260604 Raadsinformatiebrief Netcongestie en Energie-infrastructuur

RAADSINFORMATIEBRIEF Datum

: 02 juni 2026

Onderwerp

: Netcongestie en energie-infrastructuur

Van

: Lars Ruiter - Wethouder

Geachte leden van de raad, In de raadsinformatiebrieven netcongestie en energie-infrastructuur informeren wij u halfjaarlijks over de stand van zaken rondom netcongestie (een overvol elektriciteitsnet) en geven een integraal beeld van de projecten waar momenteel aan wordt gewerkt om netcongestie structureel op te lossen. Aanleiding In de vorige raadsinformatiebrief d.d. 29 september 2025 bent u geïnformeerd over de nijpende situatie op het elektriciteitsnet. Nieuwe prognoses van netbeheerders TenneT en Liander laten zien dat de stroomvraag nog steeds toeneemt en dat tegelijkertijd de uitbreidingen van het elektriciteitsnet vertragen. Het volle elektriciteitsnet blijft hiermee directe gevolgen hebben voor de gemeentelijke woningbouw- en economische ambities. De wachtlijsten lopen op en ook het risico op (grootschalige) stroomstoringen voor bestaande gebruikers neemt toe. Om overbelasting te voorkomen werken de netbeheerders samen met bedrijven en (lokale) overheden aan een pakket maatregelen. De maatregelen die getroffen worden zijn tweeledig. Aan de ene kant zijn de maatregelen erop gericht om het bestaande elektriciteitsnet zo efficiënt mogelijk te benutten (congestiemanagement). Tegelijk wordt er ook voorbereid op een toename en hogere frequentie van stroomstoringen.

Daarnaast zijn structurele maatregelen noodzakelijk om aan de groeiende vraag naar elektriciteit te kunnen voldoen. Dit betekent dat op ieder niveau van het elektriciteitsnet (hoog-, midden- en laagspanning) de benodigde uitbreidingen en verzwaringen gerealiseerd moeten worden. Conclusie In deze raadsinformatiebrief wordt u uitvoerig geïnformeerd over de laatste ontwikkelingen op het gebied van netcongestie en energie-infrastructuur. De uitkomst stemt mij zorgelijk. Vanaf medio 2026 wordt een tijdelijke aansluitstop verwacht, waardoor zelfs eenvoudige ontwikkelingen zoals woningbouw problemen kunnen krijgen met aansluiting op het net. Daarnaast neemt de kans op stroomstoringen toe. Hoewel dit probleem landelijk speelt, zal de impact ook in Alkmaar groot zijn en moeten we rekening houden met verdere verslechtering in de komende jaren, ondanks alle huidige en eerdere inspanningen. Wij moeten ervan uit gaan dat de grootste impact van alle netcongestie en energielevering nog voor ons ligt, ondanks alle inzet de afgelopen jaren. Bijlagen Bijlage 1. Addendum regio Alkmaar regioadvies Bijlage 2. Intentieverklaring tot samenwerking LS/MS netten – Gemeente Alkmaar en Liander Ontwikkelingen netcongestie Inmiddels is de hele provincie Noord-Holland congestiegebied.

Dit betekent dat bedrijven, maatschappelijke organisaties en woningeigenaren niet meer meteen een (grotere) stroomaansluiting kunnen krijgen, maar dat zij daar mogelijk jaren op moeten wachten. Met andere woorden:

Netcongestie en Energie-infrastructuur

1

transportcapaciteit van stroom is een schaars goed. De ontwikkeling van netcongestie zorgt er daarom voor dat er (landelijk) onconventionele maatregelen nodig zijn. Dit betekent onder meer dat netbeheerders in deze gebieden verplicht moeten werken volgens het maatschappelijk prioriteringskader van de ACM. Dit kader is sinds 1 oktober 2024 in werking, maar onlangs herzien. Prioritering Waar tot op heden enkel grootverbruikers (industrie, grote technische installaties) op de wachtlijst komen, geldt vanaf 1 juli 2026 dat ook alle kleinverbruikaanvragen op een wachtlijst terechtkomen. Een kleinverbuikaansluiting wordt toegepast in bijvoorbeeld woningen, scholen, mkb en kantoren. Ook de eerder gereserveerde capaciteit voor woningbouw gaat vervallen. Alle nog beschikbare capaciteit komt namelijk in één grote pot die verdeeld gaat worden volgens het maatschappelijk prioriteringskader. Via het maatschappelijke prioriteringskader kunnen bepaalde partijen op de wachtlijst voorrang krijgen. De volgende drie categorieën hebben recht op maatschappelijke prioriteit en daarmee voorrang op de wachtlijst: 1. Congestieverzachters: partijen die actief bijdragen aan het verminderen van netcongestie, zoals batterijen of bedrijven die flexibel vermogen opleveren. 2.

