Bijlage 3 benchmarkrapport veiligheidsmonitor

Rapport

Hoe veilig is Alkmaar?

Benchmark gemeente Alkmaar op basis van Veiligheidsmonitor 2012-2019

www.ioresearch.nl

Samenvatting Aanleiding Lichte daling overlast sinds 2012 Om een beeld te krijgen van de ontwikkeling van overlast, slachtofferschap en De overlast is in Alkmaar over het geheel genomen licht gedaald ten opzichte van veiligheidsbeleving heeft de gemeente Alkmaar aan I&O Research gevraagd een 2012 (van 46% naar 43%). Inwoners van Alkmaar ervaren over het algemeen benchmarkanalyse uit te voeren op basis van de Veiligheidsmonitor. In dit minder overlast dan in andere steden, met uitzondering van Alphen a/d Rijn en rapport worden de belangrijkste ontwikkelingen op deze drie thema’s in de Amersfoort, waar het niveau van overlast vergelijkbaar is. periode 2012-2019 beschreven. Alkmaar is daarbij vergeleken met een referentiegroep van: Gunstige ontwikkeling verloedering, sociale overlast toegenomen Van de verschillende vormen van overlast is de ontwikkeling van verloedering 1. zes stedelijke gemeenten van vergelijkbare omvang en structuur (Alphen het gunstigst. Er is een duidelijke afname te zien vanaf 2015. Daar staat aan den Rijn, Amersfoort, Deventer, Haarlem, Venlo en Zaanstad); tegenover dat Alkmaarders in de laatste twee jaar meer sociale overlast ervaren, 2. drie regionale indelingen m.b.t. veiligheid (Basisteam Alkmaar, de wat ingaat tegen de regionale en landelijke trend.

Veiligheidsregio Noord-Holland Noord, de Politie-eenheid Noord-Holland); De verkeersoverlast schommelt in de periode 2012-2019 tussen 30 en 34 procent, 3. Nederland. met in de laatste twee jaar een afname. De verkeersoverlast is in andere steden Gunstig beeld leefbaarheid ten opzichte van andere steden vergelijkbaar met Alkmaar of groter. Wat betreft (de ontwikkeling van) de leefbaarheid neemt Alkmaar een relatief gunstige positie in. Alkmaarders geven gemiddeld een 7,7 voor de leefbaarheid in hun woonbuurt, wat het hoogste rapportcijfer is van alle stedelijke referentiegemeenten. Vanaf 2016 is het rapportcijfer in Alkmaar met drie tiende toegenomen; landelijk is een vergelijkbare toename te zien. Ook over de fysieke kwaliteit van de woonomgeving is men in Alkmaar bovengemiddeld tevreden. De score voor de sociale kwaliteit is in lijn met het landelijk gemiddelde, terwijl het basisteam en de veiligheidsregio op dit aspect hoger worden beoordeeld.

Hoe veilig is Alkmaar? - Benchmark Veiligheidsmonitor 2012-2019 2

Samenvatting Algemene onveiligheidsgevoel gestegen in afwijking van landelijke trend Gunstige ontwikkeling traditionele criminaliteit afgezet tegen benchmark Tegen de landelijke trend in is het algemene onveiligheidsgevoel in Alkmaar in In vergelijking met andere steden en benchmarkregio’s worden inwoners van de periode 2017-2019 toegenomen van 33 tot 38 procent. Inwoners van Alkmaar Alkmaar ongeveer even vaak slachtoffer van een ‘traditioneel delict’ als voelen zich zowel in het algemeen als in hun buurt minder veilig in vergelijking gemiddeld. In de periode 2012-2016 was het aandeel slachtoffers in Alkmaar nog met andere gemeenten en regio’s (met uitzondering van Venlo). bovengemiddeld. In tegenstelling tot het toegenomen onveiligheidsgevoel in het algemeen is het gevoel van onveiligheid in de buurt in de laatste twee jaar stabiel gebleven. Het Toename cybercrime sinds 2015, in lijn met landelijke ontwikkeling rapportcijfer (7,5) dat Alkmaarders hiervoor geven, is in lijn met het landelijk Waar traditionele vormen van criminaliteit zijn afgenomen, is cybercrime sinds gemiddelde (7,4) en is relatief gunstig in vergelijking met andere steden. 2015 toegenomen. Het percentage slachtoffers (16%) is in Alkmaar terug op het niveau van 2013 en 2014. De toename van cybercrime is een ontwikkeling die ook Afname traditionele vormen van criminaliteit regionaal en landelijk is te zien.

