Bijlage 6. Oplegger Advies Commissie MER V2

Oplegger Advies Commissie mer Aan Van Datum Onderwerp

: Gemeenteraad : college van B&W : 28 oktober 2025 : Advies Commissie mer

MER-plicht Bij de voorbereiding van de omgevingsvisie is een milieueffectrapportage (mer) verplicht als de visie het kader vormt voor te nemen besluiten over activiteiten waarvoor een mer-plicht geldt. Dat geldt o.a. voor een stedelijk ontwikkelingsproject, zoals de ontwikkeling van het Alkmaars Kanaal en de stationsgebieden. Een mer is bedoeld om het milieubelang een volwaardige plaats te geven in de besluitvorming over de omgevingsvisie. De resultaten zijn opgenomen in het Milieueffectrapport Alkmaars Kanaal (MER). Het rapport brengt gestructureerd in beeld wat de milieueffecten zijn van de ontwikkeling, welke alternatieven zijn onderzocht en welke keuzes zijn gemaakt. Ook is in beeld gebracht hoe de keuzes bijdragen aan de opgaven en ambities van de gemeente. Het MER is een bijlage bij de omgevingsvisie. Het rapport is samen met de ontwerp omgevingsvisie ter inzage gelegd, waarbij iedereen kon reageren op de inhoud van beide documenten. Daarnaast is het MER voor advies voorgelegd aan de Commissie voor de milieueffectrapportage (hierna: Commissie mer). Bij de vaststelling van de omgevingsvisie moet worden aangegeven wat er met het advies van de Commissie mer is gedaan. Commissie mer De Commissie mer is een onafhankelijk adviesorgaan dat bij wet is ingesteld en adviseert over de inhoud en kwaliteit van milieueffectrapporten.

Zij toetst of een milieueffectrapport de benodigde milieu-informatie bevat, of deze informatie klopt en of de conclusies duidelijk en objectief zijn. Het advies is bedoeld om bevoegde overheden (Rijk, provincie, gemeente of waterschap) te helpen om het milieubelang een goede plek te geven in de besluitvorming. Het komt zelden voor dat de Commissie mer een positief advies afgeeft. De Commissie mer kijkt bij de toetsing zeer kritisch naar de kwaliteit en inhoud van het MER, waarbij vaak al aan de voorkant gedetailleerd onderzoek, verschillende scenario's en uitgewerkte alternatieven wordt gevraagd, ook als de omgevingsvisie nog geen duidelijke kaders stelt voor toekomstige ruimtelijke besluiten. Dit gaat verder dan het in kaart brengen van de milieueffecten, en gaat vaak vooral over de uitvoerbaarheid, mogelijke risico’s en sturingsmogelijkheden. Het advies van de Commissie is niet juridisch bindend en staat de vaststelling van de omgevingsvisie dan ook niet in de weg. Leeswijzer In het advies van de Commissie mer is op pagina 5 een leeswijzer opgenomen die nader duidt hoe het advies moet worden gelezen. De adviezen over de benodigde aanvullingen zijn opgenomen in een tekstkader. Dit vindt de Commissie essentieel om het milieubelang volwaardig mee te wegen bij de besluitvorming. In de tekst wordt ook een aantal aanbevelingen gedaan.

Deze zijn bedoeld om de kwaliteit van de besluitvorming, nu en in de toekomst, te verbeteren.

Advies Commissie mer

1

Inhoud van het advies De Commissie is van mening dat het nu voorliggende MER onvoldoende aansluit bij het besluit tot vaststelling Omgevingsvisie 2040. Reden hiervoor is dat het MER gaat over de gebiedstransformatie van het Alkmaars Kanaal en de stationsgebieden (gebiedsgerichte ambitie I) en niet over de andere ambities in de omgevingsvisie voor de ontwikkeling van de bestaande stad (gebiedsgerichte ambitie II) en de toekomst van het landelijke gebied (gebiedsgerichte ambitie III). Daardoor zou de gemeenteraad de milieugevolgen van het overige beleid dat in de omgevingsvisie is verwoord niet volledig kunnen meewegen bij haar besluit, en niet beoordelen in hoeverre de ambities uit de omgevingsvisie realistisch en uitvoerbaar zijn, aldus de Commissie mer. Met betrekking tot de milieu-informatie voor de ontwikkeling van het Alkmaars Kanaal en de stationsgebieden signaleert de commissie dat de volgende informatie ontbreekt. - Er is niet volledig in beeld gebracht welke bedrijvigheid er in de huidige situatie is, tot welke milieubelasting deze in de omgeving leidt en wat de gevolgen zijn voor de huidige kwaliteit van de leefomgeving. - Omdat sprake is van een organische gebiedsontwikkeling zijn er ook onzekerheden over de voortgang en de eindsituatie. De risico’s en mogelijke ‘worst-case’-effecten zijn onvoldoende in beeld gebracht.