Veiligheid: partijen die cruciaal zijn voor de veiligheid, zoals gezondheidszorg, veiligheidsdiensten, vitale infrastructuur en verkeersveiligheid. 3. Basisvoorzieningen: partijen die voorzieningen van algemeen belang leveren, zoals woningbouw of scholen. Aanvragen met maatschappelijke prioriteit krijgen vanaf 1 juli 2026 stapsgewijs capaciteit toegekend, zolang er capaciteit beschikbaar is. Voor klein- en grootverbruikers die geen maatschappelijke prioriteit hebben, zoals bedrijven, winkels en sportaccommodaties, zal er op dit moment geen mogelijkheid zijn om (extra) transportcapaciteit (aansluiting) te krijgen. Verdeling van resterende capaciteit Pas nadat alle prioritaire aanvragen zijn verwerkt, en er is berekend hoeveel capaciteit er eventueel nog over is, wordt er vanaf 1 januari weer gekeken naar de aanvragen zonder prioriteit. Dit gebeurt dan op basis van de datum van binnenkomst. Indien er in een gebied helemaal geen capaciteit meer beschikbaar is, komen ook partijen met prioriteit op de wachtlijst. Iedere keer dat er extra capaciteit vrijkomt, door congestiemaatregelen of netuitbreidingen deze capaciteit aangeboden aan de partijen bovenaan de wachtlijst.

Capaciteitsaanvragen voor woningbouw en scholen op langere termijn Naast het nieuwe prioriteringskader wordt door de ministeries van Economische Zaken en Klimaat en van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, ACM, IPO en VNG een nieuwe werkwijze voor het aanvragen van transportcapaciteit (aansluiting) onderzocht. Op dit moment is een huisnummerbesluit nodig voordat capaciteit wordt toegekend aan een project. Volgens de nieuwe werkwijze is het aanvragen van transportcapaciteit eerder in het proces mogelijk, waarbij woningbouw en scholen centraal staan. Voor woningbouw en scholen wordt het eerder aanvragen van transportcapaciteit (aansluiting) vanaf 1 oktober 2026 mogelijk. Gemeenten kunnen straks tot maximaal 10 jaar vóór oplevering

Netcongestie en Energie-infrastructuur

2

transportcapaciteit aanvragen namens de ontwikkelaar. Hiermee komt het project tijdig op de wachtlijst. De precieze uitwerking van hoe een aanvraag er onder de nieuwe werkwijze uit zou moeten zien en wat dat van gemeenten vraagt volgt binnenkort. Gevolgen De nieuwe prognoses laten zien dat de stroomvraag toeneemt en de uitbreidingen van het elektriciteitsnet vertragen. Tegelijkertijd wordt de gereserveerde capaciteit van woningbouw aan de grote pot beschikbaar gesteld, komen naast grootverbruikers ook kleinverbruikers op de wachtlijst en wordt vermogen dat nog beschikbaar is maatschappelijk geprioriteerd verdeeld. De wachtlijsten lopen op Netcongestie veroorzaakt lange wachtlijsten voor bedrijven en particulieren die nieuwe of zwaardere aansluitingen nodig hebben. Dit belemmert economische groei, woningbouw en verduurzaming, omdat projecten moeten worden uitgesteld of zelfs niet kunnen doorgaan totdat er meer transportcapaciteit is. Inmiddels staan er bij de onderstations die Alkmaar en omgeving voeden al meer dan 250 transportaanvragen op de wachtlijst.

