Bijlage 2. Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Gemeente Alkmaar

Horecanota 2025-2035

BIJLAGEN 1 van 42

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Bijlage 1: Proces Om te komen tot voorliggende Horecanota is een zorgvuldig proces doorlopen waarbij diverse belanghebbenden op verschillende momenten in het proces zijn gehoord.

Enquêtes In het kader van de Horecanota zijn in het voorjaar 2025 digitale enquêtes uitgevoerd onder horeca-ondernemers en inwoners van de gemeente Alkmaar. Ruim 600 inwoners en ruim 80 ondernemers vulden de en-

Ambtelijke stuurgroep

quêtes in. Daarnaast is op zaterdag 12 april 2025 een

De vorderingen van de Horecanota zijn meermaals af-

mondelinge enquête uitgevoerd onder bezoekers van

gestemd met een compacte ambtelijke stuurgroep van

de binnenstad. Ruim 100 bezoekers beantwoordden

relevante disciplines, zoals ruimtelijke ordening, econo-

die dag de vragen.

mie, vergunningverlening, veiligheid en gebiedsontwikkeling. Daarnaast is de Horecanota intern breder ge-

Inloopbijeenkomst

deeld en besproken met de andere afdelingen, zoals

Op 12 mei 2025 is in Podium Victorie een inloopmo-

stedenbouw, verkeer, cultuur en toerisme.

ment voor ondernemers georganiseerd. Het conceptbeleid werd hier aan de aanwezigen gepresenteerd. Er

Bestuurlijke afstemming

zijn zo’n 30 ondernemers langs gekomen. De drie be-

Tussentijds zijn de verantwoordelijk portefeuillehou-

langrijkste resultaten van deze bijeenkomst waren:

ders actief betrokken bij het proces en hebben zij mee-

•

gedacht over de vorderingen van de Horecanota. De verschillende processtappen zijn met hen afgestemd.

Brede belronde met betrokken partijen, waaronder cultuur

Vrije sluitingstijden | Het handhaven van de vrije sluitingstijden wordt positief ontvangen.

•

Bezorgdiensten | In de binnenstad wordt bezorghoreca dubbel ontvangen: enerzijds wordt er

Belronde en bijeenkomsten

hinder ervaren van de bezorgbewegingen, maar

Om breed op te halen wat er speelt heeft DTNP een bel-

tegelijkertijd werd ook geconstateerd dat deze

ronde uitgevoerd onder ondernemers uit de binnenstad

horeca wel een plek nodig heeft, óók in de binnen-

(via KHN Alkmaar), ondernemers uit De Rijp, onderne-

stad.

mers uit de cultuursector op Overstad, bewonersvereniging Hart van Alkmaar en Dorpsraad Graft-De Rijp. 2 van 42

•

Toerisme | In toerisme wordt een nog niet volledig benut potentieel gezien.

Inloopbijeenkomst met ondernemers aan de hand van panelen

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Bijlage 2: Beleidsmatige context Voorliggende Horecanota staat niet op zichzelf. Ook vanuit verscheidene andere beleidsvelden komen ambities en beleidskeuzes voort, die relevant zijn om te worden meegewogen. In de geest van de omgevingswet wordt daarom de blik verbreed.

Detailhandelsstructuur binnenstad Alkmaar

Arrangementen en thematische (recreatieve) routes

De visie op de winkelstructuur van de binnenstad van

worden gestimuleerd, wat kansen biedt voor horeca.

Alkmaar zet in op een combinatie van een compact

Ook wordt samenwerking met horecaondernemers

hoofdwinkelcircuit met de Langestraat en westelijke

aangewakkerd binnen regionale marketing, evenemen-

Laat. De Laat kan daarbij een gemengder karakter krij-

ten en data-uitwisseling. De visie benadrukt het belang

gen, met behalve winkels ook horeca, diensten en am-

van een divers, duurzaam en lokaal verankerd horeca-

bachten. Direct om het hoofdwinkelcircuit bevindt zich

aanbod dat aansluit bij de identiteit van Regio Alkmaar

b

een aantrekkelijk dwaalmilieu met unieke winkels,

en bijdraagt aan een aantrekkelijke, leefbare en econo-

a

horeca en cultuur. De Laat oost, Ritsevoort-Koorstraat

misch vitale regio.

vertrekt vanuit de Omgevingsvisie 2017 en heeft de

en Gedempte Nieuwesloot gelden als verbindingsstraten

ambitie Alkmaar te laten functioneren als een ‘comple-

waar een mix van voorzieningen mogelijk is die doelge-

Alkmaar Cultuurverkenning 2024

te stad’. Voor het stedelijk gebied (‘gastvrije levendige

richt bezocht worden. Streefbeeld voor Overstad is een

De Cultuurverkenning Alkmaar 2024 benadrukt dat

stad’) betekent dit onder meer een gevarieerd aanbod

complementair aanbod aan en een goede verbinding

kunst en cultuur een belangrijke economische motor

aan wonen, werken, winkels, horeca, cultuur, evene-

met de binnenstad. De visie benoemt expliciet de be-

vormen voor de stad. Ze versterken de aantrekkings-

menten en sociale- en maatschappelijke voorzienin-

hoefte aan een ruimtelijke horecavisie voor de binnen-

kracht van de gemeente Alkmaar, wat leidt tot meer

gen. Inzet is daarnaast de kracht van cultuurhistorie en

stad.

