Bijlage 1. Meerjaren prognose grondexploitaties 2024

MEERJAREN PROGNOSE Voor grip en controle GRONDEXPLOITATIES 2024 op uw portefeuille!

Gemeente Alkmaar April 2024

Havenontwikkeling Boekelermeer Zuid

2

INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING In een grondexploitatie worden de gemeentelijke kosten voor inzet van mensen Inhoudsopgave 2 en onderzoek, de uitvoering van werken en de aanleg van de openbare ruimte in Samenvatting 2 een plangebied geadministreerd, net als de opbrengsten uit gronduitgifte, Inleiding 3 subsidies en bijdragen. Het hebben van een grondexploitatie is geen doel op zich, Economische ontwikkelingen in de MPG 4 maar een middel om ruimtelijke doelstellingen te verwezenlijken. 1. Grondexploitaties Alkmaar 5 De MPG wordt voorafgaand aan de jaarrekening aangeboden. Het document 2. Totaalbeeld geactualiseerde grondexploitaties 7 geeft inzicht in het resultaat van keuzes die eerder binnen de afzonderlijke 3. Specifieke onderdelen van de actualisaties 11 projecten zijn gemaakt. Deze MPG geeft de stand van zaken weer per 1 januari 4. Programma 14 2024. Dit betekent dat deze aansluit bij de actualisatie van de grondexploitaties 5. Maatschappelijk grondbeleid 16 voor de Jaarrekening 2023. BIJLAGEN - GEHEIM De resultaats- en risicoverwachtingen van de vijf actieve grondexploitaties zijn A. Grondexploitaties in uitvoering gewijzigd in vergelijking met de MPG 2023. De grootste wijzigingen komen voort B. Uitgenomen bestemmingsplannen uit het project Boekelermeer Zuid. Het verwachte totaalresultaat van de lopende C.

Facilitaire grondexploitaties grondexploitaties is gewijzigd van € 9,1 miljoen voordelig (MPG 2023) D. Bijdrage bovenwijkse/gebiedsoverstijgende voorzieningen naar € 10,7 miljoen voordelig (MPG 2024). E. Projectbladen Grondexploitaties in uitvoering

BIJLAGE - OPENBAAR GERAAMD RESULTAAT Algemene Toelichting op kaders en begrippen Op eindwaarde MPG 2023 MPG 2024 verschil Totaal resultaat grondexploitaties 9.126.000 10.682.000 1.556.000 Geheimhouding bijlagen De geheime bijlagen bij deze MPG bevatten vertrouwelijke informatie over de Eind 2023 valt ruim € 4,0 miljoen van dit geraamde positieve resultaat vrij als afzonderlijke grondexploitaties zoals (ruimte in) grondprijzen, ramingen van aan gevolg van (tussentijdse) winstneming. De verwachting is dat eind 2024 te besteden diensten of werken en niet in de laatste plaats de risico’s. € 350.000 vrij valt, de rest valt vrij in de periode 2025-2036. Openbaarmaking van deze bijlagen of het beschikbaar stellen daarvan aan derden kan mogelijk de onderhandelingspositie van de gemeente schaden. Daarom Dit jaarresultaat is nadrukkelijk exclusief de eventuele vennootschapsbelasting en wordt de geheimhouding opgelegd met betrekking tot deze bijlagen. een bijdrage aan bovenwijkse/gebiedsoverstijgende voorzieningen; eventuele financiële gevolgen daarvan worden niet verantwoord binnen de grond- Openbare bijlage exploitaties zelf maar bij besluitvorming over de jaarrekening en/of begroting. De hoofdtekst van de MPG is beknopt van opzet en gaat specifiek in op de Alkmaarse situatie.

In de openbare bijlage vindt u een algemene toelichting op Het bruto risico van de grondexploitaties is afgenomen van € 8,9 miljoen diverse onderdelen van de grondexploitaties en een verklarende begrippenlijst. (MPG 2023) naar € 7,5 miljoen (MPG 2024). De ingeschatte risico’s hebben Zo kan de aandacht uitgaan naar de belangrijke informatie maar blijft de MPG ook voornamelijk te maken met de grondvoorraad en de uitgifte daarvan in de toegankelijk voor de lezer die niet zo vertrouwd is met het thema bedrijfslocatie Boekelermeer. grondexploitaties.

3

INLEIDING In de kern gaat het bij de sturing op het grondbeleid om de programmering (inhoud van de grondexploitatielocaties), planning (looptijd en voortgang), prijzen Voor u ligt de Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) 2024 van de (verkoopprijs van kavels), plankosten (kosten om een locatie te ontwikkelen), gemeente Alkmaar. Met de MPG informeert het college de raad financieel én parameters (van rente, inflatie, organisatie en overhead) en prognose (van het inhoudelijk over de grondexploitaties. verwachte financiële resultaat en het bijhorende risicoprofiel). Waarom een meerjaren prognose grondexploitaties? De MPG heeft daarmee de volgende doelstellingen: Gedurende het jaar wordt de gemeenteraad op verschillende manieren 1. Een MPG levert inzicht en overzicht. In de MPG worden alle grond- geïnformeerd over de (financiële) voortgang van grondexploitaties. De begroting exploitaties op dezelfde wijze inzichtelijk gemaakt, waardoor de raad haar en jaarrekening zijn verplicht. Het beleid en de kaderstelling van de raad worden controlerende rol kan uitvoeren. (kort) beschreven in de paragraaf grondbeleid in de begroting. In de jaarstukken 2. Een MPG kan zorgen voor efficiëntie in besluitvorming, doordat op één wordt opgenomen wat (concreet) gerealiseerd is van de doelstellingen in het moment alle exploitaties kunnen worden geactualiseerd en vastgesteld.

afgelopen jaar zodat de raad haar controlerende taak kan uitvoeren. 3. Een MPG is een sturingsinstrument. Op basis van de optelling van de projecten, zowel programmatisch als financieel, kunnen keuzes worden Om de (individuele) grondexploitaties goed te kunnen volgen en, indien gewenst, gemaakt over prioriteiten om beter aan te sluiten op bij te sturen bestaan er meerdere P&C-producten die bruikbaar zijn. Iedere beleidsdoelstellingen en financiële mogelijkheden. gemeente bepaalt zelf welke P&C-producten zij toepast. Naast de 1e en 2e bestuursrapportage (BURAP) waarin de resultaten van het lopende begrotingjaar Kengetal grondexploitatie worden behandeld is vooral een meerjaren prognose grondexploitaties (MPG) De raad kan (daarnaast) ook gebruik maken van het kengetal voor interessant voor de raad. Deze (meerjarige) vooruitblik biedt de mogelijkheid om grondexploitatie dat is opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en relatief diep in te gaan op de oorzaak van wijzigingen en de geconstateerde risicobeheersing. Dit kengetal geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde risico’s. van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. In het algemeen geldt: hoe lager dit percentage hoe lager het risicoprofiel met betrekking tot het terugverdienen van de investeringen in de grondexploitaties.

