Document · PDF

260609 Accountantsverslag 2025 - Gemeente Alkmaar

Gemeenteraad 29 juni 2026, gemeente AlkmaarBij agendapunt: Voorstel tot afdoening lijst van ingekomen stukken10.203 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Accountantsverslag 2025 Gemeente Alkmaar, 10 juni 2026

Deloitte Accountants B.V. Robonsbosweg 5 1816 MK Alkmaar Postbus 270 1800 AG Alkmaar Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl

Aan de gemeenteraad van de gemeente Alkmaar Postbus 53 1800 BC ALKMAAR Onderwerp Accountantsverslag 2025 Datum 10 juni 2026 Ons kenmerk 2606722703/DD Behandeld door: Audit Partner Arjan Schutgens 06 1201 1605 aschutgens@deloitte.nl

Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2025 van de gemeente Alkmaar. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2025 van de gemeente Alkmaar. De jaarrekening 2025 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Alkmaar. Bij deze jaarrekening hebben wij op 5 juni 2026 een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld verstrekt. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging gedateerd d.d. 17 november 2025 en met ons auditplan van 26 september 2025. Wij hebben het concept van dit accountantsverslag ambtelijk besproken met uw portefeuillehouder financiën, de directie en de concerncontroller op 13 mei 2026. Graag lichten wij dit rapport ook toe aan de auditcommissie tijdens de bijeenkomst van 10 juni 2026. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V. Was getekend: drs. A.J. Schutgens RA

Senior Manager Monique van Doornum 06 1234 2887 mvanduist@deloitte.nl

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 24362853.

Inhoudsopgave

Bestuurlijke samenvatting

• Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Bevindingen jaarrekening

• De financiële positie van uw gemeente

• Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Interne beheersing

• Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing

Bijlagen

• Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

• Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle

• Bijlage A3 - Gecorrigeerde controleverschillen

• Bijlage A4 - Tekortkomingen in de toelichtingen

• Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025

• Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging

Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen jaarrekeningcontrole

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Getrouwheid

Rechtmatigheid

Financiële positie

Realiteitsgehalte begroting

•

Wij hebben op 5 juni 2026 een goedkeurende controleverklaring te verstrekt voor het getrouwe beeld van de jaarrekening.

•

De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 10,9 miljoen.

•

Wij hebben tijdens onze controle van de WNT geen feitelijke afwijkingen geïdentificeerd die de materialiteitsgrens conform het controleprotocol WNT te boven gaan.

•

Het college van B&W heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording fouten gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens.

•

In de paragraaf bedrijfsvoering zijn de bevindingen groter dan de rapporteringstolerantie toegelicht door het college.

•

De gehanteerde verantwoordings- en rapportagegrens bedraagt € 5,5 miljoen respectievelijk € 0,2 miljoen.

•

Wij hebben de conclusies van het college in ons getrouwheidsoordeel betrokken waaruit geen materiële tekortkomingen zijn gebleken.

•

Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd ten aanzien van de SiSa-bijlage die als bijlage bij de jaarstukken is opgenomen. In Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025 is de voorgeschreven tabel met fouten en onzekerheden opgenomen.

•

De financiële positie ultimo 2025 is stabiel ten opzichte van 2024.

•

De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2024 bedraagt € 63,1 miljoen (2024: € 59,3 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Alkmaar onderkende en aanwezige risico’s van € 33,7 miljoen (2024: € 29,3 miljoen).

•

Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en realisatie, en kent een voordelig rekeningresultaat 2025 ad € 4,3 miljoen (2024: voordelig € 9,3 miljoen).

•

De ontwikkeling van uw financiële positie in de programmabegroting 2026 vraagt om aandacht om financieel gezond te blijven. De begroting 2026 is sluitend, de resultaten van de jaren 2027 tot en met 2029 zijn negatief. Dit heeft een nadelig effect op de ontwikkeling van de financiële ratio’s, zoals de solvabiliteit en de netto schuldquote. Dit is een overigens vergelijkbaar financieel beeld als in de meerjarenbegroting 2025.

•

De afgelopen jaren is sprake van positieve gerealiseerde resultaten ten opzichte van de (met name primitieve) begroting. De vooruit ontvangen subsidies nemen dit jaar wederom toe en zijn inmiddels ca. € 85 miljoen. Daarnaast is sprake van doorschuiven van investeringskredieten naar 2026 en verder. De (ambtelijke) beschikbare capaciteit is daarmee niet altijd in balans met de financiële middelen die de gemeente tot haar beschikking heeft.

