Bijlage 2. Rekenkamerbrief DoeMee-onderzoek Energiebesparingsplicht

De gemeenteraad van Alkmaar

Rekenkamer

w kenmerk

Ons kenmerk

Toestelnummer

Uw brief d.d.

Behandeld door

Bijlagen

-

L. Boulos

6

-

2025/002

06 18 77 98 30

Onderwerp

Datum

Rekenkamerbrief DoeMee-onderzoek Energiebesparingsplicht

28 februari 2025

Geachte leden van de gemeenteraad, In 2024 voerde Ecorys in samenwerking met de Vereniging van Rekenkamers een benchmark onderzoek uit onder 111 gemeenten (waaronder Alkmaar) en 12 provincies naar het toezicht op en de handhaving van de energiebesparingsplicht van bedrijven en instellingen. De volgende vraag stond centraal: “Welke inspanningen plegen gemeenten en provincies bij het toezicht en de handhaving van de energiebesparingsplicht en de informatieplicht energiebesparing en wat zijn daarvan de resultaten?”1 Uw rekenkamer heeft over de uitkomsten van de benchmark nadere vragen gesteld aan de ambtelijke organisatie van de gemeente Alkmaar. Ook hebben we aanvullende informatie bij de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord opgevraagd, welke namens het college van B en W (hierna: college) van Alkmaar het toezicht op de energiebesparingsplicht uitvoert. 2 De voorliggende rekenkamerbrief bevat de samengevatte uitkomsten van het benchmarkonderzoek naar de energiebesparingsplicht inclusief onze aanbevelingen gericht aan de gemeenteraad en het college van de gemeente Alkmaar. Waarom is de energiebesparingsplicht relevant voor de raad van Alkmaar? Door netcongestie bestaat de kans dat nieuwe huizen en bedrijven in de toekomst niet aangesloten kunnen worden op het stroomnet. Daarnaast is nogal eens politieke onrust in het land over de plaats waar windmolens of zonneparken kunnen komen.

Ook zijn er hoge kosten gemoeid met het verzwaren van het stroomnet en de transitie naar aardgasvrij. Dit maakt het besparen van energie een belangrijk onderwerp binnen de energietransitie. Alle energievraag die weggenomen kan worden door besparing, ontlast het net, spaart het milieu en leidt tot minder beslag op de ruimte voor windmolens en zonneparken. Zo komt er meer ruimte op het stroomnet voor andere gebruikers of groei bij bedrijven en instellingen, is er minder nieuwe opwek nodig en wordt het stroomnet ontlast. Tot slot wil Nederland in 2030 tenminste 55% minder CO2 uitstoten. En bedrijven en instellingen spelen hierin een belangrijke rol.

1

De Algemene Rekenkamer heeft, parallel hieraan, onderzoek gedaan naar de totstandkoming, bekostiging en uitvoering van dit beleid op Rijksniveau. 2 Dit is gebeurd in samenwerking met de rekenkamers van de gemeenten Koggenland, Den Helder en Hollands Kroon.

1

Samen met de colleges van 43 andere gemeenten en de gedeputeerde staten van de provincie NoordHolland heeft het college van de gemeente Alkmaar in 2021 afspraken gemaakt over energiebesparing bij bedrijven en bedrijventerreinen. Het college heeft in 2022 ook het Energiebesparingsakkoord NoordHollandse bedrijven 2022-2025 (hierna: het energiebesparingsakkoord) ondertekend. Daarnaast is in het coalitieakkoord “Vertrouwen in Alkmaar” en in de Agenda Duurzaam Alkmaar (juli 2023) de ambitie uitgesproken in 2050 energieneutraal te willen zijn. Welke energiebesparende regels gelden voor bedrijven en instellingen? Sinds 1993 geldt de verplichting voor bedrijven en instellingen om zuinig om te gaan met energie. Sinds 2008 zijn bedrijven en instellingen die jaarlijks meer dan 50.000 kWh stroom of 25.000 m3 aardgas gebruiken verplicht energiebesparende maatregelen (de zogenaamde EML-maatregelen) te nemen. Het gaat hierbij specifiek om investeringen die zij binnen vijf jaar kunnen terugverdienen. Bedrijven en instellingen zijn daarnaast vanaf 1 juli 2019 verplicht eens in de 4 jaar actief informatie te verstrekken aan hun omgevingsdienst over de energiebesparende maatregelen die zij hebben genomen. Daarnaast geldt per 1 juli 2023 de wettelijke verplichting dat een kantoorgebouw (binnen de gemeentegrens van Alkmaar) minimaal energielabel C moet hebben.

