Bijlage 1. Maatregelenplan stadslogistiek binnenstad Alkmaar

ADVIESRAPPORT Maatregelplan stadslogistiek binnenstad Alkmaar

Datum:

10 oktober 2025

Click here to enter text.

HASKONING NEDERLAND B.V.

Laan 1914 no.35 3818 EX Amersfoort Netherlands Mobility & Infrastructure Trade register number: 56515154 Click here to enter text.

Behoudens andersluidende afspraken met de Opdrachtgever, mag niets uit dit document worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt of worden gebruikt voor een ander doel dan waarvoor het document is vervaardigd. Haskoning Nederland B.V. aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor dit document, anders dan jegens de Opdrachtgever. Let op: dit document bevat mogelijk persoonsgegevens van medewerkers van Haskoning Nederland B.V. Voordat publicatie plaatsvindt (of anderszins openbaarmaking), dient dit document te worden geanonimiseerd of dient toestemming te worden verkregen om dit document met persoonsgegevens te publiceren. Dit hoeft niet als wet- of regelgeving anonimiseren niet toestaat. 10 oktober 2025

BK3287-101-100-HAS-XX-XXRP-X-0001

ii

Click here to enter text.

Indeling 1

Inleiding

1

2

Overzicht maatregelen

2

2.1

Meer ruimte voetganger

2

2.2

Duidelijk en handhaafbaar

7

2.3

Samenwerking met ondernemers en bewoners

9

3

Planning en budget

11

3.1

Planning maatregelplan

11

3.2

Budget maatregelen

12

4

Standpunten stakeholders

12

4.1

Draagvlak ondernemers en bewoners

12

5

Conclusie

13

Bijlages

10 oktober 2025

15

BK3287-101-100-HAS-XX-XXRP-X-0001

iii

Click here to enter text.

1

Inleiding

Veranderende binnensteden Binnensteden veranderen en het type bezoeker verandert. Waar bezoekers in het verleden naar de stad kwamen om boodschappen te doen, komt een steeds groter deel nu om de stad te ‘beleven’. Men wil een drankje doen op het terras, de historie van de stad leren kennen of van het water genieten. Oftewel: men wil een stad om prettig te kunnen verblijven. Daarnaast is de binnenstad steeds meer een plek om te wonen. Deze transitie speelt zich ook af in Alkmaar. Bezoekers weten de stad steeds beter te vinden. In april 2025 werd bekend dat in geen andere stad in Nederland het aantal dagjesmensen zo snel groeit als in Alkmaar. Nieuwe balans verkeer en verblijfsruimte Tegelijkertijd met de toename van het aantal bezoekers neemt het bevoorradingsverkeer toe. Deze neemt in de krappe binnenstad gebruik van dezelfde ruimte. Daardoor ontstaan knelpunten, met name aan de rad van voetgangersgebieden. Om een gastvrije binnenstad te blijven is een goede, nieuwe balans tussen verkeer en verblijfsruimte noodzakelijk. Alkmaar is zich bewust van de veranderende behoefte van de bezoeker. De mobiliteitsvisie spreekt over de ‘binnenstad als gastvrije huiskamer’. Met mobiliteitsmaatregelen kan de leefbaarheid en gastvrijheid van de binnenstad verbeterd worden.

Maatregelplan Om een gastvrije binnenstad te realiseren, conform de centrumvisie, heeft Gemeente Alkmaar Haskoning gevraagd passende maatregelen voor te stellen om het logistieke verkeer in de binnenstad beter te organiseren. Een inventarisatie van de huidige situatie, een observatieonderzoek op straat, gesprekken met belangenverenigingen en een inloopsessie hebben geleid tot een voorstel van maatregelen die aansluiten op de ambities van de gemeente. Draagvlak De maatregelen zoals in dit voorstel opgenomen worden gedragen door belangenverenigingen Alkmaars Bolwerk, Koninklijke Horeca Nederland, bewonersvereniging Hart van Alkmaar, Platform De Nieuwe Winkelstraat, InRetail, de straatambassadeurs en citymarketingorganisatie Hart van Noord-Holland. Leeswijzer Na deze inleiding lichten we in hoofdstuk 2 de maatregelen toe. In hoofdstuk 3 wordt als eerste opzet voor het uitvoeringsplan het budget en een voorstel voor de planning toegelicht. Hierna vatten we in hoofdstuk 4 samen hoe de stakeholders tegenover de voorstellen staan. We sluiten af met de conclusies.

10 oktober 2025

CLICK TO ENTER "DLSHORTTITLE"

BK3287-101-100-HAS-XX-XXRP-X-0001

1

Click here to enter text.

2

Overzicht maatregelen

Wij stellen 11 concrete maatregelen voor om de binnenstad gastvrijer te maken met minder (overlast van) logistiek verkeer. De maatregelen worden onderverdeeld in drie thema`s: meer ruimte voor de voetganger, duidelijk en handhaafbaar en samenwerking met ondernemers en bewoners. In dit hoofdstuk lichten we de 11 maatregelen toe. Het voorgestelde en door stakeholders gedragen maatregelplan richt zich op maatregelen die een directe relatie hebben met logistiek in het centrum van Alkmaar. Tijdens gesprekken met belangenverenigingen zijn ook een aantal maatregelen genoemd die minder goed 1-op-1 aan logistiek gekoppeld kunnen worden, zoals nachtelijke afsluitingen. Deze maatregelen vormen geen onderdeel van het maatregelplan stadslogistiek, maar zijn wel opgenomen in de samenvatting van de gesprekken met ondernemers en bewoners (hoofdstuk 4). Maatregel 2.1 Meer ruimte voetganger

1. Afschaffen avondvenster logistiek 2. Geen overlast logistiek tijdens kaasmarkt 3. Lengtebeperking in de binnenstad 4. Vaker toepassen voetgangersgebied 5. Winkels open, fietsers lopen

2.2 Duidelijk en handhaafbaar

6. Optimaliseren camerahandhaving 7. Maatwerk met ontheffingen 8. Duidelijke bebording en rijroutes

2.3 Samenwerking met ondernemers

9. Faciliteren pakketkluizen

en bewoners

10. Stimuleren cargobikes en logistieke hubs 11. Communicatie en participatie

Tabel 1: Maatregelplan binnenstad Alkmaar

2.1

Meer ruimte voetganger

De meeste mobiliteitsmaatregelen in de binnenstad zijn gericht op het creëren van een gastvrijere binnenstad met meer ruimte voor de voetganger. We laten in deze paragraaf de 5 maatregelen zien, waarmee deze ruimte voor voetgangers gecreëerd wordt.

