Bijlage 8. Ecorys Factsheet gem Alkmaar 2024

Factsheet DoeMee Onderzoek 2024 Energiebesparingsplicht en informatieplicht energiebesparing

Het DoeMee Onderzoek 2024 richt zich op de energiebesparingsplicht en informatieplicht energiebesparing. Deze factsheet is opgesteld voor de gemeente Alkmaar op basis van de ingevulde vragenlijst door de gemeente en omgevingsdienst Noord-Holland Noord (OD NHN). De dikgedrukte blauwe tekst geeft het antwoord op de enquête en eventuele toevoegingen/ wijzigingen vanuit de schriftelijke validatie weer. Er is gevraagd om aanvullende informatie aan te leveren over de opdrachtformulering, afgesproken doelstellingen, resultaten en energiebesparende maatregelen die zijn getroffen. Een documentenanalyse is indien er documenten zijn aangeleverd opgenomen aan het eind van de factsheet. De factsheet is gevalideerd door de omgevingsdienst Noord-Holland Noord en de gemeente Alkmaar.

Gemeente Alkmaar Algemene informatie De rollen en taken van gemeenten, provincies en omgevingsdienst met betrekking tot het toezicht op de energiebesparings- en informatieplicht zijn op dit moment helder. De opdracht op toezicht en handhaving van de energiebesparingsplicht aan de omgevingsdienst is in de begroting opgenomen, onder het overkoepelende onderwerp ‘omgevingsdiensten’. Er is een opdracht geformuleerd voor de omgevingsdienst over de invulling van toezicht en handhaving op de energiebesparingsplicht. Deze is opgenomen in het uitvoeringsprogramma (UP) in het project EML (erkende maatregelen lijsten). De opdracht wordt in de praktijk ook uitgevoerd. Met het energiebesparingsakkoord (EBA) wordt uitvoering gegeven aan stimulering, toezicht en handhaving van de besparingsplicht. Dit is opgenomen in het UP 2023 en wordt verantwoord in de voortgangsrapportage EBA. Het toezicht op de energiebesparingsplicht is onderdeel van het jaarlijks uitvoeringsprogramma (onder project EML). Met het EBA zijn extra inspanningen mogelijk rond toezicht en handhaving en ook stimulering van de besparingsplicht. Gelet op het EBA van provincie Noord-Holland draagt de provincie bij tot 50% van de totale kosten. De 50% cofinanciering door Alkmaar komt uit het beschikbare budget in het UP van de omgevingsdienst. Om te sturen op de taak van de omgevingsdienst m.b.t.

toezicht en handhaving van de energiebesparings- en informatieplicht vindt periodieke evaluatie van het werk- en uitvoeringsprogramma op basis van voortgangsrapportages plaats. De gemeente geeft zelf ook invulling aan toezicht en handhaving van de energiebesparings- en informatieplicht energiebesparing, naast de taken die bij de omgevingsdienst zijn belegd sinds 1 juli 2023. Het onderdeel stimulering wordt niet door de omgevingsdienst uitgevoerd. Dit neemt de gemeente voor haar rekening.

1

Informatievoorziening Er zijn niet in de opdracht vastgelegde afspraken gemaakt over de monitorings- en verantwoordingsinformatie met de omgevingsdienst m.b.t. de energiebesparingsplicht. De uitvoering van de werkzaamheden door de omgevingsdienst is opgenomen in het uitvoeringsprogramma. De verantwoording vindt plaats in de kwartaalrapportages en in de voortgangsrapportage Energiebesparingsakkoord. Er zijn geen afgesproken met omgevingsdiensten over de monitorings- en verantwoordingsinformatie m.b.t. de energiebesparingsplicht. De gemeente ontvangt periodieke tussenrapportages over de resultaten van de handhaving van de energiebesparingsplicht van de Omgevingsdienst. De rapportages die door de omgevingsdienst aan de gemeente worden verstrekt leveren op sommige punten adequate informatie over de uitvoering van toezicht en handhaving op de energiebesparings- en informatieplicht. De gemeente ontvangt geen rapportages over de bereikte resultaten. Inzicht in het besparingspotentieel of gerealiseerde besparing (uitgedrukt in bijvoorbeeld joules of CO2-emissies) is er niet. Voor zover bekend zijn er vanuit de gemeenteraad geen vragen/opmerkingen gekomen over de uitvoering van toezicht en handhaving op de energiebesparingsplicht door de omgevingsdienst en/of over de bereikte resultaten (zoals reductie CO2 en vermindering verbruik van gas en elektriciteit).

