Bijlage 1 Onderzoeksrapportage aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar
Tekst van het document
Onderzoek aantal daken thuisloze inwoners Regio Alkmaar
Colofon Opdrachtgever Gemeente Alkmaar Auteur(s) Alyssa Wegman Harm Eskes Lennart Homan Kenmerk HE/25/0630/tdalk
1
Publicatiedatum 9 april 2025
2
© Bureau HHM
3 4
HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 2
Inhoud Samenvatting ........................................................................................................ 4 1.
Aanleiding ................................................................................................... 6
2.
Aanpak ........................................................................................................ 8
3.
Resultaten ................................................................................................ 11
4.
Aanbevelingen ......................................................................................... 23
Bijlage 1.
Tabellenboek ..................................................................................... 25
Bijlage 2.
Betrokken partijen ............................................................................ 31
1 2 3 4
HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 3
Samenvatting
personen waarvan de gemeente onbekend is. Bij de 627 dak- of thuisloze volwassenen zijn 109 minderjarigen (jonger dan 18 jaar) direct betrokken en bevinden zich dus in dezelfde woonsituatie, wat in totaal uitkomt op
De gemeente Alkmaar is centrumgemeente voor de voorzieningen rond
736 dak- of thuisloze mensen.
Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang in de regio Alkmaar. De regio bestaat uit 6 gemeenten: Alkmaar, Bergen (NH), Castricum, Dijk en
Daarnaast zijn er 102 minderjarigen (jonger dan 18 jaar) indirect betrokken
Waard, Heiloo en Uitgeest. De regio Alkmaar is bezig met het opstellen van
en bevinden zich dus niet in dezelfde woonsituatie (bijvoorbeeld als de
een nieuw beleidskader. Hiervoor is het erg belangrijk om in beeld te
minderjarige verblijft bij de andere ouder). De dak- en thuislozen
brengen hoe groot de groep dak- en thuisloze inwoners is en wat hun
bevonden zich, op het telmoment, in de volgende leefsituatie:
profielen zijn. Ethos Light-categorie
Volwassenen
Bureau HHM heeft hiervoor een onderzoek uitgevoerd. In dit onderzoek
In de openbare ruimte
24
4%
0
0%
stonden de volgende doelen centraal:
In de noodopvang
48
8%
3
3%
In een opvang voor thuislozen of tijdelijk verblijf
144
23%
67
61%
Subtotaal
216
34%
70
64%
In een instelling
47
7%
1
1%
In een niet-conventionele ruimte
129
21%
2
2%
Bij familie, vrienden of kennissen
194
31%
22
20%
In een woning met dreigende uithuiszetting
23
4%
14
13%
Onbekend
18
3%
0
0%
Totaal
627
100%
109
100%
Wat is het aantal dak- en thuisloze inwoners in de regio Alkmaar en in welke leefsituatie bevinden deze mensen zich?
Wat is het profiel van de dak- en thuisloze inwoners in de regio Alkmaar?
In deze samenvatting geven we een kort antwoord op deze twee vragen. In de verdere rapportage is meer achtergrondinformatie te vinden.
Aantal dak- en thuislozen in de regio Door middel van dit onderzoek zijn 627 dak- of thuisloze volwassenen in de regio Alkmaar in beeld gebracht. Daarnaast zijn er ook 40 dak- en thuisloze personen in beeld gebracht die tijdens de telweek in een gemeente buiten de regio Alkmaar verbleven en 75 dak- en thuisloze HE/25/0630/tdalk
Minderjarigen
Profiel dak- en thuisloze inwoners Het profiel van de dak- en thuisloze mensen is divers. Het betreft mensen in alle levensfasen, van jongvolwassenen tot ouderen. Bijna één op de drie
1 2 3
dak- en thuislozen is vrouw (203 van de 627 personen). Een kwart van de volwassenen is tussen de 18 en 27 jaar (155 van de 627 personen). De grootste groep betreft alleenstaanden (270 alleenstaanden zonder
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 4
4
kinderen en 79 alleenstaanden met kind(eren)), maar ook zijn er 12 dak- of
gaat om mensen die op straat of in de opvang leven verdient bijstelling.
thuisloze gezinnen.
Een zeer grote groep mensen verblijft bij familie, vrienden of kennissen (194 personen) of in niet-conventionele woonruimtes (129 personen).
Ook zien we de nodige variatie daar waar het de gemiddelde duur van de dak- of thuisloosheid betreft. Bijna éénderde (126) van de mensen is al
Beschouwing op de resultaten
meer dan twee jaar dakloos. Voor 103 mensen geldt dat dit al tussen één
De stevige bijdrage die organisaties hebben geleverd aan het onderzoek,
en twee jaar duurt.
heeft geleid tot een hoge respons. Dit is met name te zien in de grote aantallen ‘verborgen’ dakloosheid, de groep mensen die verblijft bij familie,
Mensen die langer dan twee jaar dak- of thuisloos zijn verblijven
vrienden of kennissen of in een niet-conventionele woonruimte (meer dan
gemiddeld genomen vaker in de openbare ruimte vergeleken met andere
50% van de dak- en thuisloze inwoners).
verblijfsduur categorieën (8 personen van de 17 personen in de openbare ruimte waarvoor dit is ingevuld, 47%).
Met deze telling is de ondergrens van het aantal dak- en thuisloze mensen in de regio Alkmaar in beeld gebracht. Ook in dit onderzoek zijn mensen
Het aantal dak- of thuislozen dat geen enkele vorm van inkomen heeft is
buiten beeld gebleven. Hoe groot deze ‘onzichtbare’ groep is, blijft lastig in
relatief klein. Van de 414 personen waarvoor dit in beeld is gebracht (voor
te schatten.
de overige groep is dit gegeven onbekend), gaat het om 26 mensen die geen (enkele vorm van) inkomen hebben. De meest voorkomende vorm
Dit benadrukt in de optiek van de onderzoekers het belang van een
van inkomen is een bijstandsuitkering (125 van de 414).
aanpak om te komen tot toekomstbestendige huisvesting voor dak- en thuislozen, maar ook van een integrale aanpak om in de eerste plaats dak-
De reden tot verlies van woonzekerheid is divers. In de meeste gevallen is
of thuisloosheid te voorkomen.
er sprake van meerdere redenen, die elkaar mogelijk ook hebben beïnvloed. Conflict met de familie staat op nummer 2 op de lijst, gevolgd
Tot slot, dit onderzoek betreft een momentopname en is een zogeheten
door verslaving en psychische problematiek. Relatieproblemen en actie
nulmeting. Het is belangrijk om op gezette tijden deze telling te herhalen
van de huisbaas (uithuiszetting) worden ook vaak genoemd.
om zicht te hebben op de ontwikkeling van de opgave. Ook kan zicht op de opgave helpen om te beoordelen of gerichte beleidsinterventies tot een
Eenduidige profielen, naast het diverse karakter, van dak- en thuislozen
afname leiden van het aantal dak- en thuisloze personen.
1 2 3
zijn daardoor, zonder nadere verdieping, lastig te maken.
4
Het onderzoek laat aan de andere kant wel zien dat het stereotype beeld van de groep dak- en thuisloze mensen achterhaald is. Het beeld dat het HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 5
1. Aanleiding
1.1
Waarom dit onderzoek?
