Bijlage 1 Focusagenda Regio Alkmaar 2024-2028

+

F O C U S A G E N DA R E G I O A LK M A A R 2 0 2 4 - 2 0 2 8

1

Focusagenda Regio Auteur: Bureau BUITEN met input bestuurders, Regioteam en ambtenaren van de

Alkmaar 2024-2028 regio Alkmaar

Projectnummer 1932

Regionale agenda energie, wonen en bereikbaarheid

Aangeboden aan: Regio Alkmaar Versie 26 oktober 2023

2

Inhoudsopgave Programmaposter 4 Bijlage 1 Eerste lijnen uitvoeringsprogramma’s 25

1 Inleiding 5 Bijlage 2: Bestuursconvenant 28 1.1 Aanleiding 5 Bijlage 3: Evaluatie Focusagenda 2018 – 2022 29 1.2 Totstandkoming 5 1.3 Over de Focusagenda 2024-2028 6 1.4 Leeswijzer 7

2 Focusagenda 2024-2028 9

3 Inzet op 3 Focusthema’s 10 3.1 Wonen 10 3.2 Energie 12 3.3 Bereikbaarheid 15

4 Overkoepelende inzet 18 4.1 Financiering opgaven 18 4.2 Lobby en netwerken 19 4.3 Data 19

5 Governance- en uitvoeringsstructuur 20 5.1 Bestuurlijke overleggen 20 5.2 Betrokkenheid raden: stuurgroep neemt verantwoordelijkheid 21 5.3 Uitvoeringsstructuur 21 5.4 Verbinding thema’s buiten Focusagenda 22 5.5 Capaciteit 23 5.6 Financiering 24

3

Programmaposter

4

De Focusagenda liep van 2019 tot en met 2022. De Focusagenda is eind 1 Inleiding 2022/begin 2023 geëvalueerd.

1.1 Aanleiding

Eind 2019 is in de verschillende raden van de Regio Alkmaar de Focusagenda 2019-20221 vastgesteld.

Vóór dat die Focusagenda er was, werd er al op veel verschillende vlakken regionaal samengewerkt. Dat kwam bestuurlijk samen in het PORA: het PortefeuillehoudersOverleg Regio Alkmaar. Dit werd als een nuttige, maar te veelomvattende, weinig gefocuste en onvoldoende ingebedde regionale samenwerking gezien. Na de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 is in verschillende inhoudelijke sessies over het (economisch) profiel van de regio en de bijbehorende randvoorwaarden uiteindelijk gekozen om te gaan voor een beperkte regionale agenda, op drie onderwerpen: bereikbaarheid, wonen en energie-innovatie. Er werd eind 2018 een Voorliggende Focusagenda 2024-2028 is een vervolg op deze eerste coördinatieteam ingesteld met de opdracht om op basis van de input uit regionale Focusagenda en behoudt dezelfde focus. Dat betekent de sessies, de Focusagenda inhoudelijk en qua governance uit te werken. overigens niet dat er op andere thema’s niet (regionaal) samengewerkt In april 2019 is die eerste Focusagenda uiteindelijk vastgesteld. kan worden en dat wordt uiteraard ook gedaan, onder meer op het vlak van economie en ruimtelijke ontwikkeling. Gelet op de ontwikkelingen die Doel van de eerste Focusagenda was de bestaande strategische nu spelen en nog op ons afkomen, is het nodig de krachten verder te samenwerking te versterken en de regio sterker te positioneren. De bundelen.

agenda zorgde voor een intensivering van de samenwerking. In de agenda lag de focus op de genoemde drie thema’s, zodat de schaarse tijd en 1.2 Totstandkoming capaciteit gericht kunnen worden ingezet om resultaten te boeken. Gedachtegang hierachter was dat deze drie thema’s belangrijke Op basis van de inhoudelijke en procesmatige aanbevelingen uit de randvoorwaarden vormen voor de economische ontwikkeling van de evaluatie van de eerste Focusagenda hebben we in de regio het gesprek regio, en zo een belangrijke bijdrage leveren aan het bereiken van het gevoerd over het vervolg van de Focusagenda. langjarig perspectief van de regio: ‘Diversiteit als troef’ (zie afbeelding).

1 https://www.regioalkmaar.nl/fileadmin/regio_alkmaar/ Documenten/2019_Focusagenda-Regio-Alkmaar-2019-2022.pdf

5

In de totstandkoming van deze agenda hebben diverse gespreksrondes genoemde thema’s, maar hiermee wel een directe relatie hebben. Hierbij plaatsgevonden met de ambtelijke werkorganisaties, de bestuurders en kan gedacht worden aan het Ontwikkelperspectief NHN en de afstemming raadsleden. In verschillende fasen zijn de insteek van de agenda (de rol voor de bovenregionale overleggen, zoals het Bestuurlijk Overleg van de regio) en de ambities per focusthema besproken in de thematische Economie NHN en het Integraal Bestuurlijk Afstemmingsoverleg NHN, focusoverleggen. Al deze input is verzameld, samengevoegd en zo goed waar ook de lobbyonderwerpen worden besproken. Deze nieuwe mogelijk verwerkt in deze Focusagenda. focusagenda zal ook zorgen voor de verbinding op deze strategische NHN- overleggen. 1.3 Over de Focusagenda 2024-2028 Net als de eerste Focusagenda, is deze agenda gericht op doelen en De Focusagenda is de regionale agenda van de regio Alkmaar op de strategische acties die als vliegwiel dienen voor de regio: de doelen en thema’s wonen, energie en bereikbaarheid. De agenda bevat de doelen acties hebben een positief effect op het realiseren van andere van de regio op deze thema’s en de strategie om dit te bereiken.

De regio- thema’s/onderwerpen en dragen daarmee bij aan het eerder door de organisatie is opgericht om, langs deze strategie, de gestelde doelen regio geformuleerde verleidelijke perspectief2. Inzet op de drie dichterbij te brengen. We noemen dit bewust ‘dichterbij brengen’, omdat focusthema’s kan dus niet los gezien worden van de inzet op andere de geschetste doelen veelal de termijn van deze Focusagenda en/of de onderwerpen – ook al staan deze onderwerpen niet op de Focusagenda. invloed van de regio overschrijden. Met de Focusagenda pakken we als Regioteam vooral een coördinerende Ten opzichte van de eerste Focusagenda is deze agenda integraler: er is rol, maar onze inzet kan per (sub)thema en actie verschillen. De eerder meer samenhang tussen de focusthema’s en met de regionale vastgestelde rollen, taken en verantwoordelijkheden van de samenwerking op onderwerpen die niet als focusthema in de agenda zijn programmamanagers, de Regiosecretaris en de inzet van de diverse opgenomen. Daarnaast is de agenda gerichter en bevat hij duidelijker beleidsadviseurs van gemeenten is op hoofdlijnen in het doelen en een strategie om daar te komen. Bestuursconvenant opgenomen. In het regionale overleg met de gemeentesecretarissen (zie ook hoofdstuk 5) zal hier verder invulling aan In deze Focusagenda 2024-2028 blijven de eerder benoemde drie moeten worden gegeven.

focusthema’s het uitgangspunt, waarbij het thema Energie-innovatie is verbreed tot Energie. Deze drie thema’s - wonen, energie en Nut en noodzaak (boven-)regionale samenwerking bereikbaarheid - kennen elk hun eigen pad, maar zijn ook met elkaar In de regio Alkmaar spelen veel vraagstukken, zoals woningbouw, verweven. In de agenda is daarom sprake van maatwerk per thema maar infrastructuur, energietransitie, milieu, economische ontwikkeling en zoeken we ook verbinding tussen de thema’s. Verder is geconstateerd dat mobiliteit, die complex zijn en de grenzen van individuele gemeenten er op bovenregionaal niveau diverse ontwikkelingen en overleggen overschrijden. Infrastructuur van wegen, spoor, water, elektra en andere plaatsvinden die niet rechtstreeks betrekking hebben op de drie energie doorkruisen de verschillende gemeenten. De woningmarkt is per

2 Diversiteit als troef, Omgevingsbeeld Regio Alkmaar, juni 2017

6

definitie regionaal. En ook economische, arbeidsmarkt- en milieuaspecten samenhangende aanpak te creëren voor complexe vraagstukken die de overschrijden de gemeentegrenzen. We zijn onderdeel van het daily gemeentegrenzen overstijgen. urban system van de MRA. Verbinding met regionale samenwerking buiten de Focusagenda Regionale samenwerking stelt gemeenten in staat om gezamenlijk Buiten de Focusagenda wordt ook (boven-)regionaal samengewerkt, op oplossingen te vinden voor deze gecompliceerde uitdagingen. Door o.a. de thema’s ruimtelijke ordening, economie, circulaire economie, samen te werken op regionaal niveau kunnen gemeenten klimaatadaptatie, energietransitie (RES), landschap, sociaal domein, etc. schaalvoordelen realiseren. Dit kan resulteren in efficiëntere Met deze Focusagenda 2024-2028 – en de uitvoering ervan – hebben we dienstverlening, gedeelde middelen en kostenbesparingen. Door continu aandacht voor de afstemming met deze thema’s. regionaal samen te werken kunnen gemeenten een grotere invloed uitoefenen op regionaal en nationaal beleid. Ze kunnen samenwerken om Het gezamenlijk Focusoverleg zal de plek zijn waar thema’s binnen het hun belangen te vertegenwoordigen bij hogere overheden, lobbyen voor fysiek domein op elkaar afgestemd worden. Dat is ook noodzakelijk om de financiering en gezamenlijke standpunten innemen.