•

Aandachtspunt is nog steeds om de structurele oorzaken van afwijkende rekeningsaldi te onderzoeken en vast te stellen hoe het realiteitsgehalte en de voorspellende waarde van de begroting en de tussentijdse informatievoorziening kan worden verbeterd.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Sociaal domein

Grondexploitatie

Kwaliteit verslaggeving

•

De verantwoording van de bestedingen bij zorgaanbieders zijn getrouw en op rechtmatige wijze tot stand te zijn gebracht. De gemeente beschikt over uitgebreide data (prognosemodel), waardoor zij in staat is om zorguitgaven te voorspellen en tijdig bij te sturen. Hierdoor verstevigt de gemeente haar financiële processen en waarborgt zij de rechtmatigheid van de uitgaven.

•

In 2025 zetten de landelijke kostenstijgingen in het zorgdomein (Wmo en Jeugd) door. Waar deze eerdere jaren vooral door volumegroei veroorzaakt werden, is nu vooral de toegenomen zorgzwaarte in de jeugdzorg bepalend: meer jeugdigen hebben intensievere, langere en duurdere trajecten, wat veelal leidt tot hogere structurele lasten.

•

Complicerende factoren zijn stijgende tarieven door oplopende loonkosten en huisvestingslasten bij aanbieders en aanhoudende arbeidsmarktkrapte. Hierdoor ontstaan capaciteitsbeperkingen: de feitelijke besteding wordt niet langer uitsluitend door de zorgvraag maar ook door het leverbare aanbod bepaald, waardoor beschikbare middelen niet altijd direct tot gewenste zorg leiden. Gemeenten hebben hier slechts beperkt invloed op.

•

De belangrijkste bevindingen naar aanleiding van deze controle ziet toe op de onzekerheid van € 4,2 miljoen welke grotendeels wordt veroorzaakt door controleverklaringen met oordeelonthoudingen bij productieverantwoordingen van jeugd zorgaanbieders. Hiervoor verwijzen wij naar de tabel met ongecorrigeerde fouten in bijlage A2.

•

Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2025 versus de schattingen in de jaarrekening 2024 geanalyseerd (‘backtesting’).

•

Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden een getrouw beeld weergeven.

•

Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces rondom de verbonden partijen en aan schattingen (bijvoorbeeld inzake de voorzieningen). Een voorbeeld hiervan is het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen getrouw zijn en consistent worden gebruikt.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Interne beheersing

Op basis van de interim-controle 2025 hebben wij de interne-beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving beoordeeld. Onze belangrijkste bevindingen zijn opgenomen in de boardletter d.d. 11 februari 2026 en met u (gemeenteraad) gedeeld, en zijn besproken in de auditcommissie van 29 januari 2026. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.

IT-omgeving

Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole 2025 hebben wij werkzaamheden ten aanzien van de betrouwbaarheid en continuïteit van de gegevensverwerking uitgevoerd. Over de uitgevoerde IT auditwerkzaamheden hebben wij separaat gerapporteerd. Naar aanleiding van deze IT audit hebben wij geen significante IT bevindingen geconstateerd.

Frauderisicoanalyse

Het management actualiseert jaarlijks zijn frauderisicoanalyse. De geactualiseerde frauderisicoanalyse 2025 is op 29 januari 2026 met de auditcommissie besproken. Op deze wijze vormt het periodiek actualiseren van de frauderisicoanalyse een zichtbaar en vast onderdeel van de interne beheersing, inclusief de communicatie hierover met het toezichthoudend orgaan. Het verdient, net als voorgaand jaar, aanbeveling deze maatregelen te implementeren en het bestaan en de werking van de beheersingsmaatregelen zoals genoemd in de frauderisicoanalyse te toetsen op hun bestaan en werking. Hierbij benoemen wij bijvoorbeeld de aanbeveling ten aanzien van misbruik & oneigenlijk gebruik. Wij hebben bovendien vastgesteld dat u op een adequate wijze opvolging geeft aan integriteitsmeldingen.

Rechtmatigheidsverantwoording In de jaarrekening 2025 is het college verplicht een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen, waarin de rechtmatige totstandkoming van baten, lasten en balansmutaties wordt verantwoord. De gemeenteraad heeft via het controleprotocol de verantwoordings- en rapportagegrens vastgesteld. Het college heeft het normenkader dat op 23 januari 2025 is vastgesteld, en de financiële verordening geactualiseerd, wat richtlijnen bevat voor rapportage over rechtmatigheid en begrotingsafwijkingen. In de rechtmatigheidsverantwoording heeft het college onrechtmatigheden gerapporteerd, ten aanzien van lasten- en kredietoverschrijdingen ad € 10,7 miljoen, waarvan € 8 miljoen als acceptabel wordt beschouwd. Tot slot is er ten aanzien van het voorwaardencriterium in 2025 sprake van inkopen die ten onrechte niet Europees aanbesteed zijn ter waarde van € 4,7 miljoen, waarvan € 3 miljoen doorloopt in opvolgende jaren.

Welke aandachtspunten zien wij?

Daarnaast onderkennen wij de volgende belangrijke aandachtspunten: •

Het aantal afgesloten anterieure overeenkomsten rondom het Alkmaars kanaal neemt de komende jaren verder toe.