De gemeente Alkmaar is centrumgemeente voor de voorzieningen rond Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang in de regio Alkmaar. De
De regio Alkmaar is bezig met de ontwikkeling van
regio bestaat uit 6 gemeenten: Alkmaar, Bergen, Castricum, Dijk en Waard,
toekomstbestendige huisvesting voor dak- en thuisloze inwoners. Om
Heiloo en Uitgeest. De regio Alkmaar is bezig met het opstellen van een
hierop effectief beleid te formuleren, is het van belang om de omvang
nieuw beleidskader. Hiervoor is het erg belangrijk om in beeld te brengen
van het aantal dak- en thuislozen en de aard van de problematiek in
hoe groot de groep dak- en thuisloze inwoners is.
kaart te brengen. Door te onderzoeken om hoeveel personen het gaat en welke profielen deze mensen hebben ontstaat meer inzicht. Dit is
In dit onderzoek is aansluiting gezocht bij de indeling van dak- en thuisloze
dan ook het doel van het onderzoek, namelijk om in de regio Alkmaar
inwoners conform de Ethos Light categorisering. Daarvoor is gebruikgemaakt
het aantal dak- en thuisloze inwoners in beeld te brengen.
van bestaande publicaties en bijbehorend instrumentarium, zoals de ‘Handleiding voor Lokale Besturen’, een publicatie van de KU Leuven en Lucas Zorgonderzoek & Consultancy, onder leiding van prof. dr. Koen Hermans. Daarbij vinden we het belangrijk te benadrukken dat in de praktische uitvoering van het onderzoek er op onderdelen een aangepaste aanpak is gevolgd, dan beschreven wordt in de geraadpleegde publicaties.
1.2
Definities ETHOS Light
Veel bestaande onderzoeksmethoden die zich richten op dak- en thuislozen focussen zich op een afgebakend deel van de totale groep. Met de ETHOS Light categorisering wordt deze focus verbreed.
1
ETHOS Light staat voor European Typology of Homelessness and Housing
2
Exclusion en is een meetinstrument om dakloosheid in kaart te brengen. Het meetinstrument richt zich op verschillende categorieën dak- en thuislozen. Deze zijn in tabel 1 weergegeven.
3 4
HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 6
Tabel 1. Definities ETHOS Light
ETHOS Light-categorisering
ETHOS Light-categorisering
6
Bij familie, vrienden of kennissen
1
In openbare ruimte
•
Mensen die tijdelijk inwonen bij familie of vrienden wegens gebrek aan
•
Mensen die leven in de publieke ruimte (op ‘straat’).
eigen huisvesting. Tot deze categorie behoren ook personen die bij een
2
In noodopvang
gastfamilie verblijven, bijvoorbeeld personen zonder papieren.
•
Mensen die in laagdrempelige en kortdurende opvang verblijven.
7
Dreigende uithuiszetting1
Bijvoorbeeld de winter- of nachtopvang, crisisopvang, .
•
Mensen die de woning moeten verlaten binnen de maand volgend op
3
In opvang voor thuislozen
•
Mensen die in opvangcentra of tijdelijke huisvesting verblijven. Bijvoorbeeld opvangvoorziening (safe-houses, reguliere opvang of andere tijdelijke voorzieningen) verblijven.
de telweek wegens een betekend vonnis tot gerechtelijke uithuiszetting. •
Mensen die de woning moeten verlaten binnen de maand volgend op de telling wegens een beslissing onbewoonbaarheid.
•
Mensen die de woning moeten verlaten binnen de maand volgend op de telling wegens een beslissing ongeschiktheid.
4
Instellingverlaters
•
Mensen die binnen de maand volgend op de telweek de instelling
de telling wegens een verlopen opzegtermijn of wegens een
(respectievelijk de gevangenis, het algemeen ziekenhuis, het
opzegtermijn die zal verlopen binnen de maand volgend op de telweek.
•
Mensen die de woning moeten verlaten binnen de maand volgend op
psychiatrisch ziekenhuis, de bijzondere jeugdzorg, beschermd wonen) verlaten zonder stabiele woonoplossing. •
Mensen die langer verblijven in de instelling wegens gebrek aan een stabiele woonoplossing (en dus de instelling reeds hadden moeten verlaten/zouden moeten verlaten binnen de maand volgend op de telweek).
5
In niet-conventionele woning
•
Mensen die in niet-conventionele ruimtes of woningen verblijven. Bijvoorbeeld in een hut, garage, kraakpand, auto, tent, een woning zonder huurcontract of een woning zonder basisvoorzieningen zoals een keuken of badkamer.
1.3
Doel van het onderzoek
De telling heeft als centrale doelstelling om het aantal dak- en thuisloze mensen in de regio Alkmaar in beeld te brengen. Hierbij staan twee onderzoeksvragen centraal: Wat is het aantal dak- en thuisloze inwoners in de regio Alkmaar en in welke leefsituatie bevinden deze mensen zich?
2
Wat is het profiel van de dak- en thuisloze inwoners in de regio Alkmaar?
3 4
Deze categorie is in een later stadium toegevoegd aan de ETHOS Light categorisering. Zowel in België, als in Nederland wordt deze categorie toegepast, aangezien dit een bekende route is naar dakloosheid. 1
HE/25/0630/tdalk
1
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 7
2. Aanpak
2.1
Stappenplan
De aanpak voor het onderzoek naar het aantal dak- en thuislozen in de regio Alkmaar bestond uit acht stappen, die hieronder zijn weergegeven.
De methodiek is een éénweekstelling, waarbij diverse betrokken organisaties in dezelfde week alle dak- en thuisloze inwoners
Stap 1 Projectgroep
binnen de gemeenten in de regio Alkmaar volgens de definities van
De onderzoekers hebben geparticipeerd in de projectgroep die de telling
ETHOS Light in kaart brengen.
voorbereidde. De projectgroep bestond uit vertegenwoordigers van de gemeente Alkmaar, de BUCH (werkorganisatie van de gemeenten Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo), Dijk en Waard en dnoDoen. Bij de start van het onderzoek is door de projectgroep een totaaloverzicht opgesteld van alle partijen die dak- en thuisloze inwoners volgens de ETHOS Lightdefinitie in beeld konden brengen, waardoor we alle benodigde organisaties vanaf aanvang van het onderzoek goed mee hebben kunnen nemen. Deelname aan de projectgroep gaf de mogelijkheid tot direct contact met de regiogemeenten en dnoDoen, die ook een deel van de briefadressen verzorgen. Zo konden we verdere uitwerking nauw met hen afstemmen. Daarnaast konden we in afstemming met de projectgroepleden snel en gemakkelijk afstemming zoeken met de telpartijen.
Stap 2 Vragenlijst Voor het in beeld brengen van het aantal dak- en thuisloze mensen in de regio Alkmaar hebben we een vragenlijst opgesteld aan de hand van het voorbeeld uit de ETHOS Light methodiek. De vragenlijst bestond uit vragen om relevante informatie te verzamelen over de dak- en thuislozen, zoals persoonskenmerken, verblijfplaats, samenstelling van huishouden, periode van dak-of thuisloosheid en reden van dak-of thuisloosheid. Ook bevatte de vragenlijst enkele anonieme identificerende gegevens aan de hand waarvan dubbeltellingen konden worden geanalyseerd. Een groot
HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 8
1 2 3 4
deel van de betrokken organisaties heeft de vragenlijst online ingevuld in
de informatiebijeenkomst naar de interne functionarissen van de
de telweek. De afdeling Burgerzaken van de gemeenten, Zaffier en
gemeenten.
dnoDoen hebben de vragenlijsten ingevuld in een invulformat in Excel. De organisaties waarvan op 24 februari 2025 nog geen reactie was
Stap 3 Instructie organisaties
vernomen zijn per mail hierop geattendeerd. Organisaties die zich op 24
Om inzicht te krijgen in het aantal dak- en thuislozen in de regio Alkmaar
februari 2025 al hadden aangemeld hebben ook een mail ontvangen met
zijn betrokken organisaties benaderd om deel te nemen aan het
een reminder van de telweek. De organisaties zijn verder nog benaderd
onderzoek. Deze organisaties betreffen onder andere zorgaanbieders,
per mail op 3 maart 2025, de begindag van de telweek. Op 6 maart 2025
woningcorporaties, welzijnsorganisaties en veiligheidsorganisaties. Op 17
zijn de organisaties een laatste keer benaderd, de één-na-laatste dag van
december 2024 heeft de centrumgemeente het onderzoek aangekondigd
de telweek.
