Bijlage 2 Notitie Monitor Veiligheidsbeeld Alkmaar 2021

1 Notitie Monitor Veiligheidsbeeld Alkmaar 2021 1.1 Inleiding

De Monitor Veiligheidsbeeld Alkmaar is een jaarlijks terugkerend bevolkingsonderzoek naar veiligheidsbeleving en leefbaarheid. Het onderzoek wordt uitgevoerd door I&O Research in opdracht van de gemeente Alkmaar. In 2021 is de monitor voor de tweede keer georganiseerd.

Voor dit onderzoek is door de gemeente een aselecte steekproef getrokken van 5590 inwoners1 uit de Basisregistratie Personen (BRP) van Alkmaar. De geselecteerde inwoners kregen in februari 2021 een brief thuis met een persoonlijke uitnodiging voor deelname aan het onderzoek en konden vervolgens tot en met april online de vragenlijst invullen. Aan non-responders is een herinnering met papieren vragenlijst per post gestuurd. In totaal hebben 1945 van de 5590 geselecteerde inwoners een volledige vragenlijst ingevuld. Dit komt neer op een respons van 35 procent (2020: 34%). Daarnaast hebben 759 leden van het Alkmaarpanel deelgenomen aan het onderzoek. Deze zijn toegevoegd aan het respondentenbestand. De totale respons in komt daarmee uit op 2704.

In deze notitie worden de uitkomsten van de Monitor Veiligheidsbeeld Alkmaar 2021 op hoofdlijnen beschreven. In het eerste gedeelte ligt de focus daarbij op de ontwikkelingen per thema (vragenblok enquête) op gemeenteniveau tussen 2020 en 2021. In het tweede gedeelte van de notitie worden kort de meest opvallende zaken per wijk genoemd. Alle uitkomsten van het onderzoek zijn terug te lezen in het tabellenboek dat bij deze notitie hoort.

1.2 Leefbaarheid woonbuurt (blok 1)

• De fysieke kwaliteit van de woonomgeving is vrijwel gelijk gebleven: 6,4 (was 6,3). • De sociale cohesie in Alkmaar bleef ook ongeveer gelijk: 6,3 (was 6,2). • De houding van inwoners t.a.v. de ontwikkeling van de woonbuurt in het afgelopen jaar is verbeterd: 14 procent negatief om 11 procent positief (was 18% negatief om 10% positief). Over de ontwikkeling van de woonbuurt in de komende jaren zijn nu meer inwoners positief (19%) dan negatief (17%). In 2020 was dit nog andersom. • Het rapportcijfer voor prettig wonen in de buurt is onveranderd (7,6). • Een op de drie inwoners mist bepaalde voorzieningen in de buurt. Er is doorgevraagd welke voorzieningen dat zijn. Deze zijn in het tabellenboek weergegeven per buurt. • Concluderend zijn inwoners van Alkmaar positief over de buurtontwikkeling, andere leefbaarheidsindicatoren zijn ongeveer gelijk gebleven.

1 Het betreft inwoners van 16 jaar en ouder in particuliere huishoudens. Dit is exclusief inwoners die verblijven in instellingen, inrichtingen en tehuizen.

Notitie Monitor Veiligheidsbeeld Alkmaar 2021 1 van 7

• De fysieke kwaliteit van de woonomgeving loopt in de wijken uiteen van 5,8 in Graft-De Rijp tot 7,2 in Vroonermeer. In 2020 stond Schermer lager dan Graft-De Rijp op de schaalscore. • De sociale cohesie is het hoogst in Schermer (7,4) en het laagst in Overdie (5,8). Dit is gelijk aan 2020. • Het rapportcijfer voor prettig wonen in de buurt is het hoogst in Schermer en Graft-De Rijp (8,0), Overdie is de enige wijk met een cijfer onder de zeven (6,9).

1.3 Beleving overlast in de buurt (blok 2)

• Het aandeel inwoners dat zelf veel sociale overlast, verkeersoverlast of overige vormen van overlast ervaart is gelijk gebleven. • Meer inwoners ervaren zelf veel overlast van rommel op straat: 11 procent (was 8%), dit trekt ook het totaal voor overlast van fysieke verloedering iets omhoog: 13 procent (was 11%). • Drugsgebruik of drugshandel komt meer voor in de buurt: volgens 25 procent van de inwoners komt dit wel eens voor in de buurt (was 22%), 6 procent ervaart veel overlast. • Overlast door buurtbewoners komt even veel voor: 30 procent ervaart weleens overlast. Overlast door buurtbewoners is minder vaak in de vorm van burenruzie: 18 procent van de inwoners die overlast door buurtbewoners ervaren, hebben overlast van burenruzie (was 22%). • Overlast van rondhangende jongeren is voornamelijk door het achterlaten van rommel. Dit wordt door 77 procent van de inwoners die overlast van rondhangende jongeren ervaren genoemd. Ook vuurwerk afsteken, harde muziek en alcohol- of drugsgebruik zijn veel genoemde vormen van overlast van rondhangende jongeren (alle iets boven de 50% genoemd). • Concluderend is de totale overlast in de buurt ongeveer gelijk gebleven, maar er is volgens inwoners wel meer drugsgebruik of -handel in de buurt en men ervaart meer overlast van rommel op straat.