bezoekers en hogere bestedingen in onder andere de

Omgevingsvisie (bouwstenen actualisatie) De actualisatie van de gemeentelijke Omgevingsvisie

erfgoed te benutten, aandacht te hebben voor alle ge-

horeca. Er is een duidelijke behoefte aan spreiding van

neraties, een goed vestigingsklimaat te bieden en de

Visie Recreatie en Toerisme Regio Alkmaar

culturele activiteiten, zowel buiten het hoogseizoen

stad als studentenstad te ontwikkelen. Voor het lande-

Deze visie ziet horeca als een essentieel onderdeel van

als buiten het centrum, wat kansen biedt voor horeca-

lijk gebied (‘mooi en innovatief land’) zijn er ambities

het toeristisch-recreatief aanbod dat bijdraagt aan de

gelegenheden in andere wijken en dorpen.

voor vitale en leefbare dorpen, een beleefbaar en kwali-

aantrekkelijkheid van de regio voor zowel bewoners als

tatief landschap en erfgoed en toerisme, cultuur en

bezoekers. Er wordt ingezet op spreiding van bezoekers

De verkenning signaleert een expliciete vraag naar

vrije tijd als belangrijke bouwstenen.

in tijd en ruimte, wat kansen biedt voor horeca buiten het

meer kleinschalige optredens in horecagelegenheden

hoogseizoen

en samenwerking tussen horeca en culturele instellin-

a

Gemeente Alkmaar. (2024). Bouwstenen voor de actualisatie van de Omgevingsvisie. Op het moment van schrijven nog niet definitief vastgesteld.

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

en

op

minder

drukke

locaties.

gen, bijvoorbeeld via gezamenlijke programmering of b

DTNP. (2020). Detailhandelsstructuur binnenstad Alkmaar

arrangementen. Jongeren geven aan dat zij uitgaans3 van 42

gelegenheden en alternatieve cultuurplekken missen,

Voor de horecasector zijn vooral de plannen binnen het

wat wijst op een kans voor horecaondernemers om

thema Voedsel & Biomassa van belang:

zich te profileren als ontmoetingsplek voor jongeren-

•

Voedselverspilling tegengaan: De gemeente onder-

cultuur. Cultureel erfgoed en toerisme worden even-

steunt initiatieven van horecaondernemers om

eens als belangrijke dragers van horecabezoek gezien,

voedselverspilling te verminderen, onder andere

waarbij de verkenning pleit voor een verbreding van

via deelname aan de Verspillingsvrije Week en

het culturele verhaal van de gemeente Alkmaar.

andere samenwerkingen. •

Composteerprogramma’s

en

GFT-reductie:

Uitvoeringsplan Circulaire Economie 2025-2027

Horecabedrijven worden betrokken bij program-

Het Uitvoeringsplan Circulaire Economie gemeente

ma’s om organisch afval te verminderen en te ver-

Alkmaar 2025-2027 beschrijft hoe Alkmaar de komen-

werken tot compost.

de jaren concreet invulling geeft aan haar ambitie om in

•

Lokale voedselketens: Er wordt ingezet op het be-

2050 volledig circulair te zijn. Het plan richt zich op vier

vorderen van lokaal geproduceerd voedsel, wat

hoofdthema’s: bedrijven, bouw & infra, consumptiegoe-

kansen biedt voor horeca om lokaal in te kopen en

deren en voedsel & biomassa. Door middel van 30

zich duurzaam te profileren.

acties stimuleert de gemeente onder andere hergebruik, circulair bouwen, lokale voedselproductie en het verminderen van afvalstromen. De gemeente zet in op samenwerking met bedrijven, inwoners en maatschappelijke organisaties, en biedt ondersteuning via kennisdeling,

netwerken,

subsidies

en

communicatie.

Koplopers en circulaire ondernemers krijgen (media) aandacht en een podium. De R-ladder vormt het leidende principe, waarbij preventie en hergebruik prioriteit krijgen boven recycling.