1. Afschaffen avondvenster logistiek Wat houdt de maatregel in? ▪ Momenteel gelden venstertijden van 7:00-11:00 uur en 17:00-19.30 uur. ▪ We schaffen net als de meeste andere Nederlandse steden het avondvenster af. Laden en lossen kan straks enkel in de ochtend. ▪ Er blijft ruimte voor (dag)ontheffingen voor specifieke gevallen Verblijven wordt steeds belangrijker voor een florerende binnenstad. Logistiek verkeer aan het eind van de middag en in de avond gaan ten koste van de verblijfskwaliteit en het gastvrijheidsgevoel. Bovendien zorgt het voor overlast en onwenselijke en onveilige situaties. Conform de mobiliteitsvisie wil Alkmaar zeker in de 10 oktober 2025

CLICK TO ENTER "DLSHORTTITLE"

BK3287-101-100-HAS-XX-XXRP-X-0001

2

Click here to enter text.

middagen en avonden een binnenstad van Alkmaar die prettig en veilig voelt. In de ochtenden is de binnenstad wel beschikbaar voor laden en lossen. Omdat er altijd bedrijven en situaties zijn waarvoor leveren in de ochtend niet mogelijk is, is het verstandig om voor specifieke (spoed)situaties door middel van ontheffingen een oplossing te blijven bieden. Alkmaar is niet uniek en harmoniseert met deze maatregel haar toegangsbeleid met andere steden. Dat is een wens van de logistieke sector die om duidelijkheid en uniformiteit vraagt. De meeste steden hebben al geen avondvenster meer. In deze steden blijkt dat enkel leveren in ochtenden goed werkbaar is voor bedrijfsleven. In bijlage D is een grafiek te zien van het huidige aantal vervoersbewegingen op de Langestraat. Het aantal vrachtwagens in het avondvenster is al veel lager dan in de ochtend.

2. Geen overlast logistiek tijdens kaasmarkt Wat houdt de maatregel in? ▪ Momenteel gelden op kaasmarktvrijdagen venstertijden van 7-10 uur. ▪ Deze venstertijden worden voor de kaasmarktvrijdagen ingekort naar 7-9 uur. In gesprekken met belangenverenigingen is herhaaldelijk ingebracht dat de huidige situatie op kaasmarktvrijdag onwenselijk is. Het vele logistieke verkeer tussen 9 en 10 uur (en soms iets na 10-en) in combinatie met de stroom voetgangers naar de kaasmarkt is geen reclame voor de stad, zo is het sentiment. Tellingen tonen aan dat op een normale doordeweekse dag circa 60 voetgangers tussen 9:00-10:00 uur door de Langestraat lopen (Figuur 2). Op de kaasmarktvrijdag zijn dat ongeveer 300 voetgangers. Tussen 9:00-10:00 uur rijden op kaasmarktvrijdagen ongeveer 50 voertuigen door de Langestraat (Figuur 1). Vergelijking aantal voertuigen Langestraat op donderdag 3 april en vrijdag 4 april 2025 (2e kaasmarkt) 60

400 300

40

200

20 0

Vergelijking aantal voetgangers Langestraat op donderdag 3 april en vrijdag 4 april 2025 (2e kaasmarkt)

100 Voertuigen 7:00 - 8:00

Voertuigen 8:00 - 9:00 3-apr

Voertuigen 9:00 - 10:00

4-apr

0

Voetgangers 7:00 - 8:00

Voetgangers 8:00 - 9:00 3-apr

Voetgangers 9:00 - 10:00

4-apr

Figuur 1 en 2: Resultaten observatieonderzoek voertuigen en voetgangers Langestraat

10 oktober 2025

CLICK TO ENTER "DLSHORTTITLE"

BK3287-101-100-HAS-XX-XXRP-X-0001

3

Click here to enter text.

Inperking van venstertijden op vrijdagochtend is in een enquête voorgelegd aan ondernemers en bewoners. Van de 70 respondenten wil 54% inperking van de venstertijden (Figuur 4). Van de voorstanders van inperking van venstertijden kiest 81% voor inperking tot 9 uur, 19% voor 9:30 uur (Figuur 3). Welke inperking heeft uw voorkeur? 18,8

Wilt u de venstertijden op kaasmarktvrijdagen inperken? 45,7

81,3 07.00-09.00u

54,3

Ja, die zie ik liever ingeperkt

07.00-09.30u

Figuur 3 en 4: Resultaten enquête inperking van venstertijden

Om overlast te verminderen adviseren wij om de venstertijden op vrijdagochtend in het kaasmarktseizoen in te perken tot 9:00 uur. Met deze maatregel vermindert Alkmaar de ervaren onwenselijke situatie, die ook tot uiting komt in het observatie-onderzoek Met deze maatregel wordt tegemoetgekomen aan de wensen van belangenverenigingen en van de meerderheid van de respondenten. Inperking tot 9:00 uur is passender dan tot 9:30 uur, omdat de voetgangersstroom al vóór 9:30 uur begint. Conform de wens van de meerderheid van de respondenten stellen wij voor de nieuwe wensen enkel te laten gelden voor kaasmarktvrijdagen, niet voor alle vrijdagen.

3. Lengtebeperking in het kernwinkelgebied Wat houdt de maatregel in? ▪ In het afgesloten kernwinkelgebied gaat een zonaal lengteverbod van 10 meter gelden. Deze geldt al op de Laat/Ridderstraat en wordt uitgebreid naar o.a Ritsevoort, Koorstraat, Langestraat, Waagplein en Huigbrouwerstraat. ▪ Hiermee worden de grootste vrachtwagens geweerd. ▪ Voor specifieke situaties, zoals bouwwerkzaamheden, zijn ontheffingen mogelijk. ▪ Bakwagens (toegestane maximum massa 3.500 tot 12.000kg) zijn zonder aanhanger niet langer dan 10 meter en behouden toegang. In feite worden voertuigen in de stad al flink beperkt op de bovengenoemde straten omdat er een aslastbeperking geldt op de bruggen. Nu komt daar de lengtebeperking bij vanwege schade aan wegen en panden. De lengtebeperking vermindert schades aan panden en straten en vergroot veiligheid en leefbaarheid in het centrum. Het verbod kan (begin 2027) worden toegepast in combinatie met herinrichtingsplannen (bijvoorbeeld Langestraat). Zodoende is er straks in sommige straten (letterlijk) meer ruimte voor vergroening en kwaliteitsverbetering en minder ruimte voor grote vrachtwagens. Ervaring in andere steden laat zien dat logistieke partijen zich kunnen aanpassen op beperkingen in het toegangsbeleid.

We adviseren bewust om de lengtebeperking zonaal in te voeren voor het afgesloten gedeelte van de binnenstad (kernwinkelgebied en bewonersgebied Oudegracht). 10 oktober 2025

CLICK TO ENTER "DLSHORTTITLE"

BK3287-101-100-HAS-XX-XXRP-X-0001

4

Click here to enter text.

Dit zorgt voor meer duidelijk en uniformiteit, een wens van het bedrijfsleven. In de praktijk zou bij een lengtebeperking in enkele straten overigens ook al een groot deel van het huidige afgesloten gebied onbereikbaar worden voor voertuigen langer dan 10 meter. Een alternatief voor een lengtebeperking zou een vrachtwagenverbod zijn. Die maatregel is echter te ingrijpend, omdat ook kleinere vrachtwagens (bakwagens) met zo’n verbod geen toegang meer zouden hebben. Het lengteverbod krijgt echter anticipatietijd en wordt ingevoerd in combinatie met een overgangsperiode van 3 jaar. Zo krijgt de logistiek tijd om te anticiperen op het lengteverbod. Met een ontheffing blijft het mogelijk om nog drie jaar de binnenstad te bereiken. In specifieke gevallen kan een ontheffing voor het lengteverbod aangevraagd worden. Denk bijvoorbeeld aan tijdelijke bouwprojecten.

4. Vaker toepassen voetgangersgebied Wat houdt de maatregel in? ▪ In een aantal straten (o.a. De Mient en Huigbrouwersstraat) wordt op termijn het bord geslotenverklaring (C1) vervangen door bord voetgangersgebied (G7). ▪ Fietsers zijn en blijven welkom in deze straten. Zij zijn door de nieuwe borden en bijbehorende inrichting straks echter wel ‘te gast’ en houden beter rekening met de voetganger.

▪ Het uitgangspunt van de Stedelijke Mobiliteitsvisie is om meer ruimte voor de voetganger te creëren. De huidige situatie in enkele straten met smalle trottoirs en steeds sneller en groter wordende fietsen past niet bij dit uitgangspunt. Straten zoals De Mient en Huigbrouwersstraat hebben al het karakter van een voetgangersgebied. Dat de fietser hier eigenlijk al te gast zouden moeten zijn strookt niet met de gehanteerde geslotenverklaring. Op zichzelf verandert de wijziging van het bord niks aan wie er wel of niet en wanneer in mag. Fietsers (in ieder geval in ochtend en avond) en logistiek verkeer (tijdens venstertijden) blijven toegang houden. De fietser is dus nog steeds welkom, maar wel ‘te gast’. Met het nieuwe bord (in 2027 in te voeren) formaliseren

Figuur 5: Bord geslotenverklaring (C1)

Figuur 6: Bord voetgangersgebied (G7)

we dit uitgangspunt. Bij deze maatregel hoort (op termijn) bij sommige straten ook een (beperkte) herinrichting, zodat de inrichting past bij een voetgangersgebied (gelijkvloers, geen rijbaan, geen (smal) trottoir). Omdat veel straten al veel kenmerken van een voetgangersgebied hebben kan vaak voor een laagdrempelige aanpassing gekozen worden. Bijvoorbeeld door het gebied slechts de basiskenmerken van een voetgangersgebied mee te geven of slechts deels her in te richten (bijvoorbeeld enkel eerste meters gelijkvloers). De planning van de herinrichting kan aansluiten op bestaande herinrichtings- en/of onderhoudsplannen voor deze straten (straten met smalle trottoirs zoals Huigbrouwerstraat, Breedstraat en Schoutenstraat.

10 oktober 2025

CLICK TO ENTER "DLSHORTTITLE"

BK3287-101-100-HAS-XX-XXRP-X-0001

5

Click here to enter text.

5. Winkels open, fietsers lopen Wat houdt de maatregel in? ▪ In een deel van het kernwinkelgebied is fietsen niet toegestaan tussen 11-17 uur. Fietsen zijn hier straks niet toegestaan tussen 11-18 uur. Een goede balans tussen voetganger en fiets is belangrijk, zeker nu fietsen steeds groter en sneller worden. In een aantal straten hebben fietsers momenteel enkel toegang ‘buiten winkeltijden’. Het huidige tijdstip tot wanneer fietsen in deze straten geweerd werden is 17:00 uur. Dit tijdstip was gekoppeld aan het avondvenster (“als een vrachtwagen erin mag, dan de fiets ook”). Tussen 17-18 uur is er nog veel winkelend publiek in het centrum. Als het avondvenster wordt afgeschaft is 18 uur een (winkelsluitingstijd) een logischer tijdstip. Oftewel tot sluitingstijd: “Winkels open, fietsers lopen”. Naast de wijziging van de toegangstijden, wordt bewegwijzering voor de fiets momenteel geoptimaliseerd door de gemeente. Mogelijk wordt op basis hiervan ook duidelijker dat de fiets op meer plekken ‘te gast’ is.

