Bijlage 1. Boekwerk A Kadernota 2026-2029



Kadernota 2026-2029 Boekwerk A







Inhoud Inleiding Extra financiële inzet 2026 Uitdagingen door wisselvallig Rijksbeleid Gericht investeren in de Alkmaarse jeugdzorg Tot slot

1. Bestuurlijke speerpunten Alkmaar is open en toegankelijk Veiligheid als basis voor aantrekkelijke leefomgeving Wonen in Alkmaar Verkeer en Parkeren Ruimte voor Economische Groei Alkmaar als Evenementenstad Investeren in Cultuur en Sport Agenda Duurzaam Alkmaar Grip op het sociale domein Regionale samenwerking

2. Financiële hoofdlijnen Aanpak ombuigingen Toenemende financieringslasten Programma Grip op jeugd Uitgangspunten groeikader Begroting 2026 in balans

3 3 3 4 4

5 5 5 5 5 6 6 6 7 7 7

8 8 9 9 9 10

Boekwerk A: Kadernota 2026-2029 |

2







Inleiding Voor u ligt de laatste kadernota van deze raadsperiode. De ambities uit het coalitieakkoord “Vertrouwen in Alkmaar; verschil mag er zijn” zijn uitgevoerd of in een vergevorderd stadium van uit­voering. Het maakt ons trots dat we deze ambities samen met onze inwoners, ondernemers, verenigingen, dorpen, wijken en buurten hebben kunnen realiseren. We blijven dan ook met elkaar inzetten op belangrijke ontwikkelingen voor onze gemeente, zoals woningbouw, cultuur, sport, en meer. En onze gemeente groeit! Na jaren van stabiele inwoners­ aantallen, ontwikkelt Alkmaar zich tot een groeigemeente. Om het voorzieningenniveau voor onze samenleving op peil te houden zijn extra investeringen nodig. Daarbij pakken we onze rol als centrum­ gemeente en zijn we uitnodigend voor omliggende gemeenten als partner. In een jaar dat als ‘ravijnjaar’ te boek staat, zijn we de uitdaging aangegaan om de ambities van Alkmaar overeind te houden en de lasten voor onze inwoners zo laag mogelijk te houden. Dat is gelukt. We investeren in een groeiende gemeente en realiseren tegelijkertijd verschillende ombuigingen. Het college heeft daar in deze kadernota een balans in gevonden. Dat is wat u van onze Alkmaarse Stad en Landcoalitie mag verwachten. Extra financiële inzet 2026 Het college blijft investeren in de gemeente.

Zo wordt er voor 2026 gekozen om het budget voor buurt-, dorpshuizen en wijk­ centra te verhogen. Daarnaast zet het college middelen in op het continueren van Stimuleren Jongerencultuur en het Uitvoeringsplan Cultuur, ondanks het wegvallen van dekking van het Rijk voor deze thema’s. Om de ontwikkeling van het Sportpaleis en de Ontwikkelagenda Cultuur vorm te geven zijn er na 2026 ook al posten begroot. Het Alkmaarse Groeikader

Om de kwaliteit van onze groeiende gemeente op peil te krijgen en houden en investeringen mogelijk te maken, werkt het college aan een zogenaamd groeikader met nieuwe spelregels. Dit kader moet de raad en het college helpen om de extra inkomsten door de groei van het aantal inwoners en de algemene uitkering te verdelen tussen onze investeringsagenda en lopende uitgaven. Met als doel een aantrekkelijke leefomgeving met daarbij goede voorzieningen voor inwoners en ondernemers te blijven. Er wordt hard aan gewerkt om bij de begroting een nadere uitwerking hiervan te presenteren. En daarmee blijven we continu investeren in een financieel gezond Alkmaar, nu en in de toekomst. Uitdagingen door wisselvallig Rijksbeleid Het wisselvallige Rijksbeleid van de afgelopen jaren blijft met de val van het Kabinet Schoof voortduren. Dat heeft directe impact op Alkmaar. De twee grootste uitdagingen zijn – zoals voor elke gemeente - het ravijnjaar en jeugdzorg. Onze insteek daarbij is in lijn met het VNG: het Rijk neemt haar verantwoordelijkheid en compenseert de gemeenten. Dat is het Rijk helaas nog maar beperkt gelukt. De oorspronkelijke taakstelling van het ravijn van € 14 miljoen voor Alkmaar is slechts verlaagd naar € 11,5 miljoen. Nog altijd een grote opgave. Zoals toegezegd had het college een plan gemaakt om, als het nodig is, de benodigde ombuigingen te realiseren.

Dat is gelukt, waarbij wij het coalitieakkoord hebben ontzien. Zoals aangegeven blijven we investeren in een groeiende gemeente en realiseren tegelijkertijd ombuigingen. Desondanks blijven we ons samen met de VNG onverminderd inzetten voor een structurele oplossing door het Rijk.

Boekwerk A: Kadernota 2026-2029 |

3







Gericht investeren in de Alkmaarse jeugdzorg Mede door het uitblijven van compensatie vanuit het Rijk, zet het college in 2026 verder in op het beter beheersen van de kosten van jeugdzorg. Deze coalitie is van mening dat alleen bezuinigen niet werkt. In de komende jaren investeren we daarom gericht in het versterken van de lokale jeugdzorg, zonder daarbij de meest kwetsbaren uit het oog te verliezen. Investeringen zijn nodig om meer hulpvragen vroegtijdig en dichtbij op te vangen, en zo duurdere en zwaardere zorg te voorkomen. Dit en de tijdelijke Van Ark gelden vanuit het Rijk leiden tot het dichten van tekorten uit het verleden, zonder de aandacht voor onze jongeren te verliezen. Wij zetten onze lobby, samen met de VNG voor compensatie en verho­ ging van structurele gelden voor jeugdzorg vanuit het Rijk onverminderd voort. Tot slot Met het realiseren van onze ambities vanuit het coalitieakkoord doen we wat we hebben beloofd. Hiermee en met onze manier van besturen en het betrekken van inwoners hebben we een bijdrage willen leveren aan het terugwinnen van vertrouwen in de overheid en ons gemeentebestuur. De huidige financiële omstandigheden vragen onze flexibiliteit. Door te blijven investeren in innovatieve oplossingen en door goede samenwerking met lokale en regionale partners, kunnen we de uitdagingen van de komende jaren effectief aanpakken.

Met de kadernota 2026 werken wij verder aan een aantrekkelijke leefomgeving voor inwoners, ondernemers en bezoekers aan Alkmaar. We kijken met trots terug op de mijlpalen die zijn bereikt terwijl de lasten voor onze inwoners laag zijn gebleven. Ook kijken we vooruit naar de komende periode waarin we ons met de Alkmaarse samenleving volop inzetten voor onze ambities. Want Alkmaar maken we samen! Namens het college van burgemeester en wethouders,

Christian Schouten Wethouder Financiën

Boekwerk A: Kadernota 2026-2029 |

4



1





1. Bestuurlijke speerpunten In de onderstaande paragrafen wordt ingegaan op een aantal onderwerpen en ontwikkelingen waar wij graag de aandacht op vestigen. In de begroting volgt later dit jaar per programma een nadere toelichting, hier wordt een aantal thema’s uitgelicht. Alkmaar is open en toegankelijk We zijn een open en toegankelijke gemeente voor onze inwoners en ondernemers. Dit doen we onder meer door een initiatievenloket waarbij “groene golfambtenaren” onze inwoners en ondernemers helpen om initiatieven mogelijk te maken. Dit loket is het centrale punt voor het indienen van ideeën en projecten. Hier beoordelen we de ideeën en bieden ondersteuning waar nodig, wat bijdraagt aan een dynamische en innovatieve gemeente. Het zijn van een open overheid is ontzettend belangrijk. We hebben stappen gezet om informatie actief openbaar te maken en pakken hierop door. Het is belangrijk om onze inwoners zo goed mogelijk van informatie te voorzien, ook ten aanzien van de gemeentelijke financiën. We zetten ons proactief in om te voldoen aan de verplichtingen van de Woo en zorgen ervoor dat onze inwoners goed geïnformeerd zijn. Veiligheid als basis voor aantrekkelijke leefomgeving Ons uitgangspunt is dat alle Alkmaarders zich veilig moeten voelen, en sturen door maatwerk op passende interventies en/of oplossingen met als doel het creëren van een veilige en weerbare samenleving.

In de uitvoering staat centraal dat we steeds zoveel als mogelijk naast de inwoners staan; dit sluit aan bij het coalitieak­ koord. Een aantrekkelijke en veilige omgeving vraagt maatwerk. Dat kan verschillen per buurt, wijk, dorp, kern of polder. Hierbij hebben we oog voor de eigen dynamiek van ieder vraagstuk op zich.

Een groeiende stad betekent ook een toename van grootstedelijke problematiek. De aanpak van deze problematiek is conform en in lijn met de gestelde prioriteiten uit de kadernota veiligheid 202302026 en richt zich op de aanpak van ondermijnende criminali­ teit, maatschappelijke onrust, polarisatie & radicalisering, jeugdcri­ minaliteit en de aanpak van cybercriminaliteit. Daarnaast zorgen we ervoor dat de basiswerkzaamheden op orde blijven, zoals zorg en veiligheid, veilig uitgaan, high impact crime, toezicht en hand­ having, en crisisbeheersing. Wonen in Alkmaar Een van de uitdagingen waar we als gemeente voor staan is om al deze Alkmaarse dynamieken en diversiteiten in de juiste verhoudingen te vertalen naar nieuw te ontwikkelen leefomgevingen. Veel van onze inwoners wachten al langere tijd op betaalbare duurzame nieuwe woningen die aansluiten bij hun wensen en behoeften. Onze belangrijkste opgave ligt dan ook in de realisatie van woningen in het Alkmaars Kanaal. We zorgen binnen de kaders van het Rijk en de provincie voor de realisatie van nieuwe woningen, eerlijke verhuur en leefbaarheid in de wijken. Verkeer en Parkeren Alkmaar heeft grote ambities voor het bouwen van woningen en faciliteren van economische groei. Een goede bereikbaarheid is daarbij cruciaal.

De focus ligt op de verdere uitvoering van de mobiliteitsvisie, de aanpak van de verkeersveiligheid en blijvende duurzame nachtverbinding tussen Alkmaar en Amsterdam. Een verbinding die Amsterdam en Alkmaar ook ‘s nachts dichter bij elkaar brengt.

Boekwerk A: Kadernota 2026-2029 |

5





Om onze ambities voor woningbouw en economie te verwezen­lijken, werken we niet alleen lokaal, maar ook samen met de regiogemeenten, de provincie Noord-Holland en het Rijk aan de bijbehorende bereikbaarheidsopgave. De Regionale Investeringsagenda Mobiliteit Regio Alkmaar (RIA) vormt het start­ punt. Om Alkmaar en haar dorpen bereikbaar te houden zijn meerdere projecten van belang zoals de N242 maatregelen voor auto’s op middellange termijn, de kruispunten N9 Ring Alkmaar, de stationsomgeving Alkmaar Centraal inclusief de ondertunneling van de Helderseweg, en de doorfietsroutes en P&R locaties rond de Alkmaarse ring. Ruimte voor Economische Groei Om de economische groei van onze stad te ondersteunen, is het van groot belang om voldoende ruimte voor bedrijven te bieden. Naast het creëren van extra bedrijventerreinen, richten we ons ook op functiemenging in de gemengde gebieden van het Alkmaars Kanaal. Dit betekent dat we de bestaande ruimte beter willen benutten en innovatieve bedrijvigheid willen stimuleren. Een evenwichtige woon-werkbalans is van groot belang. We willen ervoor zorgen dat de groei van de werkgelegenheid in lijn is met de groei van het aantal woningen. Zo kunnen we een stabiele en duurzame ontwikkeling van onze stad waarborgen. Daarnaast zetten we in op een gunstig vestigingsklimaat voor ondernemers.

Dit doen we onder andere door het stimuleren van de kenniseconomie en het verbeteren van de aansluiting tussen de arbeidsmarkt en het onderwijs. Het Convenant Binnenstad, dat zich onder meer richt op de aanpak van leegstand, is hierbij een belangrijk instrument.



Alkmaar als Evenementenstad Dat onze investeringen in citymarketing en evenementenkalender werkt is bewezen met de nominaties en de gouden giraffe prijs van vorig jaar. Om Alkmaar blijvend en jaarrond aantrekkelijk te houden voor zowel bewoners als (regio)bezoekers, willen we onder andere onze citymarketingactiviteiten en evenementenkalender verder versterken. We onderzoeken bijvoorbeeld wat de mogelijkheden zijn om een kwalitatief hoogstaand evenement in de kerstperiode naar Alkmaar te halen, maar we blijven ook aandacht besteden aan het behoud van onze bestaande evenementen. In tijden waarin het voor organisatoren steeds moeilijker wordt om evenementen te blijven organiseren, is deze ondersteuning van groot belang. Investeren in Cultuur en Sport We investeren actief in cultuur en sport. Cultuur is belangrijk voor ons welzijn – het zorgt voor verbinding, laat ons ontspannen en is daarnaast ook van grote betekenis voor de lokale economie. We geven met de groeiagenda cultuur uitvoering aan de Cultuurvisie Alkmaar 2040. De groeiagenda is het stappen­ plan dat we doorlopen om meer ruimte te geven aan de culturele instellingen in Alkmaar. Het is een investering in een groeiende gemeente. De gemeenteraad heeft onlangs de nieuwbouw goedgekeurd van de sportcomplexen Hoornse Vaart en Sportpaleis.

Deze projecten bevorderen de sportieve en sociale ontwikkeling van de gemeente met moderne technieken en duurzame oplos­ singen die energie- en onderhoudskosten verlagen. Zo dragen cultuur en sport tevens bij aan een aantrekkelijke gemeente om te wonen, werken of bezoeken. Wij gaan door met het ondersteunen van onze verenigingen, waarmee de breedtesport goed toegankelijk blijft.

Boekwerk A: Kadernota 2026-2029 |

6





Agenda Duurzaam Alkmaar Alkmaar is een groene gemeente waar duurzaamheid een belangrijke plek heeft. Er wordt geluisterd naar bewoners en die krijgen zoveel mogelijk ruimte om zelf duurzaamheidsmaatregelen te nemen. Met de Agenda Duurzaam Alkmaar pakken we in 2026 klimaatadaptatie, energie­ transitie, netcongestie, duurzame mobiliteit en circulaire economie voortvarend aan. Deze integrale opgave is essentieel voor het realiseren van doelstellingen conform het Klimaatakkoord en de Klimaatwet, met als doel een duurzame leefomgeving te creëren. Hiermee ondersteunen we de gebiedsontwikkeling en verbeteren we de leefbaarheid van de bestaande omgeving in samenwerking met bewoners en instellingen uit onze gemeente. Uit het onderzoeken door de Raad voor Openbaar Bestuur blijkt dat de kosten voor het behalen van de klimaatdoelstellingen ongeveer 40% hoger zijn dan verwacht. Door de programma’s van klimaatadaptatie, biodiversiteit, warmte- en energie­ transitie, circulaire economie en duurzame mobiliteit van ADA te combineren, kunnen we kosten en inspanningen efficiënt benutten. De klimaattransitie zal echter aanzienlijke kosten met zich meebrengen. Naast verbinding binnen ADA combineren we deze programma’s met gebiedsontwikkeling en het beheer van de openbare ruimte voor optimaal resultaat.



We versterken de sociale basis door actief landelijke akkoorden uit te voeren die gezondheid en zelfredzaamheid bevorderen. Buurthuizen spelen een belangrijke rol in het versterken van de sociale samenhang. We werken aan een inclusieve samenleving waarin iedereen, inclusief mensen in kwetsbare posities, kan deel­ nemen. Ook aan de arbeidsmarkt. Daarbij houden we rekening met de wetten en regels die Alkmaar als centrumgemeente beïnvloeden, zoals de herstructurering van arbeidsmarktregio’s, wet van school naar werk en Participatiewet in balans. Regionale samenwerking Met partners in de regio werkt de gemeente hard aan het versterken van de positie van Alkmaar en van de regio. Een mooi voorbeeld hiervan is de Regio Deal Noord-Holland Noord. Deze samenwerking richt zich op het ontwikkelen van gezamenlijke projecten die de brede welvaart verbeteren langs de drie programmalijnen: beter werken, beter leven en beter leren. Zo maken we Alkmaar en haar omgeving nog aantrekkelijker voor inwoners, talenten, ondernemers en bezoekers.

Grip op het sociale domein Door stijgende kosten in het sociaal domein staan we voor financiële uitdagingen. Gemeenten in de regio Alkmaar zien de kosten voor jeugdhulp en de Wmo jaarlijks sterk stijgen, met onvoldoende financiering vanuit het Rijk en ondanks de extra middelen die bij de afgelopen voorjaarsnota zijn toegezegd. Een integraal Programma Grip op Jeugd en Wmo met zowel een lokale als een regionale component gaat zorgen voor het beheersbaar en betaalbaar houden van de kosten vanuit de jeugdwet en de Wmo. Daarbij verliezen wij de kwetsbaarste inwoners niet uit het oog. Realistisch begroten, investeren en een duidelijke visie die zorgt voor de juiste maatregelen zijn essentieel om zo veel mogelijk binnen bestaande budgetten te blijven.

Boekwerk A: Kadernota 2026-2029 |

7



2





2. Financiële hoofdlijnen In deze Kadernota 2026 laten we zien hoe de financiële situatie van de gemeente is veranderd sinds de Programmabegroting 2025. We brengen in kaart welke (autonome) ontwikkelingen de financiële situatie hebben beïnvloed. Een belangrijk onderdeel van deze Kadernota is de uitwerking van de eerder aankondigde ombuigingen. Onderstaand wordt eerst een aantal belangrijke financiële ontwikkelingen nader geduid. Daarna volgt het financieel kader. Tot slot zijn in de bijlagen de details van de aanvragen en ombuigingen in deze kadernota opgenomen. Geen structurele oplossing vanuit het Rijk We hebben ons met de VNG en vele andere partijen, tot het uiterste ingespannen voor een demping van het ravijn in het gemeentefonds. Het Rijk heeft hieraan deels gehoor gegeven en stelt landelijk € 400 mln beschikbaar om het tekort te compenseren. Het aandeel van Alkmaar hierin is ongeveer € 2,5 mln, waardoor het ravijn daalt van € 14 mln naar € 11,5 mln. Alhoewel de voorjaarsnota van het Rijk de terugval in het gemeentefonds gedeeltelijk dempt zijn daarmee zeker niet alle tekorten opgelost. Het financiële beeld voor de komende jaren laat zien dat het gemeentefonds verder zal afvlakken. Er blijft daardoor meerjarig een gat in de gemeente­ financiën. Wat Alkmaar betreft een onacceptabele ontwikkeling.

We blijven ons dan ook onverminderd inzetten voor een structu­ rele oplossing door het Rijk. Het rapport van de commissie Van Ark over de jeugdzorg wordt gedeeltelijk gevolgd door het Rijk: gemeenten krijgen structureel € 414 mln. (aandeel Alkmaar circa € 2,6 mln) en incidenteel € 945 mln. voor 2026 en 2027 voor jeugdzorg. Vanaf 2028 komt er een nieuw ‘financieel arrangement’ voor jeugdzorg om de jeugd­ middelen opnieuw over gemeenten te verdelen. Om hier niet op vooruit te lopen, heeft het kabinet geen extra middelen toegevoegd vanaf 2028 en is er dus nog geen structurele oplossing.

Ook heeft het Rijk de Hervormingsagenda Jeugd vanaf 2028 geïndexeerd, dit wil zeggen dat de hervormingsmaatregelen € 507 mln meer moeten opbrengen dan eerder was afgesproken. Voor Alkmaar betekent dat zo’n € 3,0 mln in mindering wordt gebracht op de algemene uitkering. Aanpak ombuigingen In de route naar het ‘ravijnjaar 2026’ heeft het college consequent het advies van de VNG aangehouden. Het advies van de VNG richting begrotingsjaar 2026 om een tekort te laten zien als gevolg van het ravijn is opgevolgd. Waarbij ons primaire uitgangspunt zoals eerder aangegeven is: het Rijk compenseert het ravijn. Tegelijkertijd hebben we als college ook met ondersteuning van een adviesbureau een plan B gemaakt. Dit plan hebben we met input vanuit de 1e dialoogsessie met de gemeenteraad opgesteld. De ombuigingsscenario’s omvatten zo’n 50 maatregelen, die structureel een totale besparing van zo’n € 11,5 mln opleveren. Dit bedrag komt overeen met het geactualiseerde aandeel van Alkmaar in het ravijn. De voorstellen zijn een redelijke afspiegeling van de begrotingsomvang per programma. Uitgangspunt daarbij is dat de ambities uit het coalitieakkoord overeind blijven en er geen extra verzwaring voor onze inwoners komt in de jaarlijkse lasten.

Het college heeft er daarbij voor gekozen om voor 2026 incidenteel het eurokaartje (OV) te handhaven, ondanks dat het eurokaartje geen speerpunt uit het coalitieakkoord is. In 2026 wordt dit gedekt vanuit algemene reserve. In de bijlage zijn alle maatregelen per programma opgenomen en toegelicht.

Boekwerk A: Kadernota 2026-2029 |

8





Toenemende financieringslasten De gemeente Alkmaar heeft in 2021 meerdere langlopende leningen aange­ trokken tegen op dat moment historisch lage rente­tarieven en kon daarmee de rentelasten de afgelopen periode op een laag niveau houden. De rentetarieven zijn daarna flink gestegen en naar verwachting moet de gemeente vanaf 2026 opnieuw langlopende leningen aantrekken om enerzijds de aflossingen van de bestaande lening portefeuille te herfinancieren en anderzijds de hogere investe­ ringsvolumes te financieren. Door de hogere investeringsvolumes zal de schuld­ positie de komende jaar gaan toenemen. Dit betekent dat de rentelasten ook na 2029 verder stijgen. Voor het opstellen van een rentevisie is gekeken naar het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB), de inflatieverwachting en de huidige rentetarieven (ultimo mei 2025). De ECB heeft al acht renteverlagingen doorgevoerd sinds juni 2024. Met deze renteverlagingen wil de ECB de consumptie en de investeringen een impuls geven en voorkomen dat de inflatie later dit jaar te ver onder het streef­ niveau van 2% zakt. De verwachting is daarmee dat de huidige rentetarieven voor langlopende leningen ook gaan dalen. In deze kadernota is hiermee al rekening gehouden en is uitgegaan van een rentetarief van 2,5% voor het aantrekken van langlopende financiering gedurende de komende begrotingsperiode.

Kanttekening bij deze renteverwachting is dat de toekomstige ontwikkeling van rentetarieven met veel onzekerheden is omgeven en wordt sterk beïnvloed door onvoorspelbare (vaak internationale, politieke, onverwachte) invloeden en gebeurtenissen. Programma Grip op jeugd Zoals aangegeven investeert Alkmaar de komende jaren Alkmaar gericht in het versterken van de lokale jeugdzorg. Deze investeringen zijn nodig om meer hulpvragen vroegtijdig en dichtbij op te vangen, en zo duurdere en zwaardere zorg te voorkomen. De belangrijkste investeringslijnen zijn: 1. het bijdragen aan de gebiedsteams en wijksteunpunten oplopend naar 2 miljoen, 2. op korte termijn het verbeteren van de toegang en sturing op zorggebruik € 425.000, aflopend naar € 85.000, en 3. het aanbieden van jeugdzorg in groepsverband in plaats van individueel, oplopend naar € 500.000.



Daarnaast is er aandacht voor regionale samenwerking en het versterken van preventieve functies, zoals opvoedadviseurs en consultatie. Een verbindend element is het integraal samenwerken tussen de diverse domeinen zoals jeugdzorg, WMO, participatie en onderwijs. Op korte termijn zal de nadruk liggen op beheersing van de groei en het opbouwen van een sterker lokaal veld met een herkenbaar CJG en een zichtbaar groeps­ aanbod. De versteviging van het lokale veld zal naar verwachting pas vanaf 2027 een meetbaar effect gaan krijgen. De totale investering loopt op van € 1 miljoen in 2025 naar € 2,7 miljoen structureel vanaf 2027. Deze inzet moet leiden tot een verwachte structurele besparing van ruim € 7 miljoen op termijn, door minder indicaties, kortere trajecten en effectiever gebruik van beschikbare zorg in voor­ liggende voorzieningen. De investeringen zijn daarmee niet alleen noodzakelijk, maar vormen ook een sleutel tot een houdbare jeugdzorg op de lange termijn. Deze investeringen sluiten aan bij de zogeheten hervormingsagenda. Uitgangspunten groeikader De gemeente Alkmaar gaat de komende jaren aanzienlijk groeien qua inwoners. Dit levert aan de ene kant extra baten op (via de algemene uitkering en extra OZB) maar leidt ook tot extra lasten.

Om deze ontwikkeling financieel te vertalen en hier vervolgens ook afgewogen keuzes in te maken helpt het om een zogenaamd Groeikader te hanteren. Hierin kunnen de uitgangspunten worden opgenomen op welke wijze de raad en het college aanvullende middelen (als gevolg van de groei) kunnen of willen aanwenden. Extra inwoners leiden tot extra benodigde voor­ zieningen, die deels om investeringen vragen en deel ook extra reguliere uitgaven. Voor een groeikader bestaat geen vast recept. De invulling ervan is afhankelijk van de lokale situatie, zoals de omvang van de bestaande kapitaallasten, de investeringsambities, de solvabiliteitsratio, de financiële beleidsregels e.d.

Boekwerk A: Kadernota 2026-2029 |

9





Om een eerste stap te maken richting een groeikader heeft het college met elkaar de volgende uitgangspunten geformuleerd: 1. Transparantie ten aanzien van parameters. Ten aanzien van parameters die we hanteren sluiten we zo veel als mogelijk aan bij openbare bronnen, bijvoorbeeld als het gaat om aantallen woningen, inwoners, rijksbijdragen 2. Voorzichtigheidsbeginsel t.a.v. op te nemen extra baten. We moeten voorkomen dat wij onszelf rijk rekenen. Dit betekent ook een jaarlijkse herijking van de parameters o.b.v. voortschrijdend inzicht. 3. Passend binnen financiële kentallen (o.a. solvabiliteit). Indien we extra gaan investeren, vraagt dit dat we ook ons eigen vermogen moeten aanvullen (sparen).

Het vertrekpunt van de kadernota zijn de saldi uit de programmabegroting 2025. Deze waren inclusief het ravijn van toen nog € 14 mln. Daarna volgen respectievelijk de verwerking van de ombuigingsvoorstellen, de meicirculaire 2025 van het Rijk en mutaties bij deze kadernota.

4. Kaderstellende norm ten aanzien van kapitaallasten. Door hier een norm voor te hanteren geven een kader mee aan het investeringsvolume. 5. Integrale afweging ten aanzien van exploitatielasten. Aangezien veel lasten niet lineair meegroeien met inwonersaantallen dienen beleidsterreinen planmatig te onderbouwen welke extra lasten zij aanvragen als gevolg van groei. 6. Groeikader integreren in P&C cyclus. Bovenstaande vertalen naar bestuurlijke afspraken en bijhorende beheersmaatregelen binnen de P&C cyclus. In het najaar bij de begroting komt het college met een financiële uitwerking van het groeikader.

Bedrag x € 1.000 - = lasten, tekort of nadeel + = baten, overschot of voordeel

2026

2027

2028

2029

Saldo begroting 2025 (inclusief ravijn)

-12.001

-14.560

-14.958

-14.958

1. Ombuigingsscenario's

11.088

11.397

11.408

11.324

2. Uitkomst Meicirculaire 2025

20.402

20.883

14.830

15.992

3. Mutaties Kadernota

-19.490

-18.529

-18.846

-21.355

Voorlopig kader 2026

0

-809

-7.565

-8.996

In boekwerk B wordt nader ingegaan op financiële mutaties die leiden tot de bovenstaande totalen in de tabel.

Begroting 2026 in balans Voor 2026 is het gelukt om tot een sluitende begroting te komen. Vanaf 2027 ontstaat echter een tekort dat verder oploopt richting 2029. Het oplopen van het tekort komt doordat de extra rijksmiddelen voor de hervormingsagenda jeugd/Commissie Van Ark (deels) niet structureel beschikbaar worden gesteld. Daarnaast loopt het tekort op door de stijging van de financieringslasten. Voor een deel zijn deze ontwikkelingen nog omgeven met onzekerheden, maar dat neemt niet weg dat wij als gemeente de komende jaren voor de nodige uitda­ gingen komen te staan. Dit betekent dat we de komende jaren scherp aan de wind moeten varen en het met elkaar zoeken naar (innovatieve) oplossingen om de voorzieningen op peil te houden, zodat Alkmaar een aantrekkelijke gemeente is en blijft.

Boekwerk A: Kadernota 2026-2029 | 10