bij de betrokken organisaties. We hebben de organisaties benaderd per mail op 19 december 2024 met een uitnodiging voor de telling en, daarop
Naast de mails, ontvingen de organisaties de volgende bestanden:
vooruitlopend, een informatiebijeenkomst. Ook is de oproep gedaan aan
•
Handleiding
de organisaties om zich aan- of af te melden voor zowel het onderzoek als
•
FAQ (antwoorden op veel (te verwachten en) gestelde vragen)
de instructiebijeenkomst. Op 21 januari 2025 heeft er een
•
Vragenlijst
informatiebijeenkomst plaatsgevonden voor de privacy-officers van de
•
Geheel gebundeld in een informatieblad (online beschikbaar gesteld)
gemeenten. Op 22 januari 2025 heeft er een digitale
•
Flyer om op te hangen of te verspreiden binnen en buiten de organisatie (zie figuur 1 op de volgende pagina)
informatiebijeenkomst voor de organisaties plaatsgevonden. Op 29 januari 2025 heeft er een informatiebijeenkomst plaatsgevonden
•
Intern plan van aanpak voor de gemeenten
voor de afdeling Burgerzaken van de gemeenten. Op 11 februari 2025
1
hebben we een extra informatiebijeenkomst georganiseerd voor de interne functionarissen van de gemeenten. Vervolgens hebben er op 12 februari 2025 en 26 februari 2025 twee digitale instructiebijeenkomsten
2
plaatsgevonden. Hierbij zijn twee voorbeeldcasussen besproken, om te instrueren hoe de vragenlijst ingevuld diende te worden.
3
Op 14 februari 2025 en 27 februari 2025 is er een terugkoppelingsmail
4
van de instructiebijeenkomsten gestuurd naar de organisaties, met nogmaals de oproep om aan te geven of de organisaties wel of niet mee deden aan het onderzoek. Ook is er een terugkoppelingsmail gestuurd van HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 9
Figuur 1. Flyer voor organisaties om te verspreiden en/of op te hangen
Het succes van een ‘point in time’ telling valt of staat bij het aantal partijen dat deelneemt aan de telling en de zorgvuldigheid waarmee zij de vragenlijsten hebben ingevuld. Dit betekent dat er een grote rol en verantwoordelijkheid is
nderzoek naar het aantal dak en thuisloze in oners
weggelegd voor deze partijen. De verschillende gemeenten in de regio Alkmaar De gemeenten lkmaar, ergen, astricum, Dijk en aard, Heiloo, itgeest en haar partners voeren een onderzoek uit naar het aantal dak en thuisloze in oners. Hiervoor orden vragenlijsten ingevuld door begeleiders, organisaties en dak en thuisloze personen.
De telling geeft ons zicht op het aantal daken thuisloze personen in de regio lkmaar. Dankzij deze gegevens kunnen e onze in oners in de toekomst beter helpen.
De telling van het onderzoek vindt plaats in , van tot en met .
ma
di
o
do
vr
zijn in grote mate zelf verantwoordelijk geweest voor het aansporen van de juiste personen en organisaties in hun eigen gemeente om een bijdrage te leveren aan dit onderzoek.
Stap 5 Analyse en rapportage n de openbare ruimte n de noodopvang n een opvangvoorziening n een instelling n een niet conventionele ruimte ij familie, vrienden of kennissen n een oning met dreigende uithuiszett ing
en of ken jij dak of thuisloze personen eem contact op met je begeleider of organisatie.
il je niet opgenomen orden in de telling aat het dan ook zeker eten aan je begeleider of organisatie.
can de
Het analyseren van de data is begonnen bij het verwijderen van dubbelingen op basis van de anoniem identificerende gegevens. Deze anoniem identificerende gegevens bestonden uit een combinatie van de
f klik op
eerste letter van de voornaam, en de eerste en laatste letter van de achternaam in combinatie met geslacht en leeftijdscategorie. Bij het verwijderen van dubbelingen is de vragenlijst die het meest compleet was ingevuld (i.e. de meeste informatie bevatte) behouden. Na het verwijderen
Stap 4 Uitvoering telling De telling die is uitgevoerd is een ‘point in time’ telling. Een ‘point in time’ telling geeft een beeld van dakloosheid op een vooraf bepaald moment in een vooraf bepaald geografisch gebied. De telling is uitgevoerd in de week van 3 maart tot en met 7 maart 2025. Voorafgaand aan en tijdens de telweek zijn de medewerkers van de verschillende organisaties zelf nagegaan of zij mensen kennen die passen bij de ‘doelgroep’. Voor elk van
van dubbelingen zijn nadere analyses uitgevoerd in Excel. Hierbij is onder andere gekeken naar aantallen per ETHOS Light-categorie van dak- en thuisloosheid en naar kenmerken van de in beeld gebrachte dak- en thuislozen. De dak- en thuislozen zijn ook uitgesplitst per gemeente. Deze uitkomsten zijn verwerkt in deze rapportage.
Stap 6 Bespreken en afronden De conceptrapportage hebben we besproken met de projectgroep en we
deze mensen hebben zij in de telweek digitaal een vragenlijst ingevuld.
hebben de feedback verwerkt tot deze definitieve rapportage.
Tijdens de telweek zijn de onderzoekers beschikbaar geweest in de vorm
Stap 7 Communicatie en coördinatie
van een helpdesk. Invullers die vragen hadden over de toepassing van de vragenlijst, konden die vragen stellen.
2 3
Tijdens de onderzoeksperiode is er frequent contact geweest met de projectgroep. Dit was nodig om voortgang te kunnen monitoren en om de verwachtingen ten aanzien van de uitkomsten te kunnen volgen en zo nodig bij te stellen op basis van de voortgang.
HE/25/0630/tdalk
1
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 10
4
3. Resultaten Dit hoofdstuk beschrijft de belangrijkste resultaten voor de twee centrale onderzoeksvragen. Daar waar relevant worden verschillende kenmerken van de dak- en thuisloze mensen aan elkaar gerelateerd, om zo een beter beeld te krijgen van de profielen en bijbehorende kenmerken van de groep.
Aantal dak- en thuisloze mensen Kenmerken dak- en thuisloze inwoners Bij de start van het onderzoek zijn 88 organisaties die mogelijk zicht hebben op dak- of thuisloze inwoners uitgenodigd om deel te nemen aan het onderzoek. Van 33 organisaties hebben we geen antwoord ontvangen, 20 organisaties gaven aan geen zicht te hebben op deze groep inwoners of wensten niet deel te nemen en 33 organisaties hebben zich aangemeld voor deelname aan het onderzoek. Uiteindelijk hebben 26 organisaties uit de gemeenten Alkmaar, Bergen, Castricum, Dijk en Waard, Heiloo en Uitgeest, meegeteld tijdens het onderzoek. Deze 26 organisaties hebben in totaal 742 dak- of thuisloze personen geteld. Van deze personen verbleven er 40 buiten de regio en was van 75 personen onbekend in welke gemeente zij verbleven. In totaal zijn er dus 627 dak- en thuisloze personen in kaart gebracht in de regio Alkmaar. Bij deze 627 dak- of thuisloze personen zijn 109 minderjarigen (jonger dan 18 jaar) direct betrokken en bevinden zich dus in dezelfde woonsituatie, wat het totaal 736 maakt. Daarnaast zijn er 102 minderjarigen (jonger dan 18 jaar) indirect betrokken en bevinden zich dus niet in dezelfde woonsituatie (bijvoorbeeld als de minderjarige verblijft bij de andere ouder).
1 2
Verblijf naar volwassen/minderjarigen In totaal zijn er 627 volwassenen geteld, waarvan 421 mannen (67%) en 203 vrouwen (32%) (2 personen identificeren zich anders). Verder zijn er 109 minderjarigen geteld die direct betrokken zijn en dus in dezelfde woonsituatie zitten. Daarnaast zijn er 102 minderjarigen geteld die indirect betrokken zijn bij de situatie van de dak- of thuisloze ouder. Dit betekent HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 11
3 4
dat de minderjarige zelf niet dakloos is, maar een ouder wel. In de
daaropvolgende grootste groep bij familie, vrienden of kennissen (22
vragenlijst is van de dak- en thuislozen uitgevraagd wat de verblijfplaats is
kinderen, 20%). Er verbleven gedurende de telperiode geen minderjarigen
van de minderjarigen, oftewel waar ze de nacht voor de telling verbleven.
in de openbare ruimte. Zie tabel 2 voor het totaaloverzicht. In tabel 3 is per
De grootste groep van de kinderen die direct betrokken zijn verblijft in een
gemeente het aantal inwoners per ETHOS Light-categorie weergegeven.
opvang voor thuislozen of tijdelijk verblijf (67 kinderen, 61%). De Tabel 2. ETHOS Light-categorie naar geslacht en volwassen/minderjaren. ETHOS Light-categorie
Volwassenen Totaal
Man
Minderjarigen < 18 jaar Vrouw
Anders
Direct betrokken
Indirect betrokken
In de openbare ruimte
24
4%
19
5%
5
2%
0
0%
0
0%
0
0%
In de noodopvang
48
8%
45
11%
3
1%
0
0%
3
3%
25
25%
In een opvang voor thuislozen of tijdelijk verblijf
144
23%
66
16%
77
38%
1
50%
67
61%
47
46%
Subtotaal
216
34%
130
31%
85
42%
1
50%
70
64%
72
71%
In een instelling
47
7%
41
10%
6
3%
0
0%
1
1%
4
4%
In een niet-conventionele ruimte
129
21%
92
22%
37
18%
0
0%
2
2%
6
6%
Bij familie, vrienden of kennissen
194
31%
132
31%
61
30%
0
0%
22
20%
13
13%
In een woning met dreigende uithuiszetting
23
4%
10
2%
12
6%
1
50%
14
13%
4
4%
Onbekend
18
3%
16
4%
2
1%
0
0%
0
0%
3
3%
Totaal
627
100%
421
100%
203
100%
2
100%
109
100%
102
100%
1 2 3 4
HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 12
Tabel 3. ETHOS Light-categorie naar gemeente. Alkmaar
Bergen
briefadres
Castricum
briefadres
3
Dijk en Waard
briefadres 3
Heiloo
briefadres
Uitgeest
briefadres
briefadres
In de openbare ruimte
21
2
In de noodopvang
46
In een opvang voor thuislozen of tijdelijk verblijf
126
2
Subtotaal
193
5
3
In een instelling
40
14
5
In een niet-conventionele ruimte
67
43
6
3
16
13
27
23
5
5
8
8
Bij familie, vrienden of kennissen
146
74
10
7
5
4
14
4
11
3
8
6
In een woning met dreigende uithuiszetting
13
Onbekend
6
1
Totaal
465
137
18
8
17
14
1
2
18
2
1
10
30
1
17
1
18
1
1
1
1
7
19
12
12
79
39
1 2 3 4
HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 13
Profiel dak- en thuisloze personen
Nationaliteit Van de 391 volwassenen heeft het merendeel de Nederlandse nationaliteit,
De volledigheid van de ingevulde vragenlijsten varieert. Daarom
namelijk 259 (66%), zoals te zien in figuur 3. Van de volwassenen met een
tonen we de resultaten steeds met de bijbehorende N-waarde, dit
Niet-Nederlandse nationaliteit is bij 37 personen onbekend wat de
geeft het aantal personen aan waarvoor de betreffende vraag is
nationaliteit wel is. Van de 76 personen waarbij de Niet-Nederlandse
beantwoord.
nationaliteit wel bekend is, is dit bij 63 volwassenen een niet-EU land.
Leeftijdscategorie
Figuur 3. Nationaliteiten dak- en thuisloze personen
In figuur 2 zijn de leeftijden van de mensen waarvoor een vragenlijst is ingevuld weergegeven. De grootste groep van de dak- en thuislozen omvat 121 personen en is 35 tot en met 44 jaar oud. De daaropvolgende leeftijdsgroep is de groep van 45 tot en met 54 jaar, deze bestaat uit 105 personen. Figuur 2. Leeftijdscategorieën dak- en thuisloze personen
1 2 3 4
HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 14
De volwassenen met een Niet-Nederlandse nationaliteit zijn in kaart
relatief gezien vaker in een opvang voor thuislozen of tijdelijk verblijf
gebracht door dnoDoen (107), Inspire (2), Zaffier (12), Gemeente Alkmaar
verblijven (zie tabel 5). Van deze 56 personen hebben 32 personen een
(3), Stichting Alkmaar Thuis (1), Brijder (10), Gemeente Dijk en Waard (3),
Niet-EU nationaliteit.
Blijfgroep (8), Politie (2), GGD Hollands Noorden (2), Talland College (1) en GGZ-NHN (1). De aantallen tussen haakjes zijn het aantal ingevulde
Tabel 5. Nationaliteit naar Ethos Light-categorie (N=372)
vragenlijsten vóórdat er gecorrigeerd is voor dubbeltellingen. In tabel 4
Ethos Light-categorie
Nederlands
hebben we een uitsplitsing gemaakt van de volwassenen met een Niet-
In de openbare ruimte
13
5%
2
2%
Nederlandse nationaliteit waarvoor de verblijfsstatus is ingevuld. De
In de noodopvang
34
13%
12
11%
grootste groep zijn de dak- en thuisloze inwoners met een Niet-EU of
In een opvang voor thuislozen of tijdelijk verblijf
73
28%
56
50%
onbekende Niet-Nederlandse nationaliteit met een verblijfsvergunning
Subtotaal
120
46%
70
62%
voor onbepaalde tijd (33 en 28 personen, respectievelijk).
In een instelling
31
12%
2
2%
In een niet-conventionele ruimte
25
10%
4
4%
Bij familie, vrienden of kennissen
60
23%
33
29%
In een woning met dreigende uithuiszetting
20
8%
2
2%
Onbekend
3
1%
2
2%
Totaal
259
100%
113
100%
Tabel 4. Niet-Nederlandse nationaliteit naar verblijfsstatus (N=107)
Nationaliteit
waarvan EU
waarvan Niet-EU
waarvan onbekend
Verblijfsvergunning voor bepaalde tijd
1
18
1
Verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd
3
28
33
Niet-Nederlands
In procedure
Niet-Nederlands
5
1
Anders
4
2
Onbekend
3
6
3
Totaal
11
59
37
2 3
Verhoudingsgewijs is te zien dat dak- en thuisloze inwoners met de Nederlandse nationaliteit vaker in een instelling verblijven. Voor dak- en
4
thuisloze inwoners met een Niet-Nederlandse nationaliteit geldt dat zij
HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 15
Actieve begeleiding
de gemeente. In elke ETHOS Light-categorisering heeft de gemeente
Een kwart van de dak- en thuisloze mensen (100) wordt niet actief begeleid
Alkmaar dan ook ruim meer inwoners vertegenwoordigd in vergelijking
door een maatschappelijke opvang. Van de 268 mensen die wél werden
met de regiogemeenten. Zo verblijven 126 van de 144 inwoners in een
begeleid door een maatschappelijke opvang, werden 258 mensen ook
opvang voor thuislozen of tijdelijk verblijf in de gemeente Alkmaar.
begeleid in de gemeente waar degene de afgelopen nacht had verbleven
Daarnaast verblijven 21 van de 24 mensen in de openbare ruimte in de
(figuur 4).
gemeente Alkmaar. Het is noemenswaardig dat 7 van de 79 mensen (9%) in de gemeente Dijk en Waard verblijven in een woning met dreigende
Figuur 4. Sprake van al dan niet actieve begeleiding van een opvangorganisatie
uithuiszetting. Ter vergelijking: in de hele regio geldt dit voor 23 van de 627 personen (4%), wat suggereert dat het percentage in Dijk en Waard relatief hoger ligt. Figuur 5. Dak- en thuislozen per gemeente
1 2 Dak- en thuislozen per gemeente
3
Figuur 5 geeft weer hoeveel dak- en thuislozen zijn geteld per gemeente. In bijlage 1 is informatie te vinden over in welke woonsituatie deze personen zich bevinden. Uit de figuur blijkt dat veel dak- en thuisloze inwoners in de
4
regio in de gemeente Alkmaar verbleven. Dit is ook niet verrassend, gezien de combinatie van het inwonersaantal en de vele opvangvoorzieningen in HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 16
Verdieping op herkomstgemeente
Samenstelling huishoudens
Vanuit de gemeente Alkmaar hebben wij gegevens ontvangen over de
Van de 394 dak- en thuislozen waarvan bekend is hoe de samenstelling
herkomstgemeente van 140 personen. Deze informatie hebben we
van het huishouden eruit ziet, is de grootste groep alleenstaand zonder
vergeleken met de verblijfplaats die tijdens de telweek is doorgegeven.
minderjarigen (270). De groep die hierop volgt bestaat uit de dak- en
Uit de analyse hiervan blijkt dat 69 van de 140 personen tijdens de telweek
thuislozen die alleenstaand zijn met minderjarige(n), dit zijn er 79. Van 9
in Alkmaar verbleven. Van deze groep hadden 41 personen ook Alkmaar
mensen is onbekend hoe de samenstelling van het huishouden eruit ziet.
als herkomstgemeente. Dit betekent dat een aanzienlijk deel van de
Bij de huishoudens met minderjarigen, gaat het om minderjarigen die
personen die in Alkmaar verbleven, ook daadwerkelijk afkomstig is uit deze
zowel indirect als direct betrokken zijn bij de woonsituatie van de ouder.
gemeente. Daarnaast zien we dat er bij 65 van de 140 personen geen
Figuur 6. Samenstelling huishoudens (N=394)
verblijfplaats tijdens de telweek bekend was. Binnen deze groep hebben 38 personen Alkmaar als hun herkomstgemeente. In tabel 5 hieronder is een overzicht te vinden van de herkomstgemeente van deze 140 personen,
Alleenstaand
afgezet tegen de verblijfplaats van deze personen in de telweek. Tabel 6. Verschil tussen verblijfplek in een gemeente en de herkomstgemeente Herkomst Telweek
Alkmaar (N=69)
Alkmaar
Bergen
Castricum
41
2
3
Dijk en Waard
Heiloo
Buiten regio
14
4
5
Castricum (N=2)
1
Dijk en Waard (N=1)
1
1
Buiten regio (N=3)
1
Onbekend (N=65)
38
3
3
12
2
7
Totaal
80
5
6
29
6
14
2
1
Met ouder(s) zonder minderjarigen: de persoon 1) verblijft met de ouder(s) en 2) heeft geen minderjarigen of de minderjarigen verblijven niet bij deze persoon. Indien de persoon bij de ouder(s) verblijft wegens een gebrek aan eigen woonoplossing, behoort deze ouder niet tot het huishouden van de persoon. De ouder bevindt zich dan immers niet in een precaire woonsituatie.
HE/25/0630/tdalk
Met partner
Met partner
Met ouder(s)
zonder
met
zonder
met
zonder
minderjarige(n)
minderjarige(n)
minderjarigen
minderjarige(n)
minderjarige(n)2
270
79
4
12
8
Met ouder(s)
Ander
Ander
Onbekend
Overig
met
familieverband
familieverband
minderjarigen3
zonder
met
minderjarigen
minderjarige(n)
4
0
9
5
3
1
Alleenstaand
1 2 3
3
Met ouder(s) met minderjarige(n): de persoon 1) verblijft met de ouder(s) en 2) heeft minstens een minderjarige dat bij de persoon verblijft. Indien de persoon bij de ouder(s) verblijft wegens gebrek aan een eigen woonoplossing, behoort deze ouder niet tot het huishouden van de persoon. De ouder bevindt zich dan immers niet in een precaire woonsituatie.
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 17
4
We hebben voor de meest voorkomende samenstelling van de
Periode dak- of thuisloos
huishoudens een uitsplitsing gemaakt naar ETHOS Light-categorie (tabel 7).
In het onderzoek is uitgevraagd hoe lang de dak- of thuislozen in deze
Een verschil dat hierin duidelijk naar voren komt is het aandeel
situatie zitten. Dit is voor 391 personen ingevuld. Voor de meesten (126)
alleenstaanden met minderjarigen in een opvang voor thuislozen of
geldt dat zij meer dan 2 jaar dak- of thuisloos zijn. Hiervan verblijven de
tijdelijk verblijf, dit is bij 57% van dit type huishouden het geval ten
meeste mensen in een opvang voor thuislozen of tijdelijk verblijf (44). De
opzichte van 33% bij alleenstaanden zonder kinderen. Bij de 45 personen
op een na grootste groep van de mensen die 1 tot 2 jaar dak- of thuisloos
die in een opvang voor thuislozen of tijdelijk verblijf verblijven zijn 58
is verblijft ook in een opvang voor thuislozen of tijdelijk verblijf, dit zijn 52
kinderen jonger dan 18 jaar direct betrokken, dit is 53% van het totaal
van de 103 mensen.
aantal direct betrokken kinderen dat in kaart is gebracht. Tabel 7. Veel voorkomende samenstelling huishouden naar ETHOS Light-categorie Alleenstaand Ethos Light-categorie
Figuur 7. Periode dak- of thuisloos
Alleenstaand
zonder
met
minderjarigen
minderjarigen
In de openbare ruimte
13
5%
3
4%
In de noodopvang
45
17%
2
3%
In een opvang voor thuislozen of tijdelijk verblijf
88
33%
45
57%
Subtotaal
146
54%
50
63%
In een instelling
28
10%
3
4%
In een niet-conventionele ruimte
21
8%
4
5%
Bij familie, vrienden of kennissen
60
22%
15
19%
In een woning met dreigende uithuiszetting
12
4%
6
8%
Onbekend
3
1%
1
1%
Totaal
270
100%
79
100%
1 2 3 4
HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 18
Inkomen
Aanleiding voor verlies van woonzekerheid
De grootste groep dak- en thuisloze mensen ontvangen een
Van de dak- en thuisloze mensen is uitgevraagd om welke reden ze hun
bijstandsuitkering (125), gevolgd door mensen met vast/tijdelijk werk (88).
woonzekerheid zijn kwijtgeraakt (zie figuur 9 op de volgende pagina). Van
Dak- en thuisloze mensen die verblijven in een opvang voor thuislozen of
de mensen die verblijven bij familie, vrienden of kennissen zijn de meesten
tijdelijk verblijf hebben in 53 gevallen een bijstandsuitkering. Daarnaast
hun woonzekerheid kwijtgeraakt door conflict met de familie, namelijk 46
zijn er 37 personen in deze categorie die vast/tijdelijk werk hebben. Bij de
personen. Bij de personen die verblijven in een opvang voor thuislozen of
groep die bij familie, vrienden of kennissen verblijft hebben 32 personen
tijdelijk verblijf zijn de meesten ook door conflict met familie dak- of
vast/tijdelijk werk.
thuisloos geraakt (49 personen). Voor de personen die verblijven in een
Figuur 8. Inkomen dak- en thuislozen
niet-conventionele ruimte geldt dat vooral psychische problematiek aanleiding is geweest voor het verliezen van woonzekerheid (geldt voor 11 personen). Voor de mensen die verblijven in de openbare ruimte en de noodopvang is vooral verslaving (een van) de reden(en) van dak- en/of thuisloosheid. Bij mensen in een instelling gaat het vooral om psychische problematiek en verslaving en bij mensen in een woning met dreigende uithuiszetting is de aanleiding grotendeels verslaving, financiële redenen of een actie van de huurbaas (uithuiszetting). Van alle dak- en thuislozen in de regio Alkmaar is bij 18 mensen een andere aanleiding opgegeven voor het verlies van woonzekerheid. De aanleidingen die hier worden gegeven zijn erg divers, zoals bijvoorbeeld door afloop jeugdbeschikking, geweld, vervuiling en overlast. Veelvoorkomende combinaties van aanleidingen voor het verlies van de woonzekerheid zijn verslaving en psychische problematiek (57), verslaving en actie van de huisbaas (uithuiszetting) (25) en verslaving en financiële redenen (bv. schulden) (ook 25).
1 2 3 4
HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 19
Figuur 9. Aanleidingen voor verlies van woonzekerheid
vermoeden van) psychische/psychiatrische problemen en (een vermoeden van) verslaving (69), (vermoeden van) psychische/psychiatrische problemen en (vermoeden van) verstandelijke beperking (19) en (een vermoeden van) verslaving en (vermoeden van) verstandelijke beperking (ook 19). Figuur 10. Gezondheid van de dak- of thuisloze persoon
1
Gezondheid Voor 67 dak- of thuislozen is er bij de vraag over gezondheid ‘onbekend’ of
2
niets ingevuld. Bij 153 mensen was er sprake van (een vermoeden van) psychische/psychiatrische problemen, bij 108 mensen was er sprake van (een vermoeden van) verslaving. Dit zijn ook de meest voorkomende
3
gezondheidsproblemen in elke ETHOS Light-categorie, op de groep mensen die verblijft in een opvang voor thuislozen of tijdelijk verblijf na. In
4
deze groep is er bij 36 personen geen sprake van gezondheidsproblemen. Veelvoorkomende combinaties van gezondheidsproblemen zijn (een HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 20
Jeugdhulp
Vergelijk met andere onderzoeken op basis van de ETHOS Light-
Voor 32 jongvolwassen die momenteel of ooit in de jeugdhulp hebben
categorisering
verbleven is ook de ETHOS Light-categorie bekend. Hiervan verbleven 28
Op hoofdlijnen zijn we de volgende verschillen met andere onderzoeken:
jongvolwassenen in de gemeente Alkmaar, 2 jongvolwassenen in de
•
Er zit verschil (naar rato) tussen het aantal getelde dak- en thuisloze
gemeente Dijk en Waard en in zowel de gemeente Castricum als Bergen
mensen. n bepaalde regio’s is het aandeel in oners dat dak- of
verbleef 1 jongvolwassene. De meeste jongvolwassenen verbleven in een
thuisloos is lager dan in de regio lkmaar, in sommige regio’s
opvang voor thuislozen of tijdelijk verblijf. Er is ook één jongvolwassene die
vergelijkbaar en in andere regio’s hoger. Ter vergelijking: in de regio
ooit in de jeugdhulp heeft verbleven en die tijdens de telweek in de
West-Friesland is het aandeel in kaart gebrachte dak- en thuisloze
openbare ruimte in de gemeente Alkmaar verbleef.
inwoners gelijk aan het aandeel in de regio Alkmaar. •
categorie 5 (in een niet-conventionele ruimte).
Tabel 8. Jongvolwassenen (met een verleden) in de jeugdhulp naar Ethos Lightcategorie Ethos Light-categorie
16 of 17 jaar
Ooit
18 t/m 22 jaar
Momenteel
In de openbare ruimte
Ooit
•
Ooit
In de regio Alkmaar zijn verhoudingsgewijs meer kinderen geteld (met name in categorie 3 (In een opvang voor thuislozen of tijdelijk verblijf)).
23 t/m 26 jaar
1
In de noodopvang
In de regio Alkmaar zijn verhoudingsgewijs meer mensen geteld in
Op hoofdlijnen zien we daarnaast de volgende overeenkomsten met andere onderzoeken:
2
•
De samenstelling van de groep dak- en thuisloze mensen is divers.
4
6
•
Een groot deel van de groepen is jongvolwassen. In de regio Alkmaar
6
1
In een niet-conventionele ruimte
1
1
de dak- of thuisloze ouder. Van alle getelde personen (0 tot 100 jaar)
Bij familie, vrienden of kennissen
5
2
gaat het om circa 15% die jonger is dan 18 jaar.
In een woning met dreigende uithuiszetting
1
In een opvang voor thuislozen of tijdelijk verblijf In een instelling
1
Totaal
1
1
1
18
12
gaat het om circa 25% van de getelde mensen. •
Er bevinden zich veel kinderen (<18 jaar) in dezelfde, directe situatie als
•
Bijna 1 op de 3 getelde mensen is vrouw.
•
De redenen voor het verlies van woonzekerheid zijn divers. Hetzelfde geldt voor de problematiek waar mensen mee te maken hebben.
1 2 3 4
HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 21
Mogelijke verklaringen waardoor verschillen zich hebben voorgedaan in vergelijking met andere onderzoeken op basis van de ETHOS Light-
denkbaar
categorisering In Nederland is er nog maar beperkt onderzoek gedaan naar dak- en thuisloze
•
combinatie met het oppervlakte van de gemeente kan van invloed zijn. •
genomen om ETHOS Light ook in Nederland toe te passen. Dit heeft er toe
De demografische samenstelling van de regio. Het gaat hierbij enerzijds om het absolute aantal inwoners in een regio, maar ook om de
geleid dat in 2023 en 2024 in verschillende regio’s onderzoek is gedaan naar dak- en thuisloze mensen, waarbij genoemde categorisering is toegepast. De
Geografische samenstelling van de regio. De verhouding plattelandsgemeenten versus stedelijke gemeenten, al dan niet in
mensen, waarbij de ETHOS Light-categorisering breed is toegepast. Het Kansfonds en de Hogeschool Utrecht hebben enkele jaren terug het initiatief
aardoor onderzoeksresultaten uit verschillende regio’s kunnen
verschillen. Het kan daarbij gaan om:
(sociaaleconomische)samenstelling van de bevolking. •
De aanwezigheid van (vrouwen)opvangvoorzieningen in de regio. In
onderzoeksmethode van het Kansfonds en de Hogeschool Utrecht en de
de regio Alkmaar zijn veel opvangvoorzieningen gevestigd. Dit kan voor
aanpak in de regio Alkmaar zijn op onderdelen gelijk maar ook zijn er enkele
een hoger aantal dak- en thuisloze personen (en kinderen) zorgen (met
noemenswaardige verschillen. De belangrijkste verschillen zitten in de
name in categorie 3) ten opzichte van regio’s
doorlooptijd, het werken met een projectcoördinator, extra aandacht op de
opvangvoorzieningen gevestigd zijn.
benodigde randvoorwaarden voor wetenschappelijk onderzoek en de duur van
•
aar minder
De periode waarin het onderzoek heeft plaatsgevonden. Het moment
de telperiode. In de regio Alkmaar is er gewerkt met een kortere doorlooptijd
in het jaar waarop het onderzoek plaatsvindt kan invloed hebben op de
(circa 3 maanden van start tot beschikbaarheid resultaten, in plaats van één
resultaten van het onderzoek. Daarnaast kan de telperiode (een week)
jaar), projectcoördinatie lag bij het onderzoeksbureau, niet bij een aparte
ervoor zorgen dat er bijvoorbeeld meer mensen in de noodopvang geteld
coördinator en er is gekozen voor een telperiode van een week, in plaats van een dag.
worden dan dat er plekken beschikbaar zijn. •
De betrokkenheid van partijen. In de regio Alkmaar zien we dat met name het aantal mensen dat specifiek door gemeenten zelf is geteld in
Daar staat tegenover dat ook in regio Alkmaar vergelijkbare vragenlijsten zijn
absolute en relatieve zin hoger ligt dan in andere regio’s. Daarnaast heeft
gebruikt om de doelgroep in kaart te brengen en dat de resultaten zijn
het ook geholpen dat een deel van de organisaties ook al heeft
toegespitst op de ETHOS Light-categorisering.