10 oktober 2025

CLICK TO ENTER "DLSHORTTITLE"

BK3287-101-100-HAS-XX-XXRP-X-0001

6

Click here to enter text.

2.2

Duidelijk en handhaafbaar

Strikter toegangsbeleid is niet effectief als het net duidelijk en niet handhaafbaar is. Het is daarom goed dat Alkmaar de optimalisatie van camerahandhaving al in gang gezet heeft. Daarnaast zal een beter, simpeler ontheffingenbeleid en duidelijke, uniforme bebording toegepast worden. We lichten deze maatregelen hieronder nader toe.

6. Optimaliseren camerahandhaving Wat houdt deze maatregel in? ▪ Het aantal camera’s wordt uitgebreid van 13 naar 26 camera’s (=cordon), inclusief camera’s bij uitgangen van het gebied (conform besluit in 2024). ▪ Hiermee wordt naast controle op inrijden, ook controle op uitrijden en op brom- en snorfietsen mogelijk. Ervaring in andere steden leert dat optimaliseren van camerahandhaving essentieel is voor de effectiviteit van andere maatregelen, zoals striktere venstertijden en rechtvaardiger ontheffingenbeleid. Door ook camera’s bij de uitgangen op te hangen, kunnen venstertijden beter gehandhaafd worden. Met deze camera’s kan straks ook gehandhaafd worden op tijdstip van uitrijden van het gebied. Nu wordt enkel nog gehandhaafd op tijdstip inrijden. Bovendien wordt met de verdubbeling van het aantal camera’s een cordon gerealiseerd en is handhaven op scooters ook mogelijk. Betere handhaving is een nadrukkelijke wens van ondernemers en bewoners, zo kwam onder andere naar voren in de inloopsessie en in gesprekken met de belangenverenigingen. Het in 2024 genomen besluit om camerahandhaving uit te breiden sluit aan bij deze wens.

7. Maatwerk met ontheffingen Wat houdt deze maatregel in? ▪ Er zijn 2 typen ontheffingen: jaarontheffingen en incidentele ontheffingen. ▪ Vooral incidentele ontheffingen bieden straks de oplossing voor situaties waarbij inrijden buiten venstertijden noodzakelijk is. ▪ Voor de lengtebeperking is eveneens een incidentele (overgangs-) ontheffing mogelijk. ▪ Hiermee vermindert Alkmaar het aantal onnodige (logistieke) voertuigbewegingen buiten venstertijden.

Als het toegangsbeleid en handhaving strikter worden, worden ontheffingen interessanter. Actualisatie van het ontheffingenbeleid is daarom belangrijk. Bedrijven met een jaarontheffing hoeven nu niet kritisch na te denken of leveringen echt niet in de venstertijden (of met de cargobike) kunnen. Zij hebben in feite ‘carte blanche’. Dat is onwenselijk. Momenteel worden veel jaarontheffingen verleend. De criteria voor zo’n ontheffing zijn vrij ruim en een jaarontheffing in Alkmaar is veel goedkoper dan in andere steden. Strikter omgaan met jaarontheffingen is daarom wenselijk en sluit aan bij de landelijke trend. Ontheffingen moeten verder kostendekkend zijn.

10 oktober 2025

CLICK TO ENTER "DLSHORTTITLE"

BK3287-101-100-HAS-XX-XXRP-X-0001

7

Click here to enter text.

Alkmaar kan maatwerk blijven bieden voor specifieke situaties. Daarmee wordt tegemoetgekomen aan wensen van ondernemers en bewoners. In uitzonderlijke gevallen kan dat een jaarontheffing zijn. Maar meestal zullen voor specifieke (spoed)situaties dagontheffingen een oplossing bieden. Deze dagontheffingen zullen relatief goedkoper worden ten opzichte van jaarontheffingen.

8. Duidelijke bebording en routes Wat houdt deze maatregel in? ▪ De communicatie over rijroutes en bewegwijzering binnen het huidige afgesloten gebied wordt geoptimaliseerd. Bebording in de binnenstad blijkt niet altijd overal even duidelijk. De aanpassing van de venstertijden en de lengtebeperking zal daarom ook op een zo uniform en duidelijk mogelijke manier bebord moeten worden. Dit is niet alleen wenselijk voor de gebruiker, maar ook een voorwaarde om camerahandhaving voor venstertijden goed te kunnen toepassen. In de inloopsessie is gevraagd om de rijroutes aan te passen of te verduidelijken. Genoemd zijn onder andere De Laat, De Laurensstraat, Van de Boschstraat, waar de rijrichtingen niet altijd duidelijk zijn. Aanpassen van de rijroutes zelf valt buiten scope van dit maatregelplan, omdat het niet alleen voor logistiek geldt en omdat het (vaak) om routes buiten het afgesloten gebied gaat. Wel zijn de wensen van de bewoners uit de inloopsessie geadresseerd. Bij de actualisatie van de borden voor de nieuwe maatregelen, onderzoekt gemeente de optimalisatie van de situatie in een aantal straten.

10 oktober 2025

CLICK TO ENTER "DLSHORTTITLE"

BK3287-101-100-HAS-XX-XXRP-X-0001

8

Click here to enter text.