•

Niet alleen het aantal SiSa-regelingen maar ook de complexiteit van die regelingen blijft alsmaar toenemen. Wij zien dat er met name druk ontstaat in dit proces, en daarmee tijdige aanlevering van de controledossiers, ten aanzien van de specifieke uitkeringen die de gebiedsontwikkelingen raken. Wij raden aan om voor de SiSa-verantwoording blijvende aandacht te hebben voor voldoende capaciteit in de voorbereiding van het jaarrekeningproces en de kennisontwikkeling binnen uw organisatie. Daar waar afstemming met Ministerie of accountant noodzakelijk is verzoeken wij u dit eerder in het proces vorm te geven.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Bevindingen jaarrekening

De financiële positie van de gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is licht gedaald Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2025 bedraagt € 0,8 miljoen nadelig. Per saldo is tussentijds € 5,1 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2025 circa € 4,4 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2025 circa 24,5% van het balanstotaal (ultimo 2024: 25% van het balanstotaal). Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming.

Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming.

Eigen vermogen (x € 1 miljoen)

2025

2024

2023

2022

Eigen vermogen per 1 januari

159

161

181

154

Tussentijdse resultaatbestemming

-/- 5

-/- 12

-/- 36

Gerealiseerd totaal saldo baten en lasten

-/- 1

-/- 2

-/- 20

Eigen vermogen per 31 december

158

159

161

181

Gerealiseerd resultaat

Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen)

Totale baten

544

Totale lasten

-/- 545

Gerealiseerd totaal saldo baten en lasten

-/- 1

Af: stortingen in reserves

-/- 21

Bij: onttrekkingen aan reserves

Saldo mutaties reserves

Gerealiseerd resultaat

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

De financiële positie van de gemeente Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2025 laat een nadelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 0,8 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 11,5 miljoen (begroting na wijziging). De jaarrekening 2025 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 4,3 miljoen.

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen) 30 20 10

In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. In de paragraaf bedrijfsvoering heeft het college de rechtmatigheid van de begrotingsafwijkingen nader toegelicht. Verderop in dit accountantsverslag gaan wij hierop in.

(10) 2022

2023

2024

2025

Mutaties in reserves (x € 1 miljoen) 40 30 20 10

(10) 2022

2023

2024

2025

Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 20

15 10 5 2022

2023

2024

2025 Accountantsverslag 2025 – 2606722703/DD/11

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

De financiële positie van de gemeente Kengetallen voor gemeente Alkmaar (begroot en werkelijk over de periode 2022-2025)

Solvabiliteit De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. Grondexploitatiequote De grondexploitatiequote geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten van de gemeente. In de regel geldt: hoe hoger de grondexploitatiequote, hoe groter het risico dat de gemeente loopt. Netto schuldquote Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie.

Grondexploitatiequote

Solvabiliteit

35%

10%

30% 25%

20%

15%

10% 2%

5% 0%

2022

Structurele exploitatieruimte

2023

2024

Begroot

Werkelijk

2025

2022

2024

Begroot

Werkelijk

2025

Structurele exploitatieruimte

Netto schuldquote

Voor de beoordeling van de financiële positie is ook van belang te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken.

2023

100%

6% 5%

80%

4% 3%

60%

2% 40%

1% 0%

20%

-1%

-2% 2022

2023

2024

Begroot

Werkelijk

2025

2022

2023

2024

Begroot

Werkelijk

2025

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

De financiële positie van de gemeente Voorspellende waarde van uw begroting

Saldo baten en lasten | Begroting (na wijziging) vs. realisatie (x € 1 miljoen)

De jaarrekening 2025 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 4,3 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college haar beleid en doelen kan realiseren.

(5) (25) (45)

De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan is echter niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Hiermee is de begroting meer gebaseerd op uw politiek-bestuurlijke ambities dan op wat uw gemeente daadwerkelijk met de beschikbare middelen en capaciteit kan realiseren.

Begroting 2023

Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024

Begroting 2025

Realisatie 2025

Baten | Begroting (na wijziging) vs. realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 600

Uw organisatie is zich bewust van deze problematiek. In dit licht adviseren wij u te blijven analyseren waar dit door komt en eventueel maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van de begroting van zowel de investeringen als de baten en lasten en de uitvoeringskracht ervan dichter bij elkaar te brengen.

500 400 300 Begroting 2023

Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2025 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben bij onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij – naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening – vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses.

Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024

Begroting 2025

Realisatie 2025

Lasten | Begroting (na wijziging) vs. realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 600 500 400 300 Begroting 2023

Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024

Begroting 2025

Realisatie 2025

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

De financiële positie van de gemeente Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen)

Het weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2025; de ratio weerstandsvermogen is met 0,1 afgenomen. Beschikbare weerstandscapaciteit De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 63,1 miljoen (2024: € 59,3 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar. Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s. Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is.

Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 33,7 miljoen (2024: € 29,3 miljoen). Ten opzichte van 2024 is hiermee sprake van een afname.

Uw weerstandscapaciteit van € 63,1 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 33,7 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.

70 60 50 40

30 20 10 2022

2023

Benodigde weerstandscapaciteit

2024

2025

Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandscapaciteit

2,50 2,00 1,50 1,00 0,50 2022

2023

2024

2025

Ratio weerstandscapaciteit Accountantsverslag 2025 – 2606722703/DD/14

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Rechtmatigheidsverantwoording Het college is verplicht in de jaarrekening 2025 een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen waarin zij zich verantwoordt over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties (inclusief begrotingsrechtmatigheid). Een uitgebreidere toelichting op de onrechtmatigheden en de vervolgacties om deze op te lossen/te voorkomen is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag. Verantwoordings- en rapportagegrens Via het controleprotocol heeft de gemeenteraad de verantwoordings- en rapportagegrens vastgesteld. De verantwoordingsgrens heeft het college gehanteerd bij het opmaken van de rechtmatigheidsverantwoording en de uiteindelijke conclusie daaromtrent. Fouten en onduidelijkheden die de verantwoordingsgrens niet overschrijden, zorgen voor een positieve uiting van het college waaruit blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rapporteringsgrens bepaalt de diepgang van de toelichting van het college in de paragraaf bedrijfsvoering. Uit de in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording van de gemeente Alkmaar blijken aantal onrechtmatigheden welke de verantwoordingsgrens te boven gaan. Normenkader Het college heeft het van toepassing zijnde normenkader in kaart gebracht.

Dit normenkader is door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d. 23 januari 2025. Wij hebben vastgesteld dat dit normenkader leidend is geweest voor het college om te komen tot de rechtmatigheidsverantwoording en de toelichtingen in de paragraaf bedrijfsvoering.

Begrotingscriterium

Voorwaardencriterium

Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten, laste en balansmutaties, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). Uitgangspunt hiervoor is het niveau waarop de raad de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft. In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting.

Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen c.q. voorwaarden zijn afkomstig uit de relevante wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader, en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur.

De gemeenteraad en het college hebben afspraken gemaakt in welke situatie lastenoverschrijdingen onrechtmatig maar acceptabel zijn (lastenoverschrijdingen zijn en blijven onrechtmatig, maar zijn onder voorwaarden acceptabel wat betekent dat het college deze niet hoeft toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering). Wij hebben vastgesteld dat het college specifieke werkzaamheden heeft uitgevoerd ten aanzien van het begrotingscriterium. Hieruit blijkt dat er voor € 10,7 miljoen lasten- en kredietoverschrijding heeft plaatsgevonden. € 8,0 miljoen hiervan is acceptabel op basis van het normenkader van de gemeenteraad. De niet acceptabele afwijkingen zijn uitgewerkt in de paragraaf bedrijfsvoering.

Gemeenten stellen via de financiële verordening en/of onderliggende nota’s kaders vast die van invloed zijn op verslaggeving. Het gaat hier om de invulling van de ruimte die het BBV geeft voor eigen gemeentelijke kaders. Denk hierbij aan grenzen voor het activeren van investeringen, afschrijvingstermijnen, omgang met reserves en voorzieningen en dergelijke. Deze vallen onder het getrouwe beeld en vallen per definitie onder de reikwijdte van de reguliere accountantscontrole. Ook voorwaarden die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening worden niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Hierbij kan worden gedacht aan het niet naleven van voorwaarden met betrekking tot recht, hoogte, duur, termijnen, normbedragen, doelgroep en grondslag bij bijvoorbeeld bijstandsverlening, maatschappelijke ondersteuning, inkomensoverdrachten en het opleggen van belastingen dat tot gevolg heeft dat de bijhorende lasten of opbrengsten onjuist of onvolledig zijn. Het niet naleven van deze voorwaarden heeft direct invloed op het getrouwe beeld van deze posten in de jaarrekening. Díe onderwerpen die niet onder het getrouwheidsoordeel van de accountant vallen, hebben we onderstaand nader toegelicht inclusief de wijze waarop het college deze in haar werkzaamheden heeft betrokken.

Daarnaast hebben wij vastgesteld dat het college de financiële verordening heeft geactualiseerd. Deze zijn door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d. 23 januari 2025. In de financiële verordening zijn eveneens specifieke richtlijnen opgenomen over de wijze en diepgang van rapporteren over rechtmatigheid en de wijze waarop het college om dient te gaan met begrotingsafwijkingen. Deze komen hierna nader aan bod.

Aanbestedingen Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit. Wij constateren dat over 2025 voor een bedrag aan € 4,7 miljoen waarvan € 3 miljoen doorloopt in opvolgende jaren aan onrechtmatige overtredingen van EU-aanbestedingsrichtlijnen zijn opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) •

De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door het saldo ultimo 2025 ad € 22 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2026 e.v. nog te realiseren baten ad € 92 miljoen en lasten ad € 59 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. De gemeente Alkmaar schat ultimo 2025 in dat de totale omvang van het verwacht voordelig resultaat van de gehele grondexploitatie circa € 11 miljoen bedraagt. (in 2024 was dat circa € 10 miljoen).

25 20 15 10 5

2022

2023

2024

2025

Ontwikkeling boekwaarde

Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?

Overzicht nog te realiseren baten en lasten Boekelermeer-Zuid (x € 1 miljoen)

De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’.

Analyse grondexploitaties

De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s:

•

Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?

Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen)

100

Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk

•

Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen?

Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.

Omdat in feite alleen de grondexploitatie Boekelermeer-Zuid materiele bedragen aan nog te realiseren baten en lasten laat zien, hebben wij deze in nevenstaande figuur uiteengezet. Hieruit blijkt dat de geraamde nog te realiseren baten en de geraamde nog te realiseren lasten zijn afgenomen. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn uiteengezet in het MPG 2026, dat de gemeenteraad behandeld op 21 mei 2026.

Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?

80 60 40 20 Boekelermeer Zuid 2024

Boekelermeer Zuid 2025

Nog te realiseren baten

Nog te realiseren lasten

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •

Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.

•

Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?

•

Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.

•

Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).

De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2025 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd) en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is. Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet).

Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol. Zo zorgt binnenstedelijke herstructurering normaliter voor een grotere complexiteit, doordat de gemeente de bestaande ruimte herontwikkelt en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt. De grondexploitatie Boekelermeer-Zuid heeft een lange doorlooptijd van meer dan 10 jaar. Dat betekent dat op dit moment conform de verslaggevingsregels BBV geen tussentijdse winst mag worden genomen voor deze grondexploitatie. U heeft dat in lijn met het BBV ook niet gedaan. Onze belangrijkste observaties hierbij is dat de grondexploitaties, net als voorgaand jaar, goed zijn onderbouwd en dat met een hoge mate van deskundigheid wordt gewerkt. De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2025 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •

Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.

•

Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties.

•

Externe deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen, grondopbrengsten en parameters.

•

Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken planen civiele kosten.

De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2025 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Overige onderwerpen Waardering Picassolaan

Sociaal domein | PGB-bestedingen

Deloitte Real Estate heeft in 2023 werkzaamheden verricht op de waardering van het vastgoedobject Picassolaan. De grond-/vastgoedpositie Picassolaan heeft betrekking op een potentiële ontwikkeling van een woningbouwprogramma. De gemeente heeft hierbij in 2023 onderzocht of de aankoopprijs van € 16,8 miljoen kan worden terugverdiend. Op basis van de doorrekeningen blijkt dat een maximale inbrengwaarde van de gronden ad ca. € 11,5 miljoen kan worden ingebracht voor een sluitende grondexploitatie, waarna in 2023 een afwaardering heeft plaatsgevonden. Wat betreft dit bedrag van € 11,5 miljoen heeft Deloitte Real Estate in de gecalculeerde civiele kosten en plankosten een onzekerheid benoemd. De waardering is afhankelijk van de toekomstige bestemming en ontwikkeling van het gebied rondom de Picassolaan, en sluit op dit moment aan op de toegelichte onzekerheid in de waardering. Deze onzekerheid, met een totaalbedrag van € 0,774 miljoen, is ook voor 2025 van toepassing en is niet van invloed op de strekking van ons oordeel.

De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft – net als in voorgaande jaren – bij de PGB-verantwoordingen voor Jeugd en Wmo over 2025 een controleverklaring met beperking verstrekt. Uw organisatie heeft de voorgaand jaar getroffen aanvullende internebeheersingsmaatregelen en interne controles ook over 2025 gehandhaafd c.q. uitgevoerd. Hiermee is er voldoende zekerheid verkregen over de prestatielevering en de rechtmatigheid van de PGB-bestedingen. In dit kader is onder andere nader onderzoek uitgevoerd bij een representatief aantal gebruikers van deze PGB-gelden. Met de getroffen beheersingsmaatregelen en de uitgevoerde interne controles is er over de PGB-bestedingen over 2025 voldoende zekerheid verkregen wat betreft zowel de getrouwheid als de rechtmatigheid hiervan. Sociaal domein | Jeugdzorgkosten en wmo-kosten De jeugdzorgkosten bestaan uit de kosten voor de lokale en regionale jeugdzorg. In lijn met de landelijke trend zijn de kosten voor jeugdzorg in de afgelopen jaren (fors) gestegen. Verwacht wordt dat deze ontwikkeling ook in komende jaren nog doorzet. Indien (een deel van) de kosten structureel hoger (blijkt) blijken uit te vallen, ontkomt u wellicht niet aan het vrijmaken van structurele middelen om de verwachte toekomstige tekorten te dekken.