Als grond bijvoorbeeld tegen de prijs van landbouwgrond is aangekocht, loopt een gemeente relatief gering risico.

Voor de jaarrekening 2023 is het kengetal grondexploitatie vooralsnog berekend op 4,8%. In de jaarrekeningen 2021 en 2022 was dat respectievelijk 3,6% en 3,9%. Het begrijpen van de trend van dit kengetal in combinatie met het vergelijken van het kengetal met vergelijkbare gemeenten is essentieel. Het Alkmaarse kengetal is in dat opzicht bijzonder goed. Het lage percentage geeft aan dat de voorraadpositie gronden laag is in relatie tot de totale exploitatie. De voorraad grond bedraagt eind 2023 circa € 23,3 miljoen. Op een totale baat in de exploitatie van € 484 miljoen geeft dat de uitkomst van 4,8%. De ontwikkeling van dit kengetal in de komende jaren is afhankelijk van de investeringen in grondposities in relatie tot de totale begroting. Volgens de begroting 2024 ligt dit Woningbouw Jaagpad Oost kengetal in de jaren 2024-2027 rond de 4,8%.

4

Economische ontwikkelingen in de MPG zijn er op de logistieke markt andere factoren die meewegen in de prijsontwikkeling: denk aan politieke maatregelen tegen ‘verdozing’, stijgende Woningmarkt - Alkmaar heeft in 2023 vijf (reeds vastgestelde) actieve bouwkosten en de landelijke beperkte capaciteit van het elektriciteitsnetwerk. grondexploitaties, waarvan drie woningbouwlocaties: Jaagpad Oost, Sperwerstraat en Vroonermeer Noord. Nagenoeg alle bouwkavels binnen deze De grondexploitatie Boekelermeer Zuid betreft een bedrijventerrein dat voor alle woongebieden zijn al verkocht aan een ontwikkelaar of eindgebruiker. De (logistieke) sectoren geschikt aanbod biedt. Boekelermeer scoort in de regio grondexploitaties van Sperwerstraat en Vroonermeer zijn eind 2023 afgesloten. positief op de kwantitatieve en kwalitatieve confrontatie van vraag en aanbod De woningbouw in Jaagpad Oost gebeurt door en voor rekening en risico van de vanwege de ligging aan de A9 en beschikbaarheid van kavels voor grootschalige ontwikkelaar. De huidige en toekomstige economische situatie op de bedrijven in hogere milieucategorieën. In 2022 was de krapte op de Woningmarkt heeft daarom geen invloed op deze grondexploitaties. bedrijventerreinenmarkt aanleiding tot vernieuwing van regionale afspraken. Op dit moment wordt gewerkt aan een onderzoek naar uitbreidingslocaties voor bedrijventerreinen in Regio Alkmaar.

Dit onderzoek wordt gedaan door Sweco in samenwerking met de gemeenten in de Regio Alkmaar en de provincie. Het idee van schaarste werkt in de Boekelermeer prijsverhogend maar kwesties als stikstof en elektriciteit dempen dat weer.

Woningbouw Vroonermeer Noord afgerond

Het kabinet stelde in 2019 een bedrag van 1 miljard beschikbaar voor het versnellen van de bouw, het vergroten van het aantal nieuwbouwwoningen in Nieuwe bedrijfsvestigingen in Boekelermeer Zuid een project of het vergroten van de betaalbaarheid van die woningen voor starters en mensen met een middeninkomen. Aan de gemeente Alkmaar zijn de Retail en Kantoren - De retailmarkt kampt met hoge kosten voor inkoop, afgelopen jaren vier subsidies toegekend: vanuit de Woningbouwimpuls € 6,0 personeel en energie. Ondanks deze hoge kosten en teruglopende miljoen voor Overstad (2020 tranche 1) en € 2,4 miljoen voor Kantorenpark consumentenbestedingen blijkt de retailmarkt robuust. Op de kantorenmarkt Viaanse Molen (2021 tranche 3). En eind 2023 vanuit de Starbouwimpuls € 2,3 concentreert de vraag zich met name rondom hoogwaardige en duurzame miljoen voor Jaagpad fase 1B en € 1,0 miljoen voor Buitenvaart fase 1. gebouwen op toplocaties. Er is terughoudendheid bij beleggers. (Bron: Metafoor Outlook grondexploitaties 2024) Bedrijfsruimte en Logistiek – De bedrijfsruimtemarkt en de logistieke vastgoedmarkt heeft zich het vorige jaar gekenmerkt door een afnemend De enige grondexploitatie in Alkmaar die nog bouwkavels te koop had voor onder investeringsvolume vanwege de ongunstige marktomstandigheden.

Als gevolg andere recreatieve, maatschappelijke en dienstverlenende functies was van afnemend consumentenvertrouwen en de hoge financieringskosten is er Olympiapark. Maar ook in dit project zijn koopovereenkomsten gesloten voor de terughoudendheid bij retailers en investeerders. Naast vraag en aanbod laatste drie bouwkavels.

5

1. GRONDEXPLOITATIES ALKMAAR Facilitaire grondexploitaties

Actieve grondexploitaties Daar waar de gemeente niet zelf ontwikkelt, maar het particulieren mogelijk maakt grond te exploiteren, is sprake van een facilitaire grondexploitatie. De grondexploitaties van Sperwerstraat en Vroonermeer Noord worden eind Deze zijn als aparte categorie in de administratie opgenomen. 2023 afgesloten. De gemeente Alkmaar kent daarna nog drie grondexploitaties die in uitvoering zijn. Deze vallen onder de categorie ‘Bouwgrond in Exploitatie’ De gemeente is op basis van de Wet ruimtelijke Ordening (tot eind 2023) en (BIE). Omgevingswet (vanaf 1 januari 2024) verplicht om de kosten van bepaalde ruimtelijke plannen te verhalen bij die partijen die baat hebben bij de ruimtelijke Het betreft twee projecten in de utiliteitsbouw en één in de woningbouw: ontwikkeling. In de meeste gevallen verhaalt de gemeente deze kosten middels ▪ Utiliteitsbouw: Boekelermeer en Olympiapark. een privaatrechtelijk spoor. Dit wordt een anterieure overeenkomst genoemd. ▪ Woningbouw: Jaagpad Oost. Daarbij wordt een exploitatiebijdrage berekend voor ambtelijke plankosten. De betreffende programma’s worden gerealiseerd in de periode tot 2027. Alleen Werkzaamheden die de ontwikkelaar zelf uitvoert (bijvoorbeeld het opstellen van voor Boekelermeer geldt een langere planperiode omdat de uitgifte van de een bestemmingsplan), worden in mindering gebracht.

Daarnaast wordt een bedrijfskavels is voorzien tot 2036. inschatting gemaakt van de toerekenbare kosten van investeringen in de openbare ruimte, die (mede) veroorzaakt worden door de ontwikkeling en die de Nieuwe ambities, zoals bijvoorbeeld de transformatie van het Alkmaars Kanaal en ontwikkelaar niet zelf realiseert. Die investeringen worden ook bij de de stationsgebieden, zullen leiden tot nieuwe grondexploitaties. Pas zodra de initiatiefnemer in rekening gebracht. Dat geldt ook voor een mogelijke bijdrage gemeenteraad een besluit heeft genomen over de ruimtelijke ontwikkeling van die voortvloeit uit de Nota bovenwijkse/gebiedsoverstijgende voorzieningen. een kavel of exploitatiegebied, kan (gelijktijdig) een grondexploitatie worden vastgesteld waarin de kosten en opbrengsten vanaf dat moment kunnen worden De gemeentelijke kosten en opbrengsten worden in deze gevallen verantwoord in verantwoord. een facilitaire grondexploitatie. Omdat het kostenverhaal uitsluitend mag gaan over het verhalen van werkelijk gemaakte of te maken kosten, en bijvoorbeeld niet over het afromen van baat/winst, hebben facilitaire grondexploitaties per definitie een neutraal exploitatieresultaat.

Op dit moment zijn 25 facilitaire grondexploitaties als zodanig in de administratie verwerkt, waarvan 11 in het Alkmaars Kanaal (9 anterieure overeenkomsten en 2 afsprakenbrieven). Voor deze projecten zijn afsprakenbrieven of anterieure overeenkomsten gesloten op basis waarvan de ontwikkelende partijen een exploitatiebijdrage betalen voor de gemeentelijke plankosten.

In feite hoort Jaagpad Oost ook tot deze categorie, maar deze grondexploitatie is al opgesteld in 2010 en is toen administratief ondergebracht bij de actieve grondexploitaties. De gemeente heeft hier ook een iets actievere rol door de aankoop van grond (kade) van het Rijksvastgoedbedrijf.

Transformatiegebieden langs het Kanaal – Oudorp & Overdie

6

Potentiële ontwikkelgronden Potentiële ontwikkelgronden in eigendom van de gemeente, vielen tot 2016 onder de categorie ‘Niet in exploitatie genomen Gronden’ (NIEGG).

Het Besluit begroting en verantwoording (BBV) heeft deze categorie in 2016 afgeschaft en stelt dat deze gronden op de balans moeten worden opgenomen onder de ‘materiële vaste activa’ (MVA) als strategische gronden. Voor deze strategische gronden geldt dat: ▪ het toerekenen van rente en kosten niet is toegestaan; ▪ de waardebepaling van deze gronden plaatsvindt op basis van de bestemming van het huidige bestemmingsplan en ‘per datum van de waardebepaling’. Uiterlijk 31 december 2019 moest een toets plaatsvinden op de marktwaarde van de gronden, tegen de geldende bestemming op het moment van de marktwaardetoets. Die toets is gebeurd voor alle vijf voormalige NIEGG’s: Karwei Koedijkerstraat, Huiswaard Overstad, Nollen Achterwegpad, het Nuon-terrein en Nieuwe woningen Ruysdaelkade (De Goyer) Stompetoren West. Deze gronden staan nu met een boekwaarde van (maximaal) BBV-regels de getaxeerde marktwaarde in de MVA. Jaarlijks wordt beoordeeld in hoeverre de waarde gestegen of gedaald is en eenmaal in de 5 jaar wordt een hertaxatie van De commissie BBV (Besluit begroting en verantwoording) legt de afbakening, de locatie uitgevoerd. Op basis hiervan wordt de boekwaarde dan (indien nodig) definiëring en verslaggevingsregels rondom grondexploitaties vast. In de notitie aangepast.

‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ die medio 2019 werd uitgegeven zijn notities over grondexploitatie en faciliterend grondbeleid aangevuld en Nieuwe ontwikkel- geactualiseerd, maar zijn ook hoofdstukken toegevoegd over het belang van het gronden, zoals grondbeleid voor raadsleden en over de paragraaf grondbeleid en de overige bijvoorbeeld de paragrafen. TMG-locatie in Oudorp en AZC Picassolaan, worden De notitie moest worden aangepast vanwege de inwerkingtreding van de tegenwoordig direct aan Omgevingswet. Vooruitlopend op de nieuwe notitie grondbeleid, heeft de de MVA toegevoegd. commissie BBV de voorwaarden voor warme gronden in 2022 al aangepast. Dat Ook hiervoor geldt dat de betekent dat gemeenten nu bij aankopen van gronden voor alle toekomstige boekwaarde jaarlijks bestemmingen (en dus niet alleen voor woningbouw), de gronden mogen wordt getoetst aan de waarderen tegen toekomstige bestemming. (toekomstige) marktwaarde. Eind 2023 is de nieuwe notitie verschenen. Alle wijzigingen die te maken hebben met de invoering van de Omgevingswet treden in 2024 in werking, de overige Drukkerij TMG Oudorp wijzigingen met ingang van 2025. Toepassing hiervan is pas met ingang van de jaarrekening 2024 mogelijk, maar niet verplicht en dus sowieso nog niet verwerkt in de thans voorliggende actualisaties.

7

2. TOTAALBEELD GEACTUALISEERDE GRONDEXPLOITATIES Geraamde eindresultaten Uit de actualisatie van de kosten en opbrengsten volgt automatisch een Actualisatie Grondexploitaties geactualiseerde inschatting van het eindresultaat. Bij de resultaatbepaling volgen Voor ontwikkelingen door de gemeente op eigen gronden wordt doorgaans een we de regels van het BBV. Dit betekent onder andere dat we het voorzichtigheids- grondexploitatie vastgesteld. Bij het opstellen van een grondexploitatie worden en realisatieprincipe hanteren bij het ramen van winsten en verliezen. alle kosten en opbrengsten met betrekking tot de grond op een rijtje gezet. Het totaal geraamde resultaat van de in exploitatie genomen gronden bedraagt De bedragen die zijn opgenomen in de grondexploitatie moeten realistisch zijn en eind 2023 bijna € 10,7 miljoen voordelig (op eindwaarde). indien mogelijk onderbouwd met onderliggende berekeningen en gemaakte afspraken. Als het plan hiervoor (deels) nog niet voldoende is uitgewerkt, wordt TOTAAL GERAAMD RESULTAAT gewerkt met normbedragen. In haar Notitie benadrukt de commissie BBV in een stellige uitspraak dat alleen kosten kunnen worden toegerekend aan een Kosten op Startwaarde -208.754.000 grondexploitatie die voorkomen op de zogenaamde kostensoortenlijst zoals Kostenstijging -3.004.000 opgenomen in Bijlage IV van het Omgevingsbesluit (art.