• Er zijn geen verschuivingen ten opzichte van 2020 in welke wijken inwoners de minste of meeste overlast ervaren. • In Schermer ervaren inwoners de minste fysieke verloedering, sociale overlast en overige overlast, in Vroonermeer ervaart men de minste verkeersoverlast. • In Overdie ervaren inwoners de meeste fysieke verloedering en verkeersoverlast, in Centrum ervaart men de meeste sociale overlast en overige overlast.

1.4 Veiligheidsbeleving (blok 3)

• Minder inwoners zijn bang om zelf slachtoffer te worden van criminaliteit: 19 procent (was 23%);

2 van 7

• De houding van inwoners t.a.v. ontwikkeling criminaliteit in de buurt verbeterd: 10 procent denkt dat de criminaliteit is afgenomen in het afgelopen jaar, 8 procent denkt dat criminaliteit is toegenomen (was 5% afgenomen om 12% toegenomen). • Het rapportcijfer voor veiligheid in de buurt is vrijwel gelijk gebleven: 7,5 (was 7,4). • De verwachte kans om slachtoffer te worden van inbraak is iets afgenomen: 5 procent denkt dat de kans (heel) groot is (was 7%), en kans oplichting via internet is toegenomen: 14 procent (was 11%). • Op de meeste plekken hebben inwoners wat minder vaak een onveilig gevoel, maar de verschillen blijven klein (1-2%). • Inwoners van het uitgaansbied Alkmaar ervaren aanzienlijk minder overlast dan vorig jaar. Wel zegt 75 procent dat lawaai van brommers/scooters wel eens voor komt (was 68%). • Ook in uitgaansgebied De Rijp ervaren inwoners minder zelf minder overlast dan in 2020. Wel is glas of rommel op straat in het uitgaansgebied toegenomen: 49 procent (was 41%). • Het aandeel inwoners dat in de afgelopen 12 maanden wel eens uit is geweest in Alkmaar is bijna gehalveerd: 39 procent (was 73%). Er is echter geen ontwikkeling in veiligheidsbeleving bij het uitgaan. • Wel ziet men vaker politie rondlopen in het uitgaansgebied op vrijdag- of zaterdagavond: 30 procent (was 22%) ziet de politie vaak rondlopen.

• Concluderend zijn er positieve ontwikkeling in de veiligheidsbeleving van inwoners, men ziet een afname van criminaliteit in de buurt. • Het rapportcijfer voor veiligheid in de buurt is het hoogst in Schermer (8,1) en het laagst in Overdie (6,6). Dit is vergelijkbaar met de situatie in 2020. • In Graft-De Rijp is het aandeel inwoners dat zich wel eens onveilig voelt het kleinst (2,3%) en in Overdie het hoogst (27,5%). De verschillen in veiligheidsbeleving zijn toegenomen tussen de wijken (in 2020 was 7,1% het laagst en 25,4% het hoogst).

1.5 Slachtofferschap en aangifte (blok 4)

• Iets minder dan een vijfde van inwoners (18%) is in de afgelopen 12 maanden slachtoffer geworden van een traditionele vorm van criminaliteit (geweld, vernieling en/of vermogensdelicten). Door de gewijzigde vraagstelling is vergelijking met 2020 niet mogelijk. • 70 procent van de inwoners heeft in de afgelopen 12 maanden te maken gehad met een vorm van cybercrime, waarbij het vooral gaat om telefoontjes, e-mails of andere berichten die waarschijnlijk van een oplichter waren: 66 procent. Er is niet gevraagd of men hier op is ingegaan. • Het beeld bij aangifte van delicten is erg wisselend (o.a. afname bij inbraak en beroving; toename bij auto- en fietsdiefstal), mogelijk zijn deze vragen ook beïnvloed door de gewijzigde vraagstelling voor slachtofferschap. • Resumé: twee op de drie inwoners zegt het afgelopen jaar te maken te hebben gehad met een (poging tot) oplichting via telefoon, e-mail of een ander bericht.