Naar aanleiding van onze controle onderkennen wij, op basis van de door u uitgevoerde interne controlewerkzaamheden, in de geleverde zorg in natura (jeugd) en wmo een onzekerheid van € 4,2 miljoen. Dit is met name het gevolg van het – vooralsnog – ontbreken van (goedgekeurde) verantwoordingsinformatie van de zorginstellingen.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze managementletter hebben wij uitgebreid gerapporteerd over fraude en integriteit, en de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet.

Wij hebben de accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens doorspreken met uw coördinator integriteit. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd.

Onze conclusie is voorts dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt.

Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Interne beheersing

Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2025

Boardletter 2025, toegespitst op de interne (financiële) beheersing

Financiële positie

Frauderisicomanagement

Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2025 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de getrouwheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens.

Met betrekking tot de financiële positie merken wij op dat de omvang van de reserves relatief laag is en de omvang van de schulden relatief hoog. Bij het uitvoeren van deze investeringsagenda en het aantrekken van de daarbij behorende financiering gaan de balansgrootheden (sterk) veranderen en komen de kencijfers als solvabiliteit en schuldquote onder druk te staan. De gemeente geeft in haar eigen bewoordingen aan dat versterking van het eigen vermogen noodzakelijk is. Wij als accountant onderschrijven deze mening. Het is goed dat gemeenteraad en college dit expliciet vastleggen in een plan en de realisatie bij ieder P&C document monitoren en bespreken.

Fraude is een cruciaal onderwerp voor gemeenten vanwege de impact op de financiële integriteit van gemeenten en het vertrouwen van burgers. Gemeenten moeten voldoen aan strikte wet- en regelgeving, en fraude kan resulteren in juridische gevolgen. Daarnaast is het belangrijk voor de efficiëntie van publieke diensten en het correcte beheer van publieke middelen. Dit bevordert economische ontwikkeling en investeringen. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het rapporteren over hun financiële activiteiten en moeten verantwoording afleggen aan burgers en toezichthouders. Door fraude te bestrijden, draagt een gemeente bij aan een duurzamere en eerlijkere samenleving, waar middelen adequaat worden ingezet voor toekomstige generaties. In dit kader vragen wij uw blijvende aandacht voor (de beheersing van) fraude.

Voor de bevindingen van de interim-controle verwijzen wij naar onze boardletter 2025 gedateerd d.d. 11 februari 2026. In de boardletter hebben wij een aantal aandachtspunten voor het opstelen controleproces van de jaarrekening 2025 benoemd. Als onderdeel van onze werkzaamheden voor de jaarrekening zijn wij nagegaan of deze aandachtspunten voldoende zijn opgevolgd. Voor zover de opvolging en/of onze controle ervan hiertoe aanleiding geven, hebben wij onze bevindingen in dit accountantsverslag bij het betreffende onderwerp verwerkt. Algeheel beeld interne beheersing Wij concluderen in de boardletter dat de interne beheersing van voldoende niveau is om te komen tot een betrouwbare financiële verslaggeving. Daarbij merken wij op dat tekortkomingen in het primaire proces, zoals inkopen, aanbestedingen en functiescheiding memoriaalboekingen, al gedurende langere tijd aan u worden gerapporteerd. In het kader van de jaarrekening worden deze omissies ondervangen door detectieve internebeheersingsmaatregelen en/of arbeidsintensieve werkzaamheden die worden uitgevoerd in het kader van de verbijzonderde interne controle. Wij adviseren u de interne-beheersingsmaatregelen in het primaire proces te versterken, zodat de nadruk meer op preventieve interne beheersing komt te liggen en er minder herstel- of aanvullende werkzaamheden noodzakelijk zijn.

De gemeente is in transitie en in haar ambitie zet de directie ook in op het versterken van de (preventieve) internebeheersingsmaatregelen in het primaire proces.

Wij zien in de begroting 2026 dat de gemeenteraad een ambitieuze investeringsagenda voor de komende jaren heeft vastgesteld. Het realiseren van deze agenda vraagt veel van uw gemeenteraad, het college en ambtelijk organisatie. Achter iedere investering zit bestuurlijk en uitvoerend werk. Zeer regelmatig gebeurt het dat tijdens de realisatie van investeringen nieuw werk, niet gepland werk, aanvullend werk ontstaat of onvoorziene zaken optreden. Het is dan ook goed om expliciet te kijken naar de uitvoeringskracht van de organisatie en beantwoording van de vraag of de organisatie de uitdagingen op het gebied van projectmatig werken, procedures, het verkrijgen van het juiste personeel, verduurzaming en projectuitvoering aan kan. Wij adviseren de gemeenteraad het gesprek met het college te richten op de afstemming van ambitie versus realisatie en op het vaststellen van prioriteiten, en hierover concrete afspraken te maken. In de komende periode zien wij daarnaast een aantal belangrijke (financiële) uitdagingen. Dit betreffen uitdagingen die uw gemeente raken, maar ook breder zijn dan uw gemeente, zoals: • •

•

Het uitvoeren van de (investerings)projecten en de uitdagingen op het gebied van procedures, macro-economische ontwikkelingen en verduurzaming. Het realiseren van een toenemend aantal opgaven in een omgeving van vacatures, dynamisch personeelsbestand en complexe procedures. Toenemende digitalisering en invloed van (generatieve) artificial intelligence op burgers, leveranciers, medewerkers en systemen.

