Initiatiefvoorstel Opstarten Jongerenraad Alkmaar - bijlage 3 - onderzoek

Bijlage 3: Jongerenraad - Onderzoek

Dit document biedt een uitgebreid overzicht en vergelijking van jongerenraden in verschillende gemeenten. Het doel is om inzicht te geven in de structuur, ledenaantallen en functies van deze raden, en om aanbevelingen te doen voor de oprichting van een jongerenraad die past bij de gemeente Alkmaar. Door de verschillende modellen te analyseren en te combineren, streven we naar een jongerenraad die optimaal aansluit bij de behoeften en wensen van de jongeren in Alkmaar. Het advies is om een combinatie toe te passen van de verschillende modellen, om zo een jongerenraad te stichten die past bij gemeente Alkmaar.

Wat er bestaat in andere gemeenten In verschillende gemeenten bestaan diverse vormen van jongerenraden die jongeren betrekken bij de gemeentepolitiek. Er zijn drie modellen: de officiële jongerenraad, de debatwedstrijd en de scholenbijeenkomst. Elk model heeft zijn eigen voordelen en risico's, en biedt unieke mogelijkheden voor jongeren om betrokken te raken bij de besluitvorming en het democratisch proces. •

•

•

Officiële jongerenraad (adviesraad) Deze optie houdt in dat er een officiële adviesraad wordt gevormd waarin jongeren adviezen geven die in de gemeenteraad worden behandeld. Jongeren ontvangen een vergoeding voor hun werk en er is begeleiding vanuit de gemeente nodig. Voorbeelden van gemeenten met een officiële jongerenraad zijn Leiden, Diemen en Laren. Voordelen zijn structurele betrokkenheid, goede representatie en een formeel vastgelegde rol voor jongeren in de gemeentepolitiek. Risico's zijn onder andere de hoge toewijding die van jongeren wordt gevraagd, de noodzaak van begeleiding en de kosten van de vergoedingen. Debatwedstrijd (met eventuele uitrol) Een debatwedstrijd is een laagdrempelige manier om jongeren kennis te laten maken met de gemeentepolitiek. Het kan dienen als een opstap naar een officiële jongerenraad. Voorbeelden zijn de jongerengemeenteraad van Dijk & Waard en het Alkmaars scholierendebat. Voordelen zijn onder andere de korte aandachtspanne die nodig is, de laagdrempeligheid en de mogelijkheid om de competitie uit te bouwen naar andere vormen. Risico's zijn onder andere de kans op dubbel aanbod en de beperkte bijdrage aan het democratisch proces. Scholenbijeenkomst Deze optie houdt in dat klassen langs de gemeenteraad komen of dat gemeenteraadsleden langs scholen gaan om hun werkzaamheden uit te leggen.

Voorbeelden zijn de scholenbijeenkomsten in Edam-Volendam en het educatieve programma Klassenbezoek@Gemeentehuis van ProDemos. Dit leert leerlingen over lokale politiek. Voordelen zijn onder andere de laagdrempeligheid en de lage kosten. Risico's zijn onder andere de beperkte bijdrage aan het democratisch proces en de kans dat het weinig bijdraagt aan de betrokkenheid bij de gemeentepolitiek

Jongerenraad Alkmaar 1

De matrix hieronder vergelijkt de drie verschillende modellen, met aandacht voor structuur, ledenaantallen en functies. Jongerenraad = adviesraad Leiden / Diemen / Laren 6-14

Jeugdraad = adviesraad Dijk & Waard

Jongerenraad = Debatwedstrijd Dijk & Waard

Scholenbijeenkomst Edam-Volendam

5-15

15-30

Geen

Voorstel: Combinatie Voorstel/Ad vies N.t.b.

12-18 jaar

12-20

12-18

14-16

N.t.b.

Kennismaken met de gemeentepolitiek Enthousiasmerend Wordt gebruikt om te scouten (Debatten en voorlichtingen) Geeft advies aan de raad

✔

✔

✔

✔

✔

✗

✗

✔

✗

✔

✔

✔

✗

✗

✔

Over onderwerpen die voor hen belangrijk zijn Geven gevraagd advies

✔

✔

n.v.t

✔

✔

✔

✔

✗

✔

✔

Geven ongevraagd advies

✔

✔

✗

✗

✔

✔

✗

✔

Aantal leden Leeftijd

Uitkomst gedeeld met de Raad De adviezen worden gepresenteerd en/of behandeld in de Raad Frequentie vergaderingen Vergadering fysiek Begeleiding/coördinatie Vergoeding

✔

2 weken/ Maand/ Kwartaal/ Jaar ✔ ✔ Jongerenwerkers ✔ Tot €390,- pppj

✔ In ontwikkeling

✗

2 weken

Jaarlijkse evenement

✔

Tweejaarlijks

ntb

✔

ntb

✔ Griffie & Jeugd ✔ 100 euro pppm

✗

Adviseur jeugd en griffie

Griffie en school

Griffie en school

geen

geen

✗

ntb ✗ €75,- pppm

Voorlichting (ProDemos) Debat of debatwedstrijd Adviesorgaan Structurele betrokkenheid Enthousiasmerend Goede representatie mogelijk Formeel vastgelegde rol voor jongeren in de gemeentepolitiek Bijdrage aan het democratisch proces Laagdrempelig/ gevraagde aandachtspanne en toewijding (en risico op uitval) Gevraagde begeleiding (en structurele inzet van de organisatie) Gevraagde ruimte om (mee) te beslissen; Kostenintensief

Aandachtspunten We hebben informatie opgehaald bij diverse gemeenten, bij docenten op verschillende VO-scholen in Alkmaar en bij de JPRA. Hier komen de volgende lessen uit:

Jongerenraad Alkmaar

2

• • •

De jongeren moeten zelf vorm kunnen geven aan de Jongerenraad. Hierover worden met de jongeren werkbare en realistische afspraken gemaakt; De jongeren mogen meepraten met de ambtenaren die beleid opstellen én met de gemeenteraad die beslissingen neemt. Zo hebben ze de ruimte om echt invloed te hebben; De gemeente geeft extra aandacht aan terugkoppeling. Zo weten jongeren wat met hun input is gedaan. Het activiteiten aanbod moet aantrekkelijk zijn voor alle leerlingen, en niet alleen voor de leerlingen die al interesse hebben in de politiek; Een commitment voor drie jaren is te lang en demotiverend. Het moet flexibel blijven; Beloningen hebben een motiverend effect op de jongeren; Goed aansluiten op bestaande activiteiten vergroot de kans op een succesvolle jongerenraad.

•

Een goede begeleiding is essentieel voor structuur en consistentie. Hierdoor maakt een

• • • •

jongerenraad echt kans om goed te functioneren en te blijven bestaan;

Borging Het opzetten en werk van een jongerenraad vraagt om voldoende financiële middelen en capaciteit. Een goede begeleiding en coördinatie is van cruciaal belang voor het blijven bestaan en goed werken van een jongerenraad. Dit vraagt een ervaren medewerker, met kennis van de processen, van de organisatie en wat er spelt, met een goed netwerk binnen en buiten de organisatie. In de meeste gemeenten blijkt dat het initiatief en de begeleiding van de Jongerenraad bij de raadsgriffie ligt. Waar er gekozen wordt om de begeleiding in handen van bijvoorbeeld een jongerenwerker of een onervaren medewerker worden de doelen van de Jongerenraad Het begeleiden en adviseren van de Jongerenraad moet een plek krijgen binnen de organisatie. Hierin zijn twee keuzes: de griffie of de ambtelijke organisatie. •

•

Waarom de griffie: Veel gemeenten beleggen de begeleiding van de jongerenraad (voor een deel) bij de griffie. Het doel is dat jongeren begeleid worden in het politieke spel. De griffie is hier het best voor onderlegd. Daarnaast organiseren en begeleiden zij een deel van de politieke activiteiten voor jongeren al. Waarom de ambtelijke organisatie: Op basis van de verwoording in de motie van de raad (Verzoek aan het college, punt 1 en 4) en de beantwoording van het college, vindt de griffie dat de begeleiding van het opzetten van een jongerenraad en het doorlopend begeleiden van de jongerenraad zijn taken die bij het college liggen.

Advies Het advies is wat er al in Alkmaar bestaat optimaal te benutten of licht aan te passen. •

Scholierenspreekuur en Klassenbezoek doelgroepgericht promoten door de gemeente.

•

Laagdrempelige activiteiten faciliteren op school: gastlessen (door Raadsleden en/of door docenten van ProDemos), workshops met de door ProDemos beschikbare gesteld tools en lesmateriaal over burgerschap en maatschappijleer.

•

Het scholierendebat aanpassen om te zorgen dat leerlingen van alle niveaus deel kunnen nemen. Want het is belangrijk dat alle leerlingen zich gehoord en gewaardeerd voelen, ongeacht hun onderwijsachtergrond.

Jongerenraad Alkmaar

3

Hiermee kan in Alkmaar een vorm van jongerenparticipatie ontstaan die door een stabiele en slimme fundering zichzelf kan blijven vernieuwen. En zo duurzaam de jongeren van Alkmaar – hun diversiteit, belangen en wensen - kan blijven vertegenwoordigen.