Vanaf 1 januari 2027: alleen toekenning aan noodgevallen Vanuit de prognoses die de reeds bestaande wachtlijsten met grootverbruikers, verwachte aanvragen met maatschappelijke prioriteit (bijvoorbeeld woningbouw) en de nog beschikbare transportcapaciteit naast elkaar leggen wordt verwacht dat er per 1 januari 2027 geen of zeer beperkte capaciteit beschikbaar is op het elektriciteitsnet. Netbeheerders reserveren vanaf die datum alleen nog ruimte voor noodgevallen. Dit kan vergaande lokale en maatschappelijke gevolgen hebben in de hele keten van projecten. Denk hierbij aan woningzoekenden, bouwers en onderaannemers. Projecten die al capaciteit toegekend gekregen hebben voorafgaand aan de aansluitstop, zullen deze na de afkondiging nog wel krijgen. Toenemende kans op stroomstoringen Naast de steeds groter wordende wachtlijsten, neemt ook de kans op stroomstoringen toe door de drukte op het elektriciteitsnet. Een aansluitstop is een gevolg van dat het elektriciteitsnet volledig vol is. De verwachting is dat als reactie hierop bestaande aansluitingen intensiever gebruikt gaan worden. Veel partijen gebruiken momenteel niet de volledige capaciteit van hun contract.

Om projecten en verduurzamingsinitiatieven doorgang te laten vinden is de verwachting dat partijen op zoek gaan naar slimme oplossingen waarbij gebruik gemaakt gaat worden van capaciteit van huidige contracten die momenteel nog niet gebruikt wordt. Echter, het elektriciteitsnet is hier te vergelijken met een snelweg. Niet alle auto’s kunnen tegelijkertijd over de snelweg zonder file. Op het elektriciteitsnet is file echter niet mogelijk en leidt een dergelijke situatie tot een stroomstoring of stroomuitval omdat het netwerk overbelast raakt op het moment dat alle auto’s tegelijk de snelweg opgaan. Zonder extra maatregelen gaat deze situatie leiden tot meer storingen alsmede tot grootschalige en langdurige stroomstoringen. Bij langdurige stroomstoringen gaat het om tot 200.000 huishoudens tegelijk die 4 tot 6 uur, en in het ergste geval 24 uur, zonder stroom komen te zitten door storingen. Maatregelen Netcongestie kent diverse oorzaken, knelpunten en deeloplossingen die elkaar over en weer beïnvloeden. Verlichting van netcongestie vereist een veelzijdige aanpak op alle fronten, variërend van omvangrijke fysieke uitbreiding van de infrastructuur van het hoog-, midden- en laagspanningsnet, het

Netcongestie en Energie-infrastructuur

3

bijbouwen van transformatorstations tot aanpassingen in regelgeving en gedrag om opwek en verbruik over de dag en de seizoenen beter op elkaar af te stemmen. De aanpak netcongestie volgt twee sporen: 1. Congestiemanagement 2. Uitbreiden en verzwaren van het elektriciteitsnet Congestiemanagement Congestiemanagement is het beter benutten van het bestaande elektriciteitsnet. Dit is een maatregel voor de korte tot middellange termijn waarbij gestuurd wordt op vraag en aanbod in perioden waarin de maximale netcapaciteit is bereikt. Maatregelen onder congestiemanagement die wij nemen: • Energiebesparing en energiemanagement; • Energieopslag en –hubs; • Netbewuste nieuwbouw; • Netbewust laden; • Maatschappelijk prioriteringskader. Energiebesparing en energiemanagement Energiebesparing vermindert de totale vraag naar elektriciteit, waardoor er meer ruimte op het elektriciteitsnet beschikbaar komt. Hierbij richten wij ons op de eigen bedrijfsvoering en vastgoed. Daarnaast zet de gemeente zich in op het verduurzamen van woningen en bedrijven door middel van verschillende regelingen en initiatieven. Energiebesparing eigen bedrijfsvoering en vastgoed Voor de gehele portefeuille is het energieverbruik inzichtelijk gemaakt. Waar verspilling is gesignaleerd wordt gekeken of er besparingsmogelijkheden zijn. Bij onderhoud nemen we direct isolatiemaatregelen mee.

Met de renovatieprojecten van gemeentelijk vastgoed wordt samen met de installateur onderzocht hoe we klimaatinstallaties optimaal tijdens daluren in kunnen zetten, zodat de vraag tijdens piekuren vermindert. Doel is om komend jaar voor elk object in de portefeuille te bepalen waar het mogelijk is om zonnepanelen op het dak te plaatsen om de vraag te verminderen. Energiearmoede We zetten Rijksmiddelen in voor inwoners met een inkomen tot 120% van het minimum én waar mogelijk ook voor andere inwoners die niet de financiële middelen hebben mee te verduurzamen. Voor de groep inwoners met energiearmoede zijn er verschillende initiatieven, waaronder energiecoaches. Ook wordt er verkend of deze diensten uitgebreid kunnen worden. Energiecoaches en energiebrigade Deze dienstverlening is uitgebreid en geïntensiveerd. In Alkmaar is vrijwilligersorganisatie WonenPlus bezig met het beheren en uitvoeren van energiecoachgesprekken en zij zijn vanaf april gestart met de uitvoering van de energiebrigade bezoeken. Inwoners hebben hierdoor maar met één partij te maken die zowel advies als uitvoering organiseert.

Netcongestie en Energie-infrastructuur

4

Voor de dorpen werkt vrijwilligersorganisatie WelzijnWonenPlus met een lokale aanpak voor de energiecoachgesprekken en energiebrigade.Indien nodig kan er een coach ingeschakeld worden vanuit de Energiebank. Deze coaches zijn speciaal opgeleid om te coachen op gedragsverandering Lokale aanpak isolatie Ook voor het isoleren van woningen en activiteiten die inwoners activeren om maatregelen te nemen zijn rijksmiddelen beschikbaar. De subsidie lokale aanpak isolatie wordt goed gebruikt. In totaal zijn 2479 subsidieaanvragen goedgekeurd, waarvan 1.720 binnen de 1e tranche. Dit is ruim binnen de eisen die het Rijk heeft gekoppeld aan de subsidie. Binnen de uitgangspunten van het Rijk moesten minimaal 1.407 woningen worden verbeterd binnen de eerste tranche. In totaal is er nu 94.614 m2 geïsoleerd door inwoners van gemeente Alkmaar. Subsidie Verduurzamen De nieuwe subsidie verduurzamen is enorm populair. Het subsidieplafond voor 2026 van € 315.000 is al bereikt. Dit komt mede door de communicatiecampagne die onder andere te zien was in het AZ stadion. Voortzetting energieloket en energiebesparende diensten Het Duurzaam Bouwloket blijft de komende 6 jaar het energieloket. Zij adviseren en informeren inwoners. Ze voeren keukentafelgesprekken, warmtescans en gezamenlijke inkoopacties uit.

Verduurzaming VVE’s en particuliere verhuurders Voor de verduurzaming van VVE’s en het activeren van particuliere verhuurders zijn er verschillende (interactieve) informatieavonden gehouden. Er is ook een aparte pagina op de website van de gemeente Alkmaar voor particuliere verhuurders en de aanmeldingen voor een VvE begeleidingstraject lopen op. In totaal zijn er nu 15 intakes gepland en 6 lopende trajecten. Communicatiecampagnes Om inwoners te activeren en bovenstaande regelingen onder de aandacht te brengen worden onder andere de volgende activiteiten uitgevoerd: - Communicatiecampagne “Isoleren? Altijd slim!” In een zomer en wintereditie. - Inloopspreekuren voor energiebesparing, in totaal 13 stuks, verspreid over verschillende wijkcentra in stad en dorp waar inwoners terecht kunnen met allerlei vragen over besparen. - Voorlichtingscampagne met de koffie TukTuk, waarbij op verschillende locaties inwoners informatie over de verduurzamings- subsidies en regelingen krijgen. Energieopslag en –hubs Ondernemers kunnen overtollige energie die ze opwekken met hun zonnepanelen niet terugleveren en kunnen hun economische activiteiten niet uitbreiden omdat het net vol zit. We stimuleren bedrijven en bedrijventerreinen die willen kijken met welke oplossingen ze zelf aan de slag kunnen.

Hierbij zijn de uitgangspunten 'energiebesparing', 'opwek bij gebruik' en 'slim en flexibel gebruik' uit de Energiefocus Regio Alkmaar 2040 leidend. De gemeente ondersteunt het Centrum voor Verduurzaming. Dit is een stichting voor en door ondernemers die bedrijfseigenaren helpt om hun bedrijfsprocessen en -pand te verduurzamen. Zij adviseren over isolatie, energiebesparende maatregelen maar ook over de inzet van zonnepanelen, batterijen of laadpalen.

Netcongestie en Energie-infrastructuur

5

Collectieven van ondernemers Soms is de mismatch tussen energieopwek en -verbruik te groot om binnen de eigen bedrijfsvoering op te lossen, maar kunnen ondernemers elkaar helpen met hun energieoverschot of -tekort. De gemeente ondersteunt de collectiefvorming rond energievraagstukken op bedrijventerreinen daarom actief. Dit doet de gemeente in samenwerking met het Centrum voor Verduurzaming en New Energy Coalition, maar ook met andere partners zoals als het Ontwikkelbedrijf Noord-Holland Noord en de provincie. Op de bedrijventerreinen de Boekelermeer, de Beverkoog en de Volger zijn actuele initiatieven waarbij de gemeente betrokken is. In Overdie, Overstad en de Westrand worden dit jaar de eerste scans achter de meter uitgevoerd bij de grootverbuikers. Op de Boekelermeer zijn er meerdere energiehub-initiatieven van ondernemers met complementaire energieprofielen. Netbewuste nieuwbouw Netbewuste nieuwbouw wordt gestimuleerd. Dit is een aanpak waarbij woningen en wijken vanaf het begin zo worden ontworpen dat het energieverbruik beter aansluit bij beschikbare netcapaciteit. Er is hiervoor een intensieve samenwerking met netbeheerder en ontwikkelaars. Voor de GGO-gebieden zijn bodemenergieplannen opgesteld en de toepassing ervan wordt gestimuleerd. Met een bodemenergieplan wordt het beleid gevormd om efficiënt gebruik te maken van de bodem binnen het gebied.

Het doel is om duidelijke richtlijnen te bieden voor een duurzame en efficiënte toepassing van bodemenergie. Bij gebruik van een bodemenergiesysteem (BES) wordt warmte en koude uit de bodem onttrokken en gebruikt voor het verwarmen en koelen van gebouwen. Dit efficiënte en duurzame alternatief zorgt voor minder stroomverbruik (kleinere belasting op het elektriciteitsnet) dan andere oplossingen. Netbewust laden Binnen het project Laadwerk werkt de gemeente samen met andere overheden in Flevoland, NoordHolland en Utrecht om elektrisch vervoer te stimuleren en een netwerk van publieke oplaadpunten te realiseren. De huidige doelstelling is dat we meegroeien met het elektrische wagenpark van Nederland. Dit houdt in dat we voldoende laadpunten hebben voor de burgers. We verwachten rond mei de 500e laadpunt te plaatsen. Waar mogelijk koppelen we de aanleg van dit laadnetwerk aan lokale opwekking van zonne- of windenergie en innovaties als slim laden, lokale energieopslag en teruglevering van energie. Maatschappelijk prioriteringskader Tot 1 juli wordt de oude werkwijze nog gehanteerd waarbij kleinverbruikaansluitingen automatisch transportcapaciteit krijgt toegekend. Op dit moment wordt een inventarisatie uitgevoerd om te kijken welke projecten daarvoor in aanmerking komen en zijn er al eerste acties uitgezet om projecten die deze deadline mogelijk nog kunnen halen te versnellen.

Vanaf 1 oktober 2026 kunnen wij als gemeente ‘vervroegd aanvragen’ voor woningbouw en scholen, waarbij we tot maximaal 10 jaar vóór oplevering transportcapaciteit kunnen aanvragen. Om hier tijdig op te kunnen acteren worden er energiebeelden opgesteld voor stad en dorpen. Dit zijn integrale analyses en ruimtelijke visualisaties van het toekomstige energiesysteem. Hiermee wordt de (toekomstige) vraag en aanbod van energie inzichtelijk, wordt duidelijk hoe er (ruimtelijk) gestuurd kan worden op de schaarste van transportcapaciteit en zijn we in staat om tijdig en geprioriteerd transportcapaciteit voor de projecten aan te vragen.

