Bijlage 1. Vergelijkingen stemhulp verkiezingen 2026

Stemhulp

VERGELIJKEN

KENMERK

STEMWIJZER

KIESKOMPAS

MIJNSTEM

OPEN VERKIEZINGEN

Aantal jaren ervaring

Sinds 1989

Sinds 2006

Sinds 2014

Sinds 2023

Aantal keer geraadpleegd

Circa 1,6 miljoen (in 2022) 55 gemeenten

Circa 600.000 (in 2018) 30 gemeenten

Circa 2,2 miljoen (in 2018) 257 gemeenten (2018 en 2022)

200.000 vragen gesteld tijdens Tweede Kamerverkiezingen

Kosten basisproduct

€11.250,-

€10.750

€9.000

Circa: €98.700

Extra kosten inwonersconsultatie

n.v.t.

€750 t/m 10 juli daarna €3.000

€3.000

n.v.t.

€5.500 voor Steffie

Voice over €1250

Bovenstaande kosten bestaan uit: Begeleiding/ redactionele werkzaamheden (€ 65.200), Software (€32.500) en Hosting AI per maand (€1000).

(Nog geen gemeenteraadsverkiezingen)

Stemwijzer PRO Met extra feitelijke informatie en voor- en tegenargumenten over de onderwerpen €4.500

Extra optionele kosten/toelichting kosten

YOUNG VOICE Stellingen: Standaardlijst met stellingen die gericht zijn op de leefwereld van jongeren Inclusief uitlegvideo’s over de stellingen €5.500 of €10.000 met lokale stellingen

Analyse opkomstbevordering €2.000 Koppeling met individuele politici €2.000 Jongeren en first time voters €1.250

KENMERK

STEMWIJZER

KIESKOMPAS

MIJNSTEM

OPEN VERKIEZINGEN

Wie zit hierachter?

Stichting ProDemos

B.V. met academische roots

B.V. Necker van Naem & Citisens

Stichting Open Politiek

Staat niet op de website of in de brochure 2022. Stemwijzer bepaalt met politieke partijen de definitieve stellingen.

Politieke partijen bepalen samen met Kieskompas de stellingen. Het is mogelijk om inwoners hierbij te betrekken.

MijnStem zorgt ervoor dat de stemhulp niet alleen de mening van de politiek meeneemt, maar haalt ook expliciet op wat volgens inwoners de belangrijkste verkiezingsthema’s zijn door een online enquête locatiegericht onder de aandacht te brengen.

Open Verkiezingen laat inwoners zelf vragen of stellingen formuleren. Met behulp van A.I. wordt getoond wat partijen hierover zeggen. Dit zorgt voor tweerichtingsverkeer: inwoners krijgen inzicht in partijstandpunten en partijen zien welke thema’s inwoners belangrijk vinden.

Start in oktober.

Start in september/oktober

Doorlooptijd is minimaal 10 weken.

Kieskompas is 3 tot 4 weken voor de verkiezingen online.

Start oktober met de inventarisatie en het maken van de stellingen.

Dit is afhankelijk van de wensen. Indien alleen de stemhulp wordt afgenomen moet er in ieder geval in Q4 2025 gestart worden met het proces.

Kieskompas verwerkt lokale thema’s via input van partijen en gezamenlijke bijeenkomsten waarin stellingen worden afgestemd. Extra toelichting en inwonerconsultatie zorgen voor nog betere aansluiting op wat lokaal speelt.

Onderzoekers vertalen partijprogramma’s naar duidelijke stellingen. Tijdens een conferentie met partijen wordt draagvlak gecreëerd voor de definitieve keuzes. Daarna vullen partijen online hun standpunten en toelichtingen in.

Inwonerbetrokkenheid bij stemhulpen

Planning

Alkmaarse thema's integreren

Doorlooptijd is ongeveer 8 weken.

Bij de StemWijzer voor lokale verkiezingen worden stellingen op maat gemaakt op basis van verkiezingsprogramma’s, lokale media en input van politieke partijen tijdens een workshop.