Niettemin worden landelijk minder mensen het Vanaf 2016 is in Alkmaar een duidelijke afname zichtbaar van het aantal slachtoffer van een cyberdelict (13%), net als in Deventer en Zaanstad. In de inwoners dat slachtoffer wordt van traditionele criminaliteit (geweld, andere steden komt het beeld overeen met dat van Alkmaar. vermogensdelicten en vernielingen). Dit sluit aan op de regionale en landelijke Van de verschillende vormen van cybercrime komen hacken en pesten het vaakst trend. In 2016 werd 22 procent van de Alkmaarders slachtoffer van een voor (beide 6%), gevolgd door koop- of verkoopfraude (5%). Identiteitsfraude ‘traditioneel’ delict, in 2019 is dit gedaald tot 14 procent. komt relatief weinig voor. Met name het aantal slachtoffers van vermogensdelicten en vernielingen is in deze periode afgenomen. Het slachtofferschap van geweldsdelicten fluctueert Beschikbaarheid en functioneren politie beter beoordeeld sterker dan de andere vormen van criminaliteit, en er is geen duidelijke trend uit In Alkmaar zijn inwoners ongeveer even tevreden over de beschikbaarheid en het af te leiden. functioneren van de politie als in andere steden. Sinds 2015 is de tevredenheid over beide aspecten van het politieoptreden toegenomen, vergelijkbaar met de regionale en landelijke trend.

Hoe veilig is Alkmaar? - Benchmark Veiligheidsmonitor 2012-2019 3

Inhoudsopgave Inleiding 5 ONVEILIGHEIDSGEVOEL

Onveiligheidsgevoel in het algemeen 13 LEEFBAARHEID Onveiligheidsgevoel in de buurt 14 Fysieke kwaliteit 6 Veiligheid in de buurt 15 Sociale kwaliteit 7

Leefbaarheid 8 SLACHTOFFERSCHAP

Slachtofferschap totaal 16 OVERLAST Traditionele criminaliteit 17 Overlast (totaal) 9 Geweldsdelicten 18 Verloedering 10 Vermogensdelicten 19 Sociale overlast 11 Vernielingen 20 Verkeersoverlast 12 Cybercrime 21

Toelichting De inhoudsopgave is klikbaar. OPTREDEN POLITIE Op elke pagina is een knop ‘Terug naar inhoudsopgave’ weergegeven, Beschikbaarheid politie 22 waarmee u terugkeert naar deze pagina. Functioneren politie 23 Hoe veilig is Alkmaar? - Benchmark Veiligheidsmonitor 2012-2019 4

Inleiding Achtergrond Analyse en rapportage Om een beeld te krijgen van de ontwikkeling van overlast, slachtofferschap en In dit rapport wordt de gemeente Alkmaar vergeleken met zes veiligheidsbeleving heeft de gemeente Alkmaar aan I&O Research gevraagd een referentiegemeenten: Alphen aan den Rijn, Amersfoort, Deventer, Haarlem, benchmarkanalyse uit te voeren op basis van de Veiligheidsmonitor. De Venlo en Zaanstad. Veiligheidsmonitor is een landelijk terugkerend bevolkingsonderzoek naar Deze gemeenten zijn wat betreft bevolkingsomvang en stedelijke problematiek veiligheid, leefbaarheid en slachtofferschap in opdracht van het ministerie van goed vergelijkbaar met Alkmaar. Verder worden de resultaten van Alkmaar Justitie en Veiligheid, gemeenten en politie. Vanaf 2017 wordt het onderzoek afgezet tegen de cijfers van het Basisteam Alkmaar, de Veiligheidsregio Noord- tweejaarlijks – in elk oneven jaar – uitgevoerd. Holland Noord, de Politie-eenheid Noord-Holland en Nederland.

Methode Verschillen tussen de resultaten van de gemeente Alkmaar en de De resultaten van de Veiligheidsmonitor zijn gebaseerd op een grootschalig vergelijkingsregio’s worden beschreven als deze 3 procent of groter zijn (bij steekproefonderzoek onder de Nederlandse bevolking van 15 jaar en ouder (in percentages) en 0,3 punt (bij rapportcijfers en indicatoren). Er is voor deze particuliere huishoudens). De steekproef is getrokken uit de Basisregistratie gradaties gekozen omdat deze het dichtst in de buurt komen van de standaard Personen (BRP) van elke gemeente. Voor een verdere verantwoording van het betrouwbaarheidsmarge van de resultaten. onderzoek wordt verwezen naar het landelijke rapport van de Veiligheidsmonitor.

Hoe veilig is Alkmaar? - Benchmark Veiligheidsmonitor 2012-2019 5

Fysieke kwaliteit De schaalscore voor fysieke kwaliteit is berekend op basis van het oordeel over vijf fysieke voorzieningen: straatverlichting, onderhoud van wegen, paden en pleintjes, onderhoud van groen, speelvoorzieningen voor kinderen en voorzieningen voor jongeren.

Figuur 1 – fysieke kwaliteit Inwoners van Alkmaar zijn samen met die van Amersfoort het meest tevreden over de (schaalscore 0-10) fysieke kwaliteit van hun woonomgeving. Steden als Deventer, Venlo en Zaanstad blijven duidelijk achter (figuur 1). Sinds 2012 is het oordeel over de fysieke voorzieningen min of meer stabiel gebleven; de ontwikkeling in Alkmaar loopt parallel aan de regionale en 6,7 Alkmaar landelijke trend (figuur 2). 6,6

6,3 Alphen aan den Rijn 6,4 Figuur 2 – fysieke kwaliteit 2012-2019 6,7 (schaalscore 0-10) Amersfoort 6,7 7,0 6,1 Deventer 6,8 6,7 5,8 6,6 6,6 6,6 6,6 6,3 6,6 6,5 6,5 Haarlem Alkmaar 6,4 6,4 BT Alkmaar 6,0 VR Noord-Holland Noord Venlo 6,2 5,8 2019 PE Noord-Holland 6,0 6,0 2017 Nederland Zaanstad 6,2 5,8

0 2 4 6 8 10 5,6 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2019

Hoe veilig is Alkmaar? - Benchmark Veiligheidsmonitor 2012-2019 Terug naar inhoudsopgave 6

Sociale kwaliteit De schaalscore voor sociale cohesie is berekend op basis van de stellingen ‘de mensen gaan in deze buurt op een prettige manier met elkaar om’, ‘ik voel me thuis bij de mensen die in deze buurt wonen’, ‘ik woon in een gezellige buurt waar veel saamhorigheid is’ en ‘de mensen kennen elkaar in deze buurt nauwelijks’.

Figuur 3 – sociale kwaliteit De schaalscore voor de sociale kwaliteit (6,2) ligt in Alkmaar op hetzelfde niveau als in (schaalscore 0-10) andere steden (figuur 3). Wel wordt de sociale kwaliteit in het basisteam en de veiligheidsregio door de jaren heen hoger beoordeeld (figuur 4). De score van Alkmaar op dit aspect is in lijn met het landelijk gemiddelde (6,3). 6,2 Alkmaar 6,3

6,2 Alphen aan den Rijn 6,2 Figuur 4 – sociale kwaliteit 2012-2019 (schaalscore 0-10) 6,2 Amersfoort 7,0 6,2

6,4 6,8 Deventer 6,1 6,6 Alkmaar 6,1 Haarlem 6,4 6,3 6,3 6,3 BT Alkmaar 6,0 6,2 6,2 6,2 VR Noord-Holland Noord 6,2 6,2 6,1 Venlo PE Noord-Holland 6,3 2019 6,0 Nederland 6,0 2017 Zaanstad 5,8 5,9

0 2 4 6 8 10 5,6 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2019

Hoe veilig is Alkmaar? - Benchmark Veiligheidsmonitor 2012-2019 Terug naar inhoudsopgave 7

Leefbaarheid Figuur 5 – oordeel leefbaarheid woonbuurt Inwoners van Alkmaar geven gemiddeld een 7,7 als rapportcijfer voor de leefbaarheid in (rapportcijfer 1-10) hun woonbuurt. Dit is het hoogste rapportcijfer van alle referentiegemeenten (zie figuur 5). Als de leefbaarheid in de tijd wordt vergeleken, maakt Alkmaar dezelfde gunstige 7,7 ontwikkeling door als andere regio’s en Nederland. Vanaf 2016 is het rapportcijfer in Alkmaar Alkmaar met drie tiende toegenomen (figuur 6). 7,5

7,6 Alphen aan den Rijn 7,5 Figuur 6 – oordeel leefbaarheid woonbuurt (rapportcijfer 1-10) 7,6 Amersfoort 7,6 8,0

7,5 Deventer 7,8 7,3 7,7

7,5 Alkmaar Haarlem 7,6 7,4 7,5 7,5 7,5 7,5 7,5 BT Alkmaar 7,4 VR Noord-Holland Noord 7,4 Venlo 2019 7,4 7,5 PE Noord-Holland 2017 Nederland 7,3 Zaanstad 7,2 7,2

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 7,0 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2019

Hoe veilig is Alkmaar? - Benchmark Veiligheidsmonitor 2012-2019 Terug naar inhoudsopgave 8

Overlast (totaal) Overlast (totaal) omvat overlast van een of meer vormen van fysieke verloedering, sociale overlast en verkeersoverlast.

In Alkmaar wordt naar verhouding minder overlast in de buurt ervaren dan in de meeste Figuur 7 – totale overlast referentiegemeenten. In Alphen a/d Rijn en Amersfoort is het niveau van overlast (% ervaart zelf veel overlast) vergelijkbaar met dat van Alkmaar. In vergelijking met 2017 is de overlast afgenomen (figuur 7). Over een langere periode is de overlast eveneens licht gedaald 43% Alkmaar 46% De ervaren overlast is in Alkmaar door de jaren heen groter dan in het basisteam en de veiligheidsregio (figuur 8). De afgelopen jaren was de overlast ook groter dan in de politie- 42% Alphen aan den Rijn eenheid en landelijk, maar in 2019 is het verschil verdwenen. 42%

Amersfoort 45% Figuur 8 – totale overlast 2012-2019 43% (% ervaart zelf veel overlast) 46% Deventer 60% 48%

52% 55% Haarlem 48% 49% Alkmaar 50% 46% 46% 46% 52% 45% 45% BT Alkmaar Venlo 43% 55% 2019 45% VR Noord-Holland Noord 57% 2017 40% PE Noord-Holland Zaanstad 45% Nederland 35% 0% 20% 40% 60% 80% 100% 30% 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2019

Hoe veilig is Alkmaar? - Benchmark Veiligheidsmonitor 2012-2019 Terug naar inhoudsopgave 9

Verloedering Verloedering omvat overlast van hondenpoep, rommel op straat, bekladde muren en gebouwen en vernieling van straatmeubilair.

In 2019 ervaart 18 procent van de Alkmaarders veel overlast van een of meer vormen van fysieke verloedering (figuur 9). Dit is vergelijkbaar met het beeld in Alphen a/d Rijn en Figuur 9 – fysieke verloedering Amersfoort; in de andere vier gemeenten is dit type overlast groter. (% ervaart zelf veel overlast) De overlast van fysieke verloedering is in Alkmaar sinds 2015 gedaald (figuur 10). Dit past in 18% Alkmaar de regionale en landelijke trend van afnemende overlast. Het aandeel overlast bevindt zich 22% in Alkmaar (18%) onder het landelijk gemiddelde (21%). 18% Alphen aan den Rijn 19% De afname van fysieke verloedering is toe te schrijven aan verminderde overlast van hondenpoep en bekladde muren of gebouwen. 17% Amersfoort 24% Figuur 10 – fysieke verloedering 2012-2019 Deventer 23% (% ervaart zelf veel overlast) 30% 35% 26% Haarlem 26% 30% 29% 26% Alkmaar Venlo 2019 27% 24% 25% 23% 23% BT Alkmaar 22% 22% 2017 30% VR Noord-Holland Noord Zaanstad 20% 18% 25% PE Noord-Holland

0% 10% 20% 30% 40% 50% 15% Nederland

10% 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2019

Hoe veilig is Alkmaar? - Benchmark Veiligheidsmonitor 2012-2019 Terug naar inhoudsopgave 10

Sociale overlast Bij sociale overlast gaat het om overlast van dronken mensen op straat, rondhangende jongeren en buurtbewoners. Ook drugsgebruik en het lastig vallen van mensen op straat vallen hieronder.

In 2019 is de sociale overlast in Alkmaar na een daling tussen 2015 en 2017 weer Figuur 11 – sociale overlast toegenomen, wat ingaat tegen de regionale en landelijke trend (figuur 11). De stijging is op (% ervaart zelf veel overlast) alle onderliggende vormen van sociale overlast te zien.

13% Alkmaar Het beeld in de referentiegemeenten is wisselend: van een toename in de laatste twee jaar in 10% Amersfoort en Zaanstad tot een afname in Deventer (figuur 12). De overige gemeenten laten 8% geen noemenswaardige verandering van de sociale overlast zien in deze periode. Alphen aan den Rijn 9%

15% Figuur 12 – sociale overlast 2012-2019 Amersfoort 11% (% ervaart zelf veel overlast) 9% Deventer 25% 12%

16% 20% Haarlem 17% 15% 15% 15% Alkmaar 17% 15% 13% BT Alkmaar Venlo 12% 16% 10% 10% VR Noord-Holland Noord 2019 10% 15% PE Noord-Holland Zaanstad 12% 2017 Nederland 5% 0% 5% 10% 15% 20% 0% 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2019

Hoe veilig is Alkmaar? - Benchmark Veiligheidsmonitor 2012-2019 Terug naar inhoudsopgave 11

Verkeersoverlast Bij verkeersoverlast gaat het om te hard rijden, agressief gedrag en parkeerproblemen.

In Haarlem, Venlo en Zaanstad wordt naar verhouding meer verkeersoverlast ervaren dan in Figuur 13 – verkeersoverlast Alkmaar (figuur 13). Over de gehele periode 2012-2019 schommelt de verkeersoverlast in (% ervaart zelf veel overlast) Alkmaar tussen 30 en 34 procent (figuur 14). In de laatste twee jaar is sprake van een 31% afname. Alkmaar 34% De mate van verkeersoverlast fluctueert eveneens in het basisteam en de veiligheidsregio, 33% Alphen aan den Rijn terwijl de overlast landelijk gezien vanaf 2015 is toegenomen (met name als gevolg van te 30% hard rijden). 32% Amersfoort 31% Figuur 14 – verkeersoverlast 2012-2019 (% ervaart zelf veel overlast) 32% Deventer 33% 40% 2019 38% Haarlem 2017 34% 33% 35% 33% 34% 32% 32% Alkmaar 31% 38% 30% BT Alkmaar Venlo 44% 30% VR Noord-Holland Noord 43% PE Noord-Holland Zaanstad 34% 25% Nederland

0% 10% 20% 30% 40% 50% 20% 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2019

Hoe veilig is Alkmaar? - Benchmark Veiligheidsmonitor 2012-2019 Terug naar inhoudsopgave 12

Onveiligheidsgevoel in het algemeen Figuur 15 – ervaren onveiligheidsgevoel in het algemeen Van de inwoners van Alkmaar voelt 38 procent zich in het algemeen wel eens (% voelt zich wel eens onveilig) onveilig, een toename ten opzichte van 2017 (figuur 15). In de benchmarkregio’s (veiligheidsregio, politie-eenheid en landelijk) is de tegenovergestelde trend 38% zichtbaar; hier is het gevoel van onveiligheid afgenomen (figuur 16). Dit geldt ook Alkmaar 33% voor vier van de zes referentiegemeenten.

32% Alphen aan den Rijn In Alkmaar voelen inwoners zich in het algemeen vaker onveilig dan in de andere 33% gemeenten en regio’s, met uitzondering van Amersfoort en Venlo. 39% Amersfoort 40% Figuur 16 – ervaren onveiligheidsgevoel in het algemeen (2012-2019) 29% (% voelt zich wel eens onveilig) Deventer 38% 50%

34% Haarlem 45% 37% 41% Alkmaar 36% 40% 38% Venlo 2019 37% BT Alkmaar 39% 36% 36% 34% VR Noord-Holland Noord 2017 35% 33% 33% Zaanstad PE Noord-Holland 36% 30% Nederland 0% 10% 20% 30% 40% 50% 25% 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2019

Hoe veilig is Alkmaar? - Benchmark Veiligheidsmonitor 2012-2019 Terug naar inhoudsopgave 13

Onveiligheidsgevoel in de buurt Figuur 17 – ervaren onveiligheidsgevoel in de buurt In tegenstelling tot het onveiligheidsgevoel in het algemeen is het gevoel van (% voelt zich wel eens onveilig) onveiligheid in de buurt in de laatste twee jaar stabiel gebleven (figuur 17). Wel voelen Alkmaarders zich vaker onveilig in hun buurt in vergelijking met de 18% benchmarkregio’s. Door de jaren heen bevindt het onveiligheidsgevoel in Alkmaar Alkmaar 17% zich op of boven het landelijk gemiddelde (figuur 18).

12% Alphen aan den Rijn Enkele referentiegemeenten (Deventer, Amersfoort en Zaanstad) laten een duidelijke 12% afname van het onveiligheidsgevoel in de buurt zien, waar andere gemeenten, net als Amersfoort 15% Alkmaar, een stabiel beeld tonen. 18%

10% Figuur 18 – ervaren onveiligheidsgevoel in de buurt (2012-2019) Deventer 16% (% voelt zich wel eens onveilig) 17% 25% Haarlem 18% 20% 19% 18% 20% 18% 18% 20% 17% Venlo 17% 22% 2019 Alkmaar 15% BT Alkmaar 16% 2017 Zaanstad VR Noord-Holland Noord 20% 10% PE Noord-Holland 0% 10% 20% 30% 5% Nederland

0% 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2019

Hoe veilig is Alkmaar? - Benchmark Veiligheidsmonitor 2012-2019 Terug naar inhoudsopgave 14

Veiligheid in de buurt Inwoners van Alkmaar geven een 7,5 als rapportcijfer voor de veiligheid in hun buurt. Met Figuur 19 – veiligheid in de buurt uitzondering van Venlo (7,1) en Zaanstad (7,2) wijkt dit cijfer niet noemenswaardig af van (rapportcijfer 1-10) de andere gemeenten (figuur 19).

7,5 In Alkmaar ligt de veiligheidsbeleving sinds 2017 op een hoger niveau dan in de periode Alkmaar daarvoor. Ook in de andere referentiegebieden is het gevoel van veiligheid vanaf 2015 7,5 geleidelijk toegenomen (figuur 20). Het is opvallend dat de stijging van het rapportcijfer 7,5 voor de veiligheid in de buurt niet gepaard gaat met een afname van het onveiligheidsgevoel Alphen aan den Rijn 7,5 in de buurt (zie slide 14). 7,3 Amersfoort 7,2 Figuur 20 – veiligheid in de buurt 2012-2019 (rapportcijfer 1-10) 7,5 Deventer 8,0 7,3 7,8 7,3 Haarlem 7,5 7,5 7,3 7,6 Alkmaar 7,4 BT Alkmaar 7,1 7,2 7,2 7,2 7,2 7,2 Venlo VR Noord-Holland Noord 7,1 2019 7,2 PE Noord-Holland 7,2 2017 7,0 Zaanstad Nederland 7,1 6,8 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 6,6 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2019

Hoe veilig is Alkmaar? - Benchmark Veiligheidsmonitor 2012-2019 Terug naar inhoudsopgave 15

Slachtofferschap totaal Sinds 2016 is in Alkmaar een duidelijke afname zichtbaar van het aandeel inwoners dat Figuur 22 – slachtofferschap delicten 2012-2019 slachtoffer is geworden van traditionele vormen van criminaliteit: van 22 procent in 2016 (% slachtoffer in afgelopen 12 maanden) naar 14 procent in 2019 (zie figuur 21 en 22). 25% 23% Met name het aantal slachtoffers van vermogensdelicten en vernielingen is in deze periode 22% 22% 22% 21% afgenomen. Het slachtofferschap van geweldsdelicten fluctueert sterker dan de andere Totaal (excl. cybercrime) 20% vormen van criminaliteit, waaruit geen duidelijke trend is af te leiden. 16% 14% Cybercrime 15% Cybercrime laat sinds 2015 een stijgende ontwikkeling zien. Het percentage slachtoffers Vermogensdelicten (16%) is terug op het niveau van 2013 en 2014. De toename van cybercrime is een 10% ontwikkeling die ook regionaal en landelijk is te zien (zie slide 21). Vernielingen 5%

Figuur 21 – slachtofferschap delicten 0% Geweldsdelicten

(% slachtoffer in afgelopen 12 maanden) 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2019

18% 16% 16% De diverse vormen van criminaliteit zijn geclusterd tot vier 16% 14% 14% categorieën van slachtofferschap: 11% 11% 1. geweldsdelicten; 12% 10% 10% 2. vermogensdelicten; 8% 6% 5% 3. vernielingen; 6% 4. cybercrime. 4% 2,2% 2% 0,6% Geweldsdelicten, vermogensdelicten en vernielingen worden 0% samengevat onder de noemer ‘traditionele criminaliteit’. Cybercrime Vermogensdelicten Vernielingen Geweldsdelicten Totaal (excl. cybercrime) Elk van deze cijfers is berekend op basis van het percentage 2017 2019 inwoners dat in de afgelopen 12 maanden persoonlijk slachtoffer is geworden van één of meerdere vormen van criminaliteit. Hoe veilig is Alkmaar? - Benchmark Veiligheidsmonitor 2012-2019 Terug naar inhoudsopgave 16

Traditionele criminaliteit Figuur 23 – slachtofferschap delicten In vergelijking met andere steden en benchmarkregio’s worden inwoners van (% slachtoffer in afgelopen 12 maanden, excl. cybercrime) Alkmaar ongeveer even vaak slachtoffer van een ‘traditioneel delict’ als gemiddeld (figuur 23 en 24). 14% In de periode 2012-2016 was het aandeel slachtoffers in Alkmaar nog Alkmaar 16% bovengemiddeld. De daling van het slachtofferschap van traditionele 13% criminaliteit volgt de regionale en landelijke trend. Alphen aan den Rijn 13%

16% Figuur 24 – slachtofferschap delicten 2012-2019 Amersfoort 16% (% slachtoffer in afgelopen 12 maanden, excl. cybercrime) 11% 23% Deventer 25% 22% 22% 15% 22% 21%

20% 20% Haarlem 16% 21% 14% Alkmaar 15% 15% BT Alkmaar Venlo 15% 2019 VR Noord-Holland Noord 10% 2017 PE Noord-Holland 14% Zaanstad 17% 5% Nederland

0% 5% 10% 15% 20% 25% 0% 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2019

Hoe veilig is Alkmaar? - Benchmark Veiligheidsmonitor 2012-2019 Terug naar inhoudsopgave 17

Geweldsdelicten Het percentage slachtoffers van geweldsdelicten is in Alkmaar in de laatste Figuur 25 – slachtofferschap geweldsdelicten twee jaar weliswaar gestegen, maar over een langere periode is geen sprake (% slachtoffer in afgelopen 12 maanden) van een structurele toename (figuur 25 en 26). Inwoners van Alkmaar hebben ongeveer even vaak te maken met een geweldsdelict als in de 2,2% Alkmaar benchmarkregio’s en landelijk. 0,6%

Alphen aan den Rijn 2,4% Tot de geweldsdelicten behoren mishandeling, bedreiging en geweld met 1,1% seksuele bedoelingen. 2,6% Amersfoort 2,5% Figuur 26 – slachtofferschap geweldsdelicten 2012-2019 1,0% (% slachtoffer in afgelopen 12 maanden) Deventer 3,1% 4,0% 2,8% 3,5% Haarlem 3,5% 1,9% 3,1% 2,8% 2019 3,0% 2,3% Venlo 2,4% Alkmaar 1,4% 2017 2,5% 2,2% BT Alkmaar 1,2% 2,0% Zaanstad 1,4% VR Noord-Holland Noord 2,1% 1,5% PE Noord-Holland 0,0% 1,0% 2,0% 3,0% 4,0% 1,0% 0,6% Nederland 0,5% 0,0% 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2019

Hoe veilig is Alkmaar? - Benchmark Veiligheidsmonitor 2012-2019 Terug naar inhoudsopgave 18

Vermogensdelicten Een op de tien Alkmaarders is in 2019 slachtoffer geworden van een vermogensdelict, zoals woninginbraak of autodiefstal. Dit is vergelijkbaar met Figuur 27 – slachtofferschap vermogensdelicten het gemiddelde in andere stedelijke gemeenten (figuur 27). (% slachtoffer in afgelopen 12 maanden) Vanaf 2015 is het aandeel slachtoffers van vermogenscriminaliteit afgenomen, 10% wat in lijn is met de regionale en landelijke trend. Niettemin is de daling in Alkmaar 11% Alkmaar na 2017 tot stilstand gekomen (figuur 28). 7% Alphen aan den Rijn 8% Fietsdiefstal is net als in 2017 de meest voorkomende vorm van vermogenscriminaliteit (4%). De top drie bestaat verder uit overige vormen 10% Amersfoort van diefstal (3%) en woninginbraak (2%). 11%

Deventer 8% Figuur 28 – slachtofferschap vermogensdelicten 2012-2019 9% (% slachtoffer in afgelopen 12 maanden) 13% 20% Haarlem 14% 17% 16% 15% 10% 16% 15% Venlo 14% 11% 2019 Alkmaar 9% 12% 11% 10% Zaanstad 2017 BT Alkmaar 10% VR Noord-Holland Noord 0% 5% 10% 15% 20% 8% PE Noord-Holland Nederland 4% Bij vermogensdelicten gaat het om woninginbraak, zakkenrollerij/beroving, diefstal van fietsen, auto’s of andere motorvoertuigen, diefstal uit of vanaf de auto en overige vormen van diefstal. 0% 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2019

Hoe veilig is Alkmaar? - Benchmark Veiligheidsmonitor 2012-2019 Terug naar inhoudsopgave 19

Vernielingen Figuur 29 – slachtofferschap vernielingen In 2019 is 5 procent van de Alkmaarders geconfronteerd met een vorm van (% slachtoffer in afgelopen 12 maanden) vernieling. In de andere steden is min of meer hetzelfde beeld te zien (figuur 29). Het slachtofferschap van vernielingen bereikte in Alkmaar een piek in 2016 en is 5% sindsdien gedaald tot het regionale en landelijke niveau (figuur 30). Alkmaar 6% Voertuigvernielingen (4%) komen in Alkmaar vaker voor dan andere vormen van 5% Alphen aan den Rijn 5% vernieling (1%). In 2017 lagen deze vormen dichter bij elkaar (beide 3%).

5% Amersfoort 5% Figuur 30 – slachtofferschap vernielingen 2012-2019 (% slachtoffer in afgelopen 12 maanden) 3% Deventer 5% 10% 9% 7% 9% Haarlem 9% 6% 8% 8% 8% 5% Venlo Alkmaar 5% 2019 7% BT Alkmaar 2017 6% 6% 5% VR Noord-Holland Noord Zaanstad 6% 8% 5% PE Noord-Holland 0% 2% 4% 6% 8% 10% 5% Nederland

4%

Er zijn twee typen vernielingen: voertuigvernielingen en overige vernielingen. 3% 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2019

Hoe veilig is Alkmaar? - Benchmark Veiligheidsmonitor 2012-2019 Terug naar inhoudsopgave 20