2.3

Samenwerking met ondernemers en bewoners

Het maatregelplan is in een goede samenwerking tussen belangenverenigingen van bewoners en ondernemers tot stand gekomen. Advies is om deze samenwerking voort te zetten. Daarbij onderscheiden we voor de gemeente 5 rollen om stadslogistiek te optimaliseren: reguleren, fysieke inrichting, stimuleren, faciliteren en communiceren. Kerntaak van de gemeente ligt bij regulering en inrichting. De (publiek-)private initiatieven om stadslogistiek op een duurzamere en innovatieve wijze te organiseren komen sneller van de grond als het toegangsbeleid goed gereguleerd is en het gebied minder ingericht is voor groot logistiek verkeer. Als toegangsbeleid voor (zwaar) logistiek verkeer strikter wordt, zullen bedrijven sneller kleinere voertuigen of cargobikes in combinatie met (micro)hubs inzetten. Deze initiatieven zijn vaak een resultante van regulering en inrichtingsplannen. De markt is als eerste aanzet voor deze initiatieven. Gemeente Alkmaar kan initiatieven stimuleren. Bijvoorbeeld door een initiatief aan te jagen of zelf het goede voorbeeld te geven. Daarnaast kan de gemeente een faciliterende rol bij (publiek-)private initiatieven op zich nemen. Denk aan het verbinden van partijen, creëren van ruimte (bijv. voor pilots, parkeerruimte voor cargobikes of laad- en losvoorzieningen aan randen), koppeling met plannen voor laadinfrastructuur van de gemeente of ontheffingsmogelijkheden.

Tot slot kan de gemeente communiceren over initiatieven, bijvoorbeeld via haar eigen mediakanalen. Door plannen voor strikter toegangsbeleid en striktere handhaving wordt duurzamere logistiek interessanter voor bedrijven. Dat merkt gemeente Alkmaar nu al. De meeste energie vanuit het bedrijfsleven zit op pakketkluizen en logistieke buurthubs. Deze initiatieven lichten we er daarom uit.

9. Faciliteren pakketkluizen Wat houdt deze maatregel in? ▪ Gemeente ondersteunt pakketkluizen als ze voertuigbewegingen verminderen en geen afbreuk doen aan de openbare ruimte; inpandige oplossingen hebben voorkeur.

In sommige gevallen kunnen pakketkluizen een bijdrage leveren aan leefbaarheid. Gemeente Alkmaar kan deze ontwikkeling ondersteunen, maar advies is wel om kritisch te zijn op pakketkluizen voor particulieren in de openbare ruimte. De volgende randvoorwaarden bevelen wij aan bij het ondersteunen van de plaatsing van pakketkluizen: 1. Het initiatief voor pakketkluizen ligt bij het bedrijfsleven; 2. Voertuigbewegingen dienen aantoonbaar af te nemen afnemen (pakketten moeten niet met auto opgehaald worden); 3. De plaatsing van pakketkluizen mag niet ten koste gaan van kwaliteit en beeld van de openbare ruimte. Inpandige oplossingen, bijvoorbeeld bij retailers of in parkeergarages, hebben de voorkeur. Enkele bedrijven hebben al interesse getoond in het plaatsen van pakketkluizen. Met deze bedrijven is de gemeente in gesprek over mogelijke locaties.

10. Stimuleren cargobikes en logistieke buurthubs

10 oktober 2025

CLICK TO ENTER "DLSHORTTITLE"

BK3287-101-100-HAS-XX-XXRP-X-0001

9

Click here to enter text.

Wat houdt deze maatregel in? ▪ Overslag aan stadsrand en bezorging met cargobikes of te voet; gemeente onderzoekt ruimte voor hubs en laadplekken. Niet voor alle logistieke segmenten is bezorging met de fiets of te voet een reëel alternatief. Maar bij de kleinere leveringen is het wel een interessant optie, zo blijkt uit gesprekken met vervoerders en op basis van ervaringen van andere steden. Sommige leveringen kunnen met kleine voertuigen naar de rand van de binnenstad worden gebracht. Daarvandaan kunnen ze met een cargobike of te voet (bijvoorbeeld in combinatie met een elektrische bolderwagen) bij de eindontvanger geleverd worden. Andere leveringen zijn meer geschikt om aan de rand van Alkmaar overgeslagen te worden, bijvoorbeeld bij bestaande logistieke partijen. Van daaruit kunnen deze leveringen naar de binnenstad gebracht worden. Dit kan het aantal voertuigbewegingen van zware vrachtwagens verminderen. Regionale vervoerders geven aan dat ook binnenstadondernemers zelf een rol hebben bij de verduurzaming van de stadslogistiek. Door minder eisen te stellen aan het aflevermoment (bijvoorbeeld niet altijd binnen 24 uur) wordt het verzamelen van goederen bij een hub aan de rand van de stad kansrijker. Lokale koplopers hebben zich al ontwikkeld om dit op een goede manier te organiseren. Het bedrijfsleven heeft al interesse getoond in deze nieuwe wijze van bezorging.

Zij geven aan dat strikter toegangsbeleid voor (grote) logistieke voertuigen aanleiding kan zijn om vaker cargobikes in plaats van busjes in te zetten of bezorging te voet te doen. Deze nieuwe concepten kunnen bijdragen aan de leefbaarheid en het verblijfskwaliteit verbeteren. Gemeente Alkmaar is momenteel in gesprek met een aantal bedrijven en onderzoekt wat nodig is om de initiatieven van de grond te krijgen. Denk bijvoorbeeld aan het reserveren van overslagruimte of laad- en losplekken aan de randen van de binnenstad of bij parkeergarages.

11. Communicatie en participatie Wat houdt deze maatregel in? ▪ Gemeente blijft ondernemers en bewoners betrekken en communiceert voortgang via eigen kanalen en belangenverenigingen.

De maatregelen zijn mede tot stand gekomen op basis van gesprekken met ondernemers en bewoners. Veel belanghebbenden zijn al geconsulteerd bij het opstellen van dit maatregelplan. Deels via hun belangenverenigingen, maar ook via de inloopsessie op 19 mei 2025 waarvoor alle inwoners en ondernemers in de binnenstad zijn uitgenodigd. Advies aan gemeente is om ook in het vervolgtraject in gesprek te blijven met ondernemers en bewoners. De voorkeur is om dit mee te nemen in de reguliere overleggen op ambtelijk en bestuurlijk niveau. Gemeente Alkmaar kan via haar eigen kanalen communiceren over initiatieven van koplopers. Daarnaast kan de gemeente communiceren over de maatregelen uit dit voorstel. Deels via eigen kanalen, maar ook door middel van nauwe samenwerking met de belangenverenigingen. Plannen en aangekondigde wijzigingen kunnen door belangenverenigingen (o.a. via nieuwsbrieven en digitale kanalen) worden gedeeld.