De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij zowel de gemeenteraad (toezichthoudend orgaan) als het college van burgemeester en wethouders. Deze verantwoordelijkheid betreft ook het onderhouden van een zodanige interne beheersing als nodig is om het opmaken van de jaarrekening mogelijk te maken zonder dat deze afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten.

Onze controle is opgezet om een redelijke mate van zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten, maar richt zich niet specifiek op het ontdekken van fraude. De basis hiervoor en het startpunt voor onze controle is een gedegen en actuele frauderisicoanalyse van uw gemeente. Wij hebben ten tijde van de interim-controle in het najaar van 2025 vastgesteld dat de frauderisicoanalyse 2025 wordt geactualiseerd en begin 2025 ter kennisgeving aan de directie en het college zal worden verzonden en periodiek met de auditcommissie besproken.

Ten tijde van de jaarrekeningcontrole 2025 hebben wij vastgesteld dat de frauderisicoanalyse in de auditcommissie is besproken.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de niet-gecorrigeerde controleverschillen groter dan de rapporteringstolerantie van € 495.000, zoals opgenomen in het auditplan d.d. 26 september 2025, met kenmerk 250931907E/HV. Aard van de fouten

Getrouwheid

Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode

€0

Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode: •

De aansluiting tussen Zaffier en de financiële administratie van Alkmaar toont een te laag opgenomen last in boekjaar 2025

€ 0,569 miljoen

•

Toerekening en verantwoording baten SPUK Realisatiestimulans in de jaarrekening

€ 1,071 miljoen

Totaal getrouwheidsfouten

•

€ 1,640 miljoen

Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Dit houdt in dat eventuele niet-geconstateerde en daardoor niet-gecorrigeerde afwijkingen, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het college heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde afwijkingen.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

A2 - Onzekerheden in de controle In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de gecorrigeerde controleverschillen groter dan de rapporteringstolerantie van € 495.000, zoals opgenomen in het auditplan d.d. 26 september 2025, met kenmerk 250931907E/HV. Aard van de onzekerheden

•

Getrouwheid

• Sociaal domein De geleverde zorg in natura (jeugd) bevat een onzekerheid van € 1,760 miljoen. Dit is het gevolg van controleverklaringen met oordeelonthoudingen bij productieverantwoordingen van jeugd zorgaanbieders.

€ 1,760 miljoen

• Sociaal domein De geleverde zorg in natura (WMO) bevat een onzekerheid van € 2,424 miljoen. Dit is het gevolg van niet goedkeurende controleverklaringen bij productieverantwoordingen van zorgaanbieders.

€ 2,424 miljoen

• Waardering Picassolaan De waardering is afhankelijk van de toekomstige bestemming en ontwikkeling van het gebied rondom de Picassolaan. Hierin zit een onzekerheid in de waardering.

€ 0,774 miljoen

Totaal onzekerheden in de controle getrouwheid

€ 4,958 miljoen

Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Het college heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere onzekerheden.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

A3 - Gecorrigeerde controleverschillen In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de belangrijke gecorrigeerde controleverschillen. Aard van de controleverschillen

Getrouwheid

n/a

n.v.t.

Totaal

n.v.t.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

A4 - Tekortkomingen in de toelichtingen Onze controlestandaarden vereisen dat wij afwijkingen van materieel belang in de toelichting signaleren, om de gemeenteraad in staat te stellen een inschatting te maken van de gevolgen daarvan voor de jaarrekening. De tabel hierna bevat een weergave van díe onderwerpen uit de toelichting waarvan wij denken dat de gemeenteraad deze nader dient te beoordelen. Toelichting

Bron van de toelichtingsvereiste

Kwantitatieve of kwalitatieve overwegingen

In Bijlage II het “overzicht van door het Waarborgfonds Sociale Woningbouw geborgde leningen (Achtervang gemeente Alkmaar)” Is abusievelijk een onjuist totaal opgenomen aan Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Op pagina 287 van de jaarstukken is opgenomen: (bedragen x €1.000) Schuldrestant 31-12-2025:€ 2.201.497 Toegerekend bedrag € 844.234

n/a

Dit had moeten zijn: (bedragen x €1.000) Schuldrestant 31-12-2025:€ 2.239.595.821 Toegerekend bedrag € 842.327 Een correctie is abusievelijk onjuist weergegeven in de verloopstaat van de nog te ontvangen subsidiebedragen: Op pagina 202 van de jaarstukken is opgenomen: (bedragen x €1.000) Programma 4 Leefbaarheid • Havenontwikkeling Boekelemeer Saldo 31-12-2024: € 2.500 Toevoegingen: € 1.200 Vrijgevallen/aanwending:€-2.500 Saldo 31-12-2025: € 1.200