De energiebesparingsplicht (inclusief de informatieplicht) en de label C plicht zijn slechts twee van de wettelijke energiebesparingsplichten. Het toezicht op de diverse wettelijke plichten is bij diverse bevoegde gezagen belegd. De omgevingsdienst is de toezichthouder op de energiebesparingsplicht Vanaf 1 juli 2023 behoort het toezicht op de naleving van de energiebesparings- en informatieplicht door de bedrijven in de gemeente tot de basistaak van de omgevingsdiensten, waaronder de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord 3. De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord voert de toezichtstaken voor 16 gemeenten (inclusief Alkmaar) en de provincie Noord-Holland uit. Naast het toezichthouden heeft de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord ook een voorlichtende rol aan bedrijven. De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord is daartoe een communicatie-traject gestart in de vorm van www.checkklikbespaar.nl. De gemeente Alkmaar voert, net zoals een kwart van deelnemende gemeenten aan het benchmarkonderzoek, ook taken uit. De controles voor label C bij kantoren worden door de gemeente Alkmaar zelf uitgevoerd. De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord heeft hier geen rol in. Alkmaar richt zich ook op stimulering van verduurzaming bij bedrijven die geen wettelijke verplichting hebben, een taak die niet door de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord wordt uitgevoerd.

Via initiatieven zoals het Centrum voor Verduurzaming ondersteunt de gemeente bedrijven met informatie, subsidies en praktische oplossingen om energiebesparende maatregelen te nemen. Deze aanpak combineert naleving van regels met actieve ondersteuning, passend bij de duurzaamheidsambities van Alkmaar. Niet alle informatieplichtige bedrijven in zicht van de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord Gegevens uit het tweede tertaal 2024 van de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord laten zien dat er door hen 879 bedrijven en instellingen in Alkmaar heeft geïdentificeerd die mogelijk energie- en informatie plichtig zijn. Daarmee heeft de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord slechts gedeeltelijk zicht op het aantal bedrijven en instellingen dat valt onder de energiebesparings- en informatieplicht. •

Uit de benchmark blijkt dat 46% van de omgevingsdiensten niet exact weten welke bedrijven en instellingen informatieplichtig zijn. Zij geven aan geen zicht te hebben in de energieverbruiksgegevens van bedrijven en instellingen. Het aanleveren van gegevens door netbeheerders zou hen kunnen helpen om volledig inzicht te krijgen en alle bedrijven en instellingen te identificeren.

3 Voor die tijd voerde de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord die taak uit in opdracht en mandaat van het college

van B en W van Alkmaar.