3 van 7

• Slachtofferschap van traditionele criminaliteit loopt tussen de wijken uiteen van 9,9 procent in Schermer tot 25,9 procent in Overdie. • Slachtofferschap van cybercrime is in Overdie juist het laagst (60,7%) en in Centrum het hoogst (76%).

1.6 Verdachte situaties (blok 5)

• Een kwart van de inwoners (26%) geeft aan dat één of meerdere van de 14 gevraagde verdachte situaties voorkomen in de buurt. Dit is gelijk aan 2020. • Er zijn ook geen ontwikkelingen in specifieke verdachte situaties of de melding ervan. De drie meest genoemde verdachte situaties zijn: 1) dealen harddrugs (9%); 2) buurtbewoners die denken dat ze alles kunnen maken zonder gestraft te worden (7%); 3) buurtbewoners die dure spullen of auto’s bezitten waarvan je zou verwachten dat ze die niet kunnen betalen (6%). • In de meeste wijken is het aandeel inwoners dat één of meerdere verdachte situaties heeft gezien/meegemaakt gelijk gebleven of iets gedaald, alleen in De Mare en West is er een duidelijke toename. In beide wijken wordt dealen van harddrugs vaker genoemd.

1.7 Functioneren politie en gemeentelijke handhavers (blok 6)

• De tevredenheid over het functioneren van de politie in de buurt is toegenomen: 45 procent van de inwoners is (zeer) tevreden (was 40%). • Gemeentelijk toezichthouders / handhavers iets vaker zichtbaar: 37 procent (was 35%) heeft meerdere keren een gemeentelijk toezichthouder / handhaver gezien in de buurt. • Gemeentelijk toezichthouders / handhavers worden vaker als vriendelijk en behulpzaam naar de burgers gezien: 40 procent (was 34%) is het hier (helemaal) mee eens. • De tevredenheid over het functioneren van de politie in de buurt is het hoogst in de wijken met de meeste overlast en slachtofferschap van criminaliteit (Overdie en Centrum, meer dan 60% tevreden); het laagst in wijken waar overlast en onveiligheid niet echt een issue is (Schermer en Graft-De Rijp, iets meer dan 30% tevreden). • Voor gemeentelijke handhavers speelt hetzelfde effect, maar is het contrast minder groot.

1.8 Preventie (blok 7)

• Inwoners nemen iets minder vaak gedragsmaatregelen voor sociale preventie: gemiddeld 1,8 (was 2,0) van 4 gevraagde maatregelen, vooral minder vaak licht laten branden als er niemand thuis is (wat gezien lockdown/thuiswerken minder vaak van toepassing is). • Er zijn vrijwel geen veranderingen in het gebruik van fysieke preventievoorzieningen (b.v. extra sloten, buitenverlichting) en buurtbescherming (b.v. WhatsApp, Burgernet).

4 van 7

• Inwoners nemen gemiddeld 2,8 van 6 gevraagde maatregelen cyberpreventie, meest genoemd zijn sterke wachtwoorden gebruiken (74%), virusscanner gebruiken (60%) en update uitvoeren of back-up maken (56%). In totaal maakt 89 procent van de inwoners gebruik van één of meer cyberpreventie maatregelen. • Het gebruik van buurtbescherming (WhatsApp, Burgernet) is het hoogst in wijken als Schermer en Graft-De Rijp waar weinig overlast en veiligheidsissues zijn en het laagst in Overdie en Centrum (hier wordt meer op de politie vertrouwd voor de veiligheid lijkt het).

2 Ontwikkelingen wijken 2.1 Inleiding

Voor onderstaande beschrijving van de meest opvallende zaken per wijk is gekeken naar een beperkte set indicatoren2. De focus daarbij ligt op uitkomsten die (in ontwikkeling) afwijken van het gemeentelijk gemiddelde. Niet alle verschillen tussen de wijken en het gemiddelde van Alkmaar worden beschreven aangezien het wel bekend is wat de betere en achterblijvende wijken zijn qua leefbaarheid en veiligheid.

2.2 Schermer

• Minder positieve houding over (toekomstige) buurtontwikkeling dan in 2020; maar cijfer leefbaarheid is hoger dan gemiddelde Alkmaar. • In Schermer is de ontwikkeling in veiligheidsbeleving positiever dan gemiddeld in Alkmaar. • Laag slachtofferschap delicten i.v.m. gemiddelde Alkmaar. • Beperkte toename in verdachte situaties gezien/meegemaakt (verschillende vormen). • Hier wel een lichte toename in fysieke voorzieningen voor preventie (buitenverlichting).

2.3 Daalmeer/koedijk

• Er is een beperkte afname in beoordeling fysieke kwaliteit woonomgeving, deze gaat ook gepaard met een toename van fysieke verloedering (vooral rommel op straat). • Toename in sociale overlast (verschillende vormen licht toegenomen). • Afname in algemeen onveiligheidsgevoel, een positieve ontwikkeling. • Toename in gebruik voorzieningen buurtbescherming (WhatsApp en Burgernet).