Netcongestie en Energie-infrastructuur

6

Netuitbreiding Waar congestiemanagement gezien kan worden als een tijdelijke en beperkte oplossing, is het uitbreiden en verzwaren van het elektriciteitsnet noodzakelijk als structurele oplossing voor netcongestie. Het einde van de netcongestie in ons deelnet (Noord-Holland Noord) is bereikt als op ieder netvlak (hoog-, midden- en laagspanning) de capaciteit is uitgebreid en de transformatorstations zijn bijgebouwd. De verwachting is dat de benodige uitbreidingen zijn gerealiseerd in 2038. Schaalniveau 1: landelijk Rijkscoördinatieregeling 380kV-netuitbreiding Noord-Holland Noord Op 16 december 2025 heeft Gedeputeerde Staten het regioadvies voor pVAWOZ en 380kV-NNHN vastgesteld en naar de minister van KGG gestuurd. Het regioadvies is onder regievoering van de provincie opgesteld en vormt het gezamenlijk advies van de provincie, gemeenten en waterschappen. Het regioadvies is naar het ministerie van KGG gestuurd en wordt meegenomen in het besluit om tot een voorkeursvariant te komen. Het college van Alkmaar heeft het regioadvies niet getekend, omdat het regioadvies onvoldoende rekening heeft gehouden met de uitgangspunten en zorgen van de gemeente Alkmaar. Het gaat daarbij om het opnemen van de route langs de A7 als een volwaardig alternatieve route voor de volgende onderzoeksfase en het onvoldoende meewegen van de leefbaarheid.

Gezamenlijk met de overige gemeenten in de regio Alkmaar, heeft het college wel een addendum (bijlage 1) opgesteld en ondertekend die direct naar het ministerie is gezonden. In het addendum zijn de zorgen van de regio kenbaar gemaakt. De verwachting is dat de staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat (voorheen KGG), in samenwerking met de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in mei 2026 de ontwerp voorkeursbeslissing neemt. Vooruitlopend op het ontwerpbesluit heeft staatssecretaris De Bat op maandag 11 mei een bezoek gebracht aan de regio. Tijdens een rondrit door de gemeenten Koggenland, Dijk&Waard en Alkmaar is de staatssecretaris geïnformeerd over de ruimtelijke consequenties van de nieuwe hoogspanningsverbinding. Na de rondrit is de staatssecretaris, met de overige bestuurders, in het dorpshuis van Hensbroek in gesprek gegaan met inwoners en betrokkenen uit de verschillende gemeenten. Vanuit de gemeente Alkmaar waren de dorpsraden van Oterleek, Stompetoren en Zuidschermer vertegenwoordigd. De ontwerpvoorkeursbeslissing zal na het zomerreces voor een periode van zes weken ter inzage liggen. Gedurende de terinzagelegging zal het ministerie, samen met Tennet, verschillende informatiebijeenkomsten organiseren, zowel digitaal als op locatie. Tegen het ontwerpbesluit kan eenieder een zienswijze indienen.

Op de website van de gemeente Alkmaar kunnen inwoners en overige belanghebbenden meer informatie vinden over de 380kV-hoogspanningsverbinding, het proces en de lopende procedure. Schaalniveau 2: regionaal Uitbreiding Oterleek Netbeheerders Liander en TenneT werken aan de vernieuwing en uitbreiding van het elektriciteitsstation aan de Huygendijk 43 in Oterleek alsmede de aanleg van een (ondergrondse) 150kV kabelverbinding tussen Beverwijk en Oterleek. Deze werkzaamheden duren tot en met 2028.

Netcongestie en Energie-infrastructuur

7

150kV-20/10kV Hoogspanningsstation Noord-Kennemerland Het gecombineerd hoogspanningsstation gaat de regionale onderstations en de grootverbruikers op de Boekelermeer voeden. Arcadis heeft namens TenneT en Liander een locatieonderzoek uitgevoerd waarbij zowel de regiogemeenten als de provincie Noord-Holland zijn betrokken. De uitkomsten zijn besproken tijdens een bestuurlijk overleg op 15 maart jl. Hier zijn afspraken gemaakt met de provincie Noord-Holland, gemeente Heiloo en gemeente Alkmaar over de nog nader te onderzoeken locaties. De netbeheerders voeren momenteel dit vervolgonderzoek uit. Schaalniveau 3: Wijk Onderstations 50kV-20/10kV Binnen de ring van Alkmaar zijn momenteel twee onderstations aanwezig: bedrijventerrein Oudorp en Helderseweg. Met het oog op de autonome groei en de grootschalige woningbouwplannen in Alkmaar, dienen de bestaande stations uitgebreid te worden en wordt er gezocht naar extra locaties. In het kader van het uitbreidingsvraagstuk vinden er gesprekken plaatst met Liander. Op dit moment worden voor de deelgebieden Oost (Oudorp) en West verschillende locaties onderzocht. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met Liander. Uitbreiding middenspanning Het programma Helix van netbeheerder Liander richt zich op de uitbreiding van het middenspanningsnet.