Alle Alkmaarse thema’s waar partijen in hun programma iets over zeggen kan Open Verkiezingen een antwoord op geven. Er zijn echter zijn geen focusgroepen met partijen vooraf.

KENMERK

Uitslag

Toegankelijkheid

STEMWIJZER

Mate van overeenstemming tussen kiezer en partijen (in %)

Stellingen zijn duidelijk geschreven in zo eenvoudig mogelijke taal en er is een ReadSpeaker. Verbeterde kleuren, knoppen en iconen. Uitleg bij moeilijke woorden. De stellingen zelf kunnen worden uitgelegd, onder het kopje ‘Meer Weten’.

KIESKOMPAS

Kiezers en partijen staan in een politiek landschap*: een assenstelsel met twee dimensies – economisch (links/rechts) en cultureel (progressief/conservatief. Hoe dichterbij een partij, hoe groter de overeenstemming.

Kieskompas biedt ook een versie met hulp van Steffie: voor mensen met een beperking, laaggeletterden en kiezers die politiek best moeilijk vinden. Kosten bedragen €5.500 om steffie in te zetten.

MIJNSTEM

OPEN VERKIEZINGEN

Mate van overeenstemming tussen kiezer en partijen (in %)

Uitleg over wat de gekozen partijen hebben gezegd over de stelling (met als bronmateriaal verkiezingsprogramma’s of andere bronnen).

Tool kan beschikbaar gemaakt worden voor blinden en slechtzienden. Optie in test om woorden in stellingen toe te lichten. In overleg ook veldwerkers inzetten om de stemhulp face-to-face af te nemen. Zo bied je iedereen de mogelijkheid mee te doen.

Stellingenhulp: er wordt een stelling geformuleerd op basis van een thema dat de kiezer invult, inclusief samenvattingen op B1-niveau.

Extra kosten voice-over €1.250

*De horizontale as (links-rechts) gaat over sociaaleconomische onderwerpen, zoals de rol van de overheid en verdeling van welvaart. De verticale as (progressief-conservatief) gaat over sociaal-culturele thema’s, zoals traditie, ethiek en internationale samenwerking. Uw positie in dit stelsel laat zien hoe u tegen beide typen vraagstukken aankijkt. Meer info https://tweedekamer2023.kieskompas.nl/nl/content/NLTK23_FAQ_KK https://www.kieskompas.nl/nl/kieskompas/de-kieskompas-methode/

KENMERK

Het proces

STEMWIJZER

1. Workshop met politieke partijen om onderwerpen vast te stellen. 2. Groslijst. 3. Politieke partijen geven aan of ze eens/oneens/neutraal zijn. Stellingen met de meeste meningsverschillen worden uitgekozen. Partijen krijgen zelf de mogelijkheid om hun standpunt toe te lichten. 4. Stemwijzer checkt of antwoorden en argumentatie overeenkomt met wat er in het programma (of andere documentatie) staat. 5. 30 stellingen worden definitief geselecteerd op basis van de antwoorden van de partijen op de groslijst.

KIESKOMPAS 1. Voorafgaand aan de eerste bijeenkomst leveren alle politieke partijen de belangrijkste (Circa 10). thema’s/dilemma’s aan. 2. Kieskompas ontwikkelt zo’n 50 tot 60 conceptstellingen. 3. Stellingenbijeenkomst: politieke partijen gaan met twee afgevaardigden naar de bijeenkomst en conceptstellingen worden o.l.v. een moderator gezamenlijk besproken. 4. Kieskompas vraagt aan partijen om zichzelf te plaatsen op de stellingen en hier bewijs voor aan te leveren (bijvoorbeeld een passage uit het verkiezingsprogramma). 5. Plaatsingenbijeenkomst, controle positionering door Kieskompas.