- Het MER geeft onvoldoende inzicht in de gevolgen voor Natura 2000-gebieden en de maatregelen die nodig zijn om aantasting van de natuurlijke kenmerken daarvan te voorkomen. - Positieve effecten op de biodiversiteit die voortkomen uit de ontwikkelkaders zijn niet in beeld gebracht. De Commissie adviseert deze informatie in een aanvulling op het MER op te nemen, en pas daarna een besluit te nemen over de Omgevingsvisie Alkmaar 2040. Reactie op het advies In reactie op het advies van de Commissie mer is een aanvulling op het MER opgesteld. Hierin wordt onder meer ingegaan op de gemaakte keuze ten aanzien van de reikwijdte van het MER in relatie tot de omgevingsvisie, en wordt inhoudelijk gereageerd op bovengenoemde aandachtspunten van de Commissie mer in relatie tot de gebiedsontwikkeling. Hieronder is dit nader toegelicht. Verwachte milieueffecten De gemeente heeft er bewust voor gekozen om de effecten van de gebiedsontwikkeling in kaart te brengen. De omgevingsvisie geeft voor de ontwikkeling van het Alkmaars Kanaal en de stationsgebieden duidelijke kaders en van die ontwikkeling worden ook relevante milieueffecten verwacht. Voor de overige ambities geldt dat nog geen sprake is van expliciete kaders omdat veelal nog nadere keuzes gemaakt moeten worden. Deze effecten kunnen nu nog niet goed worden getoetst.

Bij de nadere uitwerking van de omgevingsvisie wordt rekening gehouden met de mogelijke milieueffecten van die keuzes en de gevolgen voor de ambities in de omgevingsvisie. Het op voorhand onderzoeken van alle onzekerheden en mogelijke scenario’s draagt niet bij aan de kwaliteit van het besluit dat nu voorligt. Door monitoring wordt bijgehouden of de ambities en doelen worden gehaald en wordt zo nodig bijgestuurd.

Advies Commissie mer

2

Er worden geen relevante (cumulatieve) milieueffecten verwacht ten opzichte van de ontwikkeling van het Alkmaars Kanaal. Cumulatieve milieueffecten zijn de gezamenlijke effecten van meerdere activiteiten in een gebied op het milieu. Deze effecten kunnen groter zijn dan de som van de individuele effecten, omdat ze elkaar versterken of veranderen. Daarvan is geen sprake. De Commissie mer wijst op mogelijke cumulatieve effecten op het milieu in relatie tot mobiliteitsopgaven in het landelijk gebied en de effecten op Natura-2000 gebieden. Veel van de ontwikkelingen in de stad (en de daarmee samenhangende verkeersgeneratie) zijn als autonome ontwikkeling of vanuit gemeentelijk beleid (indirect) in de toetsing van het MER betrokken. Voor de ambities in het landelijk gebied geldt dat deze effecten niet zodanig samenhangen met de effecten van de gebiedsontwikkeling dat sprake is van conflicterende belangen waar nu op voorhand rekening mee moet worden gehouden. Alle relevante en nu effectief te onderzoeken milieueffecten zijn in beeld gebracht. Er is geen aanleiding om aanvullend onderzoek te doen vóór vaststelling van de omgevingsvisie.

Integraliteit van het besluit De Commissie mer kijkt slechts naar een klein onderdeel van de volledige integrale afweging die wij als gemeente moeten maken en de belangen die we hierbij afwegen, zoals de behoefte aan woningbouw en voldoende ruimte voor bedrijven, een goede bereikbaarheid en de mogelijkheid om samen met onze partners te werken aan de groei van de gemeente. Voortgang in de ontwikkeling en het gezamenlijk oppakken van ruimtelijke opgaven is net zo belangrijk als het borgen van een goede leefkwaliteit. De Commissie mer houdt hier in haar toetsing nadrukkelijk geen rekening mee. Onderzoek moet efficiënt en effectief zijn en bijdragen aan de kwaliteit van onze besluiten. Het is belangrijk dat de onderzoekslast in verhouding staat tot de inhoud van het besluit. Dat betekent ook dat sommige aspecten pas worden onderzocht op het moment dat de ambities worden vertaald in concrete keuzes of oplossingsrichtingen. Het op voorhand onderzoeken van alle onzekerheden en mogelijke scenario’s, zoals door de Commissie mer geadviseerd, draagt niet bij aan de kwaliteit van het besluit dat nu voorligt. Daarom kiezen we ervoor om de aandachtspunten van de Commissie mer een plek te geven in de nadere uitwerking van de visie, en dus niet voorafgaand aan de besluitvorming. Conclusie De milieubelangen zijn zorgvuldig in beeld gebracht en worden voldoende meegewogen in het besluit.

Voor zover relevant worden de aandachtspunten van de Commissie mer meegenomen in de verdere uitwerking van de visie.

Advies Commissie mer

3