te nemen aan de jongerenraad als er onder schooltijd ruimte is. Na schooltijd hebben jongeren immers ook andere verplichtingen en het is onwenselijk als jongeren maar af en toe een bijeenkomst kunnen meemaken. Scholen hebben aangegeven dat zij bereid zijn om jongeren af te vaardigen onder schooltijd, door de grote meerwaarde in de educatieve en politieke bijdrage van de jongerenraad aan jongeren.

1.3 Adviseren betekent ook dat het kan voorkomen dat het advies niet wordt overgenomen. Maar het college en de gemeenteraad moeten wel terugkoppelen wat zij van het advies vinden en er eventueel mee doen. Het instellen van een jongerenraad vraagt van de gemeenteraad en het college van B&W de intentie en de bereidheid om dit nieuwe orgaan te raadplegen bij voorstellen die betrekking hebben op jongeren. Draagvlak voor beleid wordt vergroot als jongeren zich vertegenwoordigd voelen en als zij serieus worden genomen. Het is dus belangrijk dat de gemeenteraad en het college van B&W open staan voor wat jongeren willen, en hoe ze dat willen. Het is daarbij van groot belang om terug te koppelen wat er met het advies wordt gedaan. De deelnemers aan de jongerenraad moeten tegelijkertijd beseffen dat het geven van een advies ook kan betekenen dat het advies niet wordt overgenomen (vanwege allerlei redenen). Dit moet vanaf het begin helder zijn, zodat er geen verkeerde verwachtingen worden gewekt. 1.4 De invloed van de jongerenraad is moeilijk te voorspellen en te garanderen Zoals hierboven al beschreven, is het streven dat de adviezen va de jongerenraad echt gewicht krijgen.

Uiteindelijk wordt dit gewicht bepaald door het stadsbestuur, maar het doel moet wel een situatie zijn waarin je van goede huize moet komen, en vooral met goede argumenten moet komen, om een advies van de jongerenraad niet over te nemen. Dit begint met een serieuze adviesvraag vanuit college of raad, of een goede inkadering van een uit te brengen advies vanuit de jongerenraad. Bij adviezen aan het college, zou het college zich ook verplicht moeten voelen hierop te reageren. Maar serieus genomen worden ontstaat ook door de positie die de jongeren zelf pakken in het bestuurlijke samenspel. Zoals hierboven beschreven is een eigen budget voor bijv. communicatie daarvoor wenselijk. 1.5 Het speciaal onderwijs heeft aangegeven in de pilotfase nog niet deel te nemen aan de jongerenraad. Van de negentien middelbare scholen in Leiden hebben elf middelbare scholen laten weten graag deel te nemen aan de jongerenraad. De zeven speciaal-onderwijs scholen sluiten mogelijk op een later moment aan. De doelgroep van leerlingen uit het vso betrekken we wel graag op een andere passende manier. 1.6 Mbo-studenten onder de achttien jaar zijn geen onderdeel van de jongerenraad.

Omdat er voor gekozen wordt om de basis van de Leidse jongerenraad in samenwerking met de middelbare scholen van Leiden te organiseren, krijgen jongeren van onder de achttien jaar die aan het mbo studeren geen afvaardiging in de jongerenraad. Deze keuze is gemaakt om een aantal redenen. Mbo’ers zijn studenten, en moeten op dezelfde manier behandeld worden als studenten op het hbo en wo. Daarnaast studeren mbo-studenten vaak tot langer dan hun achttiende levensjaar aan het mbo. En omdat we maar drie mbo-instellingen hebben, van zeer uiteenlopende omvang, vinden we het geen recht doen aan deze groep om deze ook te beschouwen als scholen die twee jongeren kunnen afvaardigen. Voor nu zien we er meer in studenten 5 Freeman, C., Nairn, K., & Sligo, J.. ‘Professionalising’ Participation: From Rhetoric to Practice. Children’s Geographies,

1(1) (2003), 53-70

Pagina 5 van 10

indien relevant via bestaande vertegenwoordigende organisaties te betrekken en ons te richten op scholieren op het vo, waaronder nadrukkelijk het vmbo, maar dit kan veranderen als er een werkbaar model voor te vinden is. 1.7 Structurele en invoelende begeleiding van jongeren door volwassenen is essentieel. Achter een succesvolle jongerenraad zit goede begeleiding. Deelnemers aan de jongerenraad moeten niet in ‘het diepe’ worden gegooid. De begeleiding is nodig om jongeren te adviseren en deuren voor ze te openen. Het gaat verder om ondersteuning tijdens bijeenkomsten van de jongerenraad, om ze op weg te helpen de taken goed te doen, om ze te coachen, om mee te denken in de eerste adviezen die ze geven en om onderlinge samenwerking te stimuleren. De ondersteuning en begeleiding van bijeenkomsten van de jongerenraad wordt ingevuld door een maatschappelijke organisatie. Stichting SOL (Samen Ondernemend Leren) heeft aangegeven deze rol in de pilotfase van de jongerenraad op zich te willen nemen. Daarnaast komt er een begeleidend ambtenaar vanuit de gemeente, die er voor zal zorgen dat de jongerenraad op de hoogte is van actuele politieke en ambtelijke thema’s, en zorg zal dragen voor het uitwerken van het formele advies van de jongerenraad. Samenstelling van de jongerenraad: - De jongerenraad zal bestaan uit twee leerlingen vanuit elk van de deelnemende vo-scholen in Leiden.

Dat kom vooralsnog op een totaal van 22 leden. Ook jongeren die naar een Leidse voschool gaan, maar in een buurgemeente wonen, maken deel uit van de stad en kunnen dus deelnemen aan de jongerenraad. - De jongerenraad bestaat uit jongeren van achttien jaar of jonger. - De jongerenraad kent een brede vertegenwoordiging van jongeren in de stad: verschillende schoolsoorten of leeftijden. Aan de scholen wordt gevraagd om rekening te houden met onder andere leeftijd, opleidingsniveau en culturele achtergrond. - Scholen organiseren zelf de selectie/verkiezing van de twee afgevaardigden. Werkwijze van de jongerenraad: - De jongerenraad gaat over de eigen agenda en komt tot een eigen werkwijze. - Welzijnsorganisatie SOL begeleidt de jongerenraad. - De jongerenraad vergadert in een cyclus van drie maanden. o De oriëntatiefase in maand 1 waarin de jongeren zich laten informeren. De jongerenraad blikt vooruit op de agenda, kiest een onderwerp en reikwijdte voor een advies en bepaalt wie en wat nodig zijn om tot een goed advies te komen. o De verdieping in maand 2, waarin de jongeren met elkaar in gesprek gaan. In deze fase zullen de leden van de Jongerenraad het gekozen onderwerp bestuderen en zich laten voeden door ambtenaren, betrokken inwoners en organisaties in de stad en jongeren van buiten de jongerenraad.

Ook vinden de eerste onderlinge gesprekken en discussie plaats o In maand 3 biedt de jongerenraad haar advies aan aan de gemeenteraad en wethouders. De jongerenraad zal in deze laatste fase op basis van de opgedane kennis, eigen ervaring en onderlinge gesprekken onder begeleiding adviezen formuleren en presenteren.

-

-

-

De jongerenraad behandelt ongeveer drie onderwerpen per jaar. De jongerenraad is zelf agenderend en bepaalt de thema’s om zich in te verdiepen en over te adviseren. Via de ambtelijke ondersteuning kan tot een agendering worden gekomen waarbij hun advies het meeste impact heeft. Het college begeleidt het proces na oplevering van het advies, waarbij dit voorzien van een reactie geagendeerd wordt ter bespreking in de betreffende commissie en waarna dit door de gemeenteraad naar wens betrokken kan worden bij komende raadsvoorstellen die met het onderwerp van het advies te maken hebben. Het staat de jongerenraad vrij om ook ad hoc adviezen uit te brengen, uitspraken doen of activiteiten organiseren.

Pagina 6 van 10

-

-

De jongerenraad krijgt beschikking en zeggenschap over een eigen budget voor onderzoek, enquêtes en communicatie. Dit ter bevordering van de onafhankelijke positie (en ook de vertegenwoordigende waarde) van de jongerenraad. De jongeren in de jongerenraad moeten gestimuleerd worden in hun werk. Als signaal dat zij serieus genomen worden en als tegemoetkoming in de geïnvesteerde tijd krijgt een lid een vergoeding van 130 euro per vergadercyclus (drie per jaar). Hoewel de rol niet helemaal vergelijkbaar is, is hiervoor gekozen omdat dit gelijk is aan het vaccatiegeld per vergadering van de Leidse Milieuraad (een adviesorgaan van het college). Met 24 deelnemers (als alle twaalf Leidse vo-scholen meedoe) komt dit neer op een jaarlijks bedrag van 9.360 euro.

Ondersteuning, advies en begeleiding: Binnen de ambtelijke organisatie van de gemeente Leiden zal ondersteuning vrij gemaakt worden die de jongerenraad helpt in het vooruit kijken naar de agenda van het college en de raad om zo de jongerenraad te helpen te bepalen op welke onderwerpen zij invloed kunnen uitoefenen met hun adviezen. Onder ambtelijke capaciteit wordt verstaan procesbegeleiding van de jongerenraad, het meedenken over onderwerpen die voor de jongerenraad interessant kunnen zijn, meedenken over hoe en wanneer hun advies richting college en raad zou moeten en het bijwonen van de bijeenkomsten van de jongerenraad. Daarnaast zal jongerenorganisatie SOL de nodige ondersteuning geven bij het vinden van de juiste werkvormen voor de jongerenraad.

De ondersteuning vanuit de ambtelijke organisatie van de gemeente Leiden bestaat verder uit het: - verstrekken van de benodigde informatie - het verbinden van de jongerenraad met de juiste vakinhoudelijke afdeling binnen de gemeente De ondersteuning van jongerenorganisatie SOL zal bestaan uit: - het begeleiden van de gesprekken van de jongerenraad (en andere aanwezige jongeren) en het vinden van de juiste werkvorm hiervoor, - expertise inzetten op het vlak van het betrekken van jongeren en het omgaan met verschillende typen jongeren Communicatie: In samenwerking met de deelnemende scholen wordt een campagne gestart om de jongerenraad te introduceren. Naar mate de jongerenraad van start is, zal er meer zichtbaarheid komen. Hier dragen college, gemeenteraad en scholen gezamenlijk aan bij. Daarnaast krijgt de jongerenraad de ruimte om zelf haar communicatie vorm te geven. Tijdspad: De jongerenraad kan snel van start gaan, direct na besluitvorming in de raad. De scholen zijn akkoord en kunnen binnen een aantal weken zorgen voor afvaardiging voor de jongerenraad. De initiatiefnemers zullen een startbijeenkomst organiseren en daarna de uitvoering en begeleiding overdragen aan de gemeentelijke organisatie en SOL. Besluitvorming in de raad is voorzien voor december 2023.

Financiën: De totale kosten voor het financieren van een jongerenraad tot aan de zomervakantie van 2026 (dus 2,5 jaar) worden geraamd op 175.000 euro. De grootste kostenpost zal de ambtelijke begeleiding betreffen: hiervoor begroten we 50.000 euro per jaar. Daarnaast krijgt de jongerenraad een eigen budget voor onderzoek en communicatie van 10.000 euro. De voorgestelde vacatievergoeding telt ook op tot een kleine 10.000 euro per jaar. De inzet van SOL past binnen de reeds aan hen verstrekte opdracht. Vooralsnog voorzien we geen eigen budget voor het uitvoeren van initiatieven, omdat dit via de vraaggerichte jongerenparticipatie bij stichting STAD is belegd

Pagina 7 van 10

en we ons willen richten op gemeentelijk beleid, maar het is denkbaar dat de vraag naar een budget voor eigen projecten wel kan komen. Het voorstel is om de kosten te dekken vanuit twee bronnen. Enerzijds het onderzoeksbudget van de Raad, voor een bedrag van 20.000 euro per jaar, omdat het hier gaat om een proef om jongeren meer te betrekken en om inhoudelijke input op te halen voor de beraadslagingen van de gemeenteraad. Voor het overige deel van 50.000 euro per jaar wordt voorgesteld de Reserve sociaal-maatschappelijke en culturele voorzieningen aan te wenden. Deze kent als doel ‘Het bekostigen van aanvullingen op de beschikbare sociaal-maatschappelijke voorzieningen’ en staat momenteel op 1.132.000 euro. Inspraak/participatie: Het idee voor dit voorstel is ontstaan door gesprekken met jongeren, jongerenorganisaties en vo-scholen. Gesprekken met en signalen van Leidse jongeren hebben de bevestiging gegeven dat met een jongerenraad in een behoefte wordt voorzien. Een conceptversie van dit voorstel is besproken met verschillende betrokkenen en ook ambtelijk is er advies ingewonnen. Als bijlage bij dit voorstel is een lijst opgenomen van de vo-scholen die graag willen deelnemen. Evaluatie: Jongerenparticipatie is een kwestie van gewoon doen.

We willen dan ook, met alle aandachtspunten, randvoorwaarden en mogelijke valkuilen voor ogen, vooral van start met een enthousiaste groep en relevante onderwerpen. Het voorstel is om de jongerenraad nu tot aan de zomervakantie van 2026 te financieren als pilot en het college te vragen na een evaluatie eind 2025 scenario’s voor het vervolg (voor uitvoering en financiële dekking) voor te leggen aan de gemeenteraad. Deze kunnen bijvoorbeeld bij de totstandkoming van een nieuw beleidsakkoord worden betrokken. Daarnaast stellen we een interne evaluatie, met betrokkenheid van raadsleden en scholen, na een jaar voor, om de werkwijze van de jongerenraad gaandeweg aan te scherpen. Bijgevoegde informatie: Bijlage 1: Brief namens de vo-scholen die willen deelnemen aan de jongerenraad.

Pagina 8 van 10

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Leiden; Gezien het voorstel van de initiatiefnemers Wiegand Bruss (Studenten voor Leiden) en Friso (GroenLinks) (Raadsvoorstel RV 23.0129 van 24 november 2023), mede gezien het advies van het college, en het advies van de commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid, gelet op artikel 147a van de Gemeentewet: BESLUIT

1. Tot het instellen van een jongerenraad van de gemeente Leiden als adviesorgaan aan het stadsbestuur als geheel, waarin jongeren gevraagd en ongevraagd hun advies kunnen geven aan het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad. 2. De jongerenraad op te richten conform de volgende kaders, voor ten minste een periode tot aan de gemeentelijke verkiezingen in maart 2026: • De jongerenraad bestaat uit twee leerlingen vanuit elk van de deelnemende vo-scholen in Leiden. Bij deelname van 12 vo-scholen komt dat neer op een totaal van 24 leden. Ook jongeren die naar een Leidse vo-school gaan, maar in een buurgemeente wonen, maken deel uit van de stad en kunnen dus deelnemen aan de jongerenraad. • De jongerenraad bestaat uit jongeren van achttien jaar of jonger. • De jongerenraad vormt een brede vertegenwoordiging van jongeren in de stad: verschillende schoolsoorten of leeftijden. Aan de scholen wordt gevraagd om rekening te houden met onder andere leeftijd, opleidingsniveau en culturele achtergrond. • Scholen organiseren zelf de selectie/verkiezing van de twee afgevaardigden. 3. Daarbij het college de opdracht te geven tot het aanwijzen van een ambtelijk aanspreekpunt voor de jongerenraad en de Stichting SOL. 4.

Het college te verzoeken de jongerenraad te voorzien van informatie over actuele/relevante onderwerpen waarop advies uitgebracht kan worden en in contact te brengen met de juiste afdelingen binnen de gemeentelijke organisatie. 5. De jongerenraad de beschikking en zeggenschap te geven over een eigen budget voor onderzoek, enquêtes en communicatie. 6. De leden van de jongerenraad een vacatievergoeding van 130 euro per (driemaandelijkse) vergadercyclus te bieden. 7. De totale kosten van de pilot Jongerenraad (begin 2024 tot medio 2026) van € 175.000 voor € 135.000 te dekken uit de beschikbare ruimte reserve sociaal-maatschappelijke en culturele voorzieningen. De kosten voor € 40.000 te dekken uit het budget voor onderzoekskosten naar aanleiding van moties uit het verzamelamendement bij de Programmabegroting 2023. Hiervoor de lasten op Dekkingsmiddelen, overhead, Vpb en onvoorzien in 2023 met € 40.000 te verlagen en dit bedrag te storten in de reserve sociaal-maatschappelijke en culturele voorzieningen. In 2024 en 2025 jaarlijks € 70.000 te onttrekken aan deze reserve en in 2026 € 35.000 te onttrekken aan deze reserve.

Pagina 9 van 10

8. Onderstaande meerjarige begrotingswijziging vast te stellen: 2023 Bedragen in € (- =

Lasten

2024 Baten

2025

Lasten

Baten

2026

Lasten

Baten

Lasten

Baten

voordeel) Bestuur

en

70.000

70.000

35.000

70.000

70.000

35.000

dienstverlening Dekkingsmiddelen, overhead,

Vpb

-40.000

en

onvoorzien Saldo van baten en

-40.000

lasten Mutatie reserves Resultaat

40.000

-70.000

-70.000

-35.000

0

0

0

0

Neutraal

Neutraal

Neutraal

Neutraal

9. De jongerenraad te verzoeken om één jaar na de start een korte, interne evaluatie te laten uitvoeren – waar de raad ook bij betrokken en over de uitkomsten geïnformeerd wordt – en naar aanleiding daarvan eventuele aanscherpingen van de werkwijze door te voeren; 10. Het college te verzoeken uiterlijk in het vierde kwartaal van 2025 een evaluatie uit te voeren, daarover te rapporteren aan de raad en scenario’s voor het vervolg voor te leggen aan de raad.

Gedaan in de openbare raadsvergadering van 21 december 2023,

de plaatsvervangend griffier,

de voorzitter,

mw. A.M. Slink

dhr. P.A.C.M. van der Velden

Pagina 10 van 10