8.15 van het Kosten op Eindwaarde -211.758.000 Omgevingsbesluit). Rentekosten -96.863.000 Geraamde kosten en opbrengsten Kosten Totaal op Eindwaarde -308.621.000 Voor iedere grondexploitatie wordt een zo goed mogelijke inschatting gemaakt Opbrengsten op Startwaarde 241.102.000 van de kosten en opbrengsten van de gebiedsontwikkeling. De totale cumulatieve kasstroom laat per jaarschijf het totaal aan investeringen en opbrengsten en het Opbrengstenstijging 7.784.000 boekwaardeverloop zien van alle grondexploitaties. In onderstaande optelling zijn Opbrengsten op Eindwaarde 248.886.000 alleen de vijf in exploitatie genomen gronden (BIE) meegenomen. Rentebaten 70.417.000 Opbrengsten Totaal op Eindwaarde 319.303.000 CUMULATIEVE KASSTROOM 2023 OP EINDWAARDE bedragen x € 1.000 Boekw. 2024 2025 2026 2027 Exploitatieresultaat op Eindwaarde 10.682.000 Contante waarde per 1-1-2024 9.238.000 Kosten Totaal -236.300 -10.300 -7.700 -6.400 -6.800 Opbrengsten Totaal 219.500 11.100 6.300 7.800 7.800 BOEKWAARDE -16.900 900 -1.400 1.4000 900 Opvallend aan het geraamde resultaat is dat ruim 30% van de totale kosten (tussentijdse) Winstneming 6.500 bestaat uit rentekosten. Aan de andere kant bestaat ruim 20% van de totale BW NA WINSTNEMING -23.300 -22.500 -23.900 -22.400 -21.500 opbrengsten uit rentebaten.

Deze rente wordt voor bijna 75% veroorzaakt door Boekelermeer wat logisch is gezien de lange looptijd van dit project. NB: Bedragen zijn afgerond waardoor de optelling soms niet lijkt te kloppen.

8

Verloop boekwaarde Als de omvang van het verwachte tekort nog onzeker is, dan wordt een verliesvoorziening getroffen ten laste van de Algemene middelen. De verlies- In het overzicht hieronder is de cumulatieve kasstroom van de verschillende voorziening wordt ingezet op het moment dat de grondexploitatie met een projecten tot en met 2027 weergegeven. Deze is gebaseerd op ramingen van het negatief resultaat wordt afgesloten. Op dit moment kent Alkmaar geen totaal en per jaarschijf en eventuele tussentijdse winstnemingen. Per jaar zijn de grondexploitaties met een negatief resultaat. kosten en opbrengsten van alle grondexploitaties bij elkaar opgeteld. De som van de lopende projecten laat een huidige boekwaarde zien van € 16,9 miljoen zonder Het BBV stelt strikte eisen aan winst- en verliesneming bij grondexploitaties. Een tussentijdse winstnemingen en € 23,3 miljoen na tussentijdse winstneming. voorzienbaar verlies wordt direct genomen, terwijl winst in principe alleen bij De komende jaren is de boekwaarde redelijk stabiel omdat in de resterende beëindiging van een grondexploitatie mag worden genomen. Het BBV doet echter projecten (met name Boekelermeer) ongeveer net zoveel kosten als opbrengsten een stellige uitspraak over de wijze waarop tussentijds winst genomen moet verwacht worden. worden.

Dit betekent dat wij gehouden zijn aan de “percentage of completion" (poc) methode: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd Boekwaarde (Totaal) moet tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst Miljoen worden genomen. Een positieve of negatieve stand van de boekwaarde speelt na tussentijdse winstneming geen rol in de poc-methode. In de nieuwe notitie BBV (2023) zijn twee wijzigingen 30 opgenomen voor het verplicht tussentijds winst nemen in de eigen gemeentelijke 23,3 23,9 grondexploitaties. De verplichting geldt nu alleen voor grondexploitaties met een 25 22,4 resterende looptijd van tien jaar of minder. De commissie BBV doet bovendien 21,5 een nadrukkelijke aanbeveling om tussentijdse winsten te presenteren in een 20 22,5 bestemmingsreserve.

15

10 2023 2024 2025 2026 2027

NB: Het verloop van de totale boekwaarde wijzigt na het afsluiten of openen van grondexploitaties.

Winst- en verliesneming Als het verwachte plantekort nagenoeg zeker is, wordt geen voorziening ingesteld maar wordt direct verlies genomen ten laste van de algemene middelen. Dit wordt ook wel verliesneming of afwaardering genoemd. Dit geldt voor complexen met een negatief saldo waarbij het niet aannemelijk is dat deze verliezen in de toekomst nog zullen worden goedgemaakt. Vanuit de algemene middelen wordt dan een bedrag in de exploitatie ‘gestort’ om zo de boekwaarde te verlagen. Deze situatie doet zich dit jaar niet voor. Nieuwe woningen Koelmalaan 310

9

Op basis van de fasering en geraamde planresultaten van de huidige actualisatie Bijdrage bovenwijkse voorzieningen -> gebiedsoverstijgende voorzieningen vallen dit jaar en volgend jaar de volgende planresultaten vrij: De Nota bovenwijkse voorzieningen is voor de eerste maal door de raad vastgesteld op 23 januari 2020. Deze werd vervolgens jaarlijks door het college Vrijval Planresultaten 2023 2024 geactualiseerd en moest eens in de 4 jaar door de gemeenteraad opnieuw worden vastgesteld. Daarnaast moest de nota worden aangepast aan de nieuwe Totaal 2.800.000 350.000 omgevingswet, onder andere vanwege gewijzigde definities. De naam van de nota Vrijval reserve Vroonermeer* 1.203.000 is daarom gewijzigd naar de Nota Gebiedsoverstijgende voorzieningen en deze is Totaal resultaat gemeente 4.003.000 350.000 op 18 december 2023 vastgesteld door de raad. Bij besluit van 9 januari 2024 heeft het college de nota vervolgens aangemerkt als omgevingsprogramma zodat * De tussentijds genomen winst van Vroonermeer Noord was gestort in een deze kan dienen als basis voor de bijdrage gebiedsoverstijgende voorzieningen bestemmingsreserve welke kan vrijvallen bij het afsluiten van de grondexploitatie. die in rekening wordt gebracht via anterieure overeenkomsten met particuliere ontwikkelaars.