meegedaan aan een ETHOS Light-telling in de regio West-Friesland. •
Het meenemen van statushouders. In de regio Alkmaar zijn
Samengevat betekent dit dat, omdat beide methoden niet 1 op 1 vergelijkbaar
statushouders die nog in een opvangvoorziening verblijven, maar wel
zijn, dit ook van invloed kan zijn op de resultaten van de verschillende
recht hebben op een passende woning niet meegeteld. Het is aan
onderzoeken. Het gaat daarbij niet zozeer om de validiteit (meten we wat we
gemeenten om te zorgen voor een woning. Het kan gaan om een
beogen te meten) of de betrouwbaarheid (zijn de resultaten hetzelfde als we
zelfstandige (huur)woning zijn, een flexwoning of een gedeelde. Vaak doen
het onderzoek op dezelfde manier herhalen) van het onderzoek, maar met
gemeenten een beroep op sociale huurwoningen van woningcorporaties.
name om de omvang van de respons: hoeveel partijen hebben meegeteld en
Een statushouder mag ook zelf naar woonruimte zoeken.
hoeveel mensen zijn in totaal geteld. Daarnaast zijn er nog andere verklaringen
HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 22
1 2 3 4
4. Aanbevelingen
4.1
Methodiek
De methodiek van de uitgevoerde telling biedt inzicht in de concrete aantallen dak- en thuisloze personen in de regio, evenals de diverse
Dit hoofdstuk beschrijft aanbevelingen op het gebied van de toepassing
woonsituaties waarin zij verkeren en hun persoonskenmerken. De ETHOS
van de methodiek. Ook gaan we kort in op de vervolgstappen die, door
Light-categorisering hanteert een brede definitie voor dakloosheid,
middel van de inzet van dit onderzoek kunnen worden gezet.
waardoor veel verschillende groepen in beeld zijn gebracht. Er is echter de mogelijkheid dat niet alle groepen volledig in beeld zijn gebracht door het gebruik van deze methodiek. Dit gaat bijvoorbeeld om mensen die geen contact hebben met hulp- of dienstverlenende instanties, door onbekendheid met het bestaan van deze organisaties of het bewust niet in contact willen komen met deze organisaties. Voor het krijgen van een toch zo compleet mogelijk beeld zijn er een aantal zaken waarop gelet kan worden wanneer er een toekomstige telling plaatsvindt. We hebben gemerkt dat het compleet maken van de lijst met betrokken organisaties inspanning vergt. Het is hierom van belang om ook bij volgende tellingen voldoende aandacht te hebben hiervoor en tijdig te beginnen met het in kaart brengen en benaderen van organisaties. Er moet ook vooral gedacht worden aan organisaties die niet een directe verbinding hebben met dak- of thuislozen, zoals campings of vakantieparken, omdat zij ondervertegenwoordigd zijn in de deelgenomen organisaties. Mogelijk ligt deelname aan een type onderzoek als dit gevoelig, maar daar kan bij toekomstige tellingen mogelijk meer aandacht aan worden besteed.
4.2
Hoe nu verder
Om effectief beleid op te kunnen stellen is inzicht in het werkelijke aantal dak- en thuisloze mensen en hun kenmerken in de regio Alkmaar van cruciaal belang. De gemeenten kunnen dit inzicht gebruiken voor het
HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 23
1 2 3 4
ontwikkelen van een aanpak om dakloosheid aan te pakken en uiteindelijk uit te bannen in 2030. Dit is ook de ambitie van het Nationaal Actieplan Dakloosheid: Eerst een Thuis. De profielen van de dak- en thuislozen geven namelijk inzicht in oorzaken van dakloosheid en groepen waarvoor extra aandacht noodzakelijk is. Hierdoor kan gekeken worden waar versterking van preventie nodig is en hoe deze preventieve maatregelen er dan uit moeten zien. De aantallen geven inzicht aan de gemeenten om hoeveel dak- of thuisloze mensen het gaat. Het biedt een vertrekpunt om aan de slag te gaan met het verder aanpakken van de huisvestingsopgave. Ook kunnen de aantallen mee worden genomen in het nieuwe beleidskader en voor urgentieregelingen en woonzorgvisies. Nieuw beleid op basis van de uitkomsten van dit onderzoek wordt idealiter vormgegeven samen met de betrokken organisaties van het onderzoek. Voor het duurzaam aanpakken en beëindigen van dak- en thuisloosheid is namelijk zowel de inzet van de gemeente als ook de inzet van de organisaties nodig.
1
Dit onderzoek is het eerste onderzoek in de regio Alkmaar dat op deze manier dak- en thuislozen in beeld heeft gebracht. Dit onderzoek kan daarom gezien worden als nulmeting. Effecten van nieuw beleid kunnen
2
daardoor zichtbaar worden in een toekomstige nieuwe telling. Dergelijke effecten worden zichtbaar na 3 tot 4 jaar. Separaat aan deze rapportage
3
schrijven we een advies aan de centrumgemeente Alkmaar voor structurele monitoring van inwoners in de ETHOS Light-categorisering,
4
waardoor het optuigen van een gehele nieuwe telling (hoogstwaarschijnlijk) niet nodig zal zijn. Hiervoor worden eerst nog gesprekken gevoerd met diverse betrokken partijen. HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 24
Bijlage 1.
Tabellenboek
Kinderen < 18 jaar direct betrokken per gemeente naar leefsituatie Alkmaar
Bergen
briefadres
Castricum
briefadres
Dijk en Waard
briefadres
Heiloo
briefadres
Uitgeest
briefadres
briefadres
In de openbare ruimte
0
0
0
0
0
0
In de noodopvang
0
0
0
3
0
0
In een opvang voor thuislozen of tijdelijk verblijf
58
0
0
7
2
0
Subtotaal
58
In een instelling
0
0
1
0
0
0
In een niet-conventionele ruimte
0
0
2
0
0
0
Bij familie, vrienden of kennissen
11
3
0
7
0
1
In een woning met dreigende uithuiszetting
0
3
3
8
0
0
Onbekend
0
0
0
0
0
0
Totaal
69
0
0
0
6
0
0
0
6
0
0
10
25
0
0
2
2
0
0
0
1
0
0
1 2 3 4
HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 25
Periode dak- of thuisloosheid naar leefsituatie < 3 maanden
4 – 11 maanden
1 – 2 jaar
> 2 jaar
In de openbare ruimte
2
2
3
8
2
In de noodopvang
1
15
12
19
1
In een opvang voor thuislozen of tijdelijk verblijf
11
33
52
44
1
In een instelling
6
7
7
11
1
In een niet-conventionele ruimte
1
11
6
13
1
Bij familie, vrienden of kennissen
18
27
20
25
3
In een woning met dreigende uithuiszetting
4
3
1
5
Onbekend
1
2
1
Totaal
44
103
126
98
Er is nog een woonplaats
8
Onbekend
1
1 1
10
10
1 2 3 4
HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 26
Inkomen naar leefsituatie
In de openbare ruimte
In de noodopvang
In een opvang voor thuislozen of tijdelijk verblijf
In een instelling
In een nietconventionele ruimte
Bij familie, vrienden of kennissen
In een woning met dreigende uithuiszetting
Bijstandsuitkering
8
22
53
7
10
15
8
Geen inkomen
4
4
3
2
3
9
1
Informeel inkomen
0
1
2
0
3
3
0
Pensioen
0
6
0
0
0
0
1
Uitkering handicap
0
2
1
3
0
1
1
Vast/tijdelijk werk
0
7
37
3
5
32
4
Werkloosheidsuitkering
0
0
7
5
0
0
1
Ziekte- of invaliditeitsuitkering
1
4
6
7
7
9
1
Onbekend
6
1
29
6
5
20
5
Anders
1
1
10
3
2
11
1
1 2 3 4
HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 27
Aanleiding verlies woonzekerheid naar leefsituatie
In de openbare ruimte
In de noodopvang
In een opvang voor thuislozen of tijdelijk verblijf
In een instelling
In een nietconventionele ruimte
Bij familie, vrienden of kennissen
In een woning met dreigende uithuiszetting
Actie van de huisbaas (uithuiszetting)
1
11
15
3
3
9
7
Actie van de huisbaas (renovatie, verkoop)
0
0
1
1
0
2
2
Einde van de huurovereenkomst
0
4
4
2
2
4
0
Ongeschikte/ onbewoonbare woning
1
1
0
2
0
1
3
Relatieproblemen
5
5
23
1
8
21
5
Conflict met familie
5
3
49
6
5
46
3
Conflict met vrienden
1
2
0
1
1
3
0
Psychische problematiek
6
11
14
8
11
23
7
Overlijden
0
2
0
0
0
1
0
Werkloosheid
1
0
1
1
3
0
0
(Intrafamiliaal) Geweld
0
0
3
0
0
0
0
Verslaving
9
13
16
8
8
24
8
Financiële redenen (bv. schulden)
3
7
9
0
5
6
7
Ontslag uit een instelling
1
2
5
7
2
4
0
Immigratie
0
6
3
0
1
1
0
HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 28
1 2 3 4
In de openbare ruimte
In de noodopvang
In een opvang voor thuislozen of tijdelijk verblijf
In een instelling
In een nietconventionele ruimte
Bij familie, vrienden of kennissen
In een woning met dreigende uithuiszetting
Overmacht (bv. brand, overstroming)
0
0
1
0
0
0
0
Vluchteling door oorlog in Oekraïne
0
1
0
0
0
0
0
Onbekend
5
4
13
0
9
5
2
Meerdere redenen
9
16
26
8
13
34
13
Anders
2
2
0
5
1
5
3
1 2 3 4
HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 29
Gezondheid naar leefsituatie
In de openbare ruimte
In de noodopvang
In een opvang voor thuislozen of tijdelijk verblijf
In een instelling
In een nietconventionele ruimte
Bij familie, vrienden of kennissen
In een woning met dreigende uithuiszetting
Langdurige lichamelijke problemen
1
8
11
1
1
5
2
Fysieke beperking
0
1
3
0
0
2
2
(Vermoeden van) verstandelijke beperking
2
4
8
3
0
9
5
(Vermoeden van) psychische/psychiatrisc he problemen
12
17
33
25
16
36
12
(Vermoeden van) verslaving (bv. alcohol, drugs)
10
19
26
9
10
26
8
Geen gezondheidsproblemen
0
11
36
3
4
23
4
Onbekend
5
2
34
0
9
13
2
Meerdere gezondheidsproblemen
9
13
13
6
9
20
9
Anders
0
1
1
0
0
4
0
1 2 3 4
HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 30
Bijlage 2.
