Bijlage 1. Meerjaren Prognose Grondexploitaties

MEERJAREN PROGNOSE GRONDEXPLOITATIES 2025

Voor grip en controle op uw portefeuille!

Gemeente Alkmaar Maart 2025 Realisatie havengebied Boekelermeer Zuid

2

INHOUDSOPGAVE

SAMENVATTING

Inhoudsopgave Samenvatting Inleiding Economische ontwikkelingen in de MPG

2 2 3 4

1. 2. 3. 4. 5.

5 8 12 14 16

Grondexploitaties Alkmaar Totaalbeeld actieve grondexploitaties Specifieke onderdelen van de actualisaties Programma Maatschappelijk grondbeleid

In een grondexploitatie worden de gemeentelijke kosten voor inzet van mensen en onderzoek, de uitvoering van werken en de aanleg van de openbare ruimte in een plangebied geadministreerd, net als de opbrengsten uit gronduitgifte, subsidies en bijdragen. Het hebben van een grondexploitatie is geen doel op zich, maar een middel om ruimtelijke doelstellingen te verwezenlijken. De MPG wordt voorafgaand aan de jaarrekening aangeboden. Het document geeft inzicht in het resultaat van keuzes die eerder binnen de afzonderlijke projecten zijn gemaakt. Deze MPG geeft de stand van zaken weer per 1 januari 2025. Dit betekent dat deze aansluit bij de actualisatie van de grondexploitaties voor de Jaarrekening 2024.

BIJLAGEN - GEHEIM A. Actieve grondexploitaties B. Voorziening voor afgesloten grondexploitaties C. Facilitaire grondexploitaties D. Bijdrage bovenwijkse/gebiedsoverstijgende voorzieningen E. Projectbladen actieve grondexploitaties

De resultaats- en risicoverwachtingen van de actieve (gemeentelijke) grondexploitaties zijn gewijzigd in vergelijking met de MPG 2024. De wijziging komt voort uit het project Boekelermeer Zuid. Het verwachte totaalresultaat van de lopende grondexploitaties is gewijzigd van € 7,2 miljoen voordelig (MPG 2024) naar € 13,0 miljoen voordelig (MPG 2025).

BIJLAGE - OPENBAAR Algemene Toelichting op kaders en begrippen

GERAAMD RESULTAAT Op eindwaarde MPG 2024 MPG 2025 verschil Totaal resultaat grondexploitaties 7.245.000 12.982.000 5.737.000

Geheimhouding bijlagen De geheime bijlagen bij deze MPG bevatten vertrouwelijke informatie over de afzonderlijke grondexploitaties zoals (ruimte in) grondprijzen, ramingen van aan te besteden diensten of werken en niet in de laatste plaats de risico’s. Openbaarmaking van deze bijlagen of het beschikbaar stellen daarvan aan derden kan mogelijk de onderhandelingspositie van de gemeente schaden. Daarom wordt de geheimhouding opgelegd met betrekking tot deze bijlagen. Openbare bijlage De hoofdtekst van de MPG is beknopt van opzet en gaat specifiek in op de Alkmaarse situatie. In de openbare bijlage vindt u een algemene toelichting op diverse onderdelen van de grondexploitaties en een verklarende begrippenlijst. Zo kan de aandacht uitgaan naar de belangrijke informatie maar blijft de MPG ook toegankelijk voor de lezer die niet zo vertrouwd is met het thema grondexploitaties.

Eind 2024 valt niets van dit geraamde positieve resultaat vrij. Er worden geen grondexploitaties (met winst) afgesloten en op basis van nieuwe verslagleggingsregels hoeft in Boekelermeer geen tussentijdse winst meer genomen te worden omdat de looptijd nog langer is dan 10 jaar. Dit jaarresultaat is nadrukkelijk exclusief de eventuele vennootschapsbelasting en een bijdrage aan bovenwijkse/gebiedsoverstijgende voorzieningen; eventuele financiële gevolgen daarvan worden niet verantwoord binnen de grondexploitaties zelf maar bij besluitvorming over de jaarrekening en/of begroting. Het bruto risico van de actieve grondexploitaties is afgenomen van € 7,5 miljoen (MPG 2024) naar € 1,2 miljoen (MPG 2025). De ingeschatte risico’s hebben voornamelijk te maken met de grondvoorraad en de uitgifte daarvan in de bedrijfslocatie Boekelermeer.

3

INLEIDING Voor u ligt de Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) 2025 van de gemeente Alkmaar. Met de MPG informeert het college de raad financieel én inhoudelijk over de grondexploitaties. Waarom een meerjaren prognose grondexploitaties? Gedurende het jaar wordt de gemeenteraad op verschillende manieren geïnformeerd over de (financiële) voortgang van grondexploitaties. De begroting en jaarrekening zijn verplicht. Het beleid en de kaderstelling van de raad worden (kort) beschreven in de paragraaf grondbeleid in de begroting. In de jaarstukken wordt opgenomen wat (concreet) gerealiseerd is van de doelstellingen in het afgelopen jaar zodat de raad haar controlerende taak kan uitvoeren. Om de (individuele) grondexploitaties goed te kunnen volgen en, indien gewenst, bij te sturen bestaan er meerdere P&C-producten die bruikbaar zijn. Iedere gemeente bepaalt zelf welke P&C-producten zij toepast. Naast de 1e en 2e bestuursrapportage (BURAP) waarin de resultaten van het lopende begrotingjaar worden behandeld is vooral een meerjaren prognose grondexploitaties (MPG) interessant voor de raad. Deze (meerjarige) vooruitblik biedt de mogelijkheid om relatief diep in te gaan op de oorzaak van wijzigingen en de geconstateerde risico’s.

Woningbouw Jaagpad Oost

In de kern gaat het bij de sturing op het grondbeleid om de programmering (inhoud van de grondexploitatielocaties), planning (looptijd en voortgang), prijzen (verkoopprijs van kavels), plankosten (kosten om een locatie te ontwikkelen), parameters (van rente, inflatie, organisatie en overhead) en prognose (van het verwachte financiële resultaat en het bijhorende risicoprofiel). De MPG heeft daarmee de volgende doelstellingen: 1. Een MPG levert inzicht en overzicht. In de MPG worden alle grondexploitaties op dezelfde wijze inzichtelijk gemaakt, waardoor de raad haar controlerende rol kan uitvoeren. 2. Een MPG kan zorgen voor efficiëntie in besluitvorming, doordat op één moment alle exploitaties kunnen worden geactualiseerd en vastgesteld. 3. Een MPG is een sturingsinstrument. Op basis van de optelling van de projecten, zowel programmatisch als financieel, kunnen keuzes worden gemaakt over prioriteiten om beter aan te sluiten op beleidsdoelstellingen en financiële mogelijkheden. Kengetal grondexploitatie De raad kan (daarnaast) ook gebruik maken van het kengetal voor grondexploitatie dat is opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Dit kengetal geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten.

In het algemeen geldt: hoe lager dit percentage hoe lager het risicoprofiel met betrekking tot het terugverdienen van de investeringen in de grondexploitaties. Als grond bijvoorbeeld tegen de prijs van landbouwgrond is aangekocht, loopt een gemeente relatief gering risico. Voor de jaarrekening 2024 is het kengetal grondexploitatie vooralsnog berekend op 4,9%. In de jaarrekeningen 2022 en 2023 was dat respectievelijk 3,9% en 4,8%. Het begrijpen van de trend van dit kengetal in combinatie met het vergelijken van het kengetal met vergelijkbare gemeenten is essentieel. Het Alkmaarse kengetal is in dat opzicht bijzonder goed. Het lage percentage geeft aan dat de voorraadpositie gronden laag is in relatie tot de totale exploitatie. De voorraad grond bedraagt eind 2024 circa € 25,1 miljoen. Op een totale baat in de exploitatie van € 512,3 miljoen geeft dat de uitkomst van 4,9%. De ontwikkeling van dit kengetal in de komende jaren is afhankelijk van de investeringen in grondposities in relatie tot de totale begroting. Volgens de begroting 2025 ligt dit kengetal in de jaren 2025-2028 tussen de 4,5% en 5,0%.

4

Economische ontwikkelingen in de MPG Woningmarkt - Alkmaar heeft in 2025 drie actieve grondexploitaties, waarvan één woningbouwlocatie: Jaagpad Oost. De woningbouw in Jaagpad Oost gebeurt door en voor rekening en risico van de ontwikkelaar. De huidige en toekomstige economische situatie op de Woningmarkt heeft daarom geen invloed op onze huidige grondexploitaties.

De voorzichtigheid van de gebruikers lijkt aan te houden nu verschillende sectoren voor uitdagingen blijven staan in het huidige economische klimaat, Waarin sprake is van een stabilisering van de consumentenbestedingen. Naast vraag en aanbod zijn er op de logistieke markt andere factoren die meewegen in de prijs- ontwikkeling: denk aan politieke maatregelen tegen ‘verdozing’, hoge bouwkosten en de landelijke beperkte capaciteit van het elektriciteitsnetwerk. Deze factoren leiden tot schaarste en stuwen de huurprijzen omhoog. De verwachting is dat de schaarste van logistiek vastgoed voorlopig zal aanhouden. (Bron: Metafoor Outlook grondexploitaties 2025)

Start bouw(impuls) Kanaaldijk 301 Nieuwe bedrijfsvestigingen in Boekelermeer Zuid

Het kabinet stelde in 2019 een bedrag van 1 miljard beschikbaar voor het versnellen van de bouw, het vergroten van het aantal nieuwbouwwoningen in een project of het vergroten van de betaalbaarheid van die woningen voor starters en mensen met een middeninkomen. Aan de gemeente Alkmaar zijn de afgelopen jaren vijf subsidies toegekend: vanuit de Woningbouwimpuls € 6,0 miljoen voor Overstad (2020 tranche 1) en € 2,4 miljoen voor Kantorenpark Viaanse Molen (2021 tranche 3). Eind 2023 is een bedrag van € 11,4 miljoen toegezegd voor Station & Binnenstad en vanuit de Starbouwimpuls € 2,3 miljoen voor Jaagpad fase 1B en € 1,0 miljoen voor Buitenvaart fase 1.

Retail en Kantoren - De retailmarkt in 2024 stond in het teken van tegenstijdige trends, met het aantal bezoekers terug op pre-covid niveau terwijl het aantal winkelpanden verder daalt. Ondanks de uitdagingen voor het consumentenvertrouwen op de korte termijn, wordt verwacht dat dalende rentetarieven zowel de bestedingen zullen stimuleren als het sentiment van investeerders zullen verbeteren. In de kantorenmarkt leidt de huidige vraag naar kantoorruimte tot een stabiele ontwikkeling van aanbod en leegstand, terwijl de huurprijzen stijgen. (Bron: Metafoor Outlook grondexploitaties 2025)

Bedrijfsruimte en Logistiek – De markt van bedrijfsruimte en logistiek blijft krap en de mismatch tussen vraag en aanbod houdt aan. De vraag naar dit type vastgoed concentreert zich op toplocaties. De logistieke vastgoedmarkt heeft in 2024 in mindere mate een (licht) oplopende leegstand gekend.

De enige grondexploitatie in Alkmaar die nog bouwkavels te koop had voor onder andere recreatieve, maatschappelijke en dienstverlenende functies was Olympiapark. In dit project zijn koopovereenkomsten gesloten voor de laatste drie bouwkavels.

5

1. GRONDEXPLOITATIES ALKMAAR

Facilitaire grondexploitaties

Actieve grondexploitaties

Daar waar de gemeente niet zelf ontwikkelt, maar het particulieren mogelijk maakt grond te exploiteren, is sprake van een facilitaire grondexploitatie. Deze zijn als aparte categorie in de administratie opgenomen.

Daar waar de gemeente zelf eigenaar van de grond is, deze bouwrijp maakt en vervolgens bouwrijpe kavels verkoopt, is sprake van een actieve grondexploitatie. De grondexploitaties van Sperwerstraat en Vroonermeer Noord werden vorig jaar afgesloten. De gemeente Alkmaar kent nu nog drie grondexploitaties die in uitvoering zijn. Deze vallen onder de categorie ‘Bouwgrond in Exploitatie’ (BIE). Het betreft twee projecten in de utiliteitsbouw en één in de woningbouw: ▪ Utiliteitsbouw: Boekelermeer en Olympiapark. ▪ Woningbouw: Jaagpad Oost. De betreffende programma’s worden gerealiseerd in de periode tot 2027. Alleen voor Boekelermeer geldt een langere planperiode omdat de uitgifte van de bedrijfskavels is voorzien tot 2036. Nieuwe ambities, zoals bijvoorbeeld de transformatie van het Alkmaars Kanaal en de stationsgebieden, zullen leiden tot nieuwe grondexploitaties. Pas zodra de gemeenteraad een besluit heeft genomen over de ruimtelijke ontwikkeling van een kavel of exploitatiegebied, kan (gelijktijdig) een grondexploitatie worden vastgesteld waarin de kosten en opbrengsten vanaf dat moment kunnen worden verantwoord.

De gemeente is op basis van de Omgevingswet verplicht om de kosten van bepaalde ruimtelijke plannen te verhalen bij die partijen die baat hebben bij de ruimtelijke ontwikkeling. In de meeste gevallen verhaalt de gemeente deze kosten middels een privaatrechtelijk spoor. Dit wordt een anterieure overeenkomst genoemd. Daarbij wordt een exploitatiebijdrage berekend voor ambtelijke plankosten. Werkzaamheden die de ontwikkelaar zelf uitvoert (bijvoorbeeld het opstellen van een bestemmingsplan), worden in mindering gebracht. Daarnaast wordt een inschatting gemaakt van de toerekenbare kosten van investeringen in de openbare ruimte, die (mede) veroorzaakt worden door de ontwikkeling en die de ontwikkelaar niet zelf realiseert. Die investeringen worden ook bij de initiatiefnemer in rekening gebracht. Dat geldt ook voor een mogelijke bijdrage die voortvloeit uit de Nota bovenwijkse/gebiedsoverstijgende voorzieningen. De gemeentelijke kosten en opbrengsten worden in deze gevallen verantwoord in een facilitaire grondexploitatie. Omdat het kostenverhaal uitsluitend mag gaan over het verhalen van werkelijk gemaakte of te maken kosten, en bijvoorbeeld niet over het afromen van baat/winst, hebben facilitaire grondexploitaties per definitie een neutraal exploitatieresultaat.

In feite hoort Jaagpad Oost ook tot deze categorie, maar deze grondexploitatie is al opgesteld in 2010 en is toen administratief ondergebracht bij de actieve grondexploitaties. De gemeente heeft hier ook een iets actievere rol door de aankoop van grond (kade) van het Rijksvastgoedbedrijf. Er worden ook afsprakenbrieven gesloten met ontwikkelende partijen. Deze lopen vooruit op het sluiten van een anterieure overeenkomst, omdat de planvorming zich nog in een initiatieffase bevindt en/of vanwege de omvang van de ontwikkeling. In de afsprakenbrieven zijn de intenties en inspanningen van zowel de ontwikkelaars als de gemeente vastgelegd. Verder is bepaald dat de ontwikkelaar een vergoeding betaalt voor de gemeentelijke kosten van deze initiatieffase.

Transformatiegebieden langs het Kanaal – Oudorp & Overdie

6

Op dit moment zijn bijna 30 facilitaire grondexploitaties als zodanig in de administratie verwerkt, waarvan ongeveer de helft voor projecten in het Alkmaars Kanaal. Voor al deze projecten zijn afsprakenbrieven of anterieure overeenkomsten gesloten op basis waarvan de ontwikkelende partijen een exploitatiebijdrage betalen voor onder andere de gemeentelijke plankosten. Anterieure overeenkomsten KANAAL Overstad Kwakelkade Dockside fase 1 Overstad Ringersterrein Overstad Ringersfabriek Viaanse Molen Kanaaldijk 301 Overstad Kwakelkade Dockside fase 2 Overstad Overstaete Fase 3 Oudorp Campinaterrein (Poort v. Oudorp) Oudorp Derco-kavel (De Staalmeester) Oudorp Leko-kavel Viaanse Molen Pendorp Oudorp Dok6 Totaal

woningen 140 280 73 160 45 60 170 300 210 535 232 2.205

gestart/ gereed 140 280 73 160 45 0 0 0 0 0 0 698

m.i.v. MPG 2020 2021 2021 2021 2022 2024 2024 2024 2024 2024 2025

Administratief afgesloten

Naast de anterieure overeenkomsten in de tabel hierboven (Alkmaars Kanaal) en de tabel hiernaast (overig), hebben we ook 5 afsprakenbrieven voor projecten in de initiatieffase in het Alkmaars Kanaal en 1 afsprakenbrief voor een project buiten het Alkmaars Kanaal. Afsprakenbrieven Oudorp Witsenterrein Viaanse Molen Taqa eiland Viaanse Molen James Wattstraat 15-21 Viaanse Molen Ampèrestraat 2-8 Viaanse MolenJames Wattstr 5-7/Voltastr 1 AZ Stadion Totaal

Anterieure overeenkomsten Overig Hollandse Tuin Spieghelstraat Oost Overkrocht 10 De Kooimeer Koelmalaan 310 Stationsweg Cascade Ruysdaelkade 40 Goyer Muiderwaard 430 Picassolaan 201 Het Palet Akerslaan (Kraakmantuinen) Bloemwijk Helderseweg 14 Hertog Aalbrechtweg (Post NL) Kennemerstraatweg 21 Louise Henriettestraat (Highlands) Maas- en Waalstraat Jan Luikenstraat 2 Kennemerstr.wg 10-16 (Koekenbier) Laat 143 (V&D) Totaal

woningen 64 44 5 123 129 87 52 50 145 8 169 34 440 33 95 20 12 28 96 1.634

gestart/ gereed 64 44 5 123 129 87 52 50 145 8 169 34 33 20 12 96 1.071

m.i.v. MPG 2020 2020 2021 2021 2021 2021 2021 2021 2021 2022 2022 2022 2022 2022 2023 2023 2024 2024 2024

Administratief afgesloten

m.i.v. MPG 2022 2023 2025 2025 2025 2025 Woningbouw Picassolaan 201 (Het Palet)

7

Potentiële ontwikkelgronden Potentiële ontwikkelgronden in eigendom van de gemeente, vielen tot 2016 onder de categorie ‘Niet in exploitatie genomen Gronden’ (NIEGG). Het Besluit begroting en verantwoording (BBV) heeft deze categorie in 2016 afgeschaft en stelt dat deze gronden op de balans moeten worden opgenomen onder de ‘materiële vaste activa’ (MVA) als strategische gronden. Voor deze strategische gronden geldt dat: ▪ het toerekenen van rente en kosten niet is toegestaan; ▪ de waardebepaling van deze gronden plaatsvindt op basis van de bestemming van het huidige bestemmingsplan en ‘per datum van de waardebepaling’. Uiterlijk 31 december 2019 moest een toets plaatsvinden op de marktwaarde van de gronden, tegen de geldende bestemming op het moment van de marktwaardetoets. Die toets is gebeurd voor alle vijf voormalige NIEGG’s: Karwei Koedijkerstraat, Huiswaard Overstad, Nollen Achterwegpad, het Nuon-terrein en Stompetoren West. Deze gronden staan nu met een boekwaarde van (maximaal) de getaxeerde marktwaarde in de MVA. Jaarlijks wordt beoordeeld in hoeverre de waarde gestegen of gedaald is en indien nodig wordt een hertaxatie van de locatie uitgevoerd. Op basis hiervan wordt de boekwaarde dan (indien nodig) aangepast. Nieuwe ontwikkelgronden, zoals bijvoorbeeld de TMG-locatie in Oudorp en AZC Picassolaan, worden tegenwoordig direct aan de MVA toegevoegd.

Ook hiervoor geldt dat de boekwaarde jaarlijks wordt getoetst aan de (toekomstige) marktwaarde. Drukkerij TMG Oudorp

Woningbouw Ringersplein Overstad

BBV-regels De commissie BBV (Besluit begroting en verantwoording) legt de afbakening, definiëring en verslaggevingsregels rondom grondexploitaties vast. In de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ die medio 2019 werd uitgegeven zijn notities over grondexploitatie en faciliterend grondbeleid aangevuld en geactualiseerd, maar zijn ook hoofdstukken toegevoegd over het belang van het grondbeleid voor raadsleden en over de paragraaf grondbeleid en de overige paragrafen. De notitie uit 2019 moest worden aangepast vanwege de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Vooruitlopend op de nieuwe notitie grondbeleid, had de commissie BBV de voorwaarden voor warme gronden in 2022 al aangepast. Dat betekent dat gemeenten nu bij aankopen van gronden voor alle toekomstige bestemmingen (en dus niet alleen voor woningbouw), de gronden mogen waarderen tegen toekomstige bestemming. Eind 2023 is de nieuwe notitie verschenen. Alle wijzigingen die te maken hebben met de invoering van de Omgevingswet traden in 2024 in werking. De overige wijzigingen gelden met ingang van 2025, maar mogen al worden toegepast met ingang van de jaarrekening 2024. Dit heeft gevolgen voor de tussentijdse winstneming van de Boekelermeer; dat is niet meer verplicht als de looptijd langer is dan 10 jaar.

8

2. TOTAALBEELD ACTIEVE GRONDEXPLOITATIES Geraamde eindresultaten

Actualisatie Actieve Grondexploitaties Voor ontwikkelingen door de gemeente op eigen gronden wordt doorgaans een grondexploitatie vastgesteld. Bij het opstellen van een grondexploitatie worden alle kosten en opbrengsten met betrekking tot de grond op een rijtje gezet. De bedragen die zijn opgenomen in de grondexploitatie moeten realistisch zijn en indien mogelijk onderbouwd met onderliggende berekeningen en gemaakte afspraken. Als het plan hiervoor (deels) nog niet voldoende is uitgewerkt, wordt gewerkt met normbedragen. In haar Notitie benadrukt de commissie BBV in een stellige uitspraak dat alleen kosten kunnen worden toegerekend aan een grondexploitatie die voorkomen op de zogenaamde kostensoortenlijst zoals opgenomen in Bijlage IV van het Omgevingsbesluit (art. 8.15 van het Omgevingsbesluit).

Geraamde kosten en opbrengsten Voor iedere grondexploitatie wordt een zo goed mogelijke inschatting gemaakt van de kosten en opbrengsten van de gebiedsontwikkeling. De totale optelling van kosten en opbrengsten per jaarschijf leidt tot het boekwaardeverloop van alle grondexploitaties bij elkaar. In onderstaande optelling zijn alleen de drie actieve grondexploitaties (BIE) meegenomen. BOEKWAARDEVERLOOP bedragen x € 1.000

2024 OP EINDWAARDE Boekw. 2025 2026

Kosten Totaal Opbrengsten Totaal BOEKWAARDE/SALDO (tussentijdse) Winstneming BW NA WINSTNEMING

-174.500 -6.700 -4.300 -5.200 -3.600 152.400 9.600 8.300 8.900 7.100 -22.000 2.900 4.000 3.700 3.500 3.000 -25.100 -22.200 -18.200 -14.500 -11.000

2027

2028

NB: Bedragen zijn afgerond waardoor de optelling soms niet lijkt te kloppen.

Uit de actualisatie van de kosten en opbrengsten volgt automatisch een geactualiseerde inschatting van het eindresultaat. Bij de resultaatbepaling volgen we de regels van het BBV. Dit betekent onder andere dat we het voorzichtigheidsen realisatieprincipe hanteren bij het ramen van winsten en verliezen. Het totaal geraamde resultaat van de in exploitatie genomen gronden bedraagt eind 2024 bijna € 13,0 miljoen voordelig (op eindwaarde). TOTAAL GERAAMD RESULTAAT Kosten op Startwaarde Kostenstijging Kosten op Eindwaarde Rentekosten Kosten Totaal op Eindwaarde

-161.190.000 -3.032.000 -164.222.000 -72.122.000 -236.344.000

Opbrengsten op Startwaarde Opbrengstenstijging Opbrengsten op Eindwaarde Rentebaten Opbrengsten Totaal op Eindwaarde

192.610.000 6.857.000 199.467.000 49.859.000 249.326.000

Exploitatieresultaat op Eindwaarde Contante waarde per 1-1-2025

12.982.000 10.236.000

Opvallend aan het geraamde resultaat is dat ca. 30% van de totale kosten bestaat uit rentekosten. Aan de andere kant bestaat 20% van de totale opbrengsten uit rentebaten. Deze rente wordt veroorzaakt door de fasering van kosten en opbrengsten in de grondexploitatie van Boekelermeer wat logisch is gezien de lange looptijd van dit project.

9

Verloop boekwaarde In het overzicht hieronder is het verloop van de boekwaarde van de drie actieve grondexploitaties tot en met 2028 weergegeven. Deze is gebaseerd op de ramingen per jaarschijf en eventuele tussentijdse winstnemingen. Per jaar zijn de kosten en opbrengsten van alle grondexploitaties bij elkaar opgeteld. De som van de lopende projecten laat een huidige negatieve boekwaarde zien van € 22,0 miljoen zonder tussentijdse winstnemingen en € 25,1 miljoen na tussentijdse winstneming. De komende neemt de boekwaarde geleidelijk af omdat in de projecten meer opbrengsten dan kosten verwacht worden. Het verloop van de totale boekwaarde wijzigt na het afsluiten of openen van grondexploitaties.

Boekwaarde (Totaal) na tussentijdse winstneming

Miljoen 0 -5

2024

2025

2026

2028 -11,0

-10

-14,5

-15 -20

2027

-18,2 -25,1

-25

toekomst nog zullen worden goedgemaakt. Vanuit de algemene middelen wordt dan een bedrag in de exploitatie ‘gestort’ om zo de boekwaarde te verlagen. Deze situatie doet zich dit jaar niet voor. Als de omvang van het verwachte tekort nog onzeker is, dan wordt een verliesvoorziening getroffen ten laste van de algemene middelen. De verliesvoorziening wordt ingezet op het moment dat de grondexploitatie met een negatief resultaat wordt afgesloten. Op dit moment kent Alkmaar geen grondexploitaties met een negatief resultaat. Het BBV stelt strikte eisen aan winst- en verliesneming bij grondexploitaties. Een voorzienbaar verlies wordt direct genomen, terwijl winst in principe alleen bij beëindiging van een grondexploitatie mag worden genomen. Het BBV doet echter een stellige uitspraak over de wijze waarop tussentijds winst genomen moet worden. Dit betekent dat wij gehouden zijn aan de “percentage of completion" (poc) methode: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd moet tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. Een positieve of negatieve stand van de boekwaarde speelt geen rol in de poc-methode. In de notitie BBV 2023 zijn twee wijzigingen opgenomen voor het verplicht tussentijds winst nemen in de eigen gemeentelijke grondexploitaties.

De verplichting geldt nu alleen voor grondexploitaties met een resterende looptijd van tien jaar of minder. De commissie BBV doet bovendien een nadrukkelijke aanbeveling om tussentijdse winsten te presenteren in een bestemmingsreserve.

-22,2

-30 NB: In deze grafiek wordt de boekwaarde als negatief getal weergegeven als het saldo van de kosten en opbrengsten negatief is. Dat wil zeggen dat er meer kosten zijn gemaakt dan dat er opbrengsten zijn gerealiseerd.

Winst- en verliesneming Als het verwachte plantekort nagenoeg zeker is, wordt geen voorziening ingesteld maar wordt direct verlies genomen ten laste van de algemene middelen. Dit wordt ook wel verliesneming of afwaardering genoemd. Dit geldt voor complexen met een negatief saldo waarbij het niet aannemelijk is dat deze verliezen in de

Woningbouw Koelmalaan 310

10

Op basis van de fasering en geraamde planresultaten van de huidige actualisatie vallen er dit jaar en volgend jaar geen planresultaten vrij. De grondexploitaties van Olympiapark en Jaagpad worden eind 2025 respectievelijk 2027 afgesloten maar hebben een neutraal geraamd eindresultaat. De grondexploitatie van Boekelermeer wordt pas eind 2036 afgesloten en op basis van de BBV-notitie hoeft geen tussentijdse winst meer te worden genomen zolang de looptijd meer is dan 10 jaar. Vrijval Planresultaten 2024 2025 Totaal jaarresultaat

0

0

Het jaarresultaat is nadrukkelijk exclusief de eventuele vennootschapsbelasting en een bijdrage aan bovenwijkse voorzieningen; eventuele financiële gevolgen daarvan worden niet verantwoord binnen de grondexploitaties zelf maar bij besluitvorming over de jaarrekening en/of begroting. Beide onderwerpen worden hierna kort toegelicht.

Geen grondexploitatie bij normaal vermogensbeheer Er zijn ook situaties waarin de gemeente bij de verkoop van grond of een opstal niet optreedt als ondernemer maar als belegger. De gemeente handelt dan vanuit normaal vermogensbeheer. Er kan sprake zijn van beperkte werkzaamheden door de gemeente, maar zolang die niet zijn te kwalificeren als ondernemersactiviteit treedt de gemeente op als een ‘gewone’ belegger. Voor deze situaties stelt de gemeente geen grondexploitatie op. De verkooptransactie wordt in dat geval administratief verwerkt in de materiële vaste activa (MVA).

Bijdrage bovenwijkse voorzieningen -> gebiedsoverstijgende voorzieningen De Nota bovenwijkse voorzieningen is voor de eerste maal door de raad vastgesteld in januari 2020. In verband met de invoering van de Omgevingswet, is de naam van de nota gewijzigd naar de Nota Gebiedsoverstijgende voorzieningen welke in december 2023 is vastgesteld door de raad. Bij besluit van 9 januari 2024 heeft het college de nota vervolgens aangemerkt als omgevingsprogramma zodat deze kan dienen als basis voor de bijdrage gebiedsoverstijgende voorzieningen die in rekening wordt gebracht via anterieure overeenkomsten met particuliere ontwikkelaars. Op basis van de nota dragen projecten, waarbij nieuw vastgoed wordt ontwikkeld, volgens een eenduidige methode bij aan de financiering van gebiedsoverstijgende voorzieningen (in een bedrag per te ontwikkelen m²). Om alle vastgoedprojecten gelijk te behandelen wordt naast het verhalen van de bijdrage bij derden, ook bijgedragen vanuit gemeentelijke grondexploitaties (eigen grondverkoop). De te ontvangen bijdragen worden in een bestemmingsreserve met bestedingsfunctie gestort. Deze reserve krijgt een specifieke bestedingsfunctie, kan niet voor andere doeleinden worden ingezet en kan gedurende de looptijd van de nota kostenverhaal en afschrijvingsperiode van de investeringen niet worden opgeheven.

In de reserve worden zowel de bijdragen vanuit private initiatiefnemers als vanuit gemeentelijke grondexploitatie-projecten gestort.

Woningbouw De Kooimeer

De storting van de bijdragen vanuit de actieve en facilitaire grondexploitaties wordt jaarlijks gedaan op basis van een expliciet besluit van de gemeenteraad bij de vaststelling van de MPG. De te betalen bijdragen vanuit de actieve

11

grondexploitaties worden berekend naar rato van de gronduitgifte in dat jaar. De bijdrage gebiedsoverstijgende voorzieningen is dan ook niet als aparte kostenpost opgenomen binnen de grondexploitaties zelf, maar wordt als resultaat genomen bij besluitvorming over de jaarrekening en/of begroting voor zover het jaarresultaat dat toelaat. De door de particuliere ontwikkelaars betaalde bijdragen in de facilitaire projecten worden ook aan het einde van het jaar gestort in de bestemmingsreserve. De totaal te betalen bijdrage (van alle actieve grondexploitaties bij elkaar) voor uitgifte in het jaar 2024 bedraagt ca. € 27.000. Het jaarresultaat van de grondexploitaties gezamenlijk biedt voldoende ruimte voor storting in de bestemmingsreserve. Bijdrage gebiedsoverstijgende voorzieningen*

t/m dotatie MPG 2024 MPG 2025

Uit Actieve grondexploitaties Uit Facilitaire grondexploitaties Bijdrage gebiedsoverstijgend Totaal

771.000 1.083.000 1.853.000

* Tot eind 2023: bovenwijkse voorzieningen

TOTAAL

27.000 798.000 147.000 1.230.000 101.000 2.028.000

Vennootschapsbelasting Vanaf 1 januari 2016 zijn lagere overheden, voor zover zij markten betreden en daarmee in concurrentie komen met ondernemingen, belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting (Vpb). De gemeente moet één belastingaangifte doen voor al haar ondernemingsactiviteiten. De belastingplicht geldt in ieder geval voor het onderdeel grondexploitaties. In het BBV is vastgelegd dat de te betalen belasting centraal wordt verantwoord en geen plek krijgt bij grondexploitatieprojecten. Eventuele financiële gevolgen worden dan ook niet verantwoord in deze MPG. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit is bedoeld voor risico’s die (eigenlijk) niet verwacht worden. Voor gebeurtenissen die feitelijk buiten de kaders van de grondexploitatie vallen en zouden leiden tot andere uitgangspunten. Het risicobeeld is per grondexploitatie zeer verschillend, afhankelijk van de fase waarin het project zich bevindt en afhankelijk van de reeds gesloten contracten. Het totale bruto risico op basis van de actieve grondexploitaties is dit jaar geraamd op ruim € 1,2 miljoen. Gelet op het tekort dat niet kan worden opgevangen binnen het resultaat van de grondexploitatie zelf en de kans dat de risico’s zich voordoen moet hiervoor een netto bedrag van € 120.000 worden meegenomen bij de bepaling van het weerstandsvermogen.

TOTAALOVERZICHT FINANCIËLE GEVOLGEN bedragen x € 1.000 resultaat risico’s waarvan kans x CW tekort tekort Totaal 10.240 1.210 1.210 120 Niet alle risico’s treden gelijktijdig op, zodat het niet nodig is om het totale risico af te dekken. Gemeentebreed wordt bepaald hoe groot het weerstandsvermogen moet zijn om alle risico’s tezamen te dekken. Het risico dat de grondexploitaties een tekort opleveren maakt hier onderdeel van uit. De gemeente Alkmaar beschikt niet over een algemene reserve grondbedrijf. Er is dus geen ‘eigen’ buffer voor het opvangen van nadelige exploitatiesaldi en risico’s van grondexploitatiescomplexen.

Woningbouw Stationsweg (Cascade)

12

3. SPECIFIEKE ONDERDELEN VAN DE ACTUALISATIES Gehanteerde parameters Bij iedere actualisatie worden de te hanteren parameters (kostenindexatie, opbrengstindexatie, rente en tijdfasering) tegen het licht gehouden. Bij de actualisatie van de actieve grondexploitaties voor deze MPG zijn de volgende algemene parameters aangehouden: ▪ Opbrengstenstijging: 4,0% (dit was 2,0%) ▪ Kostenstijging: 4,0% (dit was 3,5%) ▪ Rente: 1,0% (dit was 1,0%) De parameters voor de kosten- en opbrengstenstijging zijn gebaseerd op de Outlook Grondexploitaties 2025 van adviesbureau Metafoor.

wel of niet in de boekwaarde waar rente over berekend wordt meeneemt. In de meerjarenbegroting van de grondexploitaties mag met een stabiel rentepercentage gerekend worden, zijnde de omslagrente zoals berekend in het jaar van vaststellen van de grondexploitatie zolang die niet meer dan 0,5% afwijkt van de actueel berekende omslagrente. De werkelijke rente (= de rente die uit de nacalculatie over het te verantwoorden boekjaar blijkt) is voor 2024 definitief bepaald op 1,07%. In de actualisaties voor de jaarrekening 2024 hanteren wij voor alle grondexploitaties een percentage van 1,0%. Dit rentepercentage valt daarmee binnen de maximale afwijking van 0,5% ten opzichte van de werkelijke rente van 1,07%. De omslagrente binnen de gemeente Alkmaar is voor de jaren 2025 bepaald op 1,0%. Hiermee past de grondexploitatierente dus zowel binnen de huidige als de toekomstige BBV-regels. Het BBV maakt voor wat betreft de rente geen onderscheid tussen kort- of langlopende grondexploitaties. Hoewel het niet waarschijnlijk is dat de rente op langere termijn op het huidige lage niveau blijft, is daarom ook voor Boekelermeer gerekend met een rente van 1,0% voor de gehele planperiode.

De Outlook grondexploitaties wordt jaarlijks in december gepubliceerd.

Marktconformiteit Grondprijzen Rente conform BBV-regels In de notitie BBV (2023) wijzigt de commissie BBV de renteregels. Er moet gerekend gaan worden via de omslagrente conform de notitie rente. De notitie rente is ook gelijktijdig vernieuwd. De belangrijkste wijziging uit de notitie Rente betreft een aanpassing in de toerekening van de rentelasten aan de grondexploitaties. Tot en met 2023 was het alleen toegestaan om de werkelijke rente over het vreemd vermogen (naar rato) toe te rekenen aan de grondexploitaties. Dit geldt ook voor de toekomstige rentelasten. Met ingang van boekjaar 2025 (en eventueel 2024) wordt voor grondexploitaties geen onderscheid meer gemaakt in het BBV, waardoor de rentetoerekening plaatsvindt op basis van de reguliere omslagrente. De nieuwe berekening met omslagrente vindt plaats op basis van de brutoboekwaarden (exclusief verliesvoorziening) van de grondexploitaties per 1 januari. Het is aan de gemeente om te bepalen of men tussentijdse winstneming

Het gemeentelijk grondprijsbeleid is vastgesteld in de Nota Grondprijzen die ieder jaar / iedere twee jaar wordt vastgesteld door het college. De Nota 2024/2025 is in september 2024 door het college vastgesteld. De grondprijzen gelden als kader voor de uitgifte van (bouwrijpe) grond. De gemeente Alkmaar voert een functionele grondprijspolitiek. Concreet houdt dit in dat de grondwaarde afhankelijk is van de plek in de stad en de beoogde functie. De grondprijs voor vrijwel alle functies wordt zoveel mogelijk bepaald op een residuele grondslag, waardoor de gemeente een marktconform en actueel grondprijsbeleid heeft. Zo nodig wordt een externe onafhankelijke partij aangesteld om de grondprijzen te bepalen. Een groot voordeel van deze residuele methode is dat de grondprijs transparanter wordt en dat deze de marktwaarde volgt. Alleen voor sociale huursector woningen en voor sociaal culturele en niet commerciële sport functies geldt een vaste prijs.