4 van 42

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Bijlage 3:

Horecatrends

De horecasector is ongelooflijk dynamisch en de huidige trends zijn zelfs paradoxaal te noemen. De consument zoekt meer en meer een unieke beleving, maar wordt ook steeds gemakzuchtiger. Landelijk beeld is dat de winstgevendheid voor veel ondernemers onder druk staat. Klopt dit ook voor de gemeente Alkmaar? En hoe komt dit?

zen van voeding gestegen met 25,5%, dranken werden 15,5% duurder (koffie zelfs 71,3%) en loonkosten stegen met maar liefst 23,4%. Ondernemers slagen er slechts ten dele in deze kosten door te berekenen aan hun gasten. Zo was er een inflatie van 11,6% in 2022 b, terwijl de prijsstijgingen bij cafés en restaurants slechts 6,2% bedroegen c . Hier komt de resterende belastingschuld uit de coronapandemie nog eens bij. Ruim 8% van de horecaondernemers in ons land geeft

Uitdagende tijden voor de horeca, rek lijkt eruit

aan te kampen met problematische schulden die

Jarenlang was de horecasector een heuse groeimarkt.

hoger zijn dan het jaar ervoor d. Een logisch gevolg is

Nieuwe restaurants en lunchrooms leken als padde-

dat het aantal faillissementen na de coronapandemie

stoelen uit de grond te schieten. Daarmee was horeca

snel is gestegen, en inmiddels weer op ‘normaal’

voor veel centrumgebieden een aantrekkelijke en van-

niveau ligt. e Bovendien is het personeelstekort nog

zelfsprekende nieuwe invulling voor leeggekomen win-

altijd een probleem. Circa 40% van de horecaonderne-

kelpanden. Dit mechanisme staat echter onder druk, nu

mers in Neder­ land ziet dit als een belemmerende

de groei er in de horeca (voorlopig) uit lijkt. Sinds 2022

factor voor hun activiteiten. Voor 2025 zijn de vooruit-

is het aantal horecazaken in Nederland met ruim 600

zichten met een verwachte volumegroei van 3% voor-

gekrompen .

zichtig positiefd, en ook verwachten ondernemers dat

a

Landelijke ontwikkeling aantal faillissementen horeca Bron: Rabobank, 2025

Verwachte winstgevendheid Alkmaarse horecaondernemers komende 3 jaar

hun winstgevendheid zal verbeteren. f Een verklaring hiervoor is dat de horeca de afgelopen jaren te maken heeft gekregen met snelle kostenstijgingen. Denk hierbij aan de kosten voor energie, inkoop, huur en personeel. Sinds 2022 zijn de producentenprija

Locatus. (2025). Data winkelgebieden en verspreide locaties.

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

b c d e f

De Nederlandsche Bank. (2024). De stand van onze economie. Entree. (30 augustus 2022). Toenemende zorgen voor horeca, cultuur en recreatie. ING. (2025). Beter jaar voor de horeca in 2025. Rabobank. (1 mei 2025). Gemengd beeld voor horeca: minder aanbod, bedrijven wel steeds groter.. CBS. (2025). Conjunctuurenquête Nederland, tweede kwartaal 2025.

5 van 42

In gemeente Alkmaar geeft circa 45% van de Alkmaarse

waar je je kleding laat wassen. Ook de ‘pure’ horeca is

horecaondernemers aan dat de verwachte winstgevend-

meer en meer bezig zich te onderscheiden ten opzich-

heid van hun onderneming de komende 3 jaar aan de

te van concurrenten uit hetzelfde segment.

krappe kant of zelfs onvoldoende is . Dit komt overeen met

Daarnaast doet de horeca die inspeelt op de behoefte

het landeljike beeld .

van consumenten aan comfort en gemak het goed;

a

b

lekker bestellen vanaf de bank. Het aantal bezorg- en

Consument zoekt vernieuwing én gemak

afhaalzaken groeide het afgelopen decennium het

Hoewel de horeca nog altijd drukbezocht wordt, is de prijs

snelst van de horecabranches. Deze zaken zijn goed in-

inmiddels de voornaamste reden om er minder vaak te

gericht op de toenemende oriëntatie op online. Wel is

komen. Jongeren bezuinigen het minst graag op horeca,

de groei in aantal verkooppunten sinds 2023 gestag-

maar het aandeel Millenials (geboren tussen 1980 en 1996)

neerd en steeg de (absolute) omzet het afgelopen jaar

en Generatie Z’s (geboren tussen 1997 en 2012) dat weke-

in deze subbranche minder snel dan in andere subbran-

lijks ‘s avonds uiteten gaat is gedaald van 34 à 36% naar 25

ches e . Dit is mogelijk een teken dat ook de fastservice-

à 26%. c Hierbij zoeken zij wel steeds een unieke beleving en

markt verzadigd begint te raken.

Filialiseringsgraad in de horeca neemt langzaam toe

een bijzonder concept; men is minder verknocht aan de vaste bruine stamkroeg van weleer. In 15 jaar tijd is het aantal pure kroegen bijna gehalveerd d. Velen bezoeken liever een festival (festivalisering) of zoeken een vernieuwende zaak met een unieke beleving. Blurring-concepten spelen in op deze trend, door plekken te creëren die zich niet in het hokje van ‘winkel’ of ‘horeca’ laten duwen. Denk hierbij aan de boekenwinkel met koffiehoek of de lunchroom a b c d

Uitkomst van enquête onder horecaondernemers in de gemeente Alkmaar, voorjaar 2025. CBS. (2024). Ondernemers positiever over ontwikkeling winstgevendheid. Rabobank, 12 maart 2025. Overleven in de horeca: prijsstijgingen, klantverlies en oplossingen. Locatus, 2025

6 van 42

e

CBS. (28 februari 2025). Omzet horeca groeit in vierde kwartaal met bijna 7 procent.