Omgevingsdienst Noord-Holland Noord en gemeente Alkmaar Algemene informatie De rollen en taken van gemeenten, provincies en omgevingsdienst met betrekking tot het toezicht op de energiebesparings- en informatieplicht zijn op dit moment helder. De energiebesparingsplicht is als apart taakveld onderdeel van het VTH-stelsel (Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving). Resultaat Er is gedeeltelijk zicht op het aantal bedrijven dat valt onder de energiebesparings- en informatieplicht. Deze informatie downloadt de omgevingsdienst bij het e-loket van RVO.nl en wordt gecombineerd met bedrijven waarvan zij weten dat zij aan de energiebesparingsplicht moeten voldoen. Daarnaast is informatie afkomstig van het CBS en verzamelt de omgevingsdienst informatie zelf (via een basislijst met (potentieel) besparing). Deze lijst met locaties die (potentieel) informatie- en besparingsplichtig zijn is samengesteld door de omgevingsdienst in 2022 op basis van het eLoket RVO, CBS, Energiepartners, het eigen objectenbestand en BAG (Basisregistratie Adressen en Gebouwen). Het resultaat is een lijst met locaties waarvan aangenomen wordt dat deze een energieverbruik hebben dat boven de drempelwaarde uitkomt. De lijst wordt geactualiseerd aan de hand van nieuwe downloads uit he eLoket en gegevens die we van bijvoorbeeld gemeenten krijgen.

De informatie ontbreekt in sommige gevallen omdat, de omgevingsdienst geen inzicht heeft in de verbruikscijfers van bedrijven. Deze zijn in het verleden niet geregistreerd in de systemen. De omgevingsdienst heeft acties ondernomen om (volledig) inzicht te krijgen door het samenstellen en actualiseren van de basislijst in 2022. Er zijn geen aparte acties

2

ondernomen om verbruiksgegevens bij bedrijven op te vragen. Recente ervaringen bij collega omgevingsdiensten leert ook dat dergelijke acties arbeidsintensief zijn en relatief (te) weinig respons opleveren. Daar heeft de omgevingsdienst geen capaciteit voor. Er is gedeeltelijk zicht op het aantal bedrijven dat zich niet aan de informatieplicht energiebesparing houdt. Deze informatie downloadt de omgevingsdienst bij het e-loket van RVO.nl en wordt gecombineerd met bedrijven waarvan zij weten dat zij aan de energiebesparingsplicht moeten voldoen. De informatie ontbreekt in sommige gevallen omdat de omgevingsdienst slechts beperkt inzicht heeft in de verbruiksgegevens van bedrijven. Als een bedrijf zich niet meldt bij het eLoket, de omgevingsdienst geen gegevens heeft en het bedrijf (nog) niet door de omgevingsdienst is bezocht, is het onbekend of een bedrijf daadwerkelijk informatieplichtig is. De omgevingsdienst heeft nog geen acties ondernomen om (volledig) inzicht te krijgen de bedrijven dat zich niet aan de informatieplicht houdt. Het is op dit moment efficiënter om de lijst met (potentieel) besparingsplichtige bedrijven te bezoeken en, indien boven de drempelwaarde, ter plaatse toe te zien op de informatieplicht. Er wordt per brief / e-mail en telefonisch contact gemaakt met bedrijven die niet voldoen aan de informatieplicht energiebesparing.

