Externe informatie: BVR magazine ontwikkelbeeld Viaanse Molen - spread low (002)

KANAALZONE ALKMAAR Ontwikkelbeeld viaanse molen DE ONTWERPOPGAVEN VOOR DEELGEBIED VIAANSE MOLEN

1

INHOUD Introductie 5

1. Zachte stad, de nieuwe gebiedsidentiteit van Viaanse molen 7

2. viaanse molen aan het kanaal in 2019 9

3. De ontwerpopgaven 10

Het programma

De ruimtelijke opgaven

colofon 16

2 3

INTRODUCTIE KADER Viaanse Molen wordt in de toekomst meer stad. De keuze en ambitie van Alkmaar voor stad De ruimte voor meer stad maken ligt langs het maken aan het kanaal staat beschreven in Noordhollands kanaal. Het gebied heeft op dit de onderstaande documenten. moment vooral een functie als kantoorgebied voor de stad en voor volkstuinen. Omgevingsvisie Alkmaar 2040, Hoera we hebben een kanaal! Het Ontwikkelbeeld gaat over het programma en de ruimtelijke opgaven voor Viaanse Molen in de Omgevingsbeeld Kanaalzone Alkmaar, DEELGEBIED VIAANSE MOLEN HEEFT 1,9 KILOMETER LENGTE KANAAL toekomst. inspiratie en kader voor de ontwikkeling tot 2040 in één verhaal. Alle plannen die worden gemaakt voor Viaanse Molen zijn een invulling van de opgaven uit dit Ontwikkelbeeld. De partners die aan de slag gaan met ontwikkelingen binnen Viaanse Molen DEELGEBIED VIAANSE MOLEN IS 67 HECTARE GROOT aan het kanaal werken met dit Ontwikkelbeeld als vertrekpunt voor de plannen en de juridische procedures die nodig zijn voor de daadwerkelijke uitvoering. Dit Ontwikkelbeeld moet samen worden gelezen met het Omgevingsbeeld Kanaalzone Alkmaar. IN POTENTIE KRIJGT VIAANSE MOLEN 10.800 NIEUWE INWONERS

DE VIAANSE MOLEN HEEFT TWEE OEVERS AAN HET KANAAL

4 5

1. Zacht stad , de nieuwe gebieds- identiteit van Viaanse Molen Zachte stad, dat is de nieuwe gebiedsidentiteit Binnen deze zachte groene wereld zijn nieuwe voor Viaanse Molen. Met de ontwikkeling clusters of buurten mogelijk met een meer van Viaanse Molen wordt met stedenbouw, stedelijk karakter. Een cluster is een groep landschap en architectuur gewerkt aan de van gebouwen die qua architectuur goed versterking van deze identiteit. bij elkaar passen, maar verschillend zijn van functie. Wonen en werken of bijvoorbeeld sporten kunnen een plek krijgen binnen een De zachte stad staat voor een moderne cluster. Een cluster kan bijvoorbeeld uit een stad in een vertrouwd Hollands landschap stadswoning bestaan in combinatie met een van water, riet en polderbomen. Je kunt appartementencomplex rondom een collectieve hier wonen en werken binnen eilanden binnentuin of vijver. Een cluster is echter nooit in het groen. Aan het kanaal ontmoet je monofunctioneel en bestaat nooit uit één en elkaar. De architectuur voegt zich qua hetzelfde type woning. Een cluster is immers kleur en materiaalgebruik in het landschap. onderdeel van de stad van de toekomst waar Er is volop ruimte voor experimentele een mix van mensen en wensen past. woonvormen en nieuwe vormen van bouwen. Ruimtelijk zijn de clusters als eilanden in het grote collectieve landschap.

Soms letterlijk omringd door water, soms minder letterlijk Alkmaar Noord is als stadsdeel in een heel omarmd door groen of paden. korte periode gebouwd en heeft de typische eigenschappen van een groeikern. Het bestaat Dit landschap met de buurtschappen is uit veel collectief groen met daarbinnen verbonden met het kanaal door nieuwe woonbuurten en kantoorgebouwen. Elke buurt wijkcentra en publieke plekken aan de oever op heeft een eigen karakter. Het ontbreekt aan hoogte van de dijk. Het collectieve landschap een strikte hiërarchie in de wegenstructuur. Het wordt met deze publieksfuncties en plekken stadsdeel Alkmaar Noord is gebouwd in een verbonden met het kanaal. polder en er is nog veel water aanwezig. De zachte stad kent dan ook geen stedelijk De zachte stad staat dan ook voor de waterfront. Het gezicht van de zachte groene bijzondere kwaliteit van deze zachte groene stad aan het kanaal is vooral zacht en groen. wereld, die ruim en lommerrijk is, een groot doorlopend landschap goed verbonden voor fietsers en voetgangers met het buitengebied. Bijzondere kans om kwaliteit te maken Dit landschap is echt landschap en geen in Viaanse Molen is de combinatie van stadspark, dit geeft een uniek groen profiel aan polderlandschap en stad. Wat is de dit deel van de stad aan het kanaal. Dit is de compacte stad tussen riet en water? Hoe kracht van Noord en hier bouwen we op voort.

is elk eiland een eigen cluster en toch onderdeel van het grotere geheel? In Alkmaar Noord is geëxperimenteerd met houtskeletbouw. Wat kan dit bouwmateriaal betekenen voor de stad van de toekomst? De Viaanse Molen leent zich voor prijsvragen en ontwerpend onderzoek. Het is daarbij inspirerend om te kijken wat we kunnen leren van het cluster PEN dorp.

6 6 7

2. viaanse molen aan het kanaal in 2019 Viaanse Molen is een kantoorlocatie en volkstuinenlocatie langs het kanaal van 67 hectare (exclusief het kanaal). Het bebouwde deel bestaat voor het grootste deel uit een terrein met losstaande middelhoge kantoorgebouwen met een eigen entree en eigen parkeerveld.

Een deel van deze kantoorgebouwen staat leeg of is in tijdelijk gebruik. Onderdeel van deelgebied Viaanse Molen zijn de volkstuinen en het TAQA complex. Aan de dijk staat nog een tweetal monumentale boerderijen en onderdeel van de Viaanse Molen zijn twee monumentale molens. Midden in de Viaanse Molen staat het bijzondere PEN-dorp complex. Een kantoorcomplex van de architect Bonnema met vooral een zeer bijzondere binnentuin van Mien Ruys. Viaanse Molen ligt als gebied lager dan de dijk. Het landschap van de Viaanse Molen is herkenbaar als een typisch polderlandschap van polderbomen, riet en watergangen. Bijzondere functie binnen het gebied zijn de atletiekbaan, een handboogschiet vereniging en de school ‘De Viaan’. De monumentale Westfriese Omringdijk bepaalt de grens van Viaanse Molen aan de overkant van het kanaal.

De plangrens van Viaanse Molen als deelgebied in de Kanaalzone loopt vanaf de afslag N9 Helderseweg, over het kanaal tot aan de Westfriese Omringdijk tot aan de N245, en langs de rand van de N9. De Viaanse Molen ligt dus aan twee oevers van het kanaal.

88 9 9

Het gebied:

3. De ontwerpopgaven gebiedsidentiteit zachte stad versterken

omringdijk is herkenbaar als doorgaande route in het groen

20% onverhard en onbebouwd binnendijks

10% groen als bijdrage aan het grote groene landschap

de bebouwing vormt clusters in het grote groene landschap

mix van gebouw- en woontypes per cluster

fietsroute vanaf het Rak over parkeren is vanaf de openbare het kanaal door de Viaanse Molen ruimte uit het zicht naar het buitengebied effectief omgaan met verharding

doorgaande weg wordt mobiliteitsplan maken omgevormd tot een bestemmingsweg de oever: 2e rij hoo 400 m van x tot kade vanaf de

groene oever met op dijkniveau gbouw

publieksplekken en publieksfuncties 1e rij hoog van 0 tot vanaf de

de oever is openbaar bouw 175 m kade

de oever heeft een afwisselende maat, met een minimum van 35 meter

de oever buitendijks (overkant) heeft een afwisselende maat, met een minimum van 5 meter.

ruimte voor aanlegplaatsen

10 11

• TOTAAL 67 HECTARE GRONDGEBIED het programma De ruimtelijke opgaven Op het schaalniveau van de oever Viaanse Molen wordt meer stad. Viaanse Molen • 20% INFILTRATIE, 10% GROEN EN Op het schaalniveau van het hele gebied • Viaanse Molen heeft een groene oever met op dijkniveau publieksplekken en mag in de toekomst transformeren naar een meer RUIMTE VOOR INFRASTRUCTUUR • De ontwikkeling van Viaanse Molen versterkt publieksfuncties. stedelijk woongebied gecombineerd met sociaal de gebiedsidentiteit Zachte stad. Dit betekent maatschappelijke voorzieningen en werken. dat het collectieve landschap versterkt wordt • De groene oever is openbaar met een • 35 HECTARE RUIMTE VOOR bij elke ontwikkeling en dat de gebouwen in afwisselende maat en een minimum van 35 meter. Het totale deelgebied is 67 hectare groot. BOUWONTWIKKELING clusters, als eilanden in dit landschap staan. • De groene oever buitendijks (overkant) is Er is geen sprake van een duidelijke hiërarchie Voor het hele gebied is in de toekomst ruimte voor van wegen of klassieke straten. Er is sprake openbaar en heeft een afwisselende maat met 80% wonen en 20% sociaal maatschappelijke • 5.400 NIEUWE WONINGEN, 190.000 van een routenetwerk tussen de eilanden. De een minimum van 5 meter.

• Langs het kanaal worden aanlegplaatsen voorzieningen en werken van het totaal aan M2 SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK/ architectuur voegt zich in het landschap en gemaakt. Daarbij wordt rekening gehouden vierkante meters bebouwing. WERKEN BESTAAND EN NIEUW overschreeuwt deze niet. • De Westfriese Omringdijk is herkenbaar als met de vaargeul voor beroepsvaart. Dit geeft bij een stedelijk woonmilieu (gemiddelde doorgaande zelfstandige route en heeft een van 5 bouwlagen) ruimte voor circa 5.400 • MAXIMALE BOUWHOOGTE 35 groene berm. woningen. 1/3 Van de woningen valt binnen METER MET INCIDENTEEL 50 METER • Elke ontwikkeling kent binnendijks 20% de sociale sector. Alle appartementen moeten onverhard en onbebouwd ten behoeve van tenminste voldoen aan de ” Alkmaarse infiltratie door middel van oppervlakte water. Woonnorm”. Dit is een nieuwe kwaliteitsnorm Voor de berging is een peilverschil van 40 in ontwikkeling voor Alkmaar als stad van de centimeter nodig ten opzichte van de straat. toekomst. Met deze norm wordt bepaald welke • Elke ontwikkeling kent 10% groen als bijdrage basiskwaliteit past bij een appartement in Alkmaar aan het grote groene landschap. die geschikt is voor alle doelgroepen. • Een fietsroute vanaf het Rak over het kanaal door de Viaanse Molen naar het buitengebied.

Per ontwikkeling zal steeds 20% van de locaties • De doorgaande weg wordt de ontsluitingsweg binnendijks onverhard en onbebouwd moeten voor en door het gebied, je bereikt je blijven ten behoeve van infiltratie van regenwater in bestemming. de vorm van oppervlaktewater. Het uitgangspunt • De bebouwing vormt clusters in het hierbij is de “normale” regenbui. Het peil van het grote landschap. Elk cluster bestaat uit oppervlaktewater is 40 centimeter onder het peil een diversiteit van gebouwtypen en/of van de straten. Wanneer minder diepte wordt woontypologieën. Elk cluster heeft een eigen gemaakt, wordt de oppervlakte naar verhouding collectieve open ruimte. Wonen en verblijf aan groter. het water is een kwaliteit. • De gemiddelde bouwhoogte is 5 bouwlagen, Per ontwikkeling is 10% van de locatie groen, een de maximale bouwhoogte is 35 meter met bijdrage aan het grote landschap. incidenteel ruimte voor torens van maximaal 50 meter, 1 toren op de eerste rij en 2 torens Voor elke gebiedsontwikkeling wordt een op de tweede rij, de torens voldoen aan de mobiliteitsplan gemaakt door de initiatiefnemers. kwalitatieve regels van het Omgevingsbeeld. Dit plan geeft inzicht in de bereikbaarheid in • De stalling van auto’s en fietsen is vanaf de balans.

Dit betekent ruimte voor de fietser, openbare ruimte uit het zicht en op eigen ruimte voor de voetganger en bereikbaar voor terrein georganiseerd, de parkeernorm past bij de auto en openbaar vervoer. Onderdeel van dit het mobiliteitsplan die specifiek wordt gemaakt mobiliteitsplan is een invulling van de deelmobiliteit voor de nieuwe ontwikkeling. zoals aangegeven in de Omgevingsvisie Alkmaar • Er wordt effectief omgegaan met verharding, 2040. Op basis van dit plan wordt bekeken welke dit betekent dat er zo min mogelijk ruimte parkeernorm bij de fiets en auto past. Bij nieuwe met stenen en asfalt wordt ingericht en zoveel ontwikkelingen past een parkeeroplossing, die mogelijk ruimte groen kan blijven. Dit past uit het zicht is vanaf de openbare ruimte en op Alkmaar als groene stad van de toekomst. eigen terrein of collectief op gebiedsniveau op een • Verbinding maken met andere delen van de centrale locatie. stad. • Extra eigen sociaal maatschappelijke voorzieningen, om de wijk er echt bij te laten horen.

12 13

viaanse molen aan het kanaal 2040, stel dat...

14 15 14 15

COLOFON Kanaalzone Alkmaar Het Ontwikkelbeeld Viaanse Molen is tot stand gekomen in het Atelier Kanaalzone onder de inhoudelijke leiding van BVR adviseurs. In het atelier is nauw samengewerkt met diverse vak-experts van de gemeente, zowel vanuit ruimtelijk ordening en verkeer als vanuit het sociaal, cultuur en economische domein. Er is advies in gewonnen bij de bureaus Goudappel Coffeng en Wareco. Tijdens het Open Atelier is het Ontwikkelbeeld Viaanse Molen besproken, getest en verrijkt door circa 300 potentiele partners voor de totale ontwikkeling van de Kanaalzone Alkmaar.

Dit ontwikkelbeeld is vastgesteld op 4 juli 2019.

Opdrachtgever Gemeente Alkmaar

Visualisaties, tekst en lay-out BVR adviseurs

Alles uit dit magazine mag worden overgenomen mits de bron wordt vermeld.

Rotterdam, juli 2019

16