Er worden kabels (10kV en 20kV) aangelegd en transformatorhuisjes geplaatst om de stroom om te zetten van middenspanning (10KV of 20kV) naar laagspanning (230/400 Volt). De netbeheerder Liander werkt momenteel in samenwerking met gemeente Alkmaar en Stadswerk072 aan het ontwerp van de benodigde kabeltracés voor Alkmaar West en Overdie, inclusief de benodigde transformatorhuisjes. Er zijn reeds 4 locaties vastgesteld, die ook dit jaar nog geplaatst worden. Schaalniveau 4: buurt Elektriciteitshuisjes (trafo’s) Voor het uitbreiden van de benodigde transportcapaciteit richting de eindgebruiker wordt het laagspanningsnet uitgebreid. Dit is de opgave met de grootste fysieke nabijheid bij eindgebruikers. Om het laagspanningsnet te onderhouden en acute spanningsklachten zoveel mogelijk op te lossen plaatst onze regionale netbeheerder Liander met enige regelmaat elektriciteitshuisjes bij. Voorheen waren dit enkele per jaar, maar door de elektrificatie loopt dit op tot circa 10 per jaar. Tot op heden heeft de gemeente Alkmaar samen met netbeheerder Liander in 2026 al 10 locaties vastgesteld, waarvan er minimaal 4 nog dit jaar geplaatst worden. Echter, om het laagspanningsnet in te richten op het energiesysteem van de toekomst en voldoende transportcapaciteit beschikbaar te maken voor de structurele oplossing van netcongestie, moet ook dit netdeel toekomstbestendig gemaakt worden.

Voor de gemeente Alkmaar wordt een uitbreiding van circa 400 elektriciteitshuisjes verwacht, binnen en buiten de bebouwde kom. Gezien de omvang van deze uitbreiding, is een intentieverklaring tot samenwerking ondertekend op 28 november 2025 tussen gemeente Alkmaar en de regionale netbeheerder Liander, genaamd de LS (laagspanning) Buurtaanpak (bijlage 2). Hierbij wordt het laagspanningsnet van de gemeente Alkmaar wijk voor wijk door middel van buurtrealisatieplannen toekomstbestendig gemaakt. Een nadere

Netcongestie en Energie-infrastructuur

8

overeenkomst volgt in de loop van dit jaar waarin concrete afspraken worden vastgesteld voor deze samenwerking. De wijken worden geprioriteerd aan de hand van de huidige staat van het elektriciteitsnet, de reeds geplande en verwachte ontwikkelingen die de transportbehoefte op het elektriciteitsnet beïnvloeden en de door de gemeente Alkmaar geplande andere werkzaamheden. De eerste wijk die toekomstbestendig gemaakt wordt is Koedijk en de Weijdt. Hier worden dit jaar 9 elektriciteitshuisjes geplaatst. In samenspraak met Liander is besloten om klimaatadaptieve maatregelen toe te passen per locatie. Elke locatie zal daarom beschikken over een sedumdak. Er worden grasbetontegels toegepast op locaties waar elektriciteitshuisjes in het groen komen te staan om waterdoorlatendheid te waarborgen en een groene uitstraling te behouden. Ook wordt er op een aantal locaties wegens zichtbaarheid geparticipeerd op inpassing. Het gaat hierbij om de herinrichting van een speeltuin, beschildering van het huisje en het aanbrengen van groen. Tot slot De ontwikkelingen rondom netcongestie en het energiesysteem gaan snel. Ook geopolitieke gebeurtenissen hebben invloed op het energieverbruik en het gebruik van de energienetten. Wij volgen deze ontwikkelingen nauwgezet en informeren u wanneer dat nodig is.

Netcongestie en Energie-infrastructuur

9