2

Halverwege 2024 gaf de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord aan nog geen acties te hebben ondernomen om volledig zicht te krijgen op alle informatieplichtige bedrijven. Zo heeft de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord geen acties ondernomen om verbruiksgegevens bij bedrijven op te vragen 4. De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord geeft aan voor die activiteiten geen capaciteit te hebben en het efficiënter te vinden om de lijst met (potentieel) besparingsplichtige bedrijven te bezoeken en, indien boven de drempelwaarde, ter plaatse toe te zien op de informatieplicht. De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord heeft naar aanleiding van de controles in 2024 aangegeven dat de lijst met potentieel informatieplichtige bedrijven te veel bedrijven omvat waarvan het energieverbruik onder de wettelijke drempelwaarde blijkt te liggen. Gegevens van net beheerders zijn pas medio 2026 beschikbaar. Om de controles efficiënter te laten verlopen is door de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord besloten bedrijven toch aan te gaan schrijven op basis van verbruiksgegevens. In het eerste kwartaal van 2025 worden daartoe diverse acties uitgevoerd. Mogelijk worden niet alle bedrijven tijdig gecontroleerd Van deze (geïdentificeerde) bedrijven en instellingen wist de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord in november 2024 ook nog niet of deze hun besparingsplicht allemaal zijn nagekomen.

Slechts een beperkt deel van deze bedrijven is gecontroleerd door de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord. •

•

•

In de periode 2017 tot en met 2021 heeft de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord gecontroleerd op de besparingsplicht. Deels zijn dat controles geweest die onderdeel uitmaakten van een reguliere integrale milieucontrole, deels controles uitgevoerd door (verplicht) externe partijen die werden gefinancierd met gelden van het Rijk (Versterkte uitvoering energiebesparings- en informatieplicht). Het aantal bedrijven en instellingen dat in deze periode is gecontroleerd is onbekend. De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord kan alleen met veel handmatige werkzaamheden achterhalen hoeveel controles in deze periode zijn uitgevoerd. Wij hebben hen dat niet gevraagd. In 2023 heeft de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord 191 bedrijven in Alkmaar gecontroleerd. De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord verwacht 2 tot 5 jaar (2024-2028) nodig te hebben om alle bedrijven en instellingen binnen de gemeente te controleren op de energiebesparings- en informatieplicht. In 2024 heeft de heeft de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord in totaal 897 bedrijven en instellingen geïdentificeerd die mogelijk energiebesparings- en informatieplichtig zijn. Van de 897 bedrijven zijn er 359 bedrijven gecontroleerd (dat is 40%). Van de overige 538 bedrijven en instellingen (60%) was op dat moment bij 179 bedrijven wel al een controle ingepland. Bij alle overige bedrijven (359) moet nog een controle worden ingepland.

Een Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) uit 2016 stelt dat is afgesproken dat bedrijven eens per 4 jaar worden bezocht en gecontroleerd door de omgevingsdienst. In het energiebesparingsakkoord is deze afspraak bevestigd. Afgesproken is dat alle energierelevante bedrijven ten minste één keer in de vier jaren worden gecontroleerd, en minimaal één keer worden gecontroleerd door de toezichthouder voor 1 januari 2026. Met het huidige aantal nog uit te voeren controles is het niet waarschijnlijk dat alle bedrijven en instellingen voor 1 januari 2026 zullen zijn gecontroleerd. Slechts een klein deel van de gecontroleerde bedrijven voldoet aan de energiebesparingsplicht Uit de laatste gegevens van 2024 van de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord blijkt dat voor 207 van de 897 bedrijven (23%) in de periode 2022 tot en met 2024 is vastgesteld dat ze voldoen aan de informatieplicht en de verplichte maatregelen hebben getroffen.

4 Uit recente ervaringen van collega omgevingsdiensten zou de omgevingsdienst hebben geleerd dat dergelijke acties

arbeidsintensief zijn en relatief (te) weinig respons opleveren.

3

Bijna de helft van de gecontroleerde bedrijven en instellingen is in overtreding Wanneer bedrijven en instellingen niet voldoen aan de informatieplicht of niet de voorgeschreven energiebesparende maatregelen treffen, is er sprake van een overtreding. Een hercontrole betekent dat het bedrijf bij de eerste controle niet voldeed aan de te treffen EML-maatregelen in het algemeen en dus in overtreding was. Uit de laatste gegevens van 2024 blijkt dat er in totaal 359 bedrijven en instellingen zijn gecontroleerd. 152 van de 359 bedrijven en instellingen (42%) blijken na de eerste controle door de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord niet te voldoen aan de informatieplicht of hebben niet de voorgeschreven maatregelen getroffen. Zij zijn in overtreding. De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord geeft aan dat voor deze bedrijven een hercontrole gepland staat. Van de 152 hercontroles die nodig waren, zijn er 30 al afgerond. 122 hercontroles staan ingepland. Deze worden in 2025 uitgevoerd. Deze controles zullen volgens de omgevingsdienst vanaf januari 2025 worden uitgevoerd met behulp van de Digitale Checklisten. Daarmee zou een eenduidige registratie van alle overtredingen plaatsvinden. De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord heeft aangegeven geen last onder dwangsom te hebben opgelegd in 2023 en 2024. De genoemde aantallen zijn gebaseerd op de selectie: startdatum 2022 t/m 2024.

Dit is volgens de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord een momentopname. Zoals bekend vindt op dit moment een verwerking plaats van achterstanden in de registraties door de externen en vinden correcties plaats. Er is gebleken dat niet alle geleverde producten op de juiste manier in de systemen terecht zijn gekomen. Deze verwerking is op dit moment nog niet afgerond, dus de nu gepresenteerde cijfers zijn niet definitief. In Q1 2025 heeft de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord per gemeente en per jaar inzichtelijk gemaakt wat er aan inspanningen (in aantallen en budget) is geleverd rond de energiebesparingsplicht. In Q1 2025 worden ook weer de nodige deel-rapportages per bijdrageregeling opgesteld. De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord heeft aangegeven dat verouderde en onvolledige cijfers worden hersteld en voor de rapportages van maart 2025 wel op orde zijn. Geen zicht op het energiebesparingspotentieel en gerealiseerde energiebesparing Logischerwijs bevatten de rapportages van de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord geen informatie over de CO2-reductie en de vermindering gas- en elektriciteitsverbruik. De gemeente Alkmaar verwacht van de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord ook niet dat zij deze informatie rapporteert. Het is onmogelijk om op basis van de beschikbare data valide reductieberekeningen te maken.

De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord heeft aangegeven dat onder leiding van de Omgevingsdienst NL (de koepelorganisatie voor omgevingsdiensten) in 2025 gewerkt wordt aan een tool waarmee een globale inschatting gemaakt kan worden van de CO2 reductie op basis van de genomen EMLmaatregelen. •

Uit de benchmark blijkt dat meer dan de helft van de omgevingsdiensten (55%) aangeeft geen zicht te hebben op het energiebesparingspotentieel van bedrijven en instellingen in de betreffende gemeente of provincie. Dit geldt ook voor de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord voor Alkmaar. In ongeveer een kwart (26%) van de gevallen hebben omgevingsdiensten op andere wijze zicht op het energiebesparingspotentieel. Zo baseert een aantal omgevingsdiensten het besparingspotentieel van 9% op gasverbruik en 10% op elektriciteitsverbruik op eigen onderzoek of worden landelijke richtlijnen gehanteerd. Een klein deel van de omgevingsdiensten (14%) kan een indicatie geven van het energiebesparingspotentieel op basis van de informatieplicht. • Meer dan de helft van de omgevingsdiensten (60%) geeft aan geen zicht te hebben op de totale energiebesparing die dankzij de energiebesparingsplicht is gerealiseerd. Dit geldt ook voor de Ervaren knelpunten in het toezicht bij omgevingsdiensten Omgevingsdienst Noord-Holland Noord voor Alkmaar. Iets minder dan de helft (38%) heeft indicatief zicht op de totaal gerealiseerde energiebesparing, vaak alleen voor de gehele regio, en 4 minder vaak op gemeenteniveau. 12% van de gemeenten die aan het benchmarkonderzoek hebben meegedaan, geeft aan over de reducties te worden geïnformeerd door de omgevingsdienst.

Als belangrijkste reden waarom de informatie (soms) ontbreekt geven de omgevingsdiensten aan dat zij geen inzicht hebben in energieverbruiksgegevens van bedrijven. Een andere reden die door omgevingsdiensten wordt genoemd is dat toezicht een momentopname is. Er zit verloop in het energieverbruik van bedrijven en het verbruik wordt ook beïnvloed door verduurzamingsmaatregelen die bedrijven nemen. Hierdoor kan een bedrijf dat eerder onder de energiebesparingsplicht viel, nu niet meer verplicht zijn of andersom. Tot op heden is het niet mogelijk om energiegegevens van netbeheerders in te zien of om deze gegevens te vorderen. Hier komt verandering in met de toevoeging van artikel 18.25a in de Omgevingswet. Via dit artikel krijgt het bevoegd gezag toegang tot energieverbruiksgegevens via netbeheerders. De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord verwacht dat eind 2025 het Besluit Datadeling Netbeheerders van kracht zal zijn. De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord heeft aangegeven dat de technische beschikbaarheid van de juiste data medio 2026 wordt verwacht. Een ander belangrijk ervaren knelpunt in toezicht en handhaving door omgevingsdiensten is de complexe wet- en regelgeving, waardoor het veel tijd kost de juiste mensen bij omgevingsdiensten te vinden en op te leiden.

Energiecontroles zijn een veel technischere variant van toezicht dan de gemiddelde toezichthouder gewend is uit te voeren. Bovendien zijn de gesprekspartners (bedrijven) vaak ook niet in staat technische vragen te beantwoorden. De huidige krapte op de arbeidsmarkt maakt het extra moeilijk de juiste mensen bij omgevingsdiensten te vinden en te behouden. Als laatste gaf een aantal omgevingsdiensten tijdens de focusgroep aan dat er veel energie verloren gaat in de papieren werkelijkheid van de informatieplicht. De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord geeft verder aan (in reactie van november 2024) dat de controles arbeidsintensief zijn. Een controle van een informatieplichtig bedrijf vraagt gemiddeld 13 uur. 5 De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord heeft aangegeven dat het gemiddeld aantal uur per controle in de periode 2019 tot heden is toegenomen. Dat komt omdat de wetgeving tussentijds is aangepast en complexer geworden is en is uitgebreid met een onderzoeksplicht voor de zeer grootverbruikers, de maatregelen lijst (“EML lijst”) is uitgebreid met nieuwe maatregelen en de doelgroep is uitgebreid met complexe inrichtingen (o.a. de zeer grootverbruikers). De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord gaf aan de bovenstaande knelpunten te onderschrijven en voegde daar ruim 2 pagina’s andere knelpunten aan toe. We vatten deze samen als: • •

•

Personele uitdagingen: Moeite om zowel inhoudelijke toezichthouders als operationele ondersteuning (o.a. databeheersers) te vinden en te behouden. Data-uitdagingen: toenemende vraag naar nieuwe data door o.a. veranderende regelgeving, veel gegevens zijn alleen handmatig uit systemen te halen, data is verspreid opgeslagen in verschillende systemen en het nieuwe centrale systeem (Openwave) is nog niet geheel gereed. Laag nalevingspercentage: Slechts 50% van de bedrijven die in 2019 inlichtingen verstrekten, diende ook in 2023 een rapportage in voor de informatieplicht.

De naleving energielabel C-verplichting wordt niet gecontroleerd Naast de energiebesparingsplicht voor bedrijven en instellingen geldt per 1 juli 2023 de wettelijke verplichting dat een kantoorgebouw (binnen de gemeentegrens van Alkmaar) minimaal het energielabel C moet hebben. De gemeente Alkmaar voert zo’n controle zelf uit. Voldoet een kantoor niet aan de eisen, dan wordt het kantoor gesloten.

5 Een controle van een onderzoeksplichtig bedrijf bedraagt zo’n 40 uur. Een onderzoeksplicht geldt voor locaties van

bedrijfstakken: waarvoor onder de Omgevingswet het Rijk de milieuregels bepaalt (zie de uitleg over milieubelastende activiteit) of voor bedrijven of instellingen met een jaarlijks energiegebruik vanaf 10 miljoen KWh elektriciteit of 170.000 m3 aardgas(equivalent).

5

Alkmaar heeft budget voor het toezicht vastgesteld Zowel de gemeente Almaar als de provincie Noord-Holland hebben budget voor de uitvoering van het energiebesparingsakkoord, en daarmee voor het versnellen van het toezicht door de OD HNH op de naleving van de verplichte energiebesparende maatregelen bij bedrijven. Voor de uitvoering van controles in 2024 heeft Alkmaar totaal € 189.002 ,- beschikbaar, wat zich vertaalt naar 1.887 uur. Het budget is opgebouwd uit € 122.553,- als onderdeel van de reguliere jaarlijkse bijdrage van Alkmaar aan de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord en een aanvullende bijdrage van € 66.449,-. van het Energiebesparingsakkoord (EBA) en de rijkssubsidie SPUK ‘Toezicht en Handhaving Energiebesparingsplicht’. Beperkte sturingsinformatie voor de gemeente vanuit de omgevingsdienst Net zoals het merendeel van de gemeenten in het benchmarkonderzoek stuurt Alkmaar op de taak van de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord met betrekking tot toezicht en handhaving van de energiebesparings- en informatieplicht door periodiek het werk- en uitvoeringsprogramma te bespreken op basis van voortgangsrapportages. Over 2022 en 2023 heeft de omgevingsdienst de gemeente voorzien van een jaarrapportage. Vanaf 2024 rapporteert de Omgevingsdienst NoordHolland Noord per tertaal.

Uit de tertaalrapportages van de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord blijkt niet of de doelstellingen uit het uitvoeringsplan zijn gehaald, en ook niet wat de Omgevingsdienst NoordHolland Noord gaat doen om alsnog de (controle)doelstellingen te realiseren. De tertaalrapportages bevatten met name een kwalitatieve omschrijving van context en activiteiten van de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord In de kwartaal- en tertaal gesprekken is nog niet specifiek gesproken over het toezicht op de energiebesparingsplichten. Wel is over het uitvoeringsprogramma van het energieakkoord in den brede gesproken. Raadsinformatie en raadsvragen Zover de ambtelijke organisatie bekend, heeft de gemeenteraad voorafgaand en tijdens de behandeling van het krediet voor het energiebesparingsakkoord geen vragen gesteld over de energiebesparingsplicht. Uit de door ons ontvangen informatie blijkt niet dat de raad door het college periodiek wordt geïnformeerd over de resultaten van de energiebesparingsplicht. Conclusies en Aanbevelingen •

•

•

Of de gemeente Alkmaar de beoogde CO2-reductie in 2030 van 50% mede weet te realiseren met de energiebesparingsplicht is op dit moment ongewis. Bedrijven en instellingen in de gemeente spelen hierin een belangrijke rol. De gemeente heeft in 2024 geen zicht op het verminderde electra- en gasverbruik door bedrijven en instellingen en daarmee de gerealiseerde CO2-reductie. Het toezicht door de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord op de energiebesparingsplicht schiet op dit moment nog tekort. Met de werkvoorraad, gecombineerd met de beperkingen in het toezicht, lijkt het ons onwaarschijnlijk dat de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord zicht krijgt op alle bedrijven en instellingen die een informatieplicht hebben en dat de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord er tevens in slaagt om al deze bedrijven en instellingen voor het eind van 2025 te controleren. De uitkomsten van de controles tonen het belang van controleren aan. Slechts de helft van de gecontroleerde bedrijven voldoet aan de energiebesparing- en informatieplicht. Overtredingen leiden tot hercontroles maar niet tot bestuurlijke sancties, in de zin van een last onder dwangsom.