Dit had moeten zijn: Programma 4 Leefbaarheid • Havenontwikkeling Boekelemeer Saldo 31-12-2024: € 2.500 Toevoegingen: € 0 Vrijgevallen/aanwending:€-2.500 Saldo 31-12-2025: € 0 • Woningbouwvernelling Saldo 31-12-2024: € 0 Toevoegingen: € 1.690 Vrijgevallen/aanwending:€ 0 Saldo 31-12-2025: € 1.690

• Gebiedsontwikkeling rondom station Alkmaar-Noord Saldo 31-12-2024: € 0 Toevoegingen: € 1.200 Vrijgevallen/ anwending:€ 0 Saldo 31-12-2025: € 1.200 Bestuurlijke samenvatting

Accountantsverslag 2025 – 2606722703/DD/27 Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025 Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de strekking van ons getrouwheidsoordeel bij de jaarrekening 2025 en onze conclusies ten aanzien van de rechtmatigheid van de SiSa-bijlage 2025. - Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring): goedkeurend - Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening: goedkeurend Per regeling geven wij in de volgende tabel aan of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Code

SiSa-regeling

Fout of onzekerheid

Financiële omvang

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek

n.v.t.

€0

n.v.t.

C92

Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid

n.v.t.

€0

n.v.t.

D10

Volwasseneneducatie

n.v.t.

€0

n.v.t.

D12

Regionale meld- en coördinatiefunctie

n.v.t.

€0

n.v.t.

D12A

Regionaal programma voortijdig schoolverlaten

n.v.t.

€0

n.v.t.

D14

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen

n.v.t.

€0

n.v.t.

D21

Specifieke uitkering Impuls Jongerencultuur

n.v.t.

€0

n.v.t.

D23

Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen

n.v.t.

€0

n.v.t.

D28

Impuls jongeren en talent

n.v.t.

€0

n.v.t.

Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)

n.v.t.

€0

n.v.t.

E104

Specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur

n.v.t.

€0

n.v.t.

E120

Regeling specifieke uitkering verkeersveiligheidsmaatregelen 2025-2030

n.v.t.

€0

n.v.t.

Subsidieregeling sanering verkeerslawaai

n.v.t.

€0

n.v.t.

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek

n.v.t.

€0

n.v.t.

Subtotaal

Toelichting

€0

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025

Code

SiSa-regeling

Fout of onzekerheid

Financiële omvang

Subtotaal – zie vorige pagina

Toelichting

€0

E84

Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023

n.v.t.

€0

n.v.t.

E97

Tijdelijke regeling specifieke uitkering bodem 2023

n.v.t.

€0

n.v.t.

F20

Regeling specifieke uitkering Impulsaanpak winkelgebieden

n.v.t.

€0

n.v.t.

G10

Wet inburgering_ gemeentedeel 2025

n.v.t.

€0

n.v.t.

G10A

Wet inburgering_ Totaal 2024

n.v.t.

€0

n.v.t.

G12

n.v.t.

€0

n.v.t.

€0

n.v.t.

G13

Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_ gemeentedeel 2025 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2025 Besteding/baten onderwijsroute_gemeentedeel 2025

n.v.t.

€0

n.v.t.

G13

Bestedingen/baten overige voorzieningen_ gemeentedeel 2025

n.v.t.

€0

n.v.t.

G13A

Besteding/baten onderwijsroute_totalen 2024

n.v.t.

€0

n.v.t.

G13A

Bestedingen/baten overige voorzieningen_ totalen 2024

n.v.t.

€0

n.v.t.

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2025

n.v.t.

€0

n.v.t.

Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2025 Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_totaal 2024

n.v.t.

€0

n.v.t.

€0

n.v.t.

Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet_totaal 2024 BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2025 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2025 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2025

n.v.t.

€0

n.v.t.

€0

n.v.t.

€0

n.v.t.

€0

n.v.t.

G12

G2A

G2A G3 G3 G3

Subtotaal

€0 Accountantsverslag 2025 – 2606722703/DD/29

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025 Code

SiSa-regeling

Fout of onzekerheid

Financiële omvang

Subtotaal – zie vorige pagina

Toelichting

€0

BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2024

n.v.t.

€0

n.v.t.

BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2025 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2025

n.v.t.

€0

n.v.t.

€0

n.v.t.

BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T-1 (exclusief BOB)_ totaal 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T-1 (exclusief BOB)_ totaal 2024 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_totaal 2024

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/17056461/1