10 oktober 2025

CLICK TO ENTER "DLSHORTTITLE"

BK3287-101-100-HAS-XX-XXRP-X-0001

10

Click here to enter text.

3

Planning en budget

De voorbereidende werkzaamheden voor de maatregelen kunnen begin 2026 starten. De meeste maatregelen betreffen regulering van het toegangsbeleid. Gemeente Alkmaar moet hiervoor zelf het initiatief nemen. Voor deze maatregelen geven wij in paragraaf 3.1 een indicatieve planning. Bij de (publiek-)private initiatieven is het lastiger een planning mee te geven. De markt is hierbij aan zet, gemeente Alkmaar heeft een faciliterende rol. Het budget is voor de meeste maatregelen gedekt vanuit bestaande of reeds gereserveerde middelen. In paragraaf 3.2 wordt dit nader toegelicht.

3.1

Planning maatregelplan

We adviseren de volgende mijlpalen te hanteren voor invoering van de maatregelen: • Zomer 2026: nieuwe venstertijden, lengtebeperking en toegangstijden fiets • Zomer 2026: uitbreiden camerahandhaving • Najaar 2026: nieuw ontheffingenbeleid • Vanaf 2027: toepassen voetgangersgebied Door de maatregelen in de zomer van 2026 in te voeren, wordt de positieve energie uit de gesprekken vastgehouden en kan Alkmaar komende zomer al de vruchten plukken van de maatregelen. Dit is ook een nadrukkelijke wens van bewoners en ondernemers. Het tegelijkertijd invoeren van nieuwe venstertijden, de lengtebeperking en aanpassing toegangstijden voor de fiets heeft een aantal voordelen. Het is makkelijker te communiceren, borden hoeven slechts één keer te worden aangepast en gemeente kan gelijktijdig verkeersbesluiten en bebordingsplan opstellen (Q4 2025 en Q1 2026). Tabel 2: Overzicht planning maatregelplan

Maatregel

Indicatie invoermoment

Voorbereiding en communicatie Aftrap maatregelplan Opstellen verkeersbesluiten, bebordingsplan, actualiseren ontheffingenbeleid Afstemmingsoverleggen bewoners en ondernemers Ontheffingshouders informeren over wijzigingen per 2027 Invoering maatregelen Camerahandhaving Nieuwe venstertijden, lengtebeperking en toegangstijden fiets Nieuw ontheffingenbeleid * Toepassen voetgangersgebied i.p.v. geslotenverklaring ** Evaluatie Evaluatie venstertijden, lengtebeperking, toegangstijden fiets Evaluatie ontheffingenbeleid

Februari 2025 Februari – maart 2026 Vanaf maart 2026 December 2026 Mei 2026 Januari 2027 Mei 2027 Vanaf januari 2027 Juni 2027 Januari 2028

* Het gehele jaar 2026 kan worden gezien als een overgangsjaar. Huidige ontheffinghouders houden in dat jaar in principe hun ontheffing. Daarmee biedt gemeente Alkmaar bedrijven voldoende tijd om te anticiperen op de maatregelen. Het nieuwe ontheffingenbeleid kan in mei 2027 ingaan. Actualisatie vindt begin 2026 al plaats, zodat aanpassingen tijdig kunnen worden gecommuniceerd. ** De transitie van de geslotenverklaring naar voetgangersgebied kan worden gerealiseerd vanaf 2027. Planning kan daarbij (deels) afhankelijk van inrichtingsplannen diverse straten. In dat geval zijn de 10 oktober 2025

CLICK TO ENTER "DLSHORTTITLE"

BK3287-101-100-HAS-XX-XXRP-X-0001

11

Click here to enter text.

bestaande herinrichtingsplannen leidend. Gemeente kan er echter ook voor kiezen andersom te redeneren. Dat wil zeggen dat invoering van het voetgangersregime leidend wordt, waarbij herinrichting en bestrating wordt vormgegeven naar dit regime. Bij de initiatieven die uit de markt (binnenstadshub, cargobike, etc) komen is de markt bepalend voor de planning. Het maatregelplan kan begin 2026 worden vastgesteld. De maatregelen worden na 1 jaar samen met ondernemers en bewoners geëvalueerd en waar nodig geoptimaliseerd.

3.2

Budget maatregelen

Investeringskosten voor de maatregelen zijn beperkt. De meeste kosten zitten in camerahandhaving. De kosten hiervoor zijn al begroot. Kosten voor overige maatregelen zitten met name in voorbereidende werkzaamheden (zoals opstellen verkeersbesluit, bebordingsplan, actualiseren ontheffingenbeleid en communicatie) en aanschaf van nieuwe borden. Deze kosten kunnen worden gedekt uit bestaande middelen. Kosten voor herinrichting vallen niet onder dit maatregelplan stadslogistiek. Het maatregelplan hoeft overigens niet te leiden tot significant hogere kosten voor herinrichting, omdat de maatregelen kunnen aansluiten bij bestaande visies en plannen, zoals de mobiliteitsvisie en herinrichtingsplannen voor de binnenstad.

4

Standpunten stakeholders

Bij de totstandkoming van het maatregelplan is intensief gesproken met bewoners en ondernemers. Dit heeft geleid tot een voorstel dat niet alleen opgesteld is mét, maar ook gedragen wordt dóór de belangenverenigingen van ondernemers en bewoners. We lichten het proces kort toe en vatten de uitkomsten van de gesprekken samen.