Cybercrime Tussen 2017 en 2019 zijn meer Alkmaarders slachtoffer geworden van cybercriminaliteit (figuur 31). Deze ontwikkeling is eveneens regionaal en Figuur 31 – slachtofferschap cybercrime landelijk te zien, hoewel het landelijke percentage slachtoffers kleiner is (% slachtoffer in afgelopen 12 maanden) (13%, zie figuur 32). In Deventer en Zaanstad worden inwoners naar verhouding minder vaak slachtoffer van cybercrime. In de andere steden 16% komt het beeld overeen met dat van Alkmaar. Alkmaar 11% Van de verschillende vormen van cybercrime komen hacken en pesten het 15% Alphen aan den Rijn 10% vaakst voor (beide 6%), gevolgd door koop- of verkoopfraude (5%). Identiteitsfraude (1%) komt relatief weinig voor. 15% Amersfoort 11% Figuur 32 – slachtofferschap cybercrime 2012-2019 13% (% slachtoffer in afgelopen 12 maanden) Deventer 14% 18% 15% Haarlem 16% 16% 10% 15% 16% 14% Venlo 14% 12% Alkmaar 2019 12% 12% BT Alkmaar 12% 12% 11% Zaanstad 2017 10% VR Noord-Holland Noord 10% 10% PE Noord-Holland 0% 5% 10% 15% 20% Nederland 8% Cybercrime is onderverdeeld in hacken, pesten, koop- of verkoopfraude en identiteitsfraude. 6% 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2019

Hoe veilig is Alkmaar? - Benchmark Veiligheidsmonitor 2012-2019 Terug naar inhoudsopgave 21

Beschikbaarheid politie Figuur 33 – beschikbaarheid politie De waardering voor de beschikbaarheid van de politie is in Alkmaar (schaalscore 0-10) vergelijkbaar met het beeld in andere steden (figuur 33). Wel zijn inwoners 4,7 van Deventer hierover bovengemiddeld tevreden. Alkmaar 4,7

4,5 Hoewel de tevredenheid over beschikbaarheid van de politie in Alkmaar door Alphen aan den Rijn 4,4 de jaren heen aan schommelingen onderhevig is, is deze sinds 2015 4,9 toegenomen, wat ook landelijk is te zien (figuur 34). Amersfoort 4,9

Deventer 5,2 Figuur 34 – beschikbaarheid politie 2012-2019 5,0 (schaalscore 0-10) 4,7 Haarlem 4,7 5,0 4,4 Venlo 4,5 2019 4,8 4,7 4,7 4,7 4,7 4,4 2017 Zaanstad Alkmaar 4,4 4,6 4,5 BT Alkmaar 0 1 2 3 4 5 6 VR Noord-Holland Noord 4,4 De schaalscore van de beschikbaarheid van de politie is 4,3 4,3 PE Noord-Holland gebaseerd op vijf stellingen: Nederland 4,2 1. Je ziet de politie in de buurt te weinig. 2. Politie komt te weinig uit de auto. 3. Politie is hier te weinig aanspreekbaar. 4,0 4. Politie heeft hier te weinig tijd voor allerlei zaken. 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2019 5. Politie komt niet snel als je ze roept.

Hoe veilig is Alkmaar? - Benchmark Veiligheidsmonitor 2012-2019 Terug naar inhoudsopgave 22

Functioneren politie Figuur 35 – functioneren politie (schaalscore 0-10) Het functioneren van de politie krijgt in Alkmaar dezelfde waardering als in andere steden, met uitzondering van Amersfoort, waar inwoners meer 5,7 tevreden zijn (figuur 35). Alkmaar 5,6

Alphen aan den Rijn 5,8 Sinds 2015 is de tevredenheid over het functioneren van de politie in alle 5,4 regio’s toegenomen (figuur 36). Dit geldt ook voor Alkmaar en de meeste Amersfoort 6,3 referentiegemeenten. Alleen Venlo en Haarlem laten in deze jaren een stabiel 5,7 beeld zien (niet in figuur). 5,9 Deventer 5,7 Figuur 36 – functioneren politie 2012-2019 Haarlem 5,6 (schaalscore 0-10) 5,5

5,5 6,0 Venlo 5,7 2019 5,6 5,8 5,7 Zaanstad 2017 5,6 5,6 5,2 5,6 0 1 2 3 4 5 6 7 8 5,4 Alkmaar 5,4 5,3 BT Alkmaar De schaalscore van het functioneren van de politie is 5,2 VR Noord-Holland Noord 5,2 5,1 gebaseerd op vijf stellingen: PE Noord-Holland 5,0 1. Politie biedt bescherming in deze buurt. Nederland 2. De politie heeft hier contact met de bewoners. 4,8 3. De politie reageert op de problemen in de buurt. 4. De politie doet haar best in de buurt. 4,6 5. De politie pakt de zaken in de buurt efficiënt aan. 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2019

Hoe veilig is Alkmaar? - Benchmark Veiligheidsmonitor 2012-2019 Terug naar inhoudsopgave 23

Colofon Datum 11 februari 2021

Opdrachtgever Gemeente Alkmaar

Rapportnummer 2021/concept

Auteurs Laurens Klein Kranenburg Wouter Andringa

I&O Research Enschede I&O Research Amsterdam

Zuiderval 70 Piet Heinkade 55 Postbus 563 1019 GM Amsterdam 7500 AN Enschede T (020) 308 48 00 T (053) 200 52 00 E info@ioresearch.nl E info@ioresearch.nl KvK-nummer 08198802