Uitvoering Voorstel We zien twee stappen om tot een succesvolle jongerenraad te komen. De gemeente start de jongerenraad, en organiseert samen met het onderwijs en ProDemos doorlopende activiteiten. Het is belangrijk de activiteiten goed in beeld te brengen bij de scholen. Dit zorgt ervoor dat zoveel mogelijk jongeren in aanraking komen met de gemeentepolitiek en enthousiast worden. Zo zorgen we voor een zichzelf vernieuwende jongerenraad. De doorlopende activiteiten vormen een aanbod die door de gemeente en ProDemos aan de scholen ter beschikking wordt gesteld. Dit biedt flexibiliteit, is laagdrempelig en kan ingepast worden binnen het huidige curriculum van de school. De scholen zijn vrij om hier gebruikt van te maken, volledig of gedeeltelijk afhankelijk wat hun behoeftes, werkwijze, lesprogramma, beschikbaarheden, etc. Startfase: formatie Jongerenraad (sept. 25 – feb.26) Een groep jongeren geeft vorm aan de jongerenraad. Zij worden op school geworven door de docenten burgerschap/maatschappijleer en bij de debatclubs en leerlingenraden. De gemeente begeleidt de jongeren. Samen met de gemeente maken de jongeren werkafspraken. Het doel is om in 2026 een volledig functionerende jongerenraad te hebben. Doorlopende onderdelen: activiteiten ter voorbereiding en stimulering van deelname Jongerenraad Jongeren maken kennis met de gemeentepolitiek door laagdrempelige activiteiten.

Ze krijgen vervolgens de keuze om actief te worden voor de jongerenraad. Er zijn drie onderdelen: kennismaking met de gemeentepolitiek, debatteren en adviesgeven oefenen, en deelnemen aan de jongerenraad. Voor elke element is het belangrijk de jongeren te blijven motiveren. Onderdeel 1: Kennismaking met de gemeentepolitiek (leerjaar 1 & 2, 12- & 14-jarigen) De jongeren maken kennis met de gemeentepolitiek door inzicht te krijgen in het werk van de gemeenteraadsleden, de onderwerpen die behandeld worden en de processen. De activiteiten worden actief gepromoot richting leerjaar 1 & 2. Hiermee betrekken we jongeren bij de gemeentepolitiek. Onderdeel 2: Oefenen met debatteren en adviesgeven (leerjaar 3 & 4, 14- & 16-jarigen) De jongeren verdiepen zich in de onderwerpen die behandeld worden in de gemeentepolitiek. Zij leren debatteren en adviesgeven. De uitkomst van de debatten delen zij met de Raad. Hierdoor kunnen de jongeren praktische vaardigheden ontwikkelen die zij kunnen toepassen in de jongerenraad en hun loopbaan. Onderdeel 3: Deelnemen aan de Jongerenraad (leerjaar 4, 5 & 6, 15- tot 18-jarigen) De jongerenraad geeft gevraagd en ongevraagd advies aan de gemeenteraad en het college over onderwerpen die voor hen belangrijk zijn. De jongerenraad is een sparringpartner voor de beleidsmedewerkers. Jongerenraad Alkmaar

4

De jongerenraadsleden verdiepen zich in de vraagstukken die hen aanspreken. Zij leren de processen doorlopen. Kantekeningen 1. Het is nodig om tijd en geld vrij te maken Het instellen van een jongerenraad vraagt om begeleiding. Hiervoor is een ambtenaar nodig die dit werk oppakt. Het voorstel is om dit bij de griffie te beleggen: daar worden al verschillende werkzaamheden opgepakt om jongeren te enthousiasmeren voor de lokale politiek. Dit kost personele inzet. Het is gebruikelijk om de jongeren een kleine vergoeding aan te bieden. Dit is een beloning voor hun inzet, en zorgt dat zij tijd kunnen vrijmaken om te besteden aan de jongerenraad. En dit trekt de jongerenraad gelijk aan de Jongerenplatform Regio Alkmaar (JPRA). Dit vraagt om budget. 2. De rol van de scholen is bepalend voor de uitvoer van de plannen. De scholen zijn zelf verantwoordelijk voor op welk moment en op welke wijze zij het beschikbare materiaal inzetten. Hierdoor ontstaat een afhankelijkheid van de scholen. Er kunnen hierdoor ook verschillen ontstaan in het (gebruik maken van het) aanbod tussen de verschillende scholen. 3. Enthousiaste jongeren zijn de basis voor een goed werkende jongerenraad Het voorstel is gericht om jongeren te betrekken bij en te enthousiasmeren voor de jongerenraad. Het succes van de jongerenraad is namelijk afhankelijk van de tijd en inzet die de jongeren erin stoppen.

Dit voorstel werd besproken in het Bestuurlijke overleg voortgezet onderwijs d.d. 16 april 2025 en wordt door de schoolbestuurders gezien als een aanvulling op de activiteiten en initiatieven die er nu al op scholen zijn. De schoolbestuurders hebben hun commitment gegeven.

Conclusie Om tot een succesvolle jongerenraad te komen blijken drie dingen noodzakelijk: 1- De jongeren geven zelf vorm aan de Jongerenraad. Onder begeleiding maken zij werkafspraken die goed aansluit aan wat bij hen past en voor hen haalbaar en werkbaar is. 2- Een gestructureerde en doelgroepgericht aanbod van doorlopende activiteiten die de jongeren inzicht geven in de vele facetten van de gemeentepolitiek. Hierdoor leren zij stapsgewijs hoe het werkt om uiteindelijk jongerenraadsleden te kunnen worden. 3- Een goede begeleiding is essentieel voor structuur en consistentie. Hierdoor maakt een jongerenraad echt kans om goed te functioneren en te blijven bestaan.

Jongerenraad Alkmaar

5