4.1

Draagvlak ondernemers en bewoners

Proces Om tot het maatregelplan te komen zijn meerdere gesprekken gevoerd met belangenverenigingen van onder andere bewoners, ondernemers en vervoerders. Bovendien zijn alle ondernemers en bewoners die in de binnenstad gevestigd zijn uitgenodigd voor een inloopsessie. Daarin hebben zij hun ideeën en wensen gedeeld. Het maatregelplan wordt volledig gesteund door ondernemersvereniging Alkmaars Bolwerk, Koninklijke Horeca Nederland, bewonersvereniging Hart van Alkmaar, citymarketingorganisatie Hart van Noord-Holland, InRetail, platform De Nieuwe Winkelstraat (DNWS) en de straatambassadeurs die ieder een gebied in het centrum van Alkmaar vertegenwoordigen. Per belangenvereniging vatten we de belangrijkste standpunten samen. Algemeen De plannen sluiten goed aan bij de ambities van de belangenverenigingen. Vaak zijn die gestoeld op vergroten van het gastvrijheidsgevoel en verminderen van overlast. Gedeeld sentiment is dat het niet bij een plan moet blijven. Juist omdat er nu een positieve energie is vinden de belangenverenigingen het belangrijk dat gemeente niet te lang wacht met de uitvoering. De belanghebbenden zijn verder positief over het proces om tot dit maatregelplan te komen. Zij hopen dat deze goede samenwerking voortgezet wordt.

10 oktober 2025

CLICK TO ENTER "DLSHORTTITLE"

BK3287-101-100-HAS-XX-XXRP-X-0001

12

Click here to enter text.

Ondernemers - Alkmaars Bolwerk / Hart van Noord-Holland Alkmaars Bolwerk staat achter alle maatregelen. Zelf leggen ze de nadruk op minder grote voertuigen, aanscherpen venstertijden, meer ruimte voor voetgangers en het verbeteren van het gastvrijheidsgevoel. Dat laatste punt wordt ook nadrukkelijk genoemd door citymarketingorganisatie Hart van Noord-Holland. De vertegenwoordigers van de ondernemers vragen daarnaast om altijd rekening te houden met maatwerk. Denk aan incidentele jaarontheffingen voor ondernemers of uitzonderingen voor specifieke gevallen, zoals eenmanszaken of kleine MKB’ers die hun winkel zelf bevoorraden. Niet direct gerelateerd aan logistiek verkeer, maar wel een nadrukkelijke wens van Alkmaars Bolwerk is om enkele straten nachtelijk af te sluiten straten in verband met overlast van drugskoeriers en asociaal verkeer (o.a. Verdronkenoord, Waagplein, Marktstraat, Gedempte Nieuwesloot). Vervoerders geven aan dat binnenstadondernemers zélf ook een verantwoordelijkheid hebben om de stadslogistiek te verduurzamen, bijvoorbeeld door bereid te zijn leveringen eerder op dag en niet altijd binnen 24 uur te willen ontvangen. Bewoners – Hart van Alkmaar Bewonersvereniging Hart van Alkmaar schaart zich achter alle maatregelen.

Accent vanuit de bewoners ligt op een striktere handhaving (fysiek op straat en met camera’s), onder andere op brom- en snorfietsen (ook catering). Bewoners ervaren overlast van logistiek verkeer. Ze noemen expliciet de leveringen vanuit horeca in de binnenstad en de koeriersdiensten. Bewoners wensen minder bedrijven met een bezorgfunctie in de binnenstad. Daarnaast wordt gevraagd om een eenvoudiger proces voor het aanvragen van een ontheffing. Een andere wens (maar buiten scope van deze opdracht) is om een groter gebied af te sluiten na 21 uur, in ieder geval de Gedempte Nieuwesloot. Inloopsessie Algemeen sentiment tijdens de inloopsessie was dat ondernemers en bewoners de ambities om de binnenstad gastvrijer te maken en overlast van logistiek te verminderen delen. Vragen en suggesties tijdens deze sessie gingen vaak over specifieke vraagstukken, zoals betere informatievoorziening venstertijden, ontheffingsmogelijkheden voor specifieke situaties en overlast laden en lossen op specifieke locaties. In de bijlage zijn de belangrijkste uitkomsten van de inloopsessie opgenomen.

5

Conclusie

Binnensteden veranderen en verblijven (gastvrijheid en veiligheid) wordt belangrijker. Dat geldt ook voor Alkmaar. Om een gastvrije binnenstad te blijven is een goede balans tussen (logistiek) verkeer en verblijfsruimte nodig. Haskoning heeft daarvoor in opdracht van gemeente Alkmaar een maatregelplan opgesteld. De maatregelen richten zich op een gastvrije binnenstad met voldoende ruimte voor voetgangers, duidelijk en handhaafbaar beleid en het stimuleren van nieuwe initiatieven van bedrijfsleven om (overlast van) logistiek verkeer te verminderen. De maatregelen worden gesteund door de Alkmaarder belangenverenigingen voor ondernemers en bewoners. Om dit te realiseren stelt Haskoning aanpassing van de venstertijden en een lengtebeperking voor. Daarnaast is in het maatregelplan het voorstel opgenomen om vaker het bord voetgangersgebied toe te passen in plaats van een geslotenverklaring.

10 oktober 2025

CLICK TO ENTER "DLSHORTTITLE"

BK3287-101-100-HAS-XX-XXRP-X-0001

13

Click here to enter text.

Duidelijkheid en handhaafbaarheid wordt gerealiseerd door invoering van camerahandhaving. Daarnaast is duidelijke en uniforme bebording wenselijk. Ontheffingenbeleid kan maatwerkoplossingen bieden voor specifieke situaties. Uit voorbeelden in andere steden en op basis van gesprekken met vervoerders kan worden geconcludeerd dat nieuwe concepten en het inzetten van kleinere voertuigen en cargobikes vaak een resultaat zijn van striktere toegangsregulering. Dat betekent overigens niet dat gemeente naast regulering niets hoeft te doen. Met inrichting van het gebied wordt draagvlak van nieuwe initiatieven vergroot. Daarnaast kan gemeente een stimulerende, faciliterende rol pakken bij nieuwe concepten die zich richten op inzetten van kleinere voertuigen en cargobikes (vaak in combinatie met hubs aan de rand van de (binnen)stad). Enkele ondernemers staan in de startblokken om hiermee aan de slag te gaan. Goede samenwerking met bewoners en ondernemers bij het opstellen van dit maatregelplan kan worden voortgezet door middel van afstemmingsoverleggen. Om de positieve energie vast te houden en daadwerkelijk resultaat op straat te zien wordt aanbevolen de eerste maatregelen uiterlijk halverwege 2026 in te voeren. In 2026 kan gemeente coulant omgaan met huidige ontheffingen, zodat ondernemers voldoende tijd krijgen om te anticiperen.

