Bijlage 1. Was-Wordt Notitie Alkmaarse Warmtevisie

MEMO

Bijlage 1: Was- Wordt Notitie Alkmaarse Warmtevisie In dit memo staan de verschillen tussen de uitgangspunten en criteria van de Alkmaarse warmtevisie uit 2019 en de geactualiseerde warmtevisie uit 2025.

1. Actualisatie 9 uitgangpunten De negen uitgangspunten van de Alkmaarse warmtevisie 2019 zijn ook nu relevant en grotendeels actueel. Ze blijven ongewijzigd in aantal. De uitgangspunten zijn wel tekstueel aangescherpt om aan te sluiten op de actualiteiten, gemeentelijk beleid en gewijzigde weten regelgeving. 1.1 Tekstuele aanscherping uitgangspunten 1-8: • Wijkuitvoeringsplan. De Warmtevisie 2019 refereert aan plannen die gemaakt moeten worden per buurt om deze aardgasvrij te maken. Inmiddels gelden op nationaal niveau standaard termen. Het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW) spreekt over een wijkuitvoeringsplan, deze term wordt daarom toegepast in de uitgangspunten. Het woord ‘plan’ wordt aangevuld tot ‘wijkuitvoeringsplan’. • Wisseling in volgorde. Bij criterium 2 is de volgorde van de zin aangepast om te benadrukken dat de gemeente het voortouw zal nemen in het proces om tot een wijkuitvoeringsplan te komen. Criterium 3 en 4 zijn gewisseld zodat de volgorde procesmatig ook klopt. Eerst wordt het plan benoemd en daarna pas het onderzoek naar het meest geschikte alternatief van aardgas. • Woningeigenaren. Op een aantal plekken is het woord ‘bewoners’ vervangen door ‘woningeigenaren’ om aan te geven dat het hierbij ook gaat om woningen die (onder)verhuurd worden of in bezit zijn van een woningcorporatie. • Samenwerkingspartners.

Bij punt 2 wordt er gesproken over samenwerkingspartners. Deze term wordt bij de actualisatie doorgevoerd in de overige uitgangspunten. Het woord ‘partner’ is daarom aangevuld tot ‘samenwerkingspartner.’ 1.2 Tekstuele actualisatie van uitgangspunt 9: In het 9e uitgangspunt (warmtevisie 2019) staat dat de gemeente ernaar streeft de warmtetransitie minstens budgetneutraal te houden voor inwoners. Inmiddels is landelijk nader invulling gegeven aan wat er mag worden verwacht van woningeigenaren wat betreft investeringen om hun woning aardgasvrij te maken. Het uitgangspunt hierbij is om te streven naar betaalbaarheid van de benodigde maatregelen voor woningeigenaren: woonlasten neutraliteit op gebiedsniveau1. Dit betekent dat de baten voor het overgrote deel van de woningeigenaren in een buurt gemiddeld genomen en over verloop van tijd gelijk moeten zijn aan de kosten. De tekst van het 9e uitgangpunt is hiermee in lijn gebracht.

1

Handreiking betaalbaarheid. VNG en Ministerie van BZK (2023).

Gemeente Alkmaar sluit hierdoor aan op de landelijke afspraken. Het uitgangspunt is actiever geformuleerd door het woord ‘streven’ te vervangen.

2. Actualisatie van Criteria De criteria zijn afgelopen jaren door de gemeente en samenwerkingspartners gebruikt om af te wegen in welke buurten als eerst aan de slag wordt gegaan met het aardgasvrij maken van woningen. De zes originele criteria worden gehandhaafd en er wordt een zevende aan toegevoegd, te weten Netcongestie. Het toevoegen van het extra criterium netcongestie is nodig, het is een significante belemmerende factor in de warmtetransitie. Er wordt in de praktijk al rekening mee gehouden in de planning voor het aardgasvrij maken van buurten, en het is ook landelijk een toenemend probleem. 2.1 Tekstuele actualisatie

Zevende criterium: Netcongestie Afgelopen jaren is duidelijk geworden dat netcongestie2 een landelijk en groeiend probleem is. Dit levert een extra uitdaging op in de warmtetransitie. Verschillende warmteoplossingen, met name de “all electric” oplossing (zoals bijvoorbeeld een warmtepomp) zorgen voor toenemende druk op het elektriciteitsnet, terwijl daar de vraag al te hoog is. Hierdoor komen deze warmteoplossingen steeds vaker onder druk te staan. Daarom wordt netcongestie toegevoegd als criterium zeven. Uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk, van laagspanning tot hoogspanning, is belangrijk om stroomuitval, nu en in de toekomst, te voorkomen. De gemeente spant zich hier samen met netwerkbeheerders Liander en Tennet voor in. Het uitbreiden van het netwerk is moeilijk en duurt lang. Het heeft effect op de openbare ruimte en op werkzaamheden aan wegen en kabels. Bewoners krijgen te maken met de plaatsing van ruim 400 transformatorhuisjes in gemeente Alkmaar in de komende tien jaar. Ook wordt er plek gezocht om een hoogspanningsstation te bouwen en de bestaande twee onderstations uit te breiden. 2.2 Tekstuele aanscherping criterium 1 en 6 Criterium 1 Het woord ‘draagkracht’ in criterium 1 (2019) suggereert dat draagvlak en de mogelijkheid om te investeren (draagkracht) aan elkaar gekoppeld zijn. Dit zijn echter twee verschillende thema’s.