Dit jaarresultaat is nadrukkelijk exclusief de eventuele vennootschapsbelasting en een bijdrage aan bovenwijkse voorzieningen; eventuele financiële gevolgen Op basis van de nota dragen projecten, waarbij nieuw vastgoed wordt daarvan worden niet verantwoord binnen de grondexploitaties zelf maar bij ontwikkeld, volgens een eenduidige methode bij aan de financiering van besluitvorming over de jaarrekening en/of begroting. Beide onderwerpen worden gebiedsoverstijgende voorzieningen (in een bedrag per te ontwikkelen m²). hierna kort toegelicht. Om alle vastgoedprojecten gelijk te behandelen wordt naast het verhalen van de bijdrage bij derden, ook bijgedragen vanuit gemeentelijke grondexploitaties (eigen grondverkoop).

De te ontvangen bijdragen worden in een bestemmingsreserve met bestedingsfunctie gestort. Deze reserve krijgt een specifieke bestedingsfunctie, kan niet voor andere doeleinden worden ingezet en kan gedurende de looptijd van de nota kostenverhaal en afschrijvingsperiode van de investeringen niet worden opgeheven. In de reserve worden zowel de bijdragen vanuit private initiatiefnemers als vanuit gemeentelijke grondexploitatie-projecten gestort.

De storting van de bijdragen vanuit de actieve en facilitaire grondexploitaties wordt jaarlijks gedaan op basis van een expliciet besluit van de gemeenteraad bij de vaststelling van de MPG. De te betalen bijdragen vanuit de actieve grondexploitaties (BIE) worden berekend naar rato van de gronduitgifte in dat jaar. De bijdrage gebiedsoverstijgende voorzieningen is dan ook niet als aparte kostenpost opgenomen binnen de grondexploitaties zelf, maar wordt als resultaat genomen bij besluitvorming over de jaarrekening en/of begroting voor zover het jaarresultaat dat toelaat. De door de particuliere ontwikkelaars betaalde Nieuwe woningen Dockside Kwakelkade bijdragen in de facilitaire projecten worden ook aan het einde van het jaar gestort in de bestemmingsreserve.

10

De totaal te betalen bijdrage (van alle actieve grondexploitaties bij elkaar) voor Vennootschapsbelasting uitgifte in het jaar 2023 bedraagt ca. € 82.000. Het jaarresultaat van de Vanaf 1 januari 2016 zijn lagere overheden, voor zover zij markten betreden en grondexploitaties gezamenlijk biedt voldoende ruimte voor storting in de daarmee in concurrentie komen met ondernemingen, belastingplichtig voor de bestemmingsreserve. vennootschapsbelasting (Vpb). De gemeente moet één belastingaangifte doen voor al haar ondernemingsactiviteiten. De belastingplicht geldt in ieder geval voor Bijdrage t/m dotatie het onderdeel grondexploitaties. gebiedsoverstijgende voorzieningen* MPG 2023 MPG 2024 TOTAAL Uit Gemeentelijke grondexploitaties (BIE) 689.000 82.000 771.000 In het BBV is vastgelegd dat de te betalen belasting centraal wordt verantwoord Uit Facilitaire grondexploitaties 1.063.000 19.000 1.083.000 en geen plek krijgt bij grondexploitatieprojecten. Eventuele financiële gevolgen Bijdrage gebiedsoverstijgend Totaal 1.752.000 101.000 1.853.000 worden dan ook niet verantwoord in deze MPG.

* Tot eind 2023: bovenwijkse voorzieningen Weerstandscapaciteit Daarnaast is in 2022 uit de verkoopopbrengst van de voormalige schoollocatie De weerstandscapaciteit is bedoeld voor risico’s die (eigenlijk) niet verwacht Coornhertkade 105 een bijdrage van € 40.000 toegevoegd aan de reserve worden. Voor gebeurtenissen die feitelijk buiten de kaders van de Bovenwijkse voorzieningen. Dit betreft geen actieve grondexploitatie maar een grondexploitatie vallen en zouden leiden tot andere uitgangspunten. Het risico- verkoop van materiële vaste activa (MVA). De gemeente verkoopt de grond of beeld is per grondexploitatie zeer verschillend, afhankelijk van de fase waarin het opstal namelijk niet als grondbedrijf c.q. ondernemer maar vanuit normaal project zich bevindt en afhankelijk van de reeds gesloten contracten. vermogensbeheer. Er kan sprake zijn van beperkte werkzaamheden door de gemeente, maar zolang die niet zijn te kwalificeren als ondernemersactiviteit Het totale bruto risico op basis van de grondexploitaties (BIE) is dit jaar geraamd treedt de gemeente op als een gewone belegger. Voor deze situaties stelt de op bijna € 7,5 miljoen. Gelet op het tekort dat niet kan worden opgevangen gemeente geen grondexploitatie op.

binnen het resultaat van de grondexploitatie zelf en de kans dat de risico’s zich voordoen moet hiervoor een netto bedrag van € 690.000 worden meegenomen bij de bepaling van het weerstandsvermogen.

TOTAALOVERZICHT FINANCIËLE GEVOLGEN bedragen x € 1.000 resultaat risico’s waarvan kans x CW tekort tekort Totaal 9.240 7.450 6.900 690

Niet alle risico’s treden gelijktijdig op, zodat het niet nodig is om het totale risico af te dekken. Gemeentebreed wordt bepaald hoe groot het weerstandsvermogen moet zijn om alle risico’s tezamen te dekken. Het risico dat de grondexploitaties een tekort opleveren maakt hier onderdeel van uit. De gemeente Alkmaar beschikt niet over een algemene reserve grondbedrijf. Er is dus geen ‘eigen’ Nieuwbouw Stationsweg (Cascade) buffer voor het opvangen van nadelige exploitatiesaldi en risico’s van grondexploitatiescomplexen.

11

3. SPECIFIEKE ONDERDELEN VAN DE ACTUALISATIES “Doordat de economie na de coronacrisis opbloeide, was er een hoge vraag naar bedrijfs- en logistiek vastgoed. In 2023 zien we een afkoeling in deze markt Gehanteerde parameters vanwege de hoge rentestand, hierdoor zijn ook de aanvangsrendementen opgelopen. Op toplocaties stijgt de grondwaarde voor bedrijfs- en logistiek Bij iedere actualisatie worden de te hanteren parameters (kostenindexatie, vastgoed naar verwachting matig vanwege de hoge vraag naar goederen en de opbrengstindexatie, rente en tijdfasering) tegen het licht gehouden. daaruit voortvloeiende vraag naar (logistieke) bedrijfsruimten. Het aanbod loopt Bij de actualisatie van de grondexploitaties voor deze MPG zijn de volgende sterk achter, waardoor op midden- en basisbedrijfslocaties de groei beperkt is en de algemene parameters aangehouden: grondwaarde stabiliseert. Op de middellange termijn verwachten we een ▪ Opbrengstenstijging: 2,0% (dit was 0,5%) verbetering van het investeerderssentiment, wat leidt tot een aantrekking van de ▪ Kostenstijging: 3,5% (dit was 5,0%) markten voor bedrijfs- en logistiek vastgoed.” ▪ Rente: 1,0% (dit was 1,5%)

De parameters voor de kosten- en opbrengstenstijging zijn gebaseerd op de Outlook Grondexploitaties 2024 van adviesbureau Metafoor:

“Na een periode van woningprijsdalingen van medio 2022 tot aan medio 2023 trekt de woningmarkt weer aan. Consumenten zijn gewend aan de hogere hypotheek- rente. Daarnaast zijn en worden lonen gecorrigeerd voor inflatie, wat leidt tot een verhoging van de leencapaciteit. De verwachting is dat de woningprijzen de komende jaren weer gaan stijgen. De bouwkosten zijn in 2023 op jaarbasis licht gestegen, in de loop van 2023 is er een stabilisatie zichtbaar van de materiaal- prijzen. Ook voor 2024 wordt een lichte stijging van de bouwkosten verwacht. Naar verwachting zullen de residuele grondwaarden woningbouw met ingang van 2024 ook weer gaan stijgen.”

Realisatie havengebied Boekelermeer Zuid

Belangrijke kostenposten van grondexploitaties zijn GWW-, VTU- & plankosten. Hoe de toekomst er voor de GWW-sector uit zal zien is deels afhankelijk van de ontwikkeling in energiekosten. De afgesproken loonsverhoging als gevolg van de cao-onderhandelingen zal de loonkosten op korte termijn aanzienlijk doen stijgen. De materiaalkosten zullen verder stabiliseren maar tegelijkertijd hoog blijven. Naar verwachting zullen de GWW-kostenstijgingen op middellange termijn verder stabiliseren, echter op een hoog niveau. Vanwege de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt en de hoge inflatie is de verwachting dat de plankosten en VTU- kosten op korte en (middel) lange termijn zullen toenemen. Per saldo is de verwachting dat de plankosten voor de komende jaren harder zullen stijgen dan het langjarig inflatiegemiddelde.” De Outlook grondexploitaties wordt jaarlijks in december gepubliceerd.

12

Rente conform BBV-regels Marktconformiteit Grondprijzen De Notitie 2019 van de BBV geeft duidelijke(re) regels over de toerekening van Het gemeentelijk grondprijsbeleid is vastgesteld in de Nota Grondprijzen die ieder rente in grondexploitaties. De rente die daadwerkelijk geboekt wordt in het jaar / iedere twee jaar wordt vastgesteld door het college. De Nota 2022/2023 is betreffende boekjaar moet worden berekend op basis van het gewogen in maart 2022 door het college vastgesteld. Een nieuwe Nota is in voorbereiding. gemiddelde rentepercentage van de bestaande leningenportefeuille van de gemeente, naar verhouding vreemd vermogen/totaal vermogen. Dat is voor De grondprijzen gelden als kader voor de uitgifte van (bouwrijpe) grond. De Alkmaar voor 2023 berekend op 1,17%. gemeente Alkmaar voert een functionele grondprijspolitiek. Concreet houdt dit in dat de grondwaarde afhankelijk is van de plek in de stad en de beoogde functie. Ten aanzien van de rekenrente in de meerjarenbegroting kent de BBV een De grondprijs voor vrijwel alle functies wordt zoveel mogelijk bepaald op een coulanceregeling. Om te voorkomen dat de renteparameter in de meerjaren residuele grondslag, waardoor de gemeente een marktconform en actueel prognose van de grondexploitatiebegroting elk jaar fluctueert, is het mogelijk om grondprijsbeleid heeft.

Zo nodig wordt een externe onafhankelijke partij als gemeente te kiezen voor het rekenen met een stabiel rentepercentage in de aangesteld om de grondprijzen te bepalen. Een groot voordeel van deze residuele meerjaren prognose. Dit kan alleen indien de werkelijke rente niet meer afwijkt methode is dat de grondprijs transparanter wordt en dat deze de marktwaarde dan 0,5% boven of onder het initieel vastgestelde rentepercentage. volgt. Alleen voor sociale huursector woningen en voor sociaal culturele en niet commerciële sport functies geldt een vaste prijs. In de nieuwe notitie BBV (2023) wijzigt de commissie BBV de renteregels. Er moet gerekend gaan worden via de omslagrente conform de notitie rente. De notitie Op het moment dat een terrein wordt uitgegeven op basis van een openbare rente is ook gelijktijdig vernieuwd. De nieuwe berekening met omslagrente vindt selectie, zoals bij de commerciële woningen van de Sperwerstraat, is er sowieso plaats op basis van de bruto-boekwaarden (exclusief verliesvoorziening) van de sprake van een marktconforme prijs. grondexploitaties per 1 januari. Het is aan de gemeente om te bepalen of men tussentijdse winstneming wel of niet in de boekwaarde waar rente over berekend wordt meeneemt.

In de meerjarenbegroting van de grondexploitaties mag met een stabiel rentepercentage gerekend worden, zijnde de omslagrente zoals berekend in het jaar van vaststellen van de grondexploitatie zolang die niet meer dan 0,5% afwijkt van de actueel berekende omslagrente.

In de actualisaties voor de jaarrekening 2023 hanteren wij voor alle grondexploitaties een percentage van 1,0%. Dit rentepercentage valt daarmee binnen de maximale afwijking van 0,5% ten opzichte van de werkelijke rente van 1,17%. De omslagrente binnen de gemeente Alkmaar is voor de jaren 2023 en 2024 bepaald op 1,0%. Hiermee past de grondexploitatierente dus zowel binnen de huidige als de toekomstige BBV-regels.