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Ontwikkeling aantal horecazaken in de gemeente Alkmaar In de gemeente Alkmaar stagneert het aantal horecazaken sinds de coronapandemie, en dat in tijden van inwonergroei. Het afgelopen jaar is het aantal horecazaken zelfs afgenomen. De traditionele eeten drinkgelegenheden zijn de laatste jaren teruggevallen, waar met name bezorg- en afhaalhoreca voor in de plaats is gekomen. Daarmee sluit de aanbodontwikkeling in de gemeente Alkmaar aan bij het landelijke beeld.

Duurzaamheid en gezondheid De aandacht voor ‘wat we eten’ is groot. Zeer specifieke (unieke) en authentieke concepten accommoderen dit door een onderscheidende beleving in smaak, verhaal (‘streekproduct’) en service. De aandacht voor gezondheid en ethiek wil de consument ook terugzien tijdens de lunch of koffie en tijdens het snackmoment. Snelle service staat niet langer gelijk aan ongezond: de consument heeft ook oog voor de salade-, sap- of yoghurtbar. Daarnaast is er in toenemende mate aandacht voor het tegengaan van verspilling.

Meegaan in trends vergt investeringen De trendgevoelige horecasector verlangt van horecaondernemers dat zij flexibel zijn en kunnen investeren. Eens in de zoveel jaar is bijvoorbeeld een frisse nieuwe inrichting gewenst die aansluit bij een hedendaags concept. Ook de groeiende behoeftes van de consument op het vlak van duurzaamheid en digitalisering vragen om ontwikkeling van het horecabedrijf. In de huidige tijd vol hoge kosten zijn grote investeringen voor veel ondernemers echter niet vanzelf-

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

7 van 42

sprekend. Ook in Alkmaar is de investeringsbereidheid

horeca de laatste jaren wél gestegen. Horecaketens

Digitalisering

onder horeca-ondernemers voor de komende 3 jaar op

zijn vaker op zoek naar een groot pand dan de gemid-

Vindbaarheid en zichtbaarheid online wordt steeds be-

alle onderdelen lager dan de afgelopen 3 jaar .

delde zelfstandige horeca-ondernemer. Met 109 m²

langrijker. Consumenten oriënteren zich steeds vaker

wvo is een gemiddelde horecazaak in Nederland nu

eerst online op review-websites en social media voor

Filialisering en schaalvergroting

nog relatief klein , maar de oppervlakte groeit in gelijke

ze een bezoek brengen aan een fysieke horecalocatie.

Nederland is van oudsher het land van de lokale zelfstan-

tred met de filialiseringsgraad. Een gemiddeld restau-

Online treft de consument in één oogopslag ál het

dige horeca-ondernemers. Filialen krijgen in vergelijking

rant is sinds 2020 6,4m² groter geworden, wat neer-

lokale of regionale aanbod, waardoor het voor onderne-

met het buitenland maar moeilijk voet aan de grond. Wél

komt op zeven tot tien extra gasten . Een gemiddelde

mers steeds belangrijker wordt om ook online op te

is de filialiseringsgraad de afgelopen jaren gestaag toe-

horecazaak in Alkmaar is 117 m² groot, en daarmee

vallen met een onderscheidend verhaal, hippe uitstra-

genomen, van 8% in 2017 naar inmiddels zo’n 11 %.

dus wat boven gemiddeld voor Nederlandse begrippen.

ling en vernieuwend concept. De sterke groei in bezorg-

a

c

b

d

Horecaketens zijn doorgaans beter bestand tegen economisch zwaar weer, doordat zij gemakkelijker inkoopkosten kunnen drukken (schaalvoordelen) en personeel tussen vestigingen kunnen uitwisselen. Een belangrijke verklaring voor de toegenomen filialisering is daarnaast

en afhaalhoreca van de afgelopen jaren in Nederland c d

Locatus. (2025). Rabobank. (1 mei 2025). Gemengd beeld voor horeca: minder aanbod, bedrijven wel steeds groter.

hangt ook duidelijk samen met de digitalisering.

Landelijke ontwikkeling filialiseringsgraad naar horecasubbranche

de snelle groei in het aantal bezorg-/afhaalhorecazaken, waar de filialiseringsgraad zo’n 25% bedraagt. Ter vergelijking: in de restaurantsector is dit landelijk slechts zo’n 4%. In Alkmaar ligt de filialiseringsgraad van de horeca met 12% rond het landelijke gemiddelde. Wat (deels) samenhangt met filialisering is de schaalvergroting in de Nederlandse horeca. Want in tegenstelling tot het aantal vestigingen is het aantal vierkante meters a b

Uitkomst van enquête onder horecaondernemers in de gemeente Alkmaar, voorjaar 2025 ABN Amro. (2023). Het spook van de Nederlandse winkel- en horecaketens.