Gemeenten hebben samenhang en voorbereiding met de overleggen op ‘Noord-Holland verschillende expertisegebieden. Door regionale samenwerking kunnen ze Noord’-niveau te borgen. Gedacht kan hierbij worden aan afstemming kennis en best practices delen, wat kan leiden tot een verbeterde van de bestuurlijke inbreng in het Ontwikkelperspectief NHN, het dienstverlening en betere oplossingen voor gemeenschappelijke Bestuurlijk Overleg Economie, en het Integraal Bestuurlijk uitdagingen. Regionale samenwerking is essentieel voor een effectieve Afstemmingsoverleg. ruimtelijke ordening. Het helpt bij het coördineren van infrastructuur, woon- en werkgebieden, en het minimaliseren van conflicten tussen gemeenten. 1.4 Leeswijzer Door middelen zoals menskracht, financiën en expertise te bundelen, In deze Focusagenda is opgenomen: kunnen gemeenten beter gebruik maken van beschikbare bronnen en een A. Welke hoofddoelen de regio nastreeft (hoofdstuk 2) breder scala aan diensten aanbieden aan hun inwoners. Hierbij wordt B. en welke subdoelen en doelstellingen op de Focusthema’s wonen, aangetekend dat de democratische structuur niet wordt aangetast. energie en bereikbaarheid (hoofdstuk 3) Colleges nemen de besluiten en gemeenteraden hebben hun C. Welke strategie per focusthema wordt gehanteerd om deze doelen te kaderstellende en controlerende rol.

Overigens is in de eerste bereiken (hoofdstuk 3) Focusagenda al uitgebreid aangegeven wat de motieven zijn geweest om D. Welke overkoepelende acties daarbij horen (hoofdstuk 4); tot regionale samenwerking te komen op de focusthema’s. E. Welke governance we hanteren om deze strategie te bereiken (hoofdstuk 5): Kortom, regionale samenwerking stelt gemeenten in staat om collectieve – welke rol vervullen de regiosecretaris, de programmamanagers en uitdagingen aan te pakken, de efficiëntie te vergroten en een de ambtelijk betrokkenen?

7

– Welke rol en functie hebben de bestuurlijk trekkers en de verschillende gremia (thematische focusoverleggen en overkoepelend focusoverleg, stuurgroep)? – Hoe de raden worden betrokken. – Welke capaciteit daarvoor nodig is.

Deze agenda bevat nog geen uitvoeringsprogramma, maar in de bijlage is wel een overzicht opgenomen van de acties waaraan gedacht wordt. Dit is ‘work in progress’.

8

beschikbaar is voor de aanleg van een woonwijk of laadpark voor 2 Focusagenda 2024-2028 elektrisch rijden; en door woningen en bereikbaarheid goed op elkaar af te stemmen kunnen we het vervoerssysteem in de regio zo efficiënt Het hoofddoel van deze Focusagenda is: mogelijk inrichten.

De economische ontwikkeling en het woon- en leefklimaat (Brede 4. Samenhang met thema’s en activiteiten buiten de Focusagenda Welvaart) van de regio Alkmaar verbeteren. We zetten in op drie thema’s: Ook de verbinding met de thema’s buiten de Focusagenda is van groot (duurzaam) wonen, (duurzame) energie en (duurzame) bereikbaarheid. belang. Denk onder andere aan economie, ruimtelijke ordening, de RES, We focussen op deze drie thema’s en hun onderlinge samenhang, en klimaatadaptatie en het sociaal domein. Ook hierop wordt regionaal leggen de verbinding met andere regionale thema’s waar nodig en samengewerkt, maar niet als specifiek thema binnen de Focusagenda. Die relevant. thema’s zijn daarmee niet minder belangrijk, maar intensievere samenwerking tussen deze en de Focusagenda-thema’s is wel nodig. Denk De Focusagenda kenmerkt zich door: bijvoorbeeld aan het klimaatadaptief inrichten van woonwijken, het benutten van de economische kansen die de energietransitie ons biedt en 1. Meer gebundelde inzet op drie thema’s met een vliegwielfunctie de ruimtelijke planning van investeringen in bereikbaarheid. De basis van de eerste Focusagenda 2019-2022 behouden we. We zetten in op drie thema’s die een vliegwielfunctie vervullen voor de regio: Onder dit punt valt ook de samenwerking met zaken die op wonen, bereikbaarheid en energie.

Deze thema’s leggen de basis voor een bovenregionaal niveau worden opgepakt. Denk aan de Taskforce Energie- gezonde regionale economie (goed werk-, leer- en ondernemingsklimaat) infrastructuur vanuit de provincie Noord-Holland en de lobby vanuit NHN. en een goed woon- en leefklimaat. De drie focusthema’s - wonen, energie en bereikbaarheid - verschillen qua inhoud, historie en 5. Slagkracht en flexibiliteit verbinding met ‘buiten’ (NHN, provincie, bedrijfsleven, e.a.). Dat betekent Tot slot is slagkracht en flexibiliteit een kenmerk van deze Focusagenda. ook dat de thema’s qua insteek in deze agenda verschillen. We hebben van de vorige periode geleerd dat ruimtelijke, technologische, maatschappelijke en politieke ontwikkelingen snel gaan en het flexibiliteit 2. Overkoepelende activiteiten die ons helpen doelgerichter te werk te vereist om daar op in te spelen. We bouwen expliciet ruimte in, om de gaan komende jaren nieuwe opgaven en kansen te kunnen oppakken. Onze rol We richten ons met deze agenda op een aantal overkoepelende activi- daarin kan variëren: van coördinerend (bijvoorbeeld input van de teiten die cruciaal zijn voor het (inzicht in het) bereiken van onze doelen, verschillende gemeenten verzamelen, bundelen en één verhaal van bijvoorbeeld door financiering voor onze activiteiten binnen te halen.

maken richting provincie of Rijk) tot het aanjagen van de uitvoering (bijvoorbeeld bij nieuwe integrale opgaven/vraagstukken die bij uitstek 3. Integraliteit tussen de focusthema’s regionaal opgepakt moeten worden). Belangrijk is de opgaven waar we voor staan meer in samenhang te zien. Immers, het is niet meer vanzelfsprekend dat er voldoende netcapaciteit

9

3 Inzet op 3 Focusthema’s Welke concrete doelen streven we na?  Realiseren ruim 20.000 woningen in de periode 2023-2030  In 2030 wordt 50% van de woningen circulair gebouwd 3.1 Wonen  We werken in onze aanbestedingen met een MPG van 0,5 of hoger. 3.1.1 Doel op het thema wonen  In 2024 werken we in de regio met één regionaal monitoringssysteem voor de woningbouwopgave Hoofddoel is de woningbouwopgave van ruim 20.000 woningen tot 2030  In 2024 is inzichtelijk of het haalbaar en zinnig is om gezamenlijk een tot stand te brengen. Hiervoor zijn de volgende doelstellingen aanvraag voor de woningbouwimpuls te doen en zetten we bij deze conclusie passende vervolgstappen. geformuleerd:  de woningbouwopgave integraal aanpakken;  samenwerking met andere beleidsvelden, andere overheden en 3.1.2 Strategie op het thema wonen marktpartijen onderhouden en intensiveren; Om dit te bereiken zetten we in op:  (de opgaven in) de regio beter op de kaart zetten bij Rijk en provincie. 1. Realiseren woningbouwopgave (kwantitatief regionaal woonbeleid) De woningbouwopgave in de regio is groot.

