Bijlage 5. Persbericht Rekenkamer rapport invulling van de digitale veiligheidsagenda in de gemeente Alkmaar

PERSBERICHT

Alkmaar, januari 2024

Onderzoek naar digitale veiligheid in Alkmaar

De Rekenkamer van de gemeente Alkmaar heeft een onderzoek uitgevoerd naar de invulling van de digitale veiligheidsagenda van de gemeente Alkmaar. In de 21e eeuw groeit het gebruik en belang van digitale middelen, waarmee overheden steeds meer data en privacygevoelige informatie beheren. Het is cruciaal dat overheden hun digitale infrastructuur beschermen, zich voorbereiden op calamiteiten en in staat zijn om snel te herstellen bij inbreuken.

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten stimuleert sinds enige tijd dat gemeenten aandacht besteden aan het bewaken en bevorderen van de digitale veiligheid. In dit verband heeft de VNG de Agenda Digitale Veiligheid opgesteld. Deze agenda bevat tien actielijnen om de digitale veiligheid te versterken. De Rekenkamer Alkmaar heeft eind 2022 besloten om te verkennen in hoeverre en op welke wijze de gemeente invulling en opvolging geeft aan deze digitale agenda, waarbij de volgende hoofdvraag is opgesteld:

‘Hoe wordt binnen de gemeente Alkmaar invulling gegeven aan de Digitale Veiligheidsagenda?’

De hoofdvraag is uitgewerkt in de volgende deelvragen:

1. Welke van de 10 actielijnen uit de VNG-agenda digitale veiligheid zijn reeds opgepakt? Hoe zijn deze uitgewerkt en uitgevoerd? Welke resultaten/ effecten zijn bekend?

2. Welke rollen hebben Raad, College en Burgemeester bij het verder ontwikkelen en in uitvoering brengen van de digitale veiligheidsagenda? Hoe zijn deze beschreven en geïmplementeerd?

3. Op welke manier zijn bestuurders (Raad, College, Burgemeester) op het moment van het onderzoek betrokken bij het tot uitvoering brengen van de digitale veiligheidsagenda? In hoeverre zijn ze geïnformeerd? Welk belang hechten zij eraan? Op welke wijze implementeren zij onderdelen van de agenda in beleid en sturing?

4. Op welke manier zijn ambtenaren op dit moment betrokken bij de digitale veiligheidsagenda? In hoeverre zijn ze geïnformeerd? Welk belang hechten zij eraan? Is hun werkwijze ervan doordrongen?

Uit het onderzoek kwamen de volgende bevindingen naar voren:

Het rapport geeft een overwegend positieve indruk van het beleid van de gemeente Alkmaar. De nuance hierbij is wel dat in de uitvoeringspraktijk verschillende tekortkomingen zijn gebleken, zoals de stapeling van verantwoordelijkheden bij een beperkt aantal functionarissen. Hoewel de gemeente Alkmaar invulling geeft aan elke actielijn uit de door de VNG opgestelde Digitale Veiligheidsagenda, is ook naar voren gekomen dat niet elke actielijn een duidelijk he rkenbare positie heeft, noch in het beleid noch in het dagelijks handelen van de medewerkers. Op de hoofdvraag van het onderzoek, ‘Hoe wordt binnen de gemeente Alkmaar invulling gegeven aan de Digitale Veiligheidsagenda?’, kan geen eenduidig en volmondig positief antwoord worden gegeven. In het algemeen zijn het benodigde beleid en daarop gebaseerde richtlijnen en werkwijzen in de gemeente Alkmaar in voldoende mate beschikbaar. Vanwege corona en personele wisselingen op cruciale managementfuncties is de uit voering onder druk komen te staan. In de praktijk handelen veel medewerkers vanuit zelf bepaalde standaarden en waarborgen, die zij ontlenen aan eerder verkregen informatie over het gewenste beleid. Deze werkwijzen worden mede geschraagd worden door hun persoonlijke professionaliteit. Daarbij is niet altijd gegarandeerd dat de medewerkers volledig voldoen aan het vastgelegde beleid.

Verder is het de vraag of er sprake is van een gestage positieve ontwikkeling. Zo lijkt de opvolging van relevante activiteite n, zoals awarenessbevordering en acties die voortkomen uit ENSIA -rapportages, niet goed belegd.

Alkmaar heeft op het brede thema van de Digitale Veiligheidsagenda zeker ambities, die in de samenwerking met onder meer de Veiligheidsregio en Noord -Holland-Samen-Veilig, ook goede invulling krijgen. Het aanstellen van een OOV -medewerker die zich specifiek richt op het bevorderen van de digitale veiligheid getuigt eveneens van ambitie. De vraag is wel of deze functie en de middelen die bij deze functie beschikb aar zijn gesteld toereikend zijn.

Al met al gebeurt veel, maar de structuur en samenhang in het beleid zijn niet evident. Tevens valt op dat de raad dusdanig ver op afstand staat van dit beleid dat de raad zijn sturende en controlerende verantwoordelijkheden niet kan waarmaken.

Het rapport is op 10 januari aangeboden aan de raad en te vinden op de website van de Rekenkamer Alkmaar.

Noot voor de redactie: Voor meer informatie kunt u contact opnemen met

Anita van der Stap op 06 12753463.

Het rapport is bijgevoegd.