Conceptverslag referendumcommissie 13 maart

Verslag referendumcommissie

Datum vergadering Woensdag 13 maart 2024 Tijd 10.30 uur Plaats Online via Teams

Aanwezige leden mevrouw F. de Lange, mevrouw N. Brankovic, mevrouw W. Tromp, de heer J. van Oort (vz) Secretaris de heer K. te Velde Overig Teamleider verkiezingen gemeente Alkmaar

1. Opening en vaststellen agenda

De voorzitter opent de vergadering. De agenda wordt zonder wijzigingen vastgesteld.

2. Vaststellen verslag 04-12-2023

Het verslag wordt ongewijzigd vastgesteld.

3. Stand van zaken referendum vuurwerk

De voorzitter geeft een toelichting: het raadsvoorstel inzake het houden van een referendum over een vuurwerkverbod is vastgesteld. De vraagstelling is geworden: ‘Besloten wordt tot het instellen van een algemeen vuurwerkverbod in de gemeente Alkmaar’. De referendumcommissie neemt kennis van het besluit en concludeert dat het advies van de referendumcommissie m.b.t. het raadsbesluit niet is overgenomen. Het advies wordt wel in het stuk vermeld, waardoor zowel het college als de raad het advies hebben kunnen wegen.

4. Advies over communicatie

De referendumcommissie heeft vertrouwelijk kennis kunnen nemen van een concept- brief die het college voornemens is te sturen aan inwoners. De referendumcommissie herkent in de brief de aanbevelingen die zij eerder deed, en heeft een aantal opmerkingen bij de brief.

Ten eerste is het van belang om te kijken naar het moment dat de brief verstuurd gaat worden. De referendumcommissie zou adviseren dat het goed is om dit (ook) kort voor het referendum te doen, zodat inwoners op het moment van het referendum paraat

hebben hoe de vraagstelling van het referendum uitgelegd kan worden en wat daarvan de implicaties kunnen zijn.

De teamleider verkiezingen geeft aan dat op dinsdag 19 maart een afspraak is om te bespreken hoe de communicatie rondom het referendum vormgegeven zal worden. Het zou een idee kunnen zijn om de besproken brief mee te sturen met de stempassen. De referendumcommissie geeft aan dat er zorgen bestaan dat de brief dan te vroeg verstuurd zou kunnen worden, aangezien de stempassen ongeveer een maand voor de verkiezingen gestuurd zullen worden. De referendumcommissie is zeker niet tegen versturen tegelijk met de stempassen, maar zou dan aanbevelen op een later moment de brief, vlak voor het referendum, nogmaals te sturen.

Ten tweede adviseert de referendumcommissie over de zin ‘heeft een meerderheid van de gemeenteraad aangekondigd dat zij de uitslag als bindend beschouwen’. Hoewel de referendumcommissie aangeeft dat het goed is om dit te vermelden, adviseert de referendumcommissie om te vermelden dat dit een belofte is van individuele gemeenteraadsleden, waar zij juridisch niet aan gehouden mogen en/of kunnen worden. Juridisch staat het raadsleden vrij om na het referendum toch een andere keuze te maken.

Ten derde adviseert de referendumcommissie over de in de brief geschreven implicaties van het tegen een algemeen vuurwerkverbod stemmen: ‘Als de meerderheid van de inwoners tegen een algemeen vuurwerkverbod is en de raad neemt dit standpunt over, dan verandert er voor de binnenstad van Alkmaar niets. De historische binnenstad wordt namelijk ieder jaar aangewezen als vuurwerkvrije zone. In de overige wijken en dorpen van Alkmaar mag er vuurwerk worden afgestoken.’ De referendumcommissie geeft aan dat dit niet correct is. Op basis van de huidige APV valt er niet te concluderen dat de historische binnenstad per definitie ieder jaar wordt aangewezen als vuurwerkvrije zone. Op basis van de huidige APV kan het college vuurwerkvrije gebieden aanwijzen, waaronder de historische binnenstad, maar ook andere wijken en dorpen. Onder een gelijkblijvende APV kan een volgend college ook een andere politieke afweging maken en vuurwerk toch weer in de binnenstad toestaan. Dit moet duidelijk naar voren komen in de communicatie naar de inwoners. Met andere woorden: indien een meerderheid van de inwoners tegen een algemeen vuurwerkverbod stemt, blijft de huidige situatie in de APV van kracht, namelijk de bevoegdheid van het college om vuurwerkvrije gebieden aan te wijzen.

5. Procesafspraken toetsen objectieve en neutrale karakter van de voorlichting over het referendum

Volgens artikel 4.1e toetst de referendumcommissie het objectieve en neutrale karakter van de voorlichting over het referendum. De referendumcommissie maakt een procesafspraak over hoe deze toetsing plaats zal vinden.

Er staan twee afspraken gepland op 17 april en 15 mei. Procesmatig zullen dit de vergaderingen zijn waar de informatie die dan beschikbaar is beoordeeld zal worden en inhoudelijk zal er gekeken worden naar hoe de informatievoorziening inzake de vraagstelling is opgesteld en hoe begrijpelijk het is wat de implicaties zijn als iemand voor het referendum of juist tegen het referendum stemt. Er zal hier ook gekeken worden naar de juridische juistheid van de uitingen en de juridische consequenties van de uitingen.

6. Procesafspraak evalueren referendumproces en advies aan raad. Volgens artikel 4.1g evalueert de referendumcommissie het referendumproces en adviseert de raad hierover uiterlijk 3 maanden na het referendum. De referendumcommissie maakt een procesafspraak over hoe deze evaluatie plaats zal vinden.

De referendumcommissie zal eind juni bij elkaar komen om de evaluatie van het referendumproces uit te voeren. De referendumcommissie zal op basis van de artikelen van de verordening kijken welke processen er allemaal verwacht zijn, welke taken het college, de raad, en de referendumcommissie zelf daarin hebben, hoe deze taken zijn uitgevoerd, naar de helderheid van de vraagstelling en de voorlichting die hierover gegeven is; ook zal gekeken worden naar de opkomst van het referendum. Langs deze lijn zal een advies aan de raad opgesteld worden met eventuele leer- en verbeterpunten en een conclusie over hoe het referendum verlopen is.

7. Rondvraag

De teamleider verkiezingen stelt voor om het concept stembiljet naar dhr. Korné te Velde te sturen zodat de referendumcommissie hier nog over kan adviseren. Korné te Velde en de teamleider verkiezingen stemmen af wanneer het concept stembiljet verwacht kan worden en Korné te Velde zal met de referendumcommissie nog een korte formele vergadering plannen zodat het stembiljet besproken kan worden alvorens deze naar de drukker gestuurd zal worden.

8. Sluiting