Betrokken partijen
Benaderd
Afgemeld
Aangemeld
Geteld
1.
Alkmaarse Raad van Kerken
1.
Alkmaarse Raad van Kerken
1.
Bibliotheek Kennemerwaard
1.
Blijfgroep
2.
Appartementen de Meerparel
2.
Appartementen de Meerparel
2.
Blijf groep
2.
Brijder
3.
Bibliotheek Kennemerwaard
3.
Bungalowpark Jamarco
3.
Brijder
3.
dnoDoen
4.
Blijf groep
4.
Dijk en Waard Sport
4.
Co-operatief zorg
4.
Doorstroompunt
5.
Boom
5.
Esdege Reigersdaal
5.
dnoDoen
5.
Gemeente Alkmaar
6.
Brijder
6.
FlexWonen NH
6.
Exodus
6.
Gemeente Bergen
7.
Bungalowpark Jamarco
7.
HOD
7.
Gemeente Alkmaar
7.
Gemeente Castricum
8.
Co-operatief zorg
8.
Humanitas
8.
Gemeente Bergen
8.
Gemeente Dijk en Waard
9.
De Alkenhorst
9.
Jeugd- en Gezinsbeschermers
9.
Gemeente Castricum
9.
Gemeente Heiloo
10. De Daalder
10. Joy Living
10. Gemeente Dijk en Waard
10. Gemeente Uitgeest
11. De Hoofdtrainer
11. Kop-Zorg
11. Gemeente Heiloo
11. GGD Hollands Noorden
12. De Oever
12. Mare Nostrum Wijkcentrum
12. Gemeente Uitgeest
12. GGZ-NHN
13. De Rietschoot
13. Stichting Het Schermeiland
13. GGD
13. Handhaving
14. Dijk en Waard Sport
14. t Hoorntje
14. GGZ-NHN
14. Inspire
15. dnoDoen
15. Van Alckmaer
15. Inspire Amsterdam
15. Leviaan
16. Eigen Kracht!
16. Wijkcentrum Overdie
16. Leger des Heils
16. Mee & De Wering
17. Embrace the Future
17. Wonen Plus Welzijn
17. Leviaan
17. MET Dijk en Waard
18. Esdege Reigersdaal
18. WonenPlus Alkmaar
18. MEE & De Wering
18. Parnassia
19. Exodus
19. Woonwaard
19. MET Dijk en Waard
19. Politie
20. FIMbeheer
20. Zorg- en Veiligheidshuis
20. Parnassia groep
20. Reclassering
21. FlexWonen NH
21. Pitstop
21. 's HeerenLoo
22. Gemeente Alkmaar
22. Politie
22. Stichting Alkmaar Thuis
23. Gemeente Bergen
23. RCO De Hoofdzaak
23. Stichting Groeimee
HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 31
1 2 3 4
Benaderd
Afgemeld
Aangemeld
Geteld
24. Gemeente Castricum
24. Reakt
24. Stichting Ontmoeting
25. Gemeente Dijk en Waard
25. Reclassering
25. Talland College
26. Gemeente Heiloo
26. ‘s HeerenLoo
26. Zaffier
27. Gemeente Uitgeest
27. Stichting Alkmaar Thuis
28. GGD
28. Stichting de Ontmoeting
29. GGZ-NHN
29. Stichting Groeimee
30. HOD
30. Stichting Welzijn Castricum
31. Humanitas
31. Talland College
32. Inspire Amsterdam
32. Woonvoorziening de Brug
33. Inter-Tempus
33. Zaffier
34. Jeugd- en Gezinsbeschermers 35. JGB Alkmaar/Jeugdreclassering 36. Joy Living 37. Kennemer Duincampings Bakkum 38. Kennemer Duincampings Geversduin 39. KennemerWonen 40. Kop-Zorg
1
41. Kustcamping Egmond aan Zee 42. Leger des Heils
2
43. Levazorg B.V. 44. Leviaan
3
45. LifeGoals Sport-Z 46. Link Jongerenwerk
4
47. Mare Nostrum Wijkcentrum
HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 32
Benaderd
Afgemeld
Aangemeld
Geteld
48. MEE & De Wering 49. MET Dijk en Waard 50. OC Zuid West 51. Oud-Overdie 52. Overdieontmoet 53. Parlan 54. Parnassia groep 55. Pitstop 56. Politie 57. Raad voor Kinderbescherming 58. RCO De Hoofdzaak 59. Reakt 60. Reclassering 61. Recreatiepark de Woudhoeve 62. Residence Koningshof 63. ‘s HeerenLoo 64. St. Binnenstadcentrum
1
65. St. Mare Nostrum 66. Stichting Alkmaar Thuis
2
67. Stichting de Ontmoeting 68. Stichting Groeimee
3
69. Stichting Het Schermeiland 70. Stichting Maria Magdalena
4
71. Stichting Welzijn Bergen
HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 33
Benaderd
Afgemeld
Aangemeld
Geteld
72. Stichting Welzijn Castricum 73. Straatgeluid 74. ‘t Hoorntje 75. Talland College 76. Trefpunt Heiloo 77. Van Alckmaer 78. Vlijthof 79. Wijkcentrum Overdie 80. Wijkwaard 81. WMK Zorg B.V. 82. Wonen Plus Welzijn 83. Wonen Plus Alkmaar 84. Woonstichting Langedijk 85. Woonvoorziening de Brug 86. Woonwaard 87. Zaffier 88. Zorg- en Veiligheidshuis
1 2 3 4
HE/25/0630/tdalk
Aantal dak- en thuisloze inwoners in regio Alkmaar | © bureau HHM 2025 | 34