13

Op het moment dat een terrein wordt uitgegeven op basis van een openbare selectie, zoals bij de commerciële woningen van de Sperwerstraat, is er sowieso sprake van een marktconforme prijs.

Bij de behandeling van de afzonderlijke grondexploitaties wordt aangegeven op welke wijze de grondprijzen van dat betreffende plan tot stand zijn gekomen.

Bouwkavels Olympiapark Woningbouw Sperwerstraat

Planontwikkelingskosten Bij het bepalen van grondprijzen is het wel zaak de kostendekkendheid van het geheel in het oog te houden. Indien deze in het geding komt dan zullen er maatregelen moeten worden genomen om (te grote) verliezen te voorkomen. Dat kan door bezuiniging op het plan, het uitstellen van ontwikkelingen of door grondverkopen. Of door het treffen van een voorziening. Indien al investeringen zijn gedaan moet rekening gehouden worden met oplopende rentelasten. Voor bouwkavels op het bedrijventerrein Boekelermeer geldt een prijsrange, die ruim genoeg geacht wordt om marktontwikkelingen in de nabije toekomst op te vangen. In de huidige markt maken kandidaat kopers zich meer zorgen over de bouwkosten en het stroomprobleem dan over de grondprijs. Eerder gemaakte afspraken en thans lopende onderhandelingen kunnen aanleiding zijn om van de vastgestelde grondprijzen af te wijken. Het moment van een grondaanbieding is in het algemeen bepalend voor de toe te passen prijs.

Hieronder vallen apparaatskosten, projectmanagement, engineering, voorbereiding en toezicht, verzekeringen, taxaties, leges, juridische bijstand, extern advies en onderzoek, promotie en acquisitie, enz. De planontwikkelingskosten (POK) worden berekend als percentage over de civiele uitvoeringskosten. Normaal gesproken is een percentage tussen 20 en 30% voldoende om de planontwikkelingskosten te dekken. Er kunnen echter aanleidingen zijn om een hoger of lager percentage aan te houden, afhankelijk van de specifieke projecteigenschappen. De totale raming van de post Planontwikkeling voor alle drie actieve grondexploitaties samen bedraagt € 20,0 miljoen op eindwaarde. Hiervan is bijna € 13,0 miljoen gerealiseerd. Het gemiddelde percentage is ruim 35% van de uitvoeringskosten.

14

Post Onvoorziene kosten In de Notitie Grondexploitaties van juli 2019 (en 2023) doet de commissie BBV de stellige uitspraak dat alleen kosten kunnen worden toegerekend aan een grondexploitatie die voorkomen in de zogenaamde kostensoortenlijst van de Wro/Ow. De post Onvoorzien staat niet in deze lijst. Met deze algemene post worden de min of meer verwachte meerkosten afgedekt die samenhangen met een nadere uitwerking van plannen (werken van grof naar fijn). Dit terwijl de aanwezige weerstandscapaciteit bedoeld is voor risico’s die niet verwacht worden. In de grondexploitaties is de algemene post onvoorzien dan ook vervangen door een algemene post ‘nadere planuitwerking’ of verwerkt in de kostenposten zelf, door een opslag op de eenheidsprijzen of de totale kosten. Het percentage kan verschillen per kostenpost; niet ieder onderdeel kent immers dezelfde onzekerheden. Het hanteren van verschillende percentages bij verschillende kostenposten of planfasen is verdedigbaar, mits onderbouwd. Vooralsnog gaan we er van uit dat eventuele prijsverhogingen voor de gemeente in aangenomen werk of aanbesteding kunnen worden opgevangen in de huidige ramingen binnen de onvoorziene kosten en/of de parameter kostprijsstijging van 3,5%.

4. PROGRAMMA Om te kunnen beoordelen of de geplande gronduitgiften in de actieve grondexploitaties aansluiten op de marktsituatie is, naast een totaalbeeld van de portefeuille, een analyse noodzakelijk van vraag en aanbod. Woningbouwprogramma in actieve grondexploitaties Slecht één van de drie huidige actieve grondexploitaties betreft een woningbouwproject, namelijk Jaagpad Oost. Dit betreft een grondexploitatie waarbij de woningbouw geheel door en voor rekening van de ontwikkelaar plaats vindt. Er is een Omgevingsvergunning verleend voor fase 1 waarin 411 appartementen worden gerealiseerd. Fase 1A bestaat uit drie gebouwen met 228 woningen waarvan 68 in het sociale segment (koop of huur). Fase 1B bestaat uit één gebouw met 183 koopwoningen waarvan 95 in het betaalbare segment. In juni 2021 is gestart met de bouw, waarbij alleen al voor de fundering en constructie van de twee grote parkeergarages een klein jaar nodig was, waarna de bouw van de vier appartementengebouwen volgen. Oplevering van de woningen in fase 1a is gepland in 2024-2025 en fase 1b in 2027. Eind 2023 is samen met de ontwikkelaar een rijksbijdrage uit de Startbouwimpuls aangevraagd en toegekend. Analyse vraag en aanbod Het risico met betrekking tot de woningmarktontwikkeling is niet meer aanwezig voor gemeentelijke actieve grondexploitaties. De afzet van de woningen c.q. kavels is afgerond.

Bij de facilitaire woningbouwprojecten (door en voor rekening van particuliere ontwikkelaars) is het van belang om de gemeentelijke plankosten in balans te houden met het betalingsritme van de exploitatiebijdragen zodat de kosten niet te veel voor de baten uitgaan.

Realisatie nieuw fietspad westelijke ecozone Boekelermeer Zuid

15

Bedrijventerreinen en overige functies Geplande uitgifte bedrijventerreinen en kantoren Boekelermeer is het enige bedrijventerrein waar de gemeente op dit moment actief bouwkavels verkoopt. De gemeente heeft nog 27 hectare uit te geven en we denken dat in 12 jaar te doen. De fasering gaat dus uit van een gemiddelde gronduitgifte van ruim 2 hectare per jaar. In het project Olympiapark is sprake van een zogenaamd gemengd terrein bestemd voor sport, recreatie en ondersteunde leisurefuncties.

Noordhollands Dagblad 24 juni 2024

Er worden op dit moment geen specifieke kantorenlocaties op de markt gezet door de gemeente Alkmaar.

In Boekelermeer is het risicoprofiel met betrekking tot de gronduitgifte heel anders. De gemeente heeft hier een aanzienlijke hoeveelheid grond in voorraad.

Analyse vraag en aanbod

De bedrijfskavels worden schaars in Boekelermeer, en grote gegadigden kunnen we al geen plek meer bieden. Het recent gebleken probleem op het elektriciteitsnetwerk van Liander dwingt tot nieuwe oplossingen voor de vraag naar energie, maar leidt vooralsnog niet tot een grote terugval in de vraag naar bouwgrond. Gezien de belangstelling vanuit de markt, de twee bouwkavels die in 2025 al zijn geleverd (totaal 1,8 hectare), lijkt de geraamde uitgifte van ruim 2 hectare per jaar realistisch.

In Olympiapark is sprake van gemengde functies zodat per definitie wordt aangesloten bij de vraag vanuit de markt. Bovendien is voor de resterende 3 kavels van in totaal ruim 1,1 hectare inmiddels een koopovereenkomst gesloten; de grondleveringen worden in 2025 verwacht.

Zowel op het niveau van Regio Alkmaar als op niveau van Gemeente Alkmaar wordt onderzoek verricht naar de mogelijkheden om voldoende werklocaties (bedrijventerreinen) te faciliteren. Op Regio Alkmaar niveau vindt het gesprek met Provincie Noord-Holland plaats ten aanzien van de mogelijkheden hiertoe. Uit de confrontatie van vraag en (plan)aanbod volgt dat er in Regio Alkmaar een aanvullende behoefte is aan circa 40 hectare voor de periode tot 2040. Additionele vraag en de invloed van transformatie van bedrijventerreinen naar woonwerkgebieden kan verdere invloed hebben op de omvang van de behoefte.

Noordhollands Dagblad 3 juli 2024

16

5. MAATSCHAPPELIJK GRONDBELEID

Modernisering grondbeleid

In januari 2022 heeft de raad een nieuwe Nota Grondbeleid vastgesteld. Waar in de nota Grondbeleid 2016 het uitgangspunt werd gehanteerd om vooral faciliterend grondbeleid te voeren, is het bij grote ontwikkelingen soms nodig om actief grondbeleid te voeren. In de nieuwe nota Grondbeleid is daarom de vrijheid genomen om de rol van de gemeente te laten afhangen van de situatie, zogenaamd situationeel grondbeleid.

Het grondbeleid is één van de belangrijkste manieren om ruimtelijke en maatschappelijke doelstellingen te realiseren. Zonder grond komt er niets terecht van alle ruimtelijke en maatschappelijke ambities. De voormalige Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) heeft dit ook onderkend en is in de kamerbrieven ‘modernisering grondbeleid’ van juni 2023 en april 2024 gekomen met drie sporen voor verbeteringen in het grondbeleid: 1. Grond sneller beschikbaar en versnellen gebiedsontwikkeling 2. Grond goedkoper en publieke kosten beter dekken 3. Waardestijging grond beter benutten voor publieke doelen

Grondbeleid is een belangrijk instrument om maatschappelijke doelstellingen te realiseren. Zo kunnen we bijvoorbeeld met de herontwikkeling van een leegstaand gebouw verloedering van de omgeving tegengaan en tegelijk invulling geven aan behoeftes die er bestaan op het gebied van wonen, recreatie en economische bedrijvigheid. De twee hoofddoelen van grondbeleid zijn de volgende: 1. Inzicht in de impact van een ontwikkeling; 2. Sturing op het realiseren van de gewenste ontwikkelingen. De nota beschrijft hoe we de ruimtelijke ontwikkelingen gaan aanpakken die met de verwezenlijking van onze maatschappelijke ambities verbonden zijn. We zetten in op een grondbeleid dat de aanleiding om gebieden te ontwikkelen centraal stelt en dat meer aansluit bij de markt- en ontwikkelambities. Ze geeft een afwegingskader om bij ruimtelijke ontwikkelingen te komen tot een passende rolkeuze voor de gemeente. Een integrale benadering van gebiedsontwikkelingen houdt in dat we de sociale, maatschappelijke, fysieke en financiële vraagstukken die bij zo’n ontwikkeling optreden in onderlinge samenhang bekijken. Zo wordt duidelijk waarom een (her)ontwikkeling gewenst of noodzakelijk is en welke maatschappelijke impact we met die ontwikkeling willen realiseren en welk integraal financieel resultaat daarbij hoort.

Op basis daarvan kunnen we daarna de afwegingen maken die nodig zijn om te besluiten over het laten doorgaan van ontwikkeling en over de rol die de gemeente daarin wil nemen. Daarnaast bevat de nota een aanzet tot de actualisering van de wettelijke, financiële en juridische kaders daarbij. Uiteraard sluit de inhoud ervan ook aan bij actueel beleid en regelgeving zoals het BBV, de nieuwe Omgevingswet en de Aanvullingswet grondeigendom.

De drie sporen zijn dus vooral gericht op het minder tijdrovend en duur te maken, al zullen er altijd structurele middelen nodig zijn. De drie sporen zijn uiteindelijk terecht gekomen in het regeerprogramma (Hoofdlijnenakkoord) en er wordt hard gewerkt aan het uitwerken van diverse maatregelen. Zo heeft de huidige Minister voor VRO in een kamerbrief van december 2024 uitgesproken dat zij concreet aan de slag gaat met het uitwerken van een planbatenheffing of vergelijkbaar systeem, waardoor de waardestijging die ontstaat als de functie van grond verandert, gebruikt kan worden voor plannen met een tekort. Ze geeft verder aan dat zij met gemeenten wil afspreken dat zij deze inkomsten inzetten voor bereikbaarheid en het realiseren van betaalbare huur-en koopwoningbouw.