Het BBV maakt voor wat betreft de rente geen onderscheid tussen kort- of langlopende grondexploitaties. Hoewel het niet waarschijnlijk is dat de rente op langere termijn op het huidige lage niveau blijft, is daarom ook voor Boekelermeer gerekend met een rente van 1,0% voor de gehele planperiode. Woningbouw Sperwerstraat afgerond

13

Bij het bepalen van grondprijzen is het wel zaak de kostendekkendheid van het Planontwikkelingskosten geheel in het oog te houden. Indien deze in het geding komt dan zullen er Hieronder vallen apparaatskosten, projectmanagement, engineering, maatregelen moeten worden genomen om (te grote) verliezen te voorkomen. Dat voorbereiding en toezicht, verzekeringen, taxaties, leges, juridische bijstand, kan door bezuiniging op het plan, het uitstellen van ontwikkelingen of door extern advies en onderzoek, promotie en acquisitie, enz. grondverkopen. Of door het treffen van een voorziening. Indien al investeringen De planontwikkelingskosten (POK) worden berekend als percentage over de zijn gedaan moet rekening gehouden worden met oplopende rentelasten. civiele uitvoeringskosten. Normaal gesproken is een percentage tussen 20 en 30% voldoende om de planontwikkelingskosten te dekken. Er kunnen echter Voor bouwkavels op het bedrijventerrein Boekelermeer geldt een prijsrange, die aanleidingen zijn om een hoger of lager percentage aan te houden, afhankelijk ruim genoeg geacht wordt om marktontwikkelingen in de nabije toekomst op te van de specifieke projecteigenschappen. vangen. In de huidige markt maken kandidaat kopers zich meer zorgen over de bouwkosten en het stroomprobleem dan over de grondprijs.

De totale post Planontwikkeling voor alle vijf grondexploitaties in uitvoering (BIE) samen bedraagt € 27,3 miljoen op eindwaarde. Hiervan is € 18,0 miljoen Eerder gemaakte afspraken en thans lopende onderhandelingen kunnen gerealiseerd. Het gemiddelde percentage is ruim 30% van de uitvoeringskosten. aanleiding zijn om van de vastgestelde grondprijzen af te wijken. Het moment van een grondaanbieding is in het algemeen bepalend voor de toe te passen prijs. Bij de behandeling van de afzonderlijke grondexploitaties wordt aangegeven op Post Onvoorziene kosten welke wijze de grondprijzen van dat betreffende plan tot stand zijn gekomen. In de Notitie Grondexploitaties van juli 2019 (en 2023) doet de commissie BBV de stellige uitspraak dat alleen kosten kunnen worden toegerekend aan een grondexploitatie die voorkomen in de zogenaamde kostensoortenlijst van de Wro/Ow. De post Onvoorzien staat niet in deze lijst. Met deze algemene post worden de min of meer verwachte meerkosten afgedekt die samenhangen met een nadere uitwerking van plannen (werken van grof naar fijn). Dit terwijl de aanwezige weerstandscapaciteit bedoeld is voor risico’s die niet verwacht worden. In de grondexploitaties is de algemene post onvoorzien dan ook vervangen door een algemene post ‘nadere planuitwerking’ of verwerkt in de kostenposten zelf, door een opslag op de eenheidsprijzen of de totale kosten.

Het percentage kan verschillen per kostenpost; niet ieder onderdeel kent immers dezelfde onzekerheden. Het hanteren van verschillende percentages bij verschillende kostenposten of planfasen is verdedigbaar, mits onderbouwd.

Vooralsnog gaan we er van uit dat eventuele prijsverhogingen voor de gemeente in aangenomen werk of aanbesteding kunnen worden opgevangen in de huidige ramingen binnen de onvoorziene kosten en/of de parameter kostprijsstijging van Bouwkavels Olympiapark 3,5%.

14

4. PROGRAMMA appartementengebouwen volgen. Oplevering van de woningen in fase 1a is gepland in 2024-2025 en fase 1b in 2026-2027. Eind 2023 is samen met Om te kunnen beoordelen of de grondexploitaties aansluiten op de marktsituatie de ontwikkelaar een rijksbijdrage uit de Startbouwimpuls aangevraagd en is, naast een totaalbeeld van de portefeuille, een analyse noodzakelijk van vraag toegekend. Deze is gebaseerd op een start bouw van fase 1b in Q2 2024. en aanbod. ▪ Sperwerstraat – afsluiten eind 2023: in 2020 is de grond aan Woonwaard geleverd voor de realisatie van 64 huurappartementen. Voor de Woningbouwprogramma in gemeentelijke grondexploitaties ontwikkeling van de 14 commerciële grondgebonden woningen heeft eind 2020 een openbare selectie plaats gevonden. De bouw van de Drie van de vijf actieve grondexploitaties betreffen woningbouwprojecten, woningen is afgerond. waarvan er twee worden afgesloten bij jaarrekening 2023. Voor al deze ▪ Vroonermeer Noord – afsluiten eind 2023: het totale plangebied biedt woningbouwprojecten geldt dat de grond al geheel is overgedragen aan de ruimte voor ruim 730 woningen. Hier is sprake van een bouwclaimmodel ontwikkelaar of eindgebruikers. waarbij de gronden door de ontwikkelaars zijn ingebracht en weer door de gemeente aan hen wordt terug geleverd na het bouwrijp maken. Deze afspraken zijn vastgelegd in een realisatieovereenkomst.

In de periode 2016 – 2023 zijn de kavels voor in totaal 710 woningen geleverd. De laatste uitgifte van de laatste woningbouwkavel vind plaats in 2024, waarvoor de koopovereenkomst al is gesloten maar alleen de notariële levering nog moet plaatsvinden.

Analyse vraag en aanbod Het risico met betrekking tot de woningmarktontwikkeling is niet meer aanwezig voor de gemeentelijke actieve grondexploitaties. De afzet van de woningen c.q. kavels is nagenoeg afgerond.