Organisatie van het toezicht De omgevingsdienst handhaaft op de uitvoering van de energiebesparingsplicht en informatieplicht energiebesparing door specifieke energiecontroles uit te voeren aan de hand van de erkende maatregelenlijst. Vóór 2023 maakten energiecontroles deel uit van de reguliere integrale milieucontrole. Specifieke energiecontroles werden wel uitgevoerd in het kader van de VUEregeling. Vanaf 2023 is de omgevingsdienst gaan werken met een team van specialist toezichthouders die alleen de energiecontroles uitvoeren. Het aantal bedrijven dat per jaar wordt gecontroleerd wordt bepaald aan de hand van de beschikbare gelden en doelstellingen van de subsidieregelingen VUE (t/m 2023), EBA (provinciaal akkoord t/m 2026) en SPUK-THE (t/m 2026). Vanaf 2026 wordt de planning gemaakt voor reguliertoezicht op basis van de dan bestaande werkvoorraad, capaciteit en beschikbare middelen. Naar schatting heeft de omgevingsdienst nog 2-5 jaar nodig vanaf de start van de werkzaamheden om alle bedrijven en instellingen binnen de gemeente te controleren op de energiebesparings- en informatieplicht. De omgevingsdienst stelt prioriteit door bedrijven met de hoogste verbruiken (indien bekend) het eerste te bezoeken. Kwantitatieve informatie De omgevingsdienst heeft de kwantitatieve informatie uit onderstaande tabellen ingevuld voor de gemeente.

Onderstaande tabel bevat informatie over het aantal gecontroleerde bedrijven en de ureninzet op jaarbasis door de omgevingsdienst in de periode 2019 – 2023.

Jaar

Aantal bedrijven gecontroleerd

Ureninzet op jaarbasis

2019

-

-

2020

-

-

2021

-

-

3

2022

-

-

2023

191

-

De omgevingsdienst heeft geen informatie aangeleverd over het percentage bedrijven waar overtredingen zijn aangetroffen voor en na hercontrole tussen 2019 en 2023. De omgevingsdienst heeft geen informatie aangeleverd over het aantal jaarlijks geconstateerde overtredingen tussen 2019 en 2023. De omgevingsdienst heeft geen informatie aangeleverd over het aantal bedrijven dat een ‘vooraankondiging last onder dwangsom’ of overige repressieve handhaving heeft ontvangen tussen 2019 en 2023. In het geval er repressieve handhaving heeft plaatsgevonden is een hersteltermijn opgelegd en/of is een vooraankondiging lasten onder dwangsom verstuurd. De omgevingsdienst heeft geen zicht op het energiebesparingspotentieel bij bedrijven en instellingen en de totaal gerealiseerde energiebesparing. Wat betreft de getroffen energiebesparende maatregelen in de periode 2019 tot en met 2023 is er niet per maatregel geregistreerd. Vanaf 2024 kan dit wel in kaart worden gebracht, via een digitale checklist. Aanvullende documentenanalyse Categorie

Aanwezig?

Toelichting

x

Begroting

x

Opdracht

x

Beleidstukken

x

Werkprogramma

√

Voortgangsrapportage

x

Aanvullend

x

Documenten

Uitvoeringsprogramma VTH 2022

Werkprogramma Het uitvoeringsprogramma bevat een algemene reflectie op ontwikkelingen en het specifieke uitvoeringsprogramma per deelnemer met een compacte beschrijving van de geleverde producten en diensten. Bij algemene ontwikkelingen is beschreven dat er steeds meer nadruk zal komen te liggen op toezicht en handhaving van de informatie- en energiebesparingsplicht bij bedrijven. Hiermee wordt mede invulling gegeven aan het Energieakkoord 2013 en het Klimaatakkoord. Ook wordt verder ingezet op een Provinciaal Energiebesparingsakkoord (samen met de vier NoordHollandse omgevingsdiensten). Toezicht en handhaving dat de OD NHN uitvoert op de informatieen energiebesparingsplicht (de EML-controles) wordt zo efficiënt mogelijk uitgevoerd. Het databeheer rond dit toezicht is in ontwikkeling in relatie tot onder andere het landelijk e-loket. Doel is een zo optimaal mogelijke monitoring van de behaalde energiebesparing.

4

In het specifieke uitvoeringsprogramma voor de gemeente Alkmaar van 2022 is 789 uur begroot voor 119 uitgevoerde controles. Het totaal budget voor het project ‘EML’ is € 72.056.

5