Na het eerste jaar kunnen de maatregelen worden geëvalueerd. De kosten voor invoering kunnen gedekt worden uit bestaande middelen.

10 oktober 2025

CLICK TO ENTER "DLSHORTTITLE"

BK3287-101-100-HAS-XX-XXRP-X-0001

14

Click here to enter text.

Bijlagen o Uitkomsten inloopsessie (19 mei 2025) We vatten de belangrijkste uitkomsten uit de inloopsessie puntsgewijs samen: ▪ Over het algemeen is er draagvlak voor aanpassing venstertijden. Wel zijn enkele uitzonderingen op deze venstertijden soms gewenst, zoals specifieke (spoed)werkzaamheden, eigen bevoorrading van klein MKB of eenmanszaken. ▪ Enkele bewoners zouden blij zijn met de mogelijkheid om in de avond gebied nog in te kunnen. ▪ Houd bij afschaffen avondvenster rekening met de parkeervergunninghouders, ook voor bezoekersparkeren. Vergunninghouders zouden niet ‘geraakt’ moeten worden door een maatregelplan dat gericht is op logistiek. Tevens is wens gedeeld om laden en lossen op zondag mogelijk te maken. ▪ Er zijn enkele specifieke locaties genoemd waar overlast van laden en lossen wordt ervaren. Onder andere aan de Ritsevoort en op de fontein aan De Laat. ▪ Bewoners aan het Verdonkenoord ervaren overlast van te grote vrachtwagens en vuilniswagens, met name vanaf de Sint Jacobstraat tot aan de Hekelstraat, waar de rijbaan smaller is. Ervaring van bewoners is dat dit tot (trillings)overlast en schade leidt. Zij hebben de nadrukkelijke wens om zwaar vrachtverkeer te verbieden of verderop te parkeren en lopend leveren af te dwingen. ▪ Juiste informatievoorziening over venstertijden gewenst.

Zo lijkt bijvoorbeeld bij de Heul de bebording niet op orde, volgens een ondernemer. ▪ Aan de Oudegracht wordt een ‘waterbedeffect’ ervaren ten gevolge van reeds ingevoerde maatregelen om het toegangsbeleid aan De Laat te beperken. Bewoners daar zijn voorstander van een lengtebeperking, maar zij vinden het wel belangrijk dat die maatregel dan in de gehele binnenstad geldt, dus ook aan de Oudegracht. Op de Oudegracht wordt nu geladen en gelost via o.a. de Brillesteeg. ▪ Onderzoek mogelijkheden om meer laad- en losplekken* te realiseren. Hierbij moet gedacht worden aan locaties bij de Molen van Piet, Grote Kerk en Hofplein. ▪ Uitstallingen en reclame-uitingen zorgen vaak voor onwenselijke situaties voor voetgangers en logistiek. ▪ Enkele bewoners brengen in voorstander te zijn van bevoorrading met kleine voertuigen in de binnenstad. Men is ook blij met enkele initiatieven, zoals PostNL die vanaf de Bierkade naar Verdronkenoord met bolderwagens bezorgt. Andere bewoners zijn sceptisch over alternatieven. Logistiek is niet altijd mogelijk met kleinere voertuigen, zo geven zij aan. ▪ De wens om Hofplein parkeervrij te maken is ingebracht. ▪ Ontheffingsverlening kan klantvriendelijker. Het is nu lastig om een incidentele ontheffing aan te vragen. Kenteken moet minimaal een dag van tevoren aangevraagd worden, maar die heb je niet altijd.

B: Uitkomsten enquête (mei 2025) Inperking van venstertijden op vrijdagochtend is in een enquête voorgelegd aan ondernemers en bewoners. Van de 70 respondenten wil 54% inperking van de venstertijden (Figuur 4). Van de voorstanders van inperking van venstertijden kiest 81% voor inperking tot 9 uur, 19% voor 9:30 uur (Figuur 3).

10 oktober 2025

CLICK TO ENTER "DLSHORTTITLE"

BK3287-101-100-HAS-XX-XXRP-X-0001

15

Click here to enter text.

Welke inperking heeft uw voorkeur? 18,8

Wilt u de venstertijden op kaasmarktvrijdagen inperken? 45,7

81,3 07.00-09.00u

54,3

Ja, die zie ik liever ingeperkt

07.00-09.30u

C. Andere participatietrajecten bij herinrichtingen (2024 en 2025) Stadsdistributie kwam ook ter sprake bij participatiemomenten over Laat midden, Nieuwlandersingel, Breedstraat, Heul. • Bij de Laat midden betreft het een extra laad- en losplek op de hoek met de Hofstraat. Deze wordt gerealiseerd. • Bij de Nieuwlandersingel betreft het de Emmabrug: extra laad- en losplaats en éénrichtingverkeer, zodat vrachtverkeer niet meer door het Emmakwartier of over de Nieuwlandersingel. Dit zal worden voorgesteld. • Op de Breedstraat kunnen juist minder laad- en losvakken. Ook dit is meegenomen. • Op de Heul klaagde men over de omvang van de voertuigen. Voorgesteld wordt om de maximum lengte terug te brengen naar 10 meter.

D. Verkeersbewegingen op de Langestraat Gemiddeld 82 vrachtwagens, 96 auto’s en 9100 voetgangers per etmaal voor het stadhuis

10 oktober 2025

CLICK TO ENTER "DLSHORTTITLE"

BK3287-101-100-HAS-XX-XXRP-X-0001

16

Click here to enter text.

In het ochtendvenster (7-11 uur) meer vrachtverkeer dan in het avondvenster (17-19.30 uur)

10 oktober 2025

CLICK TO ENTER "DLSHORTTITLE"

BK3287-101-100-HAS-XX-XXRP-X-0001

17