De kostencomponent is in criterium 6 al vertegenwoordigd. Het woord ‘draagkracht’ komt daarom niet terug in criterium 1. Criterium 6 Het woord ‘laagste’ in criterium 6 (2019) suggereert dat er gestart gaat worden in buurten waar de kosten het laagst zijn. Er zal in verschillende buurten (tegelijk) gestart worden, hierbij zal rekening gehouden worden met de betaalbaarheid3. Om die reden komt het woord ‘laagste’ niet meer terug in het criterium in 2025.

2

meer vraag naar stroom dat wat het elektriciteitsnetwerk kan vervoeren en/of meer terug levering van stroom aan het netwerk dan het kan vervoeren 3 Betaalbaar zoals is bedoeld in de Handreiking betaalbaarheid. VNG en Ministerie van BZK (2023).

3. Was – Wordt Uitgangspunten en Criteria Was (2019)

Wordt (2025)

Uitgangspunten

Uitgangspunten

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

9.

De gemeente werkt samen met bewoners (woningeigenaren). Per buurt/dorp kiest de gemeente samen met bewoners de samenwerkingspartners. De gemeente onderzoekt met bewoners en partners wat het meest geschikte alternatief voor aardgas is. De gemeente maakt samen met bewoners en partners een plan voor elke buurt/dorp. Woningeigenaren en verhuurders kiezen zelf welk duurzaam alternatief zij willen in plaats van aardgas. De gemeente gaat bewoners stimuleren om energiebesparende maatregelen te nemen. De gemeente start in de buurten waar de meeste kansen liggen. De gemeente combineert ingrijpende werkzaamheden om overlast in de openbare buitenruimte zoveel mogelijk te beperken. De gemeente streeft ernaar om de warmtetransitie minstens budgetneutraal te houden voor bewoners

1. 2. 3.

4.

5. 6.

7. 8.

9.

De gemeente werkt samen met bewoners (woningeigenaren) De gemeente kiest per buurt/dorp samen met bewoners de samenwerkingspartners 4. De gemeente maakt samen met bewoners en samenwerkingspartners een wijkuitvoeringsplan voor een buurt/dorp. (Gewisseld met onderstaande criterium) De gemeente onderzoekt met bewoners en samenwerkingspartners wat het meest geschikte alternatief voor aardgas is. (Gewisseld met bovenstaande criterium) Woningeigenaren kiezen zelf welk duurzaam alternatief zij willen in plaats van aardgas. De gemeente gaat stimuleert woningeigenaren stimuleren om energiebesparende maatregelen te nemen. De gemeente start in buurten waar de meeste kansen liggen5. De gemeente combineert ingrijpende werkzaamheden om overlast in de openbare buitenruimte zoveel mogelijk te beperken. De gemeente werkt aan een warmtetransitie die betaalbaar6 is voor bewoners.

Per criterium is een verduidelijkende tekst opgenomen

Per criterium is geen verduidelijkende tekst opgenomen

Criteria

Criteria startbuurten*

1 2 3 4 5 6

Draagvlak en draagkracht Geplande renovaties woningen Geplande renovaties in de buitenruimte Status van het gasnet Nabijheid van het warmtenet Laagste kosten voor bewoners

Per criterium is een verduidelijkende tekst opgenomen

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Draagvlak en draagkracht Geplande renovaties woningen Geplande renovaties in de buitenruimte Status van het gasnet Nabijheid van het warmtenet Laagste Kosten voor bewoners Netcongestie

Per criterium is een kortere verduidelijkende tekst opgenomen.

4 Een buurt hoeft niet gedefinieerd te worden door de CBS-indeling maar kan ook vormgegeven worden door een

andere logische eenheid. Bijvoorbeeld omdat er een bewonersinitiatief is of de woningen allemaal in dezelfde periode gebouwd zijn. 5 Zie criteria. 6

Betaalbaar zoals is bedoeld in de Handreiking betaalbaarheid. VNG en Ministerie van BZK (2023).