De regio levert, samen met De Woondeal, het addendum en het uitvoeringsprogramma dat daarbij andere delen van Noord-Holland Noord, een belangrijke bijdrage aan het is/wordt ontwikkeld, maken helder wat de regionale woningbouwopgave oplossen van de woningnood in de eigen omgeving, maar ook aan die van is, en welke acties erbij horen om deze te realiseren en hoe we die de Metropoolregio Amsterdam. We hebben de afgelopen jaren gewerkt oppakken in samenhang met het thema bereikbaarheid. Nu komt het aan aan het in kaart brengen van de opgave, nu komt het aan op het op het realiseren van de opgave. We voorzien de volgende acties voor de realiseren ervan. komende jaren:  Financiën genereren: Daar horen investeringen in mobiliteit, energie en economie bij, en – Een financiële uitwerking (wat is er nodig en van wie?) en een onderlinge afstemming daartussen. De woningbouwopgave in financiële strategie om middelen te genereren voor de NHN/Alkmaar is dus verbonden met andere gebieden en met andere woningbouwopgave; thema’s. Dit biedt kansen maar vraagt ook om een integrale afstemming. – Bijdragen aan de investeringsagenda mobiliteit en de lobby van de Zie hiervoor ook punt 5 en 6 in paragraaf 3.1.2. regio richting BO Leefomgeving en BO MIRT (zie ook thema bereikbaarheid).

In onderstaand kader hebben we weergegeven aan welke concrete  Netwerken onderhouden: deelnemen aan de (deel)regionale doelen we willen bijdragen. versnellingstafels en monitoring van de uitvoering van de Woondeal  Uitvoering bewaken: – Coördineren uitvoeringsprogramma woningbouwopgave

10

– Ontwikkelen en implementeren van een dashboard om de realisatie oplossingen voor netcongestie die in de woningbouw kunnen worden te monitoren gerealiseerd). Er is al een pilot Wonen – Energie over netcongestie in de Logischerwijs is op dit vlak de verbinding met bereikbaarheid en energie maak, in samenwerking met De Woon Gangmakers. Er is ook een op verschillende (deel)onderwerpen van belang. inhoudelijke samenhang tussen wonen en de regionale investeringsagenda mobiliteit. 2. Regionaal woonbeleid We blijven reguliere lijnactiviteiten uitvoeren, zoals het 6. Vanuit wonen bijdragen thema’s buiten de Focusagenda, zoals vernieuwen/ontwikkelen van gezamenlijke regelgeving (huisvestings- economie, klimaat, ruimtelijke ordening, water, bodem verordening), het huisvesten van speciale doelgroepen en flexwonen, Ook buiten de Focusagenda wordt er regionaal samengewerkt op o.a. het prestatieafspraken, etc. gebied van economie, klimaat, ruimtelijke ordening, water en bodem. De programmamanager Wonen is aanspreekpunt voor deze niet- 3. Samenwerking focusthema’s als er input vanuit het thema wonen gewenst is en betrekt Om onze doelen te bereiken is het belangrijk de samenwerking vanuit de daar de juiste personen bij.

Denk bijvoorbeeld aan de input voor de regio met het Rijk, de provincie, de markt (samenwerkingsverband met ruimtelijke puzzel (benodigde ruimte voor wonen) en klimaatadaptatie in De Woon Gangmakers) en de andere focus- en niet-focusthema’s op peil woonwijken. te houden en waar nodig te versterken. Dit draagt bij aan bovenstaande punten 1 en 2. De Programmamanager Wonen zorgt voor de ambtelijke 3.1.3 Naar een uitvoeringsagenda wonen en bestuurlijke borging. Op dit moment werken we deze doelen en strategie uit in een uitvoeringsagenda voor de eerste twee jaar van de Focusagenda. De 4. Ruimte voor inzet op toekomstige ontwikkelingen aanzet hiervoor is weergegeven in bijlage 1. Het is denkbaar dat ook in de komende jaren er vanuit Rijk, provincie of andere partijen beleidsinzet van de regio wordt gevraagd. We zorgen ervoor dat hiervoor voldoende capaciteit beschikbaar is. Het ontwikkelperpectief dat in 2024 - 2025 door de provincie wordt opgesteld voor Noord–Holland Noord, vraagt ook voor wonen de nodige capaciteit. De regio is als coördinerende partij hiervoor het meest logische aanspreekpunt.

5. Vanuit wonen bijdragen aan bereikbaarheid en energie De thema’s bereikbaarheid en energie hangen samen met het thema wonen. Denk aan zaken als transit oriented development (goed bereikbare woningen, hogere dichtheden realiseren rond OV- knooppunten), benodigde netcapaciteit voor (gasloze) woonwijken (en

11

3.2 Energie en groen gas goede kaarten en is Noord-Holland aangewezen als één van de Hydrogen Valleys in de EU. De regio Alkmaar draagt daar aan bij. 3.2.1 Doel op het thema energie Het thema energie is daarmee niet alleen randvoorwaardelijk, maar ook De twee hoofddoelen op het thema energie3 zijn: een impuls voor innovatie voor de regio.  Zorgen dat de energievraag voor de regionale ambities op gebied van onder andere mobiliteit, wonen, leefomgeving en economie In onderstaand kader hebben we weergegeven aan welke concrete gefaciliteerd kan worden; doelen we willen bijdragen.  De innovatieve economische kansen op het gebied van energie benutten. Welke concrete doelen streven we na? Voldoende beschikbaarheid van duurzame energie is randvoorwaardelijk  Vanaf 2024 maken we voor de voorziene grote fysieke (gebieds)- ontwikkeling in de regio, in samenwerking met de Taskforce, voor veel van de opgaven in andere thema’s. Denk aan de energie die inzichtelijk wat de impact is op ons energienetwerk en welke keuzes nodig is voor duurzame mobiliteit voor personen en goederen, aan het dat vraagt. We houden dit overzicht periodiek bij. verduurzamen van bedrijfsprocessen en aan het gasloos verwarmen van  In 2024 werken we de samenwerking in de regio uit om te komen tot woningen en andere gebouwen.

Het thema is uiteraard ook cruciaal om slimme lokale oplossingen (voorbeeldprojecten) voor netcapaciteit regionaal ons deel bij te dragen aan de klimaatdoelen. achter de meter. Vervolgens faciliteren we deze oplossingen vanuit de regiorol. Het kunnen faciliteren van de vraag naar duurzame(re) energie is  In 2024 werken we uit welke innovatieve economische kansen er voor doorslaggevend. De rol van de regio zit in agendering, faciliteren, de energiesector liggen in onze regio en hoe we daar op in willen stimuleren en het bieden van de juiste randvoorwaarden en zetten. verkennen/bieden van oplossingen om om te gaan met de schaarse ruimte op het net. Immers, voor de daadwerkelijke realisatie van de 3.2.2 Strategie op het thema energie uitbreidingen en investeringen in het elektriciteitsnet is de regio Om deze doelen te bereiken zetten we in op: afhankelijk van landelijke en regionale netbeheerders (resp. Tennet en Liander). 1. Energie-infrastructuur We zetten in op een combinatie van het aanjagen/realiseren van korte Daarnaast biedt energie innovatieve economische kansen voor de regio. termijn oplossingen en het opstellen van een lange termijn strategie. Zo heeft Alkmaar met Investa expertisecentrum voor biomassavergassing

3 Het thema energie is een verbreding ten opzichte van ‘energie-innovatie’ in de Focusagenda 2019-2022

12

In 2024 werken we de samenwerking in de regio uit om te komen tot Op de lange termijn is integraal programmeren belangrijk. Het gaat om slimme lokale oplossingen (voorbeeldprojecten) voor netcapaciteit achter het vroegtijdig signaleren en agenderen van toekomstige knelpunten in de meter. Vervolgens faciliteren we deze oplossingen vanuit de regiorol. de energie-infrastructuur. Doel is hiermee in de toekomst vraag (energievragers wonen, bedrijvigheid, voorzieningen, mobiliteit) en Op de korte termijn willen we knelpunten in de energie-infrastructuur aanbod (investeringen in energienetten (elektra, waterstof, warmte)) oplossen. Focus ligt daarbij op oplossingen voor slim gebruik van goed op elkaar af te stemmen. Een dergelijk integraal programma moet infrastructuur voor elektra (en in mindere mate waterstof en warmte), uiteraard gezamenlijk met netbeheerders en andere stakeholders tot bijvoorbeeld via ontwikkeling van good practices in de regio. Lokale stand komen. slimme korte termijn oplossingen kunnen veel bijdragen aan het oplossen van knelpunten. Voor dit doel is de aansluiting bij het PMIEK (Provinciaal Meerjarenprogramma Infastructuur Energie en Klimaat) en samenhang Voor de lange termijn is een strategie nodig om zorg te dragen voor met de activiteiten van de Taskforce Energie-infrastructuur van de voldoende capaciteit.

Hierbij ligt de nadruk op zorgen voor uitbreiding van Provincie Noord-Holland van groot belang. De taskforce heeft provinciaal de energie-infrastructuur, maar uiteraard is ook hier efficiënt gebruik de lead om te helpen bij het creëren van de juiste randvoorwaarden voor belangrij, bijvoorbeeld door flexibele energiesystemen en afspraken te het op orde brengen van de energie-infrastructuur. De taskforce werkt dit maken over afname en productie. uit op provinciaal niveau. Daarmee is ook coördinatie met de RES geborgd. We zijn als regio/gemeenten niet zelf aan zet als het gaat om bijvoorbeeld het elektriciteitsnet; maar we hebben er wel belang bij dat deze 2. Economische kansen energie doorontwikkelen investeringen plaatsvinden. We gebruiken de regionale samenwerking om Groene waterstof en groen gas zijn duurzame alternatieven voor aardgas. een regierol te nemen, voor zover onze rol dat toelaat. De komende jaren Het huidige (demissionaire) kabinet ziet groen gas als een belangrijke willen we daarom oplossingen initiëren om infrastructuur te realiseren, bouwsteen van het toekomstige energiesysteem en wil de productie fors netbeheerders en andere partijen aanjagen en lobby voeren richting die opschroeven. In 2030 moet er 2 miljard kubieke meter per jaar worden partijen.

Ook willen we een rol spelen in het (waar nodig) versoepelen of geproduceerd, bijna het tienvoudige van de productie in 2022. Vanaf uniformeren van procedures rond de realisatie. Hiermee dragen we o.a. 2025 moeten energieleveranciers verplicht groen gas gaan leveren aan bij aan de realisatie van de RES en de uitvoering van het op aanvoering huishoudens. In 2030 moet 20% van het verkochte gas groen zijn. Deze, van de provincie gesloten convenant waterstof en zware mobiliteit. relatief recent gestelde ambitie, heeft ertoe geleid dat er meer aandacht Vanwege het gemeentegrensoverschrijdende karakter van het is voor en meer investeringen zijn in groen gas.4 elektriciteitsnet, ligt hier een belangrijke rol voor de regio.

4 Zie ook https://fd.nl/bedrijfsleven/1485169/grote-energiebedrijven-storten- zich-op-de-productie-van-groen-gas?gift=3WNX2

13

De regio Alkmaar heeft goede kaarten in de hernieuwbare energie; en 4. Vanuit energie bijdragen aan thema’s wonen en bereikbaarheid heeft hier de afgelopen jaren ook stappen op gezet. Zo is de regio op Energie is o.a. van belang voor wonen in het kader van (oplossingen voor) NHN-niveau aangesloten bij de New Energy Coalition, dat concrete netcongestie en de rol van het lokale bedrijfsleven daarin. Voor innovatie- en onderzoeksprojecten uitvoert, met als doel de bereikbaarheid speelt o.a. de afstemming met elektrisch rijden energietransitie te versnellen. Ook via netwerkorganisatie Northern (consumenten en bedrijvigheid) en elektrisch OV op de netcapaciteit. Connections zijn er verbindingen gelegd tussen verschillende relevante Vanuit energie moet daarom ook worden bijgedragen aan de regionale partijen op dit vlak, en er zijn concrete energieoplossingen toegepast in investeringsagenda mobiliteit. het kader van POCITYF. In combinatie met de aanwezigheid van HVC, het bijbehorende warmtenet en de positionering van de Boekelermeer als het 5. Vanuit energie bijdragen aan ambities op andere thema’s buiten de Energy Innovation Park zijn we ervan overtuigd dat er kansen liggen voor Focusagenda, zoals klimaat, ruimtelijke ordening, water, bodem, de regio Alkmaar op gebied van innovatie in de energietransitie. economie Ook buiten de Focusagenda wordt er regionaal samengewerkt op o.a.

het Daarnaast is het van belang de bedrijven te verduurzamen. In de vorige gebied van economie, klimaat, ruimtelijke ordening, water en bodem. De Focusagenda-periode hebben we het Centrum voor Verduurzaming (CvV) programmamanager Energie zorgt ervoor dat afstemming plaatsvindt met opgericht. Het centrum heeft een belangrijke rol in het verduurzamen van relevante onderwerpen binnen het fysiek domein en betrekt hierbij de bedrijven. Het centrum draait inmiddels zelfstandig. Binnen de juiste personen. Denk bijvoorbeeld aan de input voor de ruimtelijke Focusagenda monitoren we periodiek (elke 2 jaar) de resultaten van het puzzel (benodigde ruimte voor energie-infrastructuur), afstemming over CvV. De regio is ook aanspreekpunt voor eventuele issues die optreden de economische kansen op gebied van energie, en de (on)mogelijkheden rond/bij het CvV. voor geo- en aquathermie in de regio. Ook de verbinding met de Regionale EnergieStrategie (RES) is belangrijk. 3. Brede kennisuitwisseling energie In de verschillende regiogemeenten leven gelijksoortige kennisvragen bij 3.2.3 Naar een uitvoeringsagenda energie o.a. raadsleden, bewoners en VvE’s op gebied van inhoud (denk aan Op dit moment werken we deze doelen en strategie uit in een duurzame mobiliteit, energiebesparing, lokale energieproductie, uitvoeringsagenda voor de eerste twee jaar van de Focusagenda.

De netcapaciteit) maar ook als het gaat om proces, financiën en aanpak op aanzet hiervoor is weergegeven in bijlage 1. gebied van energie. Regionaal bundelen we deze kennis en ‘good practices’ om energievraagstukken aan te pakken. We leren zo van elkaar hoe je een traject aanpakt, welke stakeholders daarbij betrokken moeten worden en welke kennis daarvoor nodig is (en al aanwezig is).

14

3.3 Bereikbaarheid De opgave is groot en het aantal deelthema’s en -investeringen in potentie ook. We bekijken maatregelen in samenhang vanuit een 3.3.1 Doel op het thema bereikbaarheid gebiedsgerichte aanpak. De regio Alkmaar kan en moet dit niet allemaal Het hoofddoel voor het focusthema bereikbaarheid voor de komende tegelijk en geïsoleerd oppakken. Al is het maar omdat van een goede periode is: bereikbaarheid ook andere gebieden profiteren. Bereikbaarheid is Het optimaliseren van de bereikbaarheid van, naar en binnen de regio; namelijk per definitie regiogrensoverschrijdend; en de regionale waarbij: capaciteit en middelen zijn bovendien beperkt. De afgelopen jaren is  de bestaande bereikbaarheidsinfrastructuur zo goed mogelijk wordt gebleken dat er bij het Rijk minder middelen zijn voor mobiliteit. Dat benut betekent dat we als regio Alkmaar en regio Noord-Holland Noord ook  de mobiliteit duurzamer en toekomstbestendiger is belang hebben bij een goede en zichtbare politieke en ambtelijke lobby  en de ketenreis is geoptimaliseerd. richting het ministerie en dat we ook de ogen gericht hebben op de Europese Unie voor subsidies. Bij subsidies is het van belang te weten dat Bereikbaarheid is een belangrijke randvoorwaarde om onze regio op ze voor het overgrote deel cofinanciering vergen. Dat betekent ook dat gebied van o.a.

wonen, leefklimaat en economie verder te ontwikkelen. hier op de gemeentelijke begrotingen geld voor gereserveerd moet Daarbij is er een grote woningbouwbehoefte en neemt het aantal worden. inwoners in de regio de komende jaren toe. Ook dat zorgt voor meer vervoersbewegingen en vraagt om (ruimtelijk afgestemde) investeringen In navolging van de doelstellingen die het Rijk en de MRA gebruiken, in bereikbaarheid. Het gaat daarbij niet alleen om woon-werk verkeer leggen we mobiliteitsprojecten langs de meetlat van brede welvaart. Het maar ook recreatief verkeer. gaat dan om: Mobiliteit is anno 2024 veel meer dan het aanleggen van een nieuwe weg 1. Aantrekkelijke leefomgeving Hier gaat het om gezondheid en of extra rijstroken. Ook binnen mobiliteit is er sprake van een verblijfskwaliteit, waarbij - vertaald naar mobiliteit - mensen in de regio energietransitie, is mobiliteit als een dienst (MAaS) in ontwikkeling, speelt Alkmaar voor hun verplaatsingen zo veel mogelijk gezonde, en ruimte- samenhang tussen OV-, auto- en deelmobiliteit veel meer een rol, neemt efficiënte vervoerswijzen gebruiken, zoals lopen, de (e)-fiets en het bezit en gebruik van e-bikes toe en zijn bezuinigingen in het OV op openbaar vervoer. Ook gaat het om goede doorstroming van het handen.

Al deze ontwikkelingen moeten integraal worden bezien als autoverkeer met minder overlast van fijnstof, geluid en minder onderdeel van de ketenreis. Daarbij is er een grote woningbouwbehoefte verkeersongelukken. En het gaat om een inclusieve regio met een en neemt het aantal inwoners in de regio de komende jaren toe. Ook dat mobiliteitssysteem voor iedereen. zorgt voor meer vervoersbewegingen en vraagt om (ruimtelijk 2. Vitale economie en verstedelijking Hier gaat het om het faciliteren van afgestemde) investeringen in mobiliteit. Een (boven)regionale aanpak is de voorziene verstedelijking in onze regio en om de mate waarin daarbij essentieel. Een voorbeeld daarvan is de recente brief vanuit NHN economische locaties en arbeidsplaatsen (beter) bereikbaar worden richting de NS over de dreigende verschraling van de dienstverlening. vanuit de regio, vanuit de overige regio’s in Noord-Holland Noord en vanuit de MRA.

15

3. Duurzame mobiliteit Voor mobiliteit betekent dit een bijdrage aan de 3.3.2 Strategie op het thema bereikbaarheid modal shift (een verandering van vervoerswijze) naar minder mobiliteit en Om dit doel te bereiken zetten we in op: naar schone mobiliteitsvormen, zoals de fiets en het openbaar vervoer. 4. Bereikbare regio De regio wil voor de openbaar vervoer netwerken en 1. Investeringsagenda mobiliteit opstellen weginfrastructuur ook specifiek kijken naar de bestaande en de te Om stappen te zetten richting duurzame mobiliteit en bereikbaarheid in verwachte (verkeers-) knelpunten. Het streven is om het aantal de regio zijn investeringen van buiten nodig. We zijn reeds gestart met knelpunten te verminderen, zodat er meer treinen over de Zaanlijn het opstellen van een investeringsagenda mobiliteit regio Alkmaar. In de kunnen rijden, de Ring Alkmaar draaiend blijft en fietsen nog agenda komen verschillende thematische onderwerpen aan bod, zijnde aantrekkelijker wordt. de Zaancorridor, knooppunten/hubs, stroomwegen/Ring Alkmaar, verkeersveiligheid, aansluiting van woningbouwlocaties en In onderstaand kader hebben we weergegeven aan welke concrete doorfietsroutes. doelen we willen bijdragen.

De agenda is een integrale investeringsagenda en omvat daarmee ook een groot deel van de opgaven waar we de afgelopen jaren aan gewerkt Welke concrete doelen streven we na? hebben én de verbinding tussen mobiliteit, energie, wonen en niet-  In 2024 ligt er een gedragen regionale investeringsagenda mobiliteit, focusthema’s zoals economie en ruimtelijke ordening. Doel is om die we benutten om Rijks- en andere middelen te genereren voor de gezamenlijk tot een regionale investeringsagenda bereikbaarheid 2025- regio 2035 te komen. Deze agenda helpt ons vervolgens om daar (bijvoorbeeld  In 2024 wordt een lobbystrategie opgesteld om de investeringsagenda landelijk) financiering voor te vinden en afspraken te maken tussen Rijk, te ondersteunen provincie en regio over de bekostiging van minimaal een aantal concrete  In 2024 ligt er een plan om bereikbaarheid van de kust met het OV te maatregelen en/of projecten. Het startdocument voor de verbeteren; indien mogelijk starten we ook direct met de uitvoering investeringsagenda is inmiddels vastgesteld.  In 2024 hebben we een helder beeld van de stand van zaken van deelmobiliteit in de regio en mogelijke verbeterpunten  De regio ondersteunt de invoering van hoogfrequent spoor en zorgt 2.

Coördinatie regionale input Regionale Agenda Mobiliteit dat ons lokale OV- en fietsnetwerk en P&R faciliteiten daar goed op De provincie en de gemeenten in de regio Alkmaar werken met een aansluit Regionale Agenda Mobiliteit (RAM), waarin alle provinciale investeringen  In 2030 zijn de knelpunten in de ring Alkmaar zoveel mogelijk opgelost en projecten op gebied van mobiliteit in onze regio zijn gebundeld.

Het regiobureau is ambtelijk aanspreekpunt voor de provincie in het kader van de RAM. Het regiobureau coördineert de input, mensen en middelen vanuit de regio voor de RAM en neemt de lead in eventuele issues. Ook zorgt de regio voor een juiste samenhang met de integrale investeringsagenda (zie punt 1).

16

3. Vanuit bereikbaarheid bijdragen aan wonen en energie De verbinding tussen bereikbaarheid en wonen en energie ligt o.a. op gebied van transit oriented development, en de verbinding met (deel)mobiliteit met duurzame energie.

4. Vanuit bereikbaarheid bijdragen aan ambities op andere thema’s buiten de Focusagenda, zoals economie, klimaat, ruimtelijke ordening, water, bodem Ook buiten de Focusagenda wordt er regionaal samengewerkt op o.a. het gebied van klimaat, ruimtelijke ordening, economie, water en bodem. De programmamanager Bereikbaarheid zorgt er voor dat afstemming plaatsvindt met relevante onderwerpen binnen het fysiek domein en betrekt hierbij de juiste personen. Denk bijvoorbeeld aan de input voor de ruimtelijke puzzel (benodigde ruimte voor infrastructuur, transit oriented development) en economie (bereikbaarheid van werk).

Transit Oriented Development Transit Oriented Development (TOD) is samengevat de compacte ontwikkeling van steden op loopafstand van treinstations. TOD gaat om een gevarieerd programma met een juiste mix tussen wonen, werken en voorzieningen. Dat kan dus gaan om het toevoegen van winkels, kantoren of scholen maar net zo goed om een betere ontsluiting van bestaande voorzieningen middels wandel- en fietsroutes van het station naar het stadshart of recreatieve attracties). TOD heeft ook betekenis voor het focusthema energie.

3.3.3 Naar een uitvoeringsagenda bereikbaarheid Op dit moment werken we deze doelen en strategie uit in een uitvoeringsagenda voor de eerste twee jaar van de Focusagenda. De aanzet hiervoor is weergegeven in bijlage 1. Van belang is hier ook de eerder genoemde gezamenlijke uitvoeringsagenda met de provincie, de Regionale Agenda Mobiliteit (RAM).

17

netvlies te komen/blijven van het Rijk. De agenda wordt getrokken vanuit 4 Overkoepelende inzet het thema bereikbaarheid, maar is integraal van karakter en gaat daarmee ook over energie, wonen, economie en ruimtelijke ordening. Om onze doelen te bereiken, is niet alleen specifieke inzet op 4.1.3 Inzet S-TEAM de thema’s wonen, energie en bereikbaarheid nodig, maar ook S-TEAM, het regionale subsidie-adviesteam - is ten tijde van de vorige overkoepelende inzet. Focusagenda gestart met als doel om ambtenaren in de regio te informeren en te faciliteren bij het benutten van subsidies. In deze 4.1 Financiering opgaven nieuwe Focusagenda intensiveren we de inzet van het S-TEAM, waarbij het S-TEAM proactief handelt en collega’s activeert bij subsidiekansen. Om onze doelen te realiseren is geld nodig Daarvoor spreken we verschillende middelen aan. De regiogemeenten moeten altijd investeren Doel om de beoogde doelen te behalen. Er zijn verschillende mogelijke Doel van het S-TEAM de komende periode is aanvragen te faciliteren om bronnen voor co-financiering vanuit Rijk, provincie of EU. Denk aanspraak te maken op subsidies en fondsen. Het businessplan voor het bijvoorbeeld aan de woondeals, het mobiliteitsfonds, regiodeals, BO- vernieuwde S-TEAM wordt op dit moment opgesteld. Hierin worden de MIRT, het klimaatfonds, het PPLG, nationale meerjarenprogramma’s op doelen concreter uitgewerkt.

diverse thema’s en Europese subsidieprogramma’s op verschillende thema’s. Deze paragraaf geeft weer hoe we overkoepelend inzetten op Activiteiten het financieren van de opgaven en activiteiten. Het S-TEAM verkent op eigen initiatief op diverse schaalniveaus provinciale, nationale en Europese subsidiekansen voor de regio. Qua 4.1.1 Reguliere projectgelden schaalniveaus kan het bijvoorbeeld gaan om enkele gemeenten in de Binnen het budget van het regiobureau is € 100.000 per jaar beschikbaar regio, de volledige regio Alkmaar of op NHN-niveau, maar elk ander als uitvoeringsgeld. De regio zet dit in voor de realisatie van verschillende schaalniveau is denkbaar. Zo kan het voorkomen dat er subsidie- projecten uit de uitvoeringsagenda, waarvoor in de bijlage een eerste aanvragen net buiten de regio lopen waarop wij aan kunnen haken, of aanzet is gedaan. Waar grotere uitgaven nodig zijn, doen we een separate subsidieaanvragen voor een gebied dat deels overlapt met de regio budgetaanvraag. Alkmaar. S-TEAM voert verkennend voorwerk uit om te bepalen of het van meerwaarde en haalbaar is om vanuit Regio Alkmaar aan te haken bij 4.1.2 BO-MIRT en BO-L deze samenwerkingen. De regio stelt een investeringsagenda mobiliteit regio Alkmaar op.

Deze regionale investeringsagenda dient mede om aan tafel te komen in Wanneer nodig ondersteunt het S-TEAM ook bij het vinden en inrichten landelijke bestuurlijke overleggen: het BO-MIRT en/of het BO- van partnerschappen en specifiek benodigde kennis. Leefomgeving. Dit is een vorm van lobby om financiering van de regionale opgaven binnen te halen, en tegelijkertijd ook op de lange termijn op het

18

4.2 Lobby en netwerken – De verbinding met overige lobbyende partijen, zoals de MRA – Benodigde mensen & middelen Om co-financiering binnen te halen is het van belang om op de agenda en aan tafel te komen/blijven van Rijk, provincie en andere belangrijke 4.3 Data partijen. Daarvoor zetten we lobby in. Een belangrijk instrument daarvoor is de regionale investeringsagenda mobiliteit en het bijbehorende proces Doel richting BO-MIRT / BO-L. In de afgelopen twee jaren is er een regionaal datateam opgezet en zijn er vanuit het team samenwerkingen aangegaan met o.a. Data Science Tegelijkertijd loopt er een op Den Haag gerichte lobby vanuit het Integraal Alkmaar, de provincie en de VNG. We continueren dit en willen dit Bestuurlijk Afstemmingsoverleg NHN (iBAO) op de onderwerpen wonen, uitbreiden. Doel is met behulp van data bij te dragen aan het realiseren energie en bereikbaarheid. Deze lobby is gestart vanuit de verkiezingen van de (onder andere in deze Focusagenda) gestelde regionale doelen. van 2021. Wij willen de komende periode nadrukkelijker onderdeel worden van deze lobby op NHN-niveau. Daarnaast onderzoeken wij, Activiteiten gezien de al actieve lobby vanuit NHN en provincie, of het handig is om Daarbij zetten we in op: een lobby op niveau van regio Alkmaar te initiëren.

Dit op basis van de in  Inzicht creëren in inspanning en resultaten van onze inzet in relatie tot deze Focusagenda gestelde doelen, doelstellingen en de (concept) de ambitie van de Focusagenda: de economische ontwikkeling en het uitvoeringsagenda. We brengen in kaart welke netwerken van belang zijn woon- en leefklimaat (Brede Welvaart) van de Regio Alkmaar voor de doelen, doelstellingen en acties in dit document en bepalen op verbeteren. Er is reeds een duurzaamheidsmonitor ontwikkeld, die we basis daarvan waarop we sterker in moeten zetten. willen verbreden naar andere domeinen, zoals de woningbouw- monitor. Bestuurders en ambtenaren hebben zo meer inzicht in de Doel behaalde resultaten en kunnen beter onderbouwd beslissingen nemen Met behulp van lobby bij het Rijk, provincie en EU aandacht en middelen over de toekomst. realiseren voor de opgaven waar we als regio voor staan. Verkennen ontwikkelen van een regionaal digitaal ecosysteem / digitale community waarop ondernemers, overheden, burgers en Activiteiten andere partijen inzicht krijgen in wat er speelt in de regio en Daarbij zetten we in op: verbinding met elkaar kunnen zoeken.

Dit moet tevens een  Een lobbytraject richting BO-MIRT en BO-L (zie 4.1.2) laagdrempelige manier zijn om voor burgers, bedrijfsleven en  Opstellen en uitvoeren beknopte lobbystrategie met aandacht voor: onderwijspartijen inzichtelijk te maken wat er regionaal gebeurt zodat – Rol- en taakverdeling lobbybureau NHN en Regio Alkmaar zij desgewenst kunnen aanhaken. – Voornaamste thematiek waarvoor lobby gewenst is – Een stakeholderanalyse op verschillende schaalniveaus (van regio tot Rijk)

19

5 Governance- en 

uitvoeringsstructuur 5.1.2 Stuurgroep: belangrijke rol in samenwerking en integraliteit In de stuurgroep hebben alle burgemeesters zitting. De stuurgroep blijft Met de nieuwe Focusagenda brengen we kleine wijzigingen verantwoordelijk voor de regie op de samenwerking, de interne aan in de governance- en uitvoeringsstructuur. In de basis processen en financiën en de vertegenwoordiging van de Regio Alkmaar loopt de samenwerking goed en prettig. We zien daarom geen richting NHN, provincie, Rijk en andere regio’s. De stuurgroep komt – net reden om dit rigoureus aan te passen5. Wel willen we nu meer als de focusoverleggen – in beginsel 1x per maand bij elkaar. de verbinding zoeken met andere partijen zoals ondernemers De vertegenwoordiger van de regionale raadswerkgroep blijft aansluiten bij de stuurgroep. en onderwijs; zetten we ons in om de informatiepositie van de raden te verbeteren en geven we S-TEAM een prominentere In de agenda van de stuurgroep komt meer de nadruk te liggen op de plek. We lopen in dit hoofdstuk de verschillende organisatie- organisatorische/proceskant van de samenwerking tussen de elementen af. focusthema’s en niet-focusthema’s.

Vragen die daarbij aan bod komen zijn: Wordt er voldoende verbinding gezocht? Zijn de processen 5.1 Bestuurlijke overleggen voldoende op elkaar afgestemd? Is helder welke vraagstukken waar belegd zijn? Hoe is de afstemming tussen de verschillende 5.1.1 C6 bijeenkomsten: 2x per jaar, gericht op (boven)regionale niveaus georganiseerd (NHN/MRA)? samenwerking We organiseren binnen deze Focusagenda ca. 2x per jaar een C6 bijeenkomst, gericht op de (verbetering van) de regionale samenwerking. 5.1.3 Focusoverleggen wonen, bereikbaarheid en energie Voor de C6 bijeenkomsten wordt een duidelijke agenda en hoofddoel In het thematische focusoverleg bespreken de bestuurders (twee opgesteld. Ingrediënten kunnen bijvoorbeeld zijn: bestuurlijk trekkers, en een bestuurlijke vertegenwoordiging van elke  Inspirerende voorbeelden van samenwerking uit andere regio’s gemeente) en programmamanager de inhoudelijke voortgang op het  Organisatie samenwerking tussen focusthema’s en niet-focusthema’s focusthema, en eventuele issues die daarbij naar voren komen. De focusoverleggen continueren we, waarbij de samenhang met de andere  (Op termijn) verbreding naar / integratie van niet-focusthema’s onder focusthema’s als vast item op de agenda terugkomt. De bestuurlijk de Focusagenda

5 de governance- en uitvoeringsstructuur ligt grotendeels vast in het door alle gemeenteraden vastgestelde en ondertekende Bestuursconvenant van 15 maart 2022.

20

trekkers vertegenwoordigen de regio op bovenregionaal niveau, en op. De vertegenwoordiger van de regionale raadswerkgroep blijft zorgen voor terugkoppeling van gemaakte afspraken naar de aansluiten bij de stuurgroep. De stuurgroep wordt aangevuld met de (onderscheiden) bestuurlijk overleggen/stuurgroep; zowel op NHN als op coördinerend griffier voor het beter betrekken van de raden. In de provinciaal niveau. stuurgroep wordt een aanpak om de raden beter te betrekken nader uitgewerkt. 5.1.4 Overkoepelend focusoverleg: formaliseren en nadruk op integraliteit 5.3 Uitvoeringsstructuur We formaliseren het overkoepelende focusoverleg, als belangrijkste plek waar de integraliteit wordt bewaakt: tussen de focusthema’s wonen- 5.3.1 Regioteam bereikbaarheid-energie én tussen de focusthema’s en de regionale Het Regioteam is verantwoordelijk voor de uitvoering van de samenwerking buiten de focusagenda. Het overkoepelende focusoverleg Focusagenda 2024-2028 en continueert daarmee zijn taken van de verandert daarmee van een min of meer informeel overleg als afsluiting afgelopen jaren. van de Focusagenda-ochtend, naar een plek waar de in de thematische focusoverleggen gemaakte afspraken worden gedeeld, besproken i.r.t. de Het Regioteam ondersteunt de bestuurlijke tafels en leidt de andere focusthema’s en (nogmaals) worden bekrachtigd.

Ook is er programma’s en projecten, voert het programmasecretariaat, organiseert aandacht voor actuele ontwikkelingen op de niet-focusthema’s zoals (C6-)bijeenkomsten en levert procesondersteuning in algemene zin. Het economie, ruimtelijke ordening en klimaatadaptatie. Regioteam onderhoudt en bouwt een netwerk op in de gemeenten en met maatschappelijke platforms. Ambtelijk wordt er een (maandelijkse) strategische tafel georganiseerd ter voorbereiding op het gezamenlijk overleg. Hierin kunnen De regiosecretaris heeft een sturende en faciliterende rol, maar geeft ook onderwerpen worden aangedragen ter bespreking in het gezamenlijk richting aan de ontwikkeling van medewerkers en het Regioteam als overleg. Deelnemers zijn (strategisch) medewerkers uit de geheel. Hij/zij adviseert aan bestuurders over complexe integrale werkorganisaties en het Regioteam. ruimtelijke ontwikkelingen. Hij/zij geeft invulling aan het opdrachtgever- schap voor complexe regionale projecten en regisseert met de 5.2 Betrokkenheid raden: stuurgroep neemt verantwoordelijkheid programmamanagers de uitvoerende werkzaamheden die voortvloeien uit de focuspunten Wonen, Bereikbaarheid en Energie. De regiosecretaris De betrokkenheid van de raden bij de Focusagenda is tot nu toe laag. De adviseert de stuurgroep.

raadsbijeenkomst in het voorjaar van 2023 liet zien dat er zeker interesse is, maar liet ook zien dat de kennis van de raadsleden over hoe en wat er De programmamanagers zijn primair verantwoordelijk voor de doelen per regionaal gebeurt, nog achterblijft. focusthema (zoals in hoofdstuk 3 omschreven). Hij/zij werkt samen met collega’s en teams uit de lokale organisaties aan complexe integrale In de stuurgroep staat de verbinding met de raden op de agenda; de ontwikkelingen, die worden vertaald in een strategisch leden van de stuurgroep (de burgemeesters) pakken dit vraagstuk actief uitvoeringsprogramma (zie bijlage 4).

21

5.3.3 Overleg gemeentesecretarissen (GS6): belangrijke rol in Het Regioteam draagt verder zorg voor de uitvoering van de capaciteitsvraag overkoepelende inzet zoals in hoofdstuk 4 beschreven. De GS6 is ambtelijk opdrachtgever voor het Regioteam. Deze groep zorgt er gezamenlijk voor dat het Regioteam zijn taken kan uitvoeren, Onderzocht moet worden of regionale taken van gemeenten binnen het bijvoorbeeld door ervoor te zorgen dat er voldoende capaciteit is bij de fysieke domein ook ondergebracht kunnen worden binnen het Regioteam gemeenten voor deelname aan de ambtelijke werkgroepen en het om op die wijze integraliteit en samenwerking te bevorderen (RES, opvolgen van de acties die daaruit voortkomen. De GS6 kiest onderling Klimaatadaptatie, Warmtetransitie, R.O., Economie, etc.). Dit vraagstuk een voorzitter. Hij/zij wordt ondersteund door het Regioteam in zijn/haar zal met de gemeentesecretarissen worden opgepakt. taken. De GS6 adviseert de stuurgroep.

De (door)ontwikkeling van het subsidieteam (S-TEAM) vraagt om een 5.4 Verbinding thema’s buiten Focusagenda meer centrale positie en rol van dit team voor de regio. We brengen dit team daarom onder bij het Regioteam. Ook hierover zal met de Inhoudelijk hebben de programmamanagers en de werkgroepen per gemeentesecretarissen nader worden gesproken. focusthema een belangrijke rol in het verbinden van de Focusthema’s met de thema’s buiten de agenda. Het overkoepelende focusoverleg en de stuurgroep bewaken dat er voldoende samenhang is en blijft tussen deze 5.3.2 Inbedding in lokale organisatie(s) thema’s. De stuurgroep heeft daar een meer procesmatige rol in en kan Binnen de thema’s werken de programmamanagers intensief samen met op basis van signalen van binnen en buiten de Focusagenda interventies ambtelijke capaciteit vanuit de verschillende gemeenten in ambtelijke voorstellen die de afstemming verbeteren. werkgroepen. De inzet van deze personen valt niet binnen de regio- organisatie, maar is wel van groot belang. Het gaat b.v. om We zien dat op alle thema’s, er veel koppelingen zijn tussen de beleidsmedewerkers wonen, bereikbaarheid, duurzaamheid en een Focusagenda en ‘daarbuiten’; denk bij het focusthema Energie subsidieadviseur. De capaciteit van deze werkgroepen is van cruciaal bijvoorbeeld aan de RES en de warmtetransitie.

Een goede verbinding belang voor het bereiken van onze doelen. Onder de werkgroepen tussen deze thema’s kan bijvoorbeeld bereikt worden door dit een vast functioneren per project of subdoel nog werk- of projectgroepen. agendapunt te maken van de ambtelijke en bestuurlijke overleggen (het focusoverleg) energie; en tegelijkertijd ook van de (bestuurlijke en Ambtelijk wordt er een (maandelijkse) strategische tafel georganiseerd ambtelijke) overleggen over de RES en warmtetransitie. Op de ter voorbereiding op de agendavorming van het gezamenlijk overleg. strategische tafel kan worden afgestemd, zodat (eventuele) dubbelingen Hierin kunnen onderwerpen worden aangedragen ter bespreking en kunnen worden voorkomen. Deze tafel zal tevens worden ingezet om wordt bepaald wie de verantwoordelijke ambtenaar voor dit onderwerp regionale opgaven met elkaar te formuleren, om zo te werken aan een wordt/blijft. Deelnemers zijn (strategisch) medewerkers uit de grotere integraliteit van (ruimtelijke) thema’s. werkorganisaties en het Regioteam.

22

5.5 Capaciteit Benodigde capaciteit voor focusthema’s Coördinatie van de in hoofdstuk 3 benoemde doelen en acties op de Ruimte bij Regioteam focusthema’s passen voor zover nu te overzien binnen de huidige In de begroting van het Regioteam is er ruimte voor 7 fte, waarvan er de beschikbare capaciteit van de programmamanagers. afgelopen jaren 5 vast zijn ingevuld. Er is nog ruimte voor 1 fte ondersteuning en 1 fte communicatie; waarbij die laatste nu voor een Capaciteit Regioteam beperkt aantal uur per week extern wordt ingehuurd. Op dit moment De ambtenaren van de diverse regionale werkgroepen, onder aansturing wordt de ruimte binnen de formatie (deels) flexibel aangewend indien de van de programmamanagers, zijn in dienst van de individuele gemeenten. actualiteit daarom vraagt. Zij besteden een deel van hun tijd aan regionale afstemming. Om hoeveel tijd het precies gaat is niet geformaliseerd. De in de regio geïnvesteerde Extra benodigde capaciteit voor overkoepelende taken? tijd wordt echter al snel ‘terugverdiend’ doordat zaken gezamenlijk S-TEAM wordt nu uitgevoerd door leden van het Regioteam. Daarnaast worden opgepakt. Dit werkt tot op heden afdoende, maar bij personele wordt op projectbasis externe capaciteit ingehuurd voor subsidie- wisselingen of veranderingen binnen de ambtelijke organisaties is dit wel trajecten.

Als het S-TEAM een centralere rol en positie krijgt en de een aandachtspunt. Bovendien staat de beschikbare tijd bij ambities hoger liggen, kan dat wellicht om extra inzet vragen. Dat zal dan gemeenteambtenaren onder druk door toenemende complexiteit en separaat moeten worden onderbouwd, waarbij uitgangspunt is dat deze aantallen beleidsdossiers die zij moeten oppakken. extra capaciteit zichzelf (ruimschoots) terugverdient op basis van ontvangen subsidies. Naast het subsidieteam zelf, is er vanuit de Omdat de opgaven in deze agenda flexibiliteit vragen van ons als regio, aanvragende gemeenten capaciteit nodig bij aanvragen. Die zal beperkt kunnen en moeten we geen al te rigide afspraken maken over de precieze zijn omdat het projecten betreft die toch al worden uitgevoerd en ook al beschikbaarheid van Regioteamleden op elk onderwerp. Wel is het van een financieringsvraag hebben. Eventuele benodigde externe inhuur belang daar enkele basisafspraken over te maken en nogmaals te hangt af van specifieke projecten en budget daarvoor wordt dan ook – bekrachtigen, zijnde: indien relevant - opgenomen in de betreffende projectbegroting.

 In elke deelnemende gemeente moet er tenminste capaciteit zijn gereserveerd voor ambtelijke inzet voor elk van de 3 focusthema’s; Het businessplan van het vernieuwde S-TEAM wordt nu uitgewerkt; hierin  In het Regioteam wordt, onder voorzitterschap van de regiosecretaris, krijgt uiteraard ook de benodigde capaciteit aandacht. Dit plan zal worden periodiek in kaart gebracht hoeveel capaciteit ongeveer benodigd is aangeboden aan de GS6. vanuit de verschillende gemeenten op deze thema’s op de korte en middellange termijn (komende half jaar, met een doorkijk naar Voor het datateam is een businessplan in ontwikkeling. Hierin moet ook komende 2 jaar). Ook wordt in beeld gebracht wat de benodigde helder worden welke (extra) capaciteit benodigd is. Ook dit plan zal capaciteit is voor de programmamanagers om de diverse programma’s worden voorgelegd aan de GS6. te sturen, op dezelfde korte en middellange termijn.  De regiosecretaris maakt periodiek afspraken met de GS6 over deze capaciteit en bespreekt de doorkijk naar de middellange termijn.

23

5.6 Financiering

We veranderen voor de komende periode niets aan de financieringsmethodiek. De regio-organisatie wordt gefinancierd door de zes gemeenten. Iedere gemeente betaalt per inwoner een bijdrage, voor 2021 vastgesteld op een bedrag van € 3,05 per inwoner per jaar (=regiobudget). De colleges kunnen unaniem besluiten dit bedrag jaarlijks te indexeren (vanaf 2024) of dit bedrag anderszins te verminderen of te vermeerderen.

24

Bijlage 1 Eerste lijnen uitvoeringsprogramma’s Focusthema Onderwerp Doel activiteiten wanneer Energie Centrum voor Monitoren voortgang en voortzetten centrum voor Intermediaire rol, aanspreekpunt overheid, monitoren PM Verduurzaming verduurzaming uitvoering plannen Energie Groene economie Groen gas stimuleren Faciliteren groen gas ontwikkeling (economisch - pilots) PM Energie Netinfrastructuur Korte termijn oplossingen voor acute Versnellen ruimtelijke procedures - faciliteren bij oplossen PM infrastructuurproblemen netcongestie realiseren netcongestie problemen Energie Netinfrastructuur Slimme lokale oplossingen netcapaciteit realiseren: Faciliteren voorbeeldprojecten (smart energy hubs | buurt PM achter de meter en samenwerking voor de meter batterij) door zowel bedrijven als burgers Energie Netinfrastructuur Lange termijn oplossingen - integraal programmeren Meedenken - input geven op alle lange termijn beleidstrajecten PM ihkv netcongestie die betrekking hebben op infrastructuur Energie Verduurzamen Laadinfrastructuur integraler oppakken integrale visie laadinfrastructuur? regionale aanbesteding? PM mobiliteit Afstemmen netbeheerders? Energie Waterstof Waterstof in zware mobiliteit mogelijk maken Initiëren en faciliteren richting bedrijfsleven PM Energie Waterstof Hergebruik bestaande infrastructuur voor waterstof Verkennen of en hoe infrastructuur kan worden hergebruikt

PM (TAQA - Bergen leidingen) (MKBA) Wonen Aanhaken op Betere verbinding leggen met bovenregionale Bijwonen reguliere overleggen tussen BZK, provincie en regio PM bovenregionale relevante gremia en financieringsbronnen met marktpartijen en corporaties (ambtelijk en bestuurlijk); overleggen 4x p/j BO wonen NHN met BZK, prov, regio en martktpartijen Periodiek overleg met provincie tbv BO wonen en woondealtafel Wonen Woonakkoord Uitvoeren afspraken Hoofdstuk 6 Woonakkoord 2021 Uitvoeren afspraken PM (afspraken gemaakt met PNH in 2021) Wonen Addendum Uitvoeren afspraken addendum 2022: integrale Uitvoeren afspraken PM aanpak met bereikbaarheid (afspraken gemaakt op NHN-niveau met provincie en BZK in 2022) Wonen Woondeal 2023 Uitvoeren afspraken woondeal 2023 uit Uitvoeren afspraken PM hoofddocument en uitvoeringsdocument (afspraken gemaakt met ministerie van BZK in 2023 op NHN- niveau (m.u.v. gemeente Castricum)) Wonen Betaalbaarheid Vanaf 2025 2/3e woningbouwontwikkeling (26.000 Betaalbaarheidsdoelen in nieuwbouwprogrammering brengen PM woningen) in betaalbare segment, waarvan 30%punt en via prestatieafspraken sociale huurwoningen

25

Focusthema Onderwerp Doel activiteiten wanneer Wonen Betaalbaarheid 40% betaalbare koop- en middenhuurwoningen Betaalbaarheidsdoelen in nieuwbouwprogrammering brengen PM realiseren: 2.500 middenhuurwoningen en 12.000 en indien relevant via prestatieafspraken goedkope huurwoningen Wonen Betaalbaarheid Woondeal verwerken in lokale woonzorgvisies Afstemming en uitwerking in lokale woon(zorg)visies; herijking PM voor actualisatie woondeal en uitwerken regionale aandeel Wonen Duurzame en Woningbouw en woonomgeving verduurzamen: In Nader te bepalen PM toekomstbestendige 2030 50% van aantal woningen circulair verbeteren. bouw In aanbestedingen stellen we de eis van een MPG van minimaal 0,5 of hoger; en hanteren "Het Nieuwe Normaal" als standaard voor circulair en duurzaam bouwen (zie ook convenant toekomstbestendige woningbouw) Wonen Herstructurering Inzicht creëren in aandeel te herstructureren Overzicht opstellen, o.l.v. provincie PM woningen Wonen Kritische Financierings- en andere hulpbronnen Rijk benutten Input leveren aan (deel)regionale versnellingstafels, samen met PM succesfactoren en provincie, BZK en Woon Gangmakers, met als doel ondersteuning woningbouwversnelling op projectniveau te realiseren en leveren input voor landelijke versnellingstafels. Wonen Monitoring opgave Monitoren woningbouwvoortgang Jaarlijkse update provinciale woningbouwmonitor t.b.v.