8 van 42

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Bijlage 4: Demografie De komende jaren stijgt het inwonertal van de gemeente Alkmaar snel, met name vanwege forse woningbouwambities rondom het Alkmaars Kanaal. De groep oudere huishoudens groeit het snelst en de huishoudensgrootte loopt terug. Midden- en hogere inkomens zullen een groter deel van de bevolking gaan beslaan.

werkelijk waar wordt gemaakt, dan zal de gemeentelijke bevolking sneller groeien. Het woningbehoefteonderzoek van ABF beschrijft daarom ook een ‘GroeiPlus scenario’:“het niet onverstandig is ook voor Alkmaar

rekening te houden met een scenario waarin Alkmaar nog verder zal groeien, of dat nou komt door een extra toestroom vanuit de MRA of door een grotere binnenen buitenlandse migratie richting Alkmaar en/of grotere natuurlijke aanwas.”

In dit GroeiPlus-scenario

Gemeente Alkmaar groeit stevig door

groeit de Alkmaarse bevolking door naar 136.300 in-

De stad Alkmaar zal de komende jaren hard groeien.

woners in 2035 en 143.700 inwoners (+28%) in 2040.

Op dit moment wonen er circa 100.000 mensen in het stedelijk gebied van Alkmaar, en nog eens ruim 12.000

Omliggende gemeenten groeien minder snel

in het buitendgebied van de gemeente. Het gemeente-

In de omliggende gemeenten groeit de bevolking ook,

lijke inwonertal zal in 2035 naar verwachting gegroeid

maar minder snel. Het inwonertal in de gemeenten Dijk

zijn naar 129.600 en in 2040 naar 133.800 (+19%) . Een

en Waard, Bergen, Castricum, Heiloo, Koggenland,

aanzienlijk deel van deze bijkomende inwoners zal

Uitgeest en Wormerland samen groeit volgens de actu-

komen te wonen in de verschillende deelgebieden

ele Primos prognose van ca. 234.000 inwoners nu, naar

rondom het Alkmaars Kanaal, waarvoor grote woning-

ca. 248.400 inwoners in 2040 c . Dit is een groei van 6%.

bouwprojecten op de rol staan. De gemeente heeft de

Afhankelijk van de ambities in de omliggende gemeen-

ambitie om rondom het Alkmaars Kanaal uiteindelijk

ten kan dit nog iets toenemen, maar de regio zal niet zo

15.000 woningen te realiseren. Als deze ambitie daad-

snel groeien als Alkmaar zelf.

a

b

a b

ABF. (2024). Woningbehoefte Alkmaar. Gemeente Alkmaar. Alkmaars Kanaal. Geraadpleegd via: https:// www.alkmaar.nl/alkmaarskanaal/over-alkmaars-kanaal/.

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

c

Bevolkingsgroei in Alkmaar met name gerealiseerd in ontwikkelgebieden rondom het Alkmaars Kanaal, waar 15.000 woningen bij komen.

ABF Primos. (2024). Primos-prognose 2024.

9 van 42

Ontwikkeling leeftijdsgroepen

Prognose bevolking naar leeftijd in de gemeente Alkmaar. Bron: ABF, Primos (2023).

Ten opzichte van de landelijke verdeling kent de Alkmaarse bevolking relatief weinig inwoners van 20 t/m 24 jaar, doordat studenten naar hun studieomgeving vertrekkena. De groep starters op de woningmarkt (25-29 jaar) is juist relatief sterk vertegenwoordigd. In de grafiek rechts is duidelijk te zien hoe de geboortegeneraties naar boven toe, naar hogere leeftijden, opschuiven in de tijd. Omdat de bevolkingsgroep tussen 40 en 55 jaar in de gemeente in 2015 de meest omvangrijke groep was, zal het aantal ouderen in Alkmaar in 2040 sterk zijn toegenomen a. Passend bij de landelijke tendens, zal het aandeel kleine of alleenstaande huishoudens toenemen. Meer ouderen en kleine huishoudens betekent een toename van mensen met veel vrije tijd en/of behoefte aan ontmoeting buitenshuis, wat kansen biedt voor de horeca.

Inkomen Het gemiddeld inkomen per inwoner in de gemeente Alkmaar ligt rond het landelijk niveau b. Tot 2030 zullen de corporatiedoelgroepen (lagere inkomens) nog flink in aantal toenemen, daarna verschuift de groei naar huishoudens met een midden of hoog inkomena.

a b

ABF Research. (2024). Woningbehoefte Alkmaar. CBS Statline. (2023). Kerncijfers wijken en buurten.