2 Fysieke kwaliteit woonbuurt; sociale cohesie; buurtontwikkeling; rapportcijfer leefbaarheid; overlast in de buurt; veiligheidsbeleving; ontwikkeling criminaliteit; slachtofferschap; verdachte situaties; functioneren politie en gemeentelijke. handhaving; preventie

5 van 7

2.4 Zuid

• Beoordeling fysieke kwaliteit is iets toegenomen (verlichting en speelplekken kinderen). • Duidelijke afname in sociale overlast, was bovengemiddeld hoog (18%), nu niet meer (12%).

2.5 Huiswaard

• Beperkte toename in rapportcijfer prettig wonen: 7,6 (was 7,4). • Verkeersoverlast is afgenomen (parkeerproblemen). • Beperkte toename in gebruik fysieke voorzieningen preventie (alarminstallatie, certificaat).

2.6 Overdie

• Beperkte afname in beoordeling fysieke kwaliteit woonomgeving, gaat ook gepaard met toename vernieling straatmeubilair. • Het al relatief hoge onveiligheidsgevoel in Overdie is nog weer toegenomen: 28 procent (was 25%). • Sterk positieve houding t.a.v. toekomstige buurtontwikkeling (34% zal vooruit gaan). • Relatief veel traditionele criminaliteit en weinig cybercrime t.o.v. gemiddelde Alkmaar. • Sterke toename tevredenheid functioneren politie in de buurt: 62 procent (zeer) tevreden.

2.7 Centrum

• Minder hinder van horecagelegenheden, maar sociale overlast toegenomen (drugsgebruik/drugshandel en overlast zwervers/daklozen). • Ook toename verkeersoverlast (te hard rijden). • Onveiligheidsgevoel in de buurt toegenomen: 21 procent (was 16%) wel eens onveilig.

2.8 Oudorp

• Toename beoordeling fysieke kwaliteit woonomgeving (speelplekken voor kinderen, voorzieningen voor jongeren), ondanks dat er ook toename is in fysieke verloedering. • Afname verkeersoverlast (parkeerproblemen). • Afname in tevredenheid functioneren politie in de buurt: 35 procent (zeer) tevreden. • Sterkere afname gebruik sociale preventiemaatregelen dan gemiddeld; ook beperkte afname in gebruik buurtbescherming (WhatsApp, Burgernet).

2.9 De Mare

• Toename sociale overlast (vooral drugsgebruik/drugshandel en rondhangende jongeren), afname overige vormen van overlast.

6 van 7

• Toename in inwoners die verdachte situatie hebben gezien/meegemaakt (inwoners die dure spullen bezitten van wie je niet verwacht dat ze die kunnen betalen; dealen van harddrugs). • Sterkere afname gebruik sociale preventiemaatregelen dan gemiddeld; ook beperkte afname in gebruik buurtbescherming (Burgernet).

2.10 Graft-de Rijp

• Beperkte afname in beoordeling fysieke kwaliteit woonomgeving (onderhoud groen, voorzieningen voor jongeren). • Beperkte toename in sociale cohesie (gezellige buurt, thuis voelen bij mensen). • Beperkte afname in inwoners die positief zijn over (toekomstige) ontwikkeling buurt, maar rapportcijfer prettig wonen is al relatief hoog (een toename t.o.v. 2020). • Toename verkeersoverlast (te hard rijden). • Verdere afname onveiligheidsgevoel: 2 procent (was 8%) wel eens onveilig in de buurt; zeer positieve houding t.a.v. criminaliteit in de buurt.

2.11 West

• Toename in beoordeling fysieke kwaliteit woonomgeving (voorzieningen voor jongeren en speelplekken voor kinderen). • Beperkte afname in sociale overlast en beperkte toename in overige overlast. • Beperkte toename in idee dat er veel criminaliteit is in de buurt (nu gelijk aan gemiddelde Alkmaar, was positiever). • Toename in verdachte situaties gezien/meegemaakt (dealen van harddrugs).

2.12 Vroonermeer

• Beperkte toename in beoordeling fysieke kwaliteit woonomgeving (onderhoud wegen, paden en pleintjes; speelplekken voor kinderen). • Positieve houding t.a.v. toekomstige buurtontwikkeling (26% zal vooruit gaan). • Positieve houding t.a.v. criminaliteit in de buurt. • Sterkere afname gebruik sociale preventiemaatregelen dan gemiddeld; ook beperkte afname in gebruik fysieke preventievoorzieningen (alarminstallatie, camerabewaking).

7 van 7