6

Omdat de netcongestie ook de gemeente, en daarmee bedrijven en instellingen in Alkmaar kan raken en de gemeente doelstellingen heeft voor de CO2-reductie in 20230 doen wij één aanbeveling aan de gemeenteraad: 1. Praat mee als raad en neem een positie in. We doen enkele suggesties voor vragen die u met elkaar kunt bespreken: a) Welke kaders wilt u het college meegeven voor een volgend energiebesparingsakkoord (vanaf 2026)? b) Beschikt u over voldoende informatie om te controleren of de resultaten uit het energiebesparingsakkoord (2022-2025) zijn gerealiseerd en of de beoogde CO2-reductie in 2030 zal worden behaald - ontvangt u voldoende informatie om uw controlerende taak uit te voeren?

Uit de informatie die de rekenkamers Koggenland, Den Helder, Hollands Kroon en wij hebben ontvangen, verwachten wij dat bovenstaande bevindingen over de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord ook gelden voor de andere deelnemers. Wij doen daarom de volgende vier aanbevelingen aan het college: 1. Ga samen met de overige opdrachtgevers met de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord het gesprek aan over wat er nodig is om het toezicht door de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord op orde te krijgen. 2. Ga samen met de overige opdrachtgevers met de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord het gesprek aan over de periodiek te verstrekken informatie over resultaten in termen van de realisatie van de geplande activiteiten, het energiebesparingspotentieel en de gerealiseerde energie- en CO2-reductie. 3. Informeer de raad periodiek over het toezicht en over de realisatie van de doelstelling om in 2030 de CO2 gereduceerd te hebben met minimaal 50% 4. Zorg ervoor dat er ook toezicht plaatsvindt op de naleving van de energielabel C-plicht voor eigenaren van kantoorgebouwen binnen de gemeentegrens van Alkmaar. Dat toezicht vindt momenteel plaats door de gemeente Alkmaar zelf.

Reactie college In januari 2025 hebben wij een concept van deze Rekenkamerbrief voorgelegd voor ambtelijk wederhoor en aan de Omgevingsdienst, met als doel om eventuele feitelijke onjuistheden tijdig te kunnen corrigeren en om vast te stellen dat deze Rekenkamerbrief geen vertrouwelijke informatie bevat zoals in de Wet open overheid wordt bedoeld. In februari 2025 hebben wij beide feitelijke reacties ontvangen. Op 28 februari 2025 hebben we het college gevraagd bestuurlijk te reageren op deze rekenkamerbrief inclusief de vier aanbevelingen. Op 27 mei 2025 ontvingen wij deze reactie (zie bijlage 3). Het college geeft aan dat ze de aanbevelingen overneemt en geeft aan dat ze belang hecht aan de verbetering van de naleving op de energiebesparingsplicht. Tot slot Uiteraard lichten wij deze rekenkamerbrief nader toe als u daar prijs op stelt. Deze toelichting kan plaatsvinden in of voorafgaand aan een raadsvergadering. Wij zullen dit afstemmen met uw raadsgriffier. Met vriendelijke groet, De Rekenkamer Alkmaar Leny van Duivenvoorde (voorzitter)

7

Bijlage in deze brief • • • • • • • •

Aanbiedingsbrief Rapport ‘DoeMee Onderzoek 2024 Energiebesparingsplicht en Informatieplicht Energiebesparing’ Rekenkamerbrief DoeMee-onderzoek Energiebesparingsplicht Brief reactie van het college van burgemeester en wethouders Eindrapport ‘DoeMee onderzoek 2024 Energiebesparingsplicht en Informatieplicht Energiebesparing’ Algemene Rekenkamer, november 2024 Ecorys, Benchmark gemeenten, augustus 2024 Ecorys, Benchmark omgevingsdiensten, augustus 2024 Ecorys, Factsheet gemeente Alkmaar 2024

8