10 van 42

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Bijlage 5: Toekomstige behoefte Aantal horecazaken per 1.000 inwoners in gemeente Alkmaar ten opzichte van benchmark gemeenten

Gelet op de trends in de sector, de ontwikkeling van het aanbod, de benchmarkanalyse en de signalen vanuit ondernemers lijkt het huidige horeca-aanbod qua omvang passend voor de vraag. Wél zijn er kwalitatieve verbeterpunten. Op de langere termijn ontstaat enige uitbreidingsruimte dankzij de forse bevolkingsgroei in de gemeente. Huidige aanbod in balans met de vraag Uit de benchmarkanalyse met vergelijkbare gemeenten komt naar voren dat het huidige aantal horecazaken in Alkmaar vrij gemiddeld is. Het aanbod is kleiner dan in gemeenten die zowel toeristisch zijn als veel studenten huisvesten (Leiden en Delft), maar is ruimer dan de meeste gemeenten die één van deze factoren niet hebben. Na jaren van groei stabiliseerde het horeca-aanbod tijdens de coronapandemie en is er het afgelopen jaar een krimp waarneembaar in de gemeente Alkmaar. Veel horeca-ondernemers in de gemeente geven dan ook aan moeite te hebben om zwarte cijfers te schrijven a. Dit past bij de landelijke tendens. Ondanks de voorzichtig positieve vooruitzichten, lijkt een consolidatie van het huidige aantal zaken op korte termijn het realistische perspectief. a

Uitkomst ondernemersenquête voorjaar 2025

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

11 van 42

•

De toegankelijkheid van de openbare ruimte staat

wachting minder snel dan het inwonertal van de ge-

Hoewel huidige aanbod qua omvang passend lijkt bij

door de uitbreiding van terrasruimte her en der

meente Alkmaar. Het daadwerkelijke horecapotentieel

de huidige vraag, is er in kwalitatieve zin voldoende te

onder druk. Met name de Mient wordt in dit opzicht

groeit daarom ook niet in gelijke mate mee.

verbeteren volgens inwoners en ondernemers zelf :

vaak genoemd.

Diverser aanbod en kwaliteitsslag gewenst

a

•

•

•

In algemene zin geven zowel inwoners als bewo-

Ten tweede is de daadwerkelijke potentie voor nieuwe

ners aan dat er een overschot is aan fastfood en

Bevolkingsgroei zorgt voor enige uitbreidingsruimte

horeca sterk afhankelijk van het type aanbod dat wordt

bezorg- en afhaalhoreca. Bovendien straalt dit

Tot 2040 zal de Alkmaarse bevolking groeien van de

toegevoegd op een bepaalde locatie. Restaurants en

type aanbod volgens hen negatief af op de omge-

huidige 112.300 naar 133.800 à 143.700 inwoners .

drinkgelegenheden vergen een aanzienlijk groter draag-

ving, met name in het kernwinkelgebied.

Op dit moment telt de gemeente Alkmaar circa 285 ho-

vlak (en omzet per m²) dan een fastfoodzaak. Hetzelfde

Uitgaanshoreca is er volgen inwoners en onderne-

recazaken, oftewel circa 2,55 horecagelegenheden per

geldt logischerwijs voor horecazaken uit het hogere

mers juist te weinig. Met name jongeren noemen

1.000 inwoners. Er vanuit gaande dat het huidige hore-

segment t.o.v. het lagere segment. Oftewel: wanneer

het gebrek aan stapgelegenheden waar zij zich

ca-aanbod passend is bij het huidige inwonertal, zou

men vooral kwaliteit aan het bestaande aanbod wil toe-

thuis voelen opvallend vaak, waarbij hipper aanbod

een bevolkingsgroei van 21.500 à 31.400 inwoners en

voegen, is er in kwantitieve zin minder haalbaar.

voor subculturen gemist wordt.

bijkomend potentieel van 55 à 80 horecazaken beteke-

De diversiteit aan eetgelegenheden kan volgens

nen in 2040.

b

veel inwoners beter; menukaarten lijken te vaak op

•

Rekening houdend met bovenstaande kanttekeningen schat DTNP in dat er een bijkomend potentieel ontstaat

elkaar en aanbod uit het hogere segment is er in de

Bij bovenstaande grove berekening zijn een aantal be-

van 25 à 40 nieuwe horecazaken in 2040, oftewel een

beleving te weinig.

langrijke kanttekeningen te plaatsen die een drukkend

groei van 9 à 14% ten opzichte van het huidige aanbod.

De sfeer en uitstraling van het horeca-aanbod kan

effect hebben op de potentie.

Belangrijker dan de cijfermatige potentie voor toekom-

op een aantal plekken beter, met name in de bin-

stige horeca is echter de vraag hoe en waar deze po-

nenstad. Zo voelen sommigen zich onveilig op het

Ten eerste functioneert een aanzienlijk deel van het

Waagplein, terwijl anderen juist de gezelligheid van

huidige horeca-aanbod niet alleen op de eigen inwoner,

live muziek op de Platte Stenenbrug missen.

maar ook op de omliggende regio en het toerisme. De

tentie wordt benut.

omliggende regio en het toerisme groeien naar vera

Uitkomsten van de enquêtes onder bewoners en ondernemers die in het voorjaar van 2025 zijn uitgezet.

12 van 42

b

Bandbreedte voor verschillende groeiscenario’s uit het woningbehoefte onderzoek (ABF Research, 2024).

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Bijlage 6: Overige analyseresultaten Aandeel horecavestigingen naar subbranche per locatie

Gedurende het proces is een uitvoerige analyse uitgevoerd naar het horeca-aanbod in de gemeente Alkmaar. Zo is gekeken naar de historische ontwikkeling en naar benchmarkgemeenten of centra. In deze bijlage de analysegrafieken die het hoofdrapport niet gehaald hebben.