Bij de facilitaire woningbouwprojecten (door en voor rekening van particuliere Woningbouw De Pauw afgerond ontwikkelaars) is het van belang om de gemeentelijke plankosten in balans te houden met het betalingsritme van de exploitatiebijdragen zodat de kosten niet Uitgifte woningbouwlocaties te veel voor de baten uitgaan. De programma’s en stand van zaken per project: ▪ Jaagpad Oost: dit betreft een grondexploitatie waarbij de woningbouw geheel door en voor rekening van de ontwikkelaar plaats vindt. Er is een Omgevingsvergunning verleend voor fase 1 waarin 411 appartementen worden gerealiseerd. Fase 1A bestaat uit drie gebouwen met 228 woningen waarvan 68 in het sociale segment (koop of huur). Fase 1B bestaat uit één gebouw met 183 koopwoningen waarvan 95 in het betaalbare segment. In juni 2021 is gestart met de bouw, waarbij alleen al voor de fundering en constructie van de twee grote parkeergarages een Noordhollands Dagblad 22 juni 2023 klein jaar nodig was, waarna de bouw van de vier

15

Bedrijventerreinen en overige functies De bedrijfskavels worden schaars in Boekelermeer, en grote gegadigden kunnen we al geen plek meer bieden. Het recent gebleken probleem op het elektriciteitsnetwerk van Liander dwingt tot nieuwe oplossingen voor de vraag Geplande uitgifte bedrijventerreinen en kantoren naar energie, maar leidt vooralsnog niet tot een grote terugval in de vraag naar Boekelermeer is het enige bedrijventerrein waar de gemeente op dit moment bouwgrond. Gezien de belangstelling vanuit de markt, de twee bouwkavels die in actief bouwkavels verkoopt. De gemeente heeft nog 28 hectare uit te geven en 2024 al zijn geleverd (totaal 1,2 hectare) en een koopovereenkomst die al is we denken dat in 13 jaar te doen. De fasering gaat dus uit van een gemiddelde gesloten (totaal 2,1 hectare), lijkt de geraamde uitgifte van bedrijfskavels van gronduitgifte van ruim 2 hectare per jaar. In het project Olympiapark is sprake ruim 2 hectare per jaar realistisch. van een zogenaamd gemengd terrein bestemd voor sport, recreatie en ondersteunde leisurefuncties.

Er worden op dit moment geen specifieke kantorenlocaties op de markt gezet door de gemeente Alkmaar.

Analyse vraag en aanbod In Olympiapark is sprake van gemengde functies zodat per definitie wordt aangesloten bij de vraag vanuit de markt. Bovendien is voor de resterende 3 kavels van in totaal ruim 1,1 hectare inmiddels een koopovereenkomst gesloten; de grondleveringen worden in 2024 verwacht.

Noordhollands Dagblad 8 december 2023 Nieuwe bedrijfsvestigingen in Boekelermeer Zuid

In Boekelermeer is het risicoprofiel met betrekking tot de gronduitgifte heel anders. De gemeente heeft hier een aanzienlijke hoeveelheid grond in voorraad. In opdracht van de Provincie heeft Adviesbureau Stec een analyse gemaakt van de marktvraag voor bedrijventerreinen in de regio. De resultaten zijn gebundeld in het rapport ‘Prognose werklocaties Noord-Holland Noord, Stec Groep’ (datum januari 2021). Volgens Stec biedt Boekelermeer voor alle sectoren geschikt aanbod. Daarnaast is het terrein, vanwege ligging aan A9 en beschikbaarheid van kavels voor grootschalige bedrijven in hogere milieucategorieën, in potentie interessant voor vestigers die zich buiten de MRA oriënteren. Boekelermeer scoort positief op de kwantitatieve en kwalitatieve confrontatie van vraag en aanbod.

16

5. MAATSCHAPPELIJK GRONDBELEID Modernisering grondbeleid

In januari 2022 heeft de raad een nieuwe Nota Grondbeleid vastgesteld. Waar in Het grondbeleid is één van de belangrijkste manieren om ruimtelijke en de nota Grondbeleid 2016 het uitgangspunt werd gehanteerd om vooral maatschappelijke doelstellingen te realiseren. Zonder grond komt er niets terecht faciliterend grondbeleid te voeren, is het bij grote ontwikkelingen soms nodig om van alle ruimtelijke en maatschappelijke ambities. De Minister voor actief grondbeleid te voeren. In de nieuwe nota Grondbeleid is daarom de vrijheid Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) heeft dit ook onderkend en is in genomen om de rol van de gemeente te laten afhangen van de situatie, de kamerbrief ‘modernisering grondbeleid’ van juni 2023 gekomen met drie zogenaamd situationeel grondbeleid. sporen voor verbeteringen in het grondbeleid: 1. Grond sneller beschikbaar en versnellen gebiedsontwikkeling Grondbeleid is een belangrijk instrument om maatschappelijke doelstellingen te 2. Grond goedkoper en publieke kosten beter dekken realiseren. Zo kunnen we bijvoorbeeld met de herontwikkeling van een 3. Waardestijging grond beter benutten voor publieke doelen leegstaand gebouw verloedering van de omgeving tegengaan en tegelijk invulling geven aan behoeftes die er bestaan op het gebied van wonen, recreatie en economische bedrijvigheid. De twee hoofddoelen van grondbeleid zijn de volgende: 1.

Inzicht in de impact van een ontwikkeling; 2. Sturing op het realiseren van de gewenste ontwikkelingen.

De nota beschrijft hoe we de ruimtelijke ontwikkelingen gaan aanpakken die met de verwezenlijking van onze maatschappelijke ambities verbonden zijn. We zetten in op een grondbeleid dat de aanleiding om gebieden te ontwikkelen centraal stelt en dat meer aansluit bij de markt- en ontwikkelambities. Ze geeft een afwegingskader om bij ruimtelijke ontwikkelingen te komen tot een passende rolkeuze voor de gemeente.

Een integrale benadering van gebiedsontwikkelingen houdt in dat we de sociale, maatschappelijke, fysieke en financiële vraagstukken die bij zo’n ontwikkeling optreden in onderlinge samenhang bekijken. Zo wordt duidelijk waarom een (her)ontwikkeling gewenst of noodzakelijk is en welke maatschappelijke De drie sporen zijn dus vooral gericht op het minder tijdrovend en duur te maken, impact we met die ontwikkeling willen realiseren en welk integraal financieel al zullen er altijd structurele middelen nodig zijn. Naast de focus op het tegengaan resultaat daarbij hoort. Op basis daarvan kunnen we daarna de afwegingen van speculatie wil de Minister ook de rol van de overheid benadrukken als maken die nodig zijn om te besluiten over het laten doorgaan van ontwikkeling en mogelijke aanjager van de gebiedsontwikkeling en als stuurder op gewenst over de rol die de gemeente daarin wil nemen. (betaalbaar) programma. De drie sporen worden nu verder uitgewerkt. Daarnaast heeft het kabinet gevraagd om een interdepartementaal Daarnaast bevat de nota een aanzet tot de actualisering van de wettelijke, beleidsonderzoek (IBO) over Woningbouw en Grond. De tussenrapportage is in financiële en juridische kaders daarbij. Uiteraard sluit de inhoud ervan ook aan bij februari 2024 gepubliceerd.

Hierin benoemt de werkgroep een aantal actueel beleid en regelgeving zoals het BBV, de nieuwe Omgevingswet en de oplossingsrichtingen om woningbouw en grondbeleid te verbeteren. Het Aanvullingswet grondeigendom. eindrapport moet voor de zomer 2024 beschikbaar zijn.