MIJNSTEM

1. Opvragen partijprogramma’s en input partijen. 2. Analyse inhoud en vertaalt naar stellingen. 3. Stellingen worden bepaald tijdens sessie met raad (circa 3 uur). 4. Positionering op stellingen door partijen in digitale omgeving. 5. MijnStem controleert begrijpelijkheid. 6. Via een social media bericht kunnen mensen een afbeelding en tekstje delen met de boodschap dat zij MijnStem hebben ingevuld. Stellingen zijn kort (liefst max. 7 woorden) en zonder het woord “moeten” in stelling.

OPEN VERKIEZINGEN Open verkiezingen maakt in ieder geval gebruik van de partijprogramma’s van de partijen die deelnemen aan de gemeenteraadsverkiezin gen. In overleg kan Open Verkiezingen gebruik maken van meer inhoud die door partijen worden aangeleverd (bijvoorbeeld filmpjes of andere zaken).

Stellingen

STEMWIJZER

De uitslag

Stellingen

Met Steffie (hulp)

KIESKOMPAS

De uitslag

Stellingen

MIJNSTEM

De uitslag

Stellingen

OPEN VERKIEZINGEN

De uitslag

Wel of geen stemhulp? Het doel van de stemhulp is om de kiezer te informeren: welke politieke partijen zijn er, wat zijn hun standpunten, welke plannen hebben zij? In een stemhulp vind je als kiezer achtergrondinformatie en kun je partijen met elkaar vergelijken. Uit onderzoek blijkt dat veel mensen niet stemmen, omdat ze niet genoeg weten over gemeentelijke onderwerpen, partijen en standpunten. Door mensen te informeren, kun je dus de opkomst bij verkiezingen verhogen. Een stemhulp blijkt een effectief middel om mensen naar de stembus te krijgen. De Universiteit Twente becijferde dat stemhulpen de opkomst bij de verkiezingen met ruim 4% verhoogden. Verder gaan lokale verkiezingen vaak over onderwerpen die niet breed in de media besproken worden. Een stemhulp geeft duidelijkheid over waar partijen in de gemeente voor staan op concrete thema’s, zoals woningbouw, duurzaamheid, of voorzieningen in de wijk. Goede stemhulpen zijn objectief en onafhankelijk samengesteld. Ze geven dus geen advies, maar laten zien welke partij het beste aansluit bij jouw antwoorden. Het gebruik van een stemhulp bij gemeenteraadsverkiezingen heeft veel voordelen, maar er zijn ook nadelen of aandachtspunten: Beperkt zicht op kandidaten – Stemhulpen focussen vaak op partijstandpunten, terwijl in gemeenteraadsverkiezingen juist ook de personen op de lijst een belangrijke rol spelen.

De "mens achter de partij" blijft zo onderbelicht. Vereenvoudiging van complexe thema’s – Lokale kwesties zijn soms complex en genuanceerd. Door die in stellingen te gieten, kunnen belangrijke details verloren gaan. Mogelijke vertekening – De manier waarop stellingen zijn geformuleerd of welke thema’s gekozen zijn, kan invloed hebben op de uitkomst en zo een (onbedoeld) sturende werking hebben. Beperkte participatie van kleine of nieuwe partijen – Niet alle partijen zijn even goed in staat om inhoudelijk en strategisch te reageren op stellingen, wat hun zichtbaarheid kan beperken. Mogelijke afhankelijkheid – Sommige kiezers baseren hun keuze volledig op de uitkomst van de stemhulp, zonder verder onderzoek of kritische afweging. Gemeenten die geen stemhulp gaan inzetten voor de gemeenteraadsverkiezingen zeiden: ''Wij doen het bewust niet. De standpunten van partijen liggen lokaal vaak zó dicht bij elkaar dat een stemwijzer weinig zegt. De uitslag is dan vaag en helpt de kiezer niet echt verder.” ''Het ontwikkelen van een goede stemhulp kost veel tijd en geld. Dat steken wij liever in een sterk debat met een goede gespreksleider – daar hebben inwoners meer aan.” ''Veel mensen stemmen lokaal op een persoon, niet per se op een partij. En het is nooit echt aangetoond dat een stemwijzer zorgt voor hogere opkomst. Niet persoonlijk genoeg, te veel werk en geen bewezen effect.”