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

13 van 42

Horeca-aanbod in de gemeente Alkmaar ten opzichte van benchmarkgemeenten

14 van 42

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Voorzieningenaanbod in gemeente Alkmaar per 1.000 inwoners in aantal verkooppunten

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

15 van 42

Ontwikkeling horeca-aanbod in de binnenstad van Alkmaar

16 van 42

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Ontwikkeling horeca aanbod in de gemeente Alkmaar naar subbranche

Ontwikkeling horeca aanbod in de binnenstad van Alkmaar naar subbranche

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

17 van 42

Bijlage 7:

Inwonerenquête Inwoners: beoordeling kwaliteit horeca-aanbod per locatie

Als onderdeel van het participatieproces zijn enquêtes uitgevoerd onder inwoners en ondernemers uit de gemeente Alkmaar en onder bezoekers van de binnenstad. In deze bijlage de resultaten van de inwonerenquête, die ruim 600 keer werd ingevuld. Niet alle respondenten beantwoordden alle vragen.

18 van 42

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Inwoners: beoordeling aantal horecazaken per subbranche

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

19 van 42

Inwoners: beoordeling Platte Stenenbrug

20 van 42

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Inwoners: beoordeling Waagplein

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

21 van 42

Inwoners: beoordeling Mient

22 van 42

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Inwoners: beoordeling Kerkplein

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

23 van 42

Inwoners: beoordeling Overstad

24 van 42

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Inwoners: beoordeling De Rijp

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

25 van 42

Inwoners: bezoekfrequentie per locatie

26 van 42

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Inwoners: beter te bedienen doelgroepen

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

27 van 42

Inwoners: bezoekfrequentie horeca naar leeftijd

Inwoners: huishoudenssamenstelling Inwoners: respondenten naar leeftijdsklasse

28 van 42

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Bijlage 8:

Ondernemersenquête

Als onderdeel van het participatieproces zijn enquêtes uitgevoerd onder inwoners en ondernemers uit de gemeente Alkmaar en onder bezoekers van de binnenstad. In deze bijlage de resultaten van de ondernemersenquête, die ruim 80 keer werd ingevuld. Niet alle respondenten beantwoordden alle vragen.

Ondernemers: respondenten naar locatie

Ondernemers: bedrijfsvorm Ondernemers: activiteiten online

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

29 van 42

Ondernemers: tevredenheid bedrijfslocatie

Ondernemers: eigendomssituatie

30 van 42

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Ondernemers: tevredenheid bedrijfslocatie binnenstad

Ondernemers: binnen nu en drie jaar stoppen?

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

31 van 42

Ondernemers: investeringen afgelopen 3 jaar

Ondernemers: looptijd huurcontract

32 van 42

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Ondernemers: verwachte investeringen komende 3 jaar

Ondernemers: herkomst omzet

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

33 van 42

Ondernemers: beter te bedienen doelgroepen

34 van 42

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Ondernemers: huidige omzet

Ondernemers: huidige winstgevendheid

Ondernemers: verwachte omzet komende 3 jaar

Ondernemers: verwachte winstgevendheid komende 3 jaar

35 van 42

Bijlage 9: Enquête bezoekers binnenstad Bezoekers: favoriete horecalocatie binnenstad per dagdeel

Als onderdeel van het participatieproces zijn enquêtes uitgevoerd onder inwoners en ondernemers uit de gemeente Alkmaar en onder bezoekers van de binnenstad. In deze bijlage de resultaten van de bezoekersenquête, die ruim 100 werd ingevuld. De enquête werd mondeling afgenomen op 12 april 2025.

Bezoekers: leeftijd Bezoekers: bezochte gebieden binnenstad

36 van 42

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Bezoekers: huishoudenssamenstelling

Bezoekers: bezoekfrequentie

Bezoekers: bezoekmotief

Bezoekers: herkomst Bezoekers: favoriete terraslocatie binnenstad

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

37 van 42

Bezoekers: vervoersmiddel

38 van 42

Bezoekers: verblijfstijd

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Bijlage 10: Methoden nieuwe horeca-categorisering In het hoofddocument is een mogelijke lijst opgenomen van horeca-activiteiten waarop gestuurd kan worden in het Omgevingsplan. Aan de hand van deze lijst kan vervolgens op verschillende manieren gestuurd worden, om zo het gewenste horeca-aanbod op de juiste locaties te realiseren.

•

De mogelijkheid tot het roken van een waterpijp a.

De beschrijving van de horeca-categorieën kan er bij

•

De mogelijkheid tot het organiseren van evene-

deze methode als volgt uitzien:

menten door derden, grootschalig dan wel klein•

schalig.

Lichte horeca (maximaal x aantal activiteitspunten)

Het aanbieden van aanvullend amusement, zoals

Het horecabedrijf heeft een minimaal effect op de fy-

poolen, darts en arcade.

sieke leefomgeving. De activiteiten zijn veelal ondersteunend en samenhangend aan de omgeving waarin

Methode 1: Categorisering op basis van optelsom

de horeca onderneming is gevestigd, oftewel onder-

Mogelijke lijst van horeca-activiteiten

activiteiten

steunend aan winkelen en/of wonen.

Of een horecabedrijf passend is op een bepaalde loca-

Een eerste optie is om in de toekomst horecabedrijven

tie, kan worden getoetst aan de hand van horeca-activi-

in te delen op basis van de optelsom aan activiteiten

Reguliere horeca (maximaal x aantal activiteitspunten)

teiten die in het omgevingsplan al dan niet worden toe-

die zij ontplooien. Aan iedere activiteit kan bijvoorbeeld

Het horecabedrijf heeft een beperkt effect op de fysie-

gestaan.

een aantal punten worden toegekend. Door vervolgens

ke leefomgeving vanwege de aard van de activiteiten

•

Bedrijfsoppervlakte inclusief terras

de punten voor de horeca-activiteiten van een bepaald

en de omvang/de bezoekersaantallen in de zaak. Bij

•

Aanwezigheid zalen

horecabedrijf bij elkaar op te tellen, kan worden be-

sluitingstijd na 22u valt het horecabedrijf al minimaal in

•

Maximaal aantal gasten

paald in welke zwaarte-categorie het bedrijf valt.

deze categorie.

•

Sluitingstijd inrichting

•

Sluitingstijd terras

De gemeente bepaalt per locatie welke categorie(ën)

Middelzware horeca (maximaal x aantal activiteitspun-

•

Mogelijkheid tot afhalen van gerede etenswaren

zijn toegestaan. Binnen die categorie heeft de onderne-

ten)

•

Bezorgen van gerede etenswaren

mer dus zelf de vrijheid om het maximum aantal toege-

De horeca onderneming heeft een grotere impact op de

•

Mogelijkheid tot eten van een volwaardige maaltijd

stane ‘activiteitspunten’ te verdelen over activiteiten die

fysieke leefomgeving door haar omvang en de daarbij

voor directe consumptie.

hij of zij op locatie wenst te ontplooien.

behorende bezoekersaantallen, of door de activiteiten

• •

Het verstrekken van al dan niet alcoholhoudende

(en de tijdstippen waarop deze activiteiten plaatsvin-

drank.

den). Bij sluitingstijden na 24u uur valt een horecabe-

Het al dan niet ten gehore brengen van versterkte

drijf al minimaal in deze categorie.

(live) muziek.

a

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Zie voor nadere toelichting §5.2

39 van 42

Zware horeca (maximaal x aantal activiteitspunten)

etenswaren’ uitgesloten, maar verder krijgen horeca-

De horeca onderneming heeft een grote impact op de

ondernemers er de vrijheid.

fysieke leefomgeving door haar omvang, activiteiten en de daarbij behorende bezoekersaantallen. Het vestigen

Combinatie van methode 1 en 2 is mogelijk

van een dergelijke onderneming op een locatie vergt

In de verdere uitwerking richting het omgevingsplan is

maatwerk en vergunningverlening dient weloverwogen

het goed mogelijk om op een combinatie van methode

te worden gedaan.

1 en 2 uit te komen. Zo kan aan een bepaalde locatie een maximale ‘zwaarte-categorie’ aan horeca worden

Buitencategorie

toegestaan, wat restricties met zich meebrengt voor

Zware horeca die aanvullend ook grootschalige evene-

het stapelen van verschillende horeca-activiteiten.

menten faciliteert (meer dan 500 bezoekers)

Aanvullend kunnen er voor diezelfde locatie ook specifieke activiteiten op voorhand worden uitgesloten. Zo

Methode 2: locatie-specifiek sturen op activiteiten

wordt de balans gevonden tussen vrijheid voor de on-

Een tweede (uiterste) optie om te sturen op horeca-ac-

dernemer (de gemeente bepaalt niet tot op de letter

tiviteiten is om in het toekomstige omgevingsplan per

welke activiteiten wél of niet mogen), maar worden de

locatie op te nemen welke activiteiten daar wel of juist

meest ongewenste activiteiten met zekerheid voorko-

niet passend zijn (evenwichtige toedeling van functies).

men.

Het indelen van horecabedrijven op basis van categorieën is volgens deze methodiek zelf niet meer noodzakelijk. Een voorbeeld: in het kernwinkelgebied worden de horeca-activiteiten ‘sluitingstijd na 22u’, ‘sluitingstijd terras na 22u’ , ‘het schenken van alcoholhoudende drank als hoofdactiviteit’ en ‘bezorgen van gerede

40 van 42

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

Bijlage 11: Terrassenkaart binnenstad Alkmaar

Horecanota 2025-2035 - BIJLAGEN

41 van 42

Droogh Trommelen en Partners (DTNP) - Adviseurs voor Ruimte en Strategie Graafseweg 109, 6512 BS Nijmegen | T 024 - 379 20 83 | E info@dtnp.nl | W www.dtnp.nl