6 Brief iz huisv opvang asielz en vergh met datum

M i n i s t e r i e van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

> R e t o u r a d r e s Postbus 2 0 0 1 1 2 5 0 0 EA D e n H a a g

Directoraat-Generaal Gemeente Alkmaar (NH) Bestuur Ruimte en Wonen t.a.v. college B8tW Postbus 53 Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag 1800 BC A L K M A A R Postbus 2 0 0 1 1 2500 EA Den Haag w w w . r i j k s o v e r h e i d , n! www.facebook.com/minbzk www.twitter.com/minbzk www.linkedin.com/company/ ministerie-van-bzk Kenmerk 2021-0000443472 Uw kenmerk

Datum 26 augustus 2021 Betreft Per direct extra opvang en huisvesting nodig

Geacht college.

De h u i d i g e i n s t r o o m in de m i g r a t i e k e t e n e n de a c h t e r b l i j v e n d e u i t p l a a t s i n g v a n v e r g u n n i n g h o u d e r s n a a r h u i s v e s t i n g in g e m e e n t e n zijn z e e r z o r g w e k k e n d e ontwikkelingen. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) verwacht binnen enkele w e k e n volledig bezet te zijn en niet langer nieuwe asielzoekers te k u n n e n o p v a n g e n . O p d a t m o m e n t is c r i s i s n o o d o p v a n g n o o d z a k e l i j k . E r is n u i n z e t n o d i g van ons allen o m dat te v o o r k o m e n .

D i t is 2 3 a u g u s t u s j l . b e s p r o k e n t i j d e n s d e L a n d e l i j k e R e g i e t a f e l M i g r a t i e e n Integratie. In deze brief vragen wij d a a r o m u w aandacht voor deze nijpende situatie en u w gezamenlijke inspanning o m de inzet van (crisis)noodopvang af te w e n d e n . Bij crisisnoodopvang k u n t u d e n k e n a a n het lokaal o p v a n g e n v a n p e r s o n e n op t i j d e l i j k e locaties die d a a r niet v o o r b e d o e l d z i j n , in de e e r s t e plaats in s p o r t h a l l e n w a a r s l e c h t s m i n i m a l e v o o r z i e n i n g e n z i j n . D i t l e v e r t l o k a a l e e n ongewenste druk op de samenleving op en zet het draagvlak voor de opvang van a s i e l z o e k e r s o n d e r d r u k . W e w i l l e n d a a r o m dit uiterst o n w e n s e l i j k e s c e n a r i o s a m e n m e t u a b s o l u u t v o o r k o m e n . D a a r v o o r is n o d i g d a t d e p r o v i n c i a l e r e g i e t a f e l s m e t s p o e d , m a a r u i t e r l i j k in d e t w e e d e w e e k v a n s e p t e m b e r , bij e l k a a r k o m e n en concrete afspraken m a a k t over te o n d e r n e m e n actie.

Recente ontwikkelingen De opvangcapaciteit van het COA staat o m verschillende redenen onder grote druk. Allereerst zorgen recente geopolitieke ontwikkelingen voor een toenemende a s i e l i n s t r o o m . D e snel v e r s l e c h t e r e n d e s i t u a t i e in A f g h a n i s t a n h e e f t direct g e v o l g e n v o o r d e b e s c h i k b a r e o p v a n g c a p a c i t e i t . H e t is v a n b e l a n g o m t e v e r m e l d e n d a t d e v e i l i g h e i d s s i t u a t i e v a n d a g t o t d a g v e r a n d e r t e n h e t l a s t i g is o m een duidelijk beeld te krijgen v a n de gevolgen v o o r de Afghaanse burgers.^ Er w o r d t op dit m o m e n t in ieder g e v a l o n v e r m o e i b a a r g e w e r k t o m n a a s t t o l k e n , o o k een b r e d e r e g r o e p w e r k n e m e r s die v o o r N e d e r l a n d h e b b e n g e w e r k t , in veiligheid

' Z e k e r h e i d s h a l v e is r e e d s b e s l o t e n t o t h e t i n s t e l l e n v a n e e n b e s l u i t - e n v e r t r e k m o r a t o r i u m v o o r Afghanistan. Dit betekent dat er geen gedwongen t e r u g k e e r van reeds afgewezen asielzoekers plaatsvindt.

Pagina 1 van 7

Directoraat-Generaal Bestuur Ruimte en Wonen

Datum

t e b r e n g e n . O p d i t m o m e n t w o r d e n c a . 3 0 0 p e r s o n e n p e r d a g geëvacueerd. Z i j Kenmerk zullen ineerste instantie o pdefensielocaties ondergebracht worden, m a a r gaan 2021-0000443472 vervolgens naar opvanglocaties v a n het COA. Naast de situatie in Afghanistan m a k e n w e ons ook zorgen over de situatie in Libanon, Belarus en Turkije, w a a r v a n l a a t s t g e n o e m d e o o k al t o t e e n t o e n e m e n d e instroom bijh e t C O A heeft geleid. Bovendien arriveren steeds m e e r nareizigers in het kader v a n gezinshereniging naar o n s land. Zij k o n d e n eerder niet reizen v a n w e g e d e internationale reisbeperkingen inverband m e t COVID-19.

T e n slotte levert d einzet v a n g e m e e n t e n o m d ebijna 11.000 vergunninghouders die m o m e n t e e l in d eopvang verblijven t e huisvesten helaas onvoldoende resultaat op. Daarvan verblijven e r6.000 langer dan d eafgesproken termijn in d e o p v a n g . Acute inzet o ph e t versneld uitplaatsen v a n deze groep is noodzakelijk o m r u i m t e i n d e o p v a n g t e creëren v o o r n i e u w i n s t r o m e n d e a s i e l z o e k e r s . E r i s a l l e r e d e n o m a a n t e n e m e n d a t d e t o e n e m e n d e i n s t r o o m bij h e t C O A d e k o m e n d e tijd zal a a n h o u d e n . I nd e m a a n d juli ging het o m e e n stijging v a n 9 0 0 o p v a n g p l e k k e n , in d e a f g e l o p e n drie w e k e n a l l e e n a l w a r e n dit e r bijna 7 0 0 .

Dit alles betekent dat o pe e n totale opvangcapaciteit v a n r u i m 2 9 . 0 0 0 plekken, e r op dit m o m e n t r u i m 2 7 . 0 0 0 bezet zijn. D e g r e n z e n v a n d e opvangcapaciteit k o m e n razendsnel in zicht; d e m a r g e s die het COA nog heeft n e m e n m e t d e dag af. Als d e z e s i t u a t i e d o o r z e t , zit h e t C O A n a a r v e r w a c h t i n g b i n n e n a f z i e n b a r e tijd, en mogelijk al binnen enkele w e k e n , v o l . Dit gezegd hebbende is h e t zo dat voorbereiding v a n n o o d o p v a n g al in gang isgezet e n mogelijk al o p korte t e r m i j n w o r d t ingezet. D e volgende onvermijdelijke stap isd einzet v a n crisisnoodopvang, h e t g e e n zeer onwenselijk is e n dus absoluut m o e t w o r d e n v o o r k o m e n . Tegelijkertijd is het v a n belang dat iedereen m e t recht o popvang o o k opvang kan worden geboden.

G e n o m e n maatregelen Indachtig deze ontwikkelingen heeft het COA d eafgelopen periode additionele maatregelen getroffen o m d eopvangcapaciteit t e maximeren. Z o is d e bezettingsgraad v a n opvanglocaties verhoogd v a n 9 1 naar 100 procent, hetgeen een o n w e n s e l i j k e , m a a r noodzakelijke maatregel iso m m e e r o p v a n g p l e k k e n per locatie t e realiseren. O o k zoekt het COA, in goed overleg m e t de betrokken g e m e e n t e n , naar extra capacitaire ruimte in bestaande bestuursovereenkomsten. Dit zijn maatregelen die afbreuk doen aan d eleefbaarheid, beheersbaarheid e n veiligheid v a n locaties e n dientengevolge druk o p locaties leggen. I n h e t uiterste geval uit zich d a t via e e n t o e n a m e a a n incidenten. H e t is d e r h a l v e niet verantwoord o m deze maatregelen verder op t e rekken.

In m e e r a l g e m e n e zin w o r d t in d easielketen brede inzet gepleegd o m het aantal m e n s e n dat afhankelijk isv a n C O A - o p v a n g t e verkleinen. Z o w o r d e n asielaanvragen v a n asielzoekers die in e e n ander Europees land asiel hebben a a n g e v r a a g d o fdat hadden m o e t e n d o e n en asielzoekers a f k o m s t i g uit e e n veilig l a n d v a n h e r k o m s t z o efficiënt m o g e l i j k b e h a n d e l d . H i e r d o o r v e r b l i j v e n z i j k o r t e r in d e C O A - o p v a n g . B i n n e n d e a s i e l k e t e n w o r d t v o o r t d u r e n d b e z i e n o fe n h o e hierin nog verbetering kan w o r d e n aangebracht, waarbij als ondergrens geldt dat asielzoekers tot 28 dagen n a afwijzing v a n h u n asielaanvraag recht o p opvang

Pagina 2 v a n 7

Directoraat-Generaal Bestuur Ruimte en Wonen

Datum

behouden. Verdergaande maatregelen zoals het geheel o n t h o u d e n v a n opvang Kenmerk zijn juridisch onhoudbaar. 2021-0000443472

G e z a m e n l i j k e opgave om crisisnoodopvang af te w e n d e n G e m e e n t e n zijn verantwoordelijk voor de complexe afweging in het huisvesten v a n alle urgente a a n d a c h t s g r o e p e n , zoals u i t s t r o o m vanuit de j e u g d z o r g , G G Z e n andere spoedzoekers, dit alles tegen d eachtergrond v a n e e n nijpend tekort a a n w o n i n g e n . B o v e n d i e n realiseren w e o n s dat u zich a l langere tijd inzet v o o r d e opvang van asielzoekers en d ehuisvesting van vergunninghouders. Helaas m o e t e n w e constateren dat deze inspanningen o pdit m o m e n t nog niet voldoende zijn o m het geschetste scenario v a n crisisnoodopvang t ev o o r k o m e n : e ris sinds ons verzoek aan u in november 2 0 1 9 t eweinig reguliere opvangcapaciteit gerealiseerd e n d e achterstand o pd e taakstelling huisvesting v e r g u n n i n g h o u d e r s is i n m i d d e l s o p g e l o p e n t o t c a . 5 . 5 0 0 .

Meest z o r g w e k k e n d is het gegeven dat ruim 6 . 0 0 0 v e r g u n n i n g h o u d e r s - e n d i t aantal n e e m t wekelijks t o e - o pdit m o m e n t langer dan 14 w e k e n n a vergunningveHening in d eopvang verblijven. I n bijlage 1 vindt u e e n gedetailleerder beeld v a n deze groep gekoppeld a a n d e twaalf provincies, alsmede inzicht i nd egezinsgrootte binnen deze groep. O n d e r die groep bevinden zich ca. 2.100 alleenstaande vergunninghouders die per direct uitplaatsbaar zijn. Huisvesting isv o o r h e n veelal d estart v a n e e n waardevolle bijdrage a a n d e Nederlandse samenleving. Als vergunninghouders t e lang in d eopvang verblijven, b e l e m m e r t dat d e integratie en participatie v a n b e t r o k k e n e n . Hierdoor zijn zij bijvoorbeeld niet optimaal beschikbaar voor de lokale arbeidsmarkt.

Gezamenlijke maatregelen O m het scenario v a n crisisnoodopvang a fte w e n d e n , is h e t v a n h e t grootste belang dat w e - n u e r nog e e n mogelijkheid is - schouder a a n schouder (Rijk, provincie, gemeente en het COA) een resultaatgerichte inspanning leveren o m enerzijds d ereguliere opvangcapaciteit van het COA t evergroten e n anderzijds (tijdelijke) huisvesting t e ontwikkelen o m d eachterstand o pd e taakstelling in t e lopen. T e n behoeve daarvan zetten w e s a m e n m e t u ino pactie langs vijf concrete lijnen, waarbij w e t e allen tijde e e n goede aansluiting m e t d e (middel)lange termijn ingedachten houden: 1. Door het C O A en het Rijksvastgoedbedrijf ( R V B ) zijn locaties in eigendom geïnventariseerd d i e m e t s p o e d g e r e e d k u n n e n w o r d e n g e m a a k t v o o r tijdelijke bewoning door vergunninghouders. Het gaat concreet o m d e inzet v a n zogeheten tussenvoorzieningen,^ waarbij het Rijk verantwoordelijkheid zal n e m e n voor de grond e n d e bebouwing m e t tijdelijke units. W a t betreft overige aspecten, zoals beheer, exploitatie e n tijdige doorstroom naar reguliere huisvesting, m o e t e n afspraken m e t u worden gemaakt. W e roepen u o po m m e e t ew e r k e n aan het snel beschikbaar m a k e n v a n deze locaties, w a n n e e r deze zich binnen u w regio bevinden. 2.

Door het COA, het R V B , het ministerie van Defensie, Aedes, d e b r a n c h e v e r e n i g i n g v a n w o n i n g c o r p o r a t i e s , e n commerciële p a r t i j e n , z o a l s

^ Zie Handreiking Tussenvoorziening 1 Publicatie I Riiksoverheid.nl

Pagina 3 v a n 7

Directoraat-Generaal Bestuur Ruimte en Wonen

Datum

de Koninklijke Horeca Nederland e nbouwbedrijven, wordt in bredere zin Kenmerk b e s t a a n d v a s t g o e d geïnventariseerd d a t e e n v o u d i g g e s c h i k t k a n w o r d e n 2021-0000443472 g e m a a k t voor tijdelijke bewoning, ineerste instantie ten behoeve v a n d e huisvesting v a n vergunninghouders, m a a r mogelijk ook d eopvang v a n asielzoekers. W e roepen u o o k hier op o m m e e t ew e r k e n aan het snel beschikbaar m a k e n v a n deze locaties, w a n n e e r deze zich binnen u w regio bevinden. Ten behoeve v a n d egroep v a n 2.100 alleenstaande vergunninghouders die m a k k e l i j k uitplaatsbaar zijn, roepen w e d eprovinciale regietafels o p o m i n g e z a m e n l i j k h e i d alle m o g e l i j k h e d e n t e b e n u t t e n o m deze p e r s o n e n zo snel mogelijk (tijdelijk) t e huisvesten. Daarbij m o e t e n o o k onorthodoxe maatregelen bespreekbaar zijn. Daarbij kunt u denken a a n het inzetten v a n hotels die i m m e r s toch deels leegstaan v a n w e g e d ehuidige lage aantallen toeristen. Dergelijke inzet, die k a n w o r d e n ondersteund door m i d d e l v a n e e n z o g e h e t e n ' h o t e l r e g e l i n g ', b e s p r e k e n w e g r a a g m e t u . D o o r h e t C O A w o r d t a l enige tijd gezocht naar z o g e h e t e n sobere opvanglocaties.

Dit zijn locaties die, m e t gebruikmaking v a n d e positieve ervaringen in d eg e m e e n t e n W e s t e r w o l d e e n Cranendonck, specifiek kunnen worden ingezet voor de sobere opvang van asielzoekers afkomstig uit e e n veilig land v a n h e r k o m s t . Deze asielzoekers hebben over h e t a l g e m e e n weinig kans dat h u n asielaanvraag wordt ingewilligd. Bovendien zijn zij o v e r v e r t e g e n w o o r d i g d i n d egroep o v e r l a s t g e v e n d e asielzoekers. D a a r o m w o r d t ingezet o p k o r t e procedures e n - bij afwijzing v a n d e asielaanvraag - een snel vertrek uit Nederland. V o o r de realisatie v a n dergelijke locaties heeft het C O A u w m e d e w e r k i n g nodig. Door het C O A vindt, zoals gezegd, voorbereiding plaats o pd e inzet v a n noodopvang. Dit is e e n uiterste capacitaire maatregel die het COA nog kan aanwenden o m d einzet van d ecrisisnoodopvang t ev o o r k o m e n . Bij noodopvang kunt u denken aan het meerdaags en grootschalig opvangen van personen in e v e n e m e n t e n h a l l e n en paviljoens. V o o r de inzet v a n n o o d o p v a n g , w e l k e t e onderscheiden isv a n crisisnoodopvang, heeft h e t COA u w acute medewerking nodig. W e roepen u o po m , wanneer het COA m e t u i ncontact treedt, welwillend t e kijken naar de locaties die inzetbaar zijn als noodopvanglocatie.

W e willen u daarnaast wijzen o pd eal bestaande ondersteuningsmaatregelen v o o r de huisvesting v a n vergunninghouders die w e vanuit het Rijk bieden e n d e recente vorderingen die daarin zijn gemaakt.^ Het ministerie v a n Binnenlandse Z a k e n en Koninkrijksrelaties stelt later d i t j a a r e e n n i e u w e r e g e l i n g o p e n v o o r e e n financiële i m p u l s o m e x t r a huisvesting voor aandachtsgroepen t e realiseren. Hiervan wordt in totaal EUR 1 5miljoen gereserveerd voor vergunninghouders. Het ministerie v a n Justitie e n Veiligheid heeft sinds juli 2 0 2 1 e e n regeling opengesteld voor het stimuleren v a n versnelde huisvesting e n begeleiding van grote gezinnen vergunninghouders.''

^ Zie Integrale Handreiking voor opvang, huisvesting en inburgering * Z i e Financiële i m p u l s v e r s n e l d e h u i s v e s t i n g g r o t e g e z i n n e n v e r g u n n i n g h o u d e r s

Pagina 4 v a n 7

Directoraat-Generaal Bestuur Ruimte en Wonen

Datum

Vanuit d eRijksdienst voor O n d e r n e m e n d Nederland ( R V O ) zijn Kenmerk transformatie-experts beschikbaar die g e m e e n t e n kunnen ondersteunen 2021-0000443472 in h e t o p k o r t e t e r m i j n t r a n s f o r m e r e n v a n e e n locatie n a a r geschikte woonruimte voor onder andere vergunninghouders. Het R V B biedt versnellingskamers a a n die kansrijk vastgoed o f locaties k u n n e n helpen identificeren en voorzien v a n concrete acties e n plannen o m deze geschikt t e m a k e n . Mw. Jantine Kriens isaangesteld als bestuurlijk aanjager huisvesting statushouders. Zij biedt g e m e e n t e n praktische ondersteuning bij het realiseren v a n d e taakstelling. U k u n t hierbij d e n k e n a a n hulp bij h e t wegnemen van belemmeringen indeuitvoering, kennis en expertise over m i d d e l e n e n h e t creëren v a n d r a a g v l a k . V o o r e e n h u l p v e r z o e k k u n t u contact o p n e m e n via huisvestinqstatushouders@minbzk.nl.

Wat vragen wij nu? Alleen schouder aan schouder kunnen w e d einzet v a n (crisis)noodopvang nog v o o r k o m e n . Met deze concrete acties in d ehand roepen w e u d a a r o m o po m d e provinciale regietafels m e t s p o e d bij e l k a a r t e b r e n g e n , u i t e H i j k i n d e t w e e d e w e e k v a n september. Het COA, het R V B en vanuit beleidszijde JenV en/of B Z K geven ter tafel toelichting o pd e voor u w provincie relevante informatie o m z o snel mogelijk resultaat t e k u n n e n boeken. Concreet willen het volgende a a n u vragen: - Heeft u r u i m t e v o o r additionele locaties t e n behoeve v a n opvang v a n asielzoekers dan wel huisvesting van vergunninghouders? - Kunt u deze mogelijkheden in u w provincie inventariseren zodat deze aan d e provinciale regietafel t e z a m e n m e t d einformatie vanuit rijkszijde k a n worden besproken?

T e r toelichting o pdit v e r z o e k o n t v a n g t u , C o m m i s s a r i s s e n , e e n uitnodiging v o o r een oveHeg opd ekortst mogelijke termijn. Daaropvolgend ontvangt u o p d e kortst mogelijke termijn d ebenodigde informatie vanuit het Rijk o m het gesprek aan u w tafel zo effectief mogelijk t e laten verlopen.

Uiterlijk 3 0 september k o m t d e Landelijke Regietafel Migratie en Integratie w e d e r o m bijeen. I nd eaanloop naar deze bijeenkomst verwachten wij e e n rapportage v a n u over mogelijkheden die u in d eregio ziet. Mocht e r aanleiding z i j n o m vóór 3 0 s e p t e m b e r i n c o n t a c t t e t r e d e n o v e r d e i n z e t v a n crisisnoodopvang, dan vindt zoveel eerder als nodig crisisoverleg plaats. W e

Pagina 5 v a n 7

Directoraat-Generaal Bestuur Ruimte en Wonen

Datum

Uiterlijk 3 0 september k o m t de Landelijke Regietafel Migratie en Integratie Kenmerk w e d e r o m bijeen. In de aanloop naar deze bijeenkomst verwachten wij een 2021-0000443472 r a p p o r t a g e v a n u o v e r m o g e l i j k h e d e n d i e u in d e regio ziet. M o c h t e r a a n l e i d i n g z i j n o m vóór 3 0 s e p t e m b e r i n c o n t a c t t e t r e d e n o v e r d e i n z e t v a n crisisnoodopvang, dan vindt zoveel eerder als nodig crisisoveHeg plaats. W e hopen t e n zeerste dat w e hiertoe niet hoeven over te gaan en rekenen op u w hulp.

De minister v a n Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

De staatssecretaris v a n Justitie en Veiligheid,

in a f s t e m m i n g m e t d e v o o r z i t t e r s v a n hfet I n t e r p r o v i n c i a a l O v e H e g , de Vereniging v a n NedeHandse G e m e e n t e n , Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers.

Pagina 6 v a n 7

Directoraat-Generaal Bestuur Ruimte en Wonen

Datum

Bijlage 1. Overzicht vergunninghouders die langer dan 14 weken in de Kenmerk opvang verblijven 2021-0000443472

COA W C n K t M l O f M * e f ^ » f •«i«ljM«lrr*«

Vergunninghouders (fase 2 & langer dan 10w k n . n a koppeling)

t * M 7 A > 10 wtin

I N M «1 f Ipvotond 17» w 3; VoorgettaM* riieuiftd 3U 141 90

OMwwid MO 190 1» idoei9ro«p ooi vefinek) 2« IBS « ut M piMtMn J U W 70

«0 l » 1» NR 7*1 r.1 171 tlcowtiicN nookcp

S30 m 13»

Wf»ctf JM 241 1J0

M 70

J51

«- -» i 2 a W * 11»!

/ve. Dit overzicht is op gemeentelijk niveau beschikbaar.

Pagina 7 v a n 7