260528 Reisverslag MAC Netwerkreis Madrid 12 tm 14 april 2026 - bijlage

Reisverslag MAC netwerkreis Madrid 12-14 april 2026 Op zondagmiddag 12 april werden zeventig MAC-leden, onder leiding van burgemeester Halsema, wethouder Mbarki (Economische Zaken, Sport, MBO, Jongerenwerk en Aanpak Binnenstad) en David de Vries (managing director Business & Stakeholder Management amsterdam&partners) welkom geheten op Schiphol, bij Grand Cafe Schiphol. Mededelegatieleider Monique Wilson, (directeur amsterdam&partners) is helaas door privéomstandigheden verhinderd. Haar rol tijdens de reis is overgenomen door Maya Janssen (managing director Insights & Strategy amsterdam&partners). Delegatie De delegatie kende een brede vertegenwoordiging bestaande uit (semi)overheden, bedrijfsleven, culturele-, maatschappelijke- en kennisinstellingen. Naast burgemeester Halsema en wethouder Mbarki reisde Arthur van Dijk, commissaris van de Koning en Esther Rommel, gedeputeerde van de provincie Noord-Holland voor Ruimtelijke Ontwikkeling, Economie, Havens en Recreatie mee. Vergezeld door vijf burgemeesters van gemeenten uit de metropool Amsterdam: Anja Schouten burgemeester van Alkmaar, Jos Wienen burgemeester van Haarlem, Tjapko Poppens burgemeester van Amstelveen, Susanne de Roy van Zuidewijn, burgemeester Ouder Amstel en David Moolenburgh burgemeester van Zandvoort. Ook Stephanie Onclin, locoburgemeester vanuit de gemeente Zaanstad, reisde mee.

De samenstelling van de groep was een afspiegeling van de quadruple helix (overheid, bedrijfsleven, kennisinstellingen en de culturele sector van de metropool Amsterdam . Doel van de reis Het doel van deze reis is om kennis en ervaringen uit te wisselen, te leren van andere steden zoals Madrid en om te bouwen aan een netwerk dat gezamenlijk de verantwoordelijkheid voelt om zorg te dragen voor een duurzame en inclusieve Metropool Amsterdam voor volgende generaties. We zoeken in het programma altijd naar onderwerpen die in onze stad aan de orde zijn. Wij gaan met andere steden in gesprek die vergelijkbare vraagstukken hebben om te leren en kennis uit te wisselen. Zoals bijvoorbeeld de vraag hoe de stad economische groei en internationale aantrekkingskracht combineert met ingrijpende veranderingen op het gebied van mobiliteit, stedelijke ontwikkeling en levenskwaliteit. Madrid heeft inspirerende voorbeelden die van de waarde zijn voor een langetermijnvisie, samenwerking tussen verschillende bestuursniveaus en sterke publiek-private partnerschappen. Spanje Spanje is de vierde grootste economie in de Europese Unie, na Duitsland, Frankrijk en Italië. Het land staat bekend om zijn kunst, architectuur, tradities en gastronomie, en trekt zowel zakenreizigers als vrijetijdsbezoekers uit de hele wereld aan.

Spanje staat ook bekend om de sterke cultuur van gastvrijheid en de waarde die zij hechten aan het sociale leven en de balans tussen werk en privé. Daarnaast speelt het land een actieve rol binnen de Europese Unie en de Verenigde Naties, en levert het een bijdrage aan internationale diplomatie, handel en duurzame ontwikkeling. Spanje bestaat uit 17 autonome gemeenschappen, elk met een eigen parlement en regering. Deze regio’s beschikken over belangrijke bevoegdheden op gebieden zoals gezondheidszorg, onderwijs, ruimtelijke ordening en regionale economische ontwikkeling. Regio’s Spanje telt verschillende regio’s. Daarvan zijn Madrid, Barcelona en Valencia de belangrijkste. Barcelona is van oudsher de belangrijkste haven- en industriestad en staat internationaal

bekend om design, productie, technologie, toerisme, kunst en cultuur. Valencia combineert logistiek, industrie en landbouw, ondersteund door een van de grootste havens in het Middellandse Zeegebied. Madrid is bovenal het politieke, bestuurlijke en financiële centrum van Spanje, maar kent ook een aantal toonaangevende musea met internationale collecties. De nationale regering, de centrale bank en veel van de grootste bedrijven van het land zijn daar gevestigd. Dankzij de centrale ligging heeft Madrid zich kunnen ontwikkelen tot het belangrijkste vervoersknooppunt van Spanje en tot een cruciaal verbindingspunt tussen Europa en LatijnsAmerika. De regio Madrid telt ongeveer 7 miljoen inwoners, verspreid over 179 gemeenten, en is een van de grootste metropooleconomieën in Zuid-Europa. Samenwerking steden Madrid en Amsterdam nemen beide actief deel aan internationale stedennetwerken zoals EUROCITIES, Polis, 100 Smart & Climate Neutral Cities en C40. Onlangs werkten de twee steden samen aan het EU-project ‘Green at Heart’, dat Nederland, Oostenrijk en Spanje ondersteunt bij het ontwikkelen ‘roadmaps’ voor verduurzaming met de nadruk op de EU-ESG-wetgeving. Bovendien zijn beide steden lid van de ‘European Alliance on Balanced Tourism’ opgericht door Amsterdam in 2024.

Deze alliantie focust op de bevordering van vormen van stedelijk toerisme die de lokale economieën versterken en tegelijkertijd ecologische en sociale doelstellingen ondersteunen. Ze streeft naar het waarborgen van de leefbaarheid van steden en het behoud van UNESCO-werelderfgoedlocaties. De doelstellingen van de alliantie zijn kennisuitwisseling, het opzetten van onderzoeksprojecten en het voeren van belangenbehartiging. Madrid Madrid is uitgegroeid tot een van de meest dynamische metropoolregio’s van Europa, gedreven door aanzienlijke investeringen en ambitieuze strategieën voor stedelijke ontwikkeling. De stad telt ongeveer 3,5 miljoen inwoners en beslaat meer dan 600 vierkante kilometer. De stad is verdeeld in 21 districten en meer dan 130 wijken. Madrid is zeer internationaal en telt bijna 190 nationaliteiten. Podcast Tijdens de vlucht werden de deelnemers uitgenodigd om te luisteren naar een podcast geproduceerd door amsterdam&partners, met Stefanie Massink, universitair docent Geschiedenis aan de Universiteit Utrecht, Hannah Schildt, hoofd communicatie en cultuur bij de Ambassade van het Koninkrijk der Nederlanden in Spanje en Monique Wilson, directeur van amsterdam&partners. In de podcast reikten we een gedeeld perspectief aan, boden we de luisteraars context over Madrid en zoomden we in op het driedaags programma.

De podcast reflecteerde op de recente politieke geschiedenis van Spanje, waaronder de overgang van dictatuur naar democratie. U kunt de podcast via onderstaande link nogmaals beluisteren: MAC podcast Museo Nacional Thyssen-Bornemisza Het eerste onderdeel van het programma was een bezoek aan Museo Nacional ThyssenBornemisza. Hier voegde 6 delegatieleden die op eigen gelegenheid naar Madrid waren gereisd zich bij de groep en was de delegatie officieel compleet (76 personen).

Het gezelschap werd officieel welkom geheten door burgemeester Femke Halsema. Daarna sprak MAC-partner Erik van Ginkel, zakelijk directeur van het Rijksmuseum, over het belang van cultuur voor een stad en haar inwoners. Hij stond stil bij de ‘Triángulo del Arte’ (Gouden Kunstdriehoek) van Madrid: drie wereldmusea die op ongeveer vijftien minuten loopafstand van elkaar liggen langs de Paseo del Prado: Museo del Prado, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía en het Museo Nacional Thyssen-Bornemisza. Samen beslaan zij circa 800 jaar kunstgeschiedenis. Gedeeld erfgoed leeft vandaag de dag voort in levendige internationale samenwerkingen. Zo onderhoudt het Rijksmuseum nauwe banden met het Thyssen-Bornemisza Museum. In de komende maanden komt die samenwerking tussen Nederland en Madrid tot uiting in diverse culturele projecten, zoals de samenwerking tussen het Thyssen-Bornemisza Museum en het Mauritshuis in Den Haag met als thema ‘een dialoog tussen twee collecties van wereldklasse die een brug slaat tussen eeuwen Europese kunst’. De sessie werd afgesloten door Evelio Acevedo, managing director van het Thyssen-Bornemisza Museum, met een toelichting op het karakter en de geschiedenis van het museum. Het museum is grotendeels gebouwd rond een privékunstcollectie.

De basis werd gelegd door Heinrich Thyssen-Bornemisza (1875-1947), waarna zijn zoon Hans Heinrich Thyssen-Bornemisza (19212002) de verzameling verder uitbouwde. Het museum is gevestigd in het Paleis van Villahermosa en heeft een dependance in Barcelona in het Museu Nacional d'Art de Catalunya. Het familievermogen van de Thyssens gaat terug op grootvader August Thyssen, oprichter van een ijzer- en staalfabriek die uitgroeide tot multinational Thyssen-Bornemisza Group. De kunstcollectie groeide uit tot een van de grootste privéverzamelingen ter wereld en was lange tijd ondergebracht in Lugano, Zwitserland. Na zes jaar onderhandelen verkocht Hans Heinrich Thyssen-Bornemisza in 1993 een belangrijk deel van de collectie aan de Spaanse staat voor een bedrag van 250 miljoen euro. Het bezoek werd afgesloten met een privérondleiding langs de meesterwerken van het Museo Nacional Thyssen-Bornemisza. Via onderstaande link kunt u meer informatie vinden over het museum : https://www.museothyssen.org/en Via onderstaande link kunt u meer informatie vinden over de tentoonstelling, die gelijktijdig in Den Haag en Madrid zal worden gehouden: https://www.mauritshuis.nl/nu-te-doen/tentoonstellingen/thyssen-bornemisza The Madrid EDITION Te voet verplaatsten we ons naar het volgende programmaonderdeel: het The Madrid EDITION, waar het gezelschap tijdens de reis verbleef.

Na de check-in werden we ontvangen in restaurant Oroya waar de delegatie tijdens het diner een presentatie kreeg van Miguel Sanz Castedo, directeur-generaal van het Instituto de Turismo de España. In zijn bijdrage over de ontwikkeling van de Spaanse bezoekerseconomie schetste hij niet alleen de enorme betekenis van toerisme voor Spanje, maar vooral ook de koerswijziging die het land sinds de pandemie heeft ingezet: minder focus op aantallen en meer aandacht voor spreiding, kwaliteit en maatschappelijke waarde. Spanje wil bezoekers niet langer uitsluitend verleiden met zon en strand, maar nadrukkelijker ook met natuur, cultuur, gastronomie en kleinere steden en regio’s buiten de bekende hotspots. Een belangrijk thema in zijn verhaal was dat toerisme in de toekomst vooral ten goede moet komen aan bewoners en werknemers in de sector. In de nieuwe nationale strategie staan daarom niet alleen economische opbrengsten centraal, maar ook leefbaarheid, kwaliteit van werk en leven en sociale impact. Met voorbeelden op het gebied

van regionale spreiding, mobiliteit en inclusieve werkgelegenheid liet Miguel zien hoe Spanje toerisme breder wil inzetten als motor voor duurzame en maatschappelijke ontwikkeling. Daarmee bood zijn presentatie een interessante en herkenbare reflectie op vraagstukken die ook spelen in de metropoolregio Amsterdam. Via onderstaande link kunt u meer informatie vinden over Turespaña: https://www.spain.info/ Via onderstaande link kunt u meer informatie vinden over het hotel waar de delegatie verbleef: https://www.editionhotels.com/madrid/ Maandag 13 april Ontbijt De ochtend werd opgestart door mededelegatieleider Maya Janssen. Zij benadrukte het belang van het diverse en waardevolle netwerk binnen de Metropool Amsterdam Club (MAC). Juist de diversiteit maakt het netwerk uniek zo benadrukte zij: ieder draagt op eigen wijze bij aan de Metropool Amsterdam. Door samenwerking, onderlinge uitwisseling en het leggen van nieuwe verbindingen ontstaan vaak ideeën en initiatieven met impact voor de stad en regio. Madrid ontwikkelt zich snel tot een van de meest dynamische steden van Europa, waar economische groei hand in hand gaat met investeringen in mobiliteit, cultuur, kennis en stedelijke ontwikkeling. Tegelijkertijd staan ook hier vraagstukken rond leefbaarheid, inclusie en balans centraal, opgaven die sterk herkenbaar zijn voor de Metropoolregio Amsterdam.

Madrid is geen blauwdruk, maar een spiegel: een stad die laat zien welke keuzes mogelijk zijn en hoe samenwerking vorm kan krijgen. Vanuit Monique Wilson wilt ze graag meegeven dat het driedaags programma is opgebouwd rond drie “lenzen” die werken als focuspunten: 1. Positionering van Madrid nationaal en internationaal. Met welke verhaal en kenmerken positioneert Madrid zich nationaal en internationaal. 2. Beleidskeuzes voor de toekomst: waar wordt wel en niet in geïnvesteerd. Welke keuzes en prioritering hanteert de stad en op basis waarvan? 3. Samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties. Hoe wordt die vormgegeven en hoe werkt dat? Deze lenzen zijn bedoeld als kader én uitnodiging om actief eigen observaties en perspectieven toe te voegen. De afsluiting volgt aan het einde van het programma met een reflectiesessie onder leiding van MAC-lid James Veenhoff, founding partner Fronteer. David de Vries, bedankte Maya voor haar bijdrage en reflectie. Daarbij werd nogmaals benadrukt dat de reis niet alleen vóór het netwerk is, maar ook dóór het netwerk. Verschillende MAC-leden leveren inhoudelijke bijdragen tijdens het programma, waaronder Erik van Ginkel, die eerder aan het woord kwam tijdens het museumbezoek in het Museo Nacional ThyssenBornemisza. Daarmee wordt de reis echt gezamenlijk vormgegeven.

Dit jaar reizen veertien nieuwe gezichten mee. Tijdens het ochtendprogramma maakten zeven delegatieleden gebruik van de gelegenheid om zich voor te stellen en de groep bij te praten over recente ontwikkelingen en uitdagingen binnen hun organisaties. (morgen ochtend volgend de andere zeven leden).

1. Suzanne de Roy van Zuidewijn (Gemeente Ouder-Amstel) 2. Huub Nelis (ROC Amsterdam-Flevoland) 3. Michiel Roelfsema (Okura / Luxury Hotels) 4. Simone Boitelle (Schiphol) 5. Frits Huffnagel (Castro) 6. Karin van Gilst (Foam) 7. Stefan Melcherts (The Grand / Raad van Toezicht amsterdam & partners)

Daarna vervolgde Frank Thewessem, directeur van Topsport Amsterdam, het programma met een pitch over het belang van sport voor de stad en haar inwoners. Dit geldt niet alleen voor de Metropool Amsterdam, maar net zo goed voor andere steden, zoals Madrid. Hij stond stil bij de Olympische Spelen van 1928, die in Amsterdam werden georganiseerd. In 2028 is dat precies 100 jaar geleden. Amsterdam werd destijds verkozen boven Los Angeles, nadat de stad eerder ook al pogingen had gedaan om de Spelen binnen te halen. ‘Laten we 2028 claimen en samen werken aan het thema ‘Amsterdam – de stad van talenten’. Topsport Amsterdam zet zich in voor de verbinding tussen sport en stad. De organisatie ondersteunt het realiseren van sportieve ambities en brengt topsporters en talenten een podium in de stad door internationale topsportevenementen naar Amsterdam te halen. Deze evenementen hebben impact op de stad en bieden Amsterdammers sportbeleving en inspiratie. Dit gebeurt in samenwerking met partners zoals de gemeente Amsterdam, NOC*NSF en het bedrijfsleven, dat mede mogelijk maakt dat deze ambities worden gerealiseerd. “Wij brengen het beste wat de topsport te bieden heeft samen op één indrukwekkend podium: Amsterdam. Daar zijn wij trots op. Wij creëren trots: voor de sporter én voor de stad,” - aldus Thewessem.

Hij sloot af met de aankondiging dat hij later die dag samen met Tanja Dik, directeur Johan Cruijff ArenA en diverse MAC partners een bezoek zou brengen aan het Santiago Bernabéu Stadium, het stadion van Real Madrid CF. Wat was doel en wat kwam daaruit? Als laatste kwam Erik Versnel, directeur van Rabobank Amsterdam, aan het woord met een korte presentatie over de kracht van regio’s in Europa, in het bijzonder de Brainport–MRAcorridor. Hij lichtte toe dat er momenteel door Rabo Research wordt gewerkt aan een onderzoek naar de positie en kracht van deze economische regio’s. De resultaten worden op 19 mei gelanceerd tijdens een diner met VNO-NCW, de Amsterdam Economic Board en Rabobank. Erik gaf alvast een eerste inkijk in de bevindingen en maakte daarbij een vergelijking tussen de regio Groot-Amsterdam en Madrid. Daarbij werden zowel overeenkomsten als verschillen geschetst in economische dynamiek, internationale positionering en regionale samenwerking. U kunt de presentatie via onderstaande link bekijken: https://we.tl/t-m0KCn6PmGu1fxLm9 Palacio de Cibeles De delegatie bezocht vervolgens Palacio de Cibeles (City Hall). Tijdens het bezoek sprak de MAC-delegatie met de burgemeester van Madrid: José Luis Martínez-Almeida Navasqüés over de veranderingen en uitdagingen van een snelgroeiende stedelijke regio. In de introductie

benadrukte Roel Nieuwenkamp, ambassadeur van Nederland in Spanje, de sterke historische, economische en culturele banden tussen Madrid en de Amsterdamse regio. Hij wees op de intensieve uitwisseling tussen beide steden op het gebied van bedrijfsleven, infrastructuur, onderwijs en cultuur. In het gesprek schetste de burgemeester, Madrid als een stad die sterk groeit en daarbij voor vergelijkbare opgaven staat als Amsterdam. Hij noemde betaalbare woningbouw als de meest urgente uitdaging, naast thema’s als mobiliteit, klimaat, luchtkwaliteit, investeringsruimte en sociale samenhang. Volgens Martínez-Almeida is de kernvraag hoe Madrid economische groei kan blijven combineren met kwaliteit van leven. Daarbij legde hij nadruk op het belang van publiek-private samenwerking en op de rol van de overheid als partij die voorwaarden schept, zodat bewoners, bedrijven en instellingen zelf kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van de stad. Tijdens de Q&A werd verder ingegaan op gedeelde grootstedelijke vraagstukken. Vragen vanuit de delegatie gingen onder meer over de relatie tussen vrijheid en stedelijk bestuur, het tegengaan van sociale ongelijkheid, de aanpak van duurzaamheid en klimaatverandering, en het versnellen van de woningbouwproductie.

De burgemeester onderstreepte daarbij het belang van sterke publieke voorzieningen in alle stadsdelen en van beleid dat economische, sociale en ecologische duurzaamheid met elkaar verbindt. Femke Halsema, burgemeester van Amsterdam, reflecteerde in haar slotwoord op de grote herkenbaarheid van de thema’s die in Madrid spelen. Ondanks de verschillen in schaal zag zij duidelijke parallellen tussen Madrid en de Metropool Amsterdam, onder meer rond woningbouw, leefbaarheid, klimaat en het bewaken van open, vrije en inclusieve stedelijke waarden. Daarmee bood de ontmoeting niet alleen inzicht in de ontwikkeling van Madrid, maar ook inspiratie voor de gezamenlijke opgaven in de metropoolregio Amsterdam. Als cadeau overhandigde burgemeester Halsema een Ajax-shirt aan de burgemeester van Madrid. Een gebaar met een knipoog, omdat hij bekendstaat als een echte voetbalfan. Het cadeau onderstreepte de informele en sportieve verbinding tussen beide steden en symboliseerde de gedeelde passie voor voetbal die Amsterdam en Madrid met elkaar verbindt. Via onderstaande link kunt u meer informatie vinden over Palacio de Cibeles: https://nl.wikipedia.org/wiki/Palacio_de_Cibeles Netflix Production Hub in Tres Cantos Na deze ochtendsessie ging de delegatie langs bij Netflix Production Hub in Tres Cantos.

De MAC-delegatie kreeg een inkijk hoe Spanje de audiovisuele sector strategisch inzet voor innovatie, werkgelegenheid en internationale positionering. De delegatie werd welkom geheten door Jesús Moreno García, burgemeester van Tres Cantos en Jasmijn Touw, Director Global Affairs Benelux & Nordics bij Netflix. Vervolgens lichtte Diego Ávalos, Vice President of Content voor Spanje, Portugal en de Nordics bij Netflix, toe hoe Spanje voor Netflix is uitgegroeid tot een van de belangrijkste productiehubs van Europa. Zijn centrale boodschap: juist authentieke, lokaal gewortelde verhalen hebben internationale zeggingskracht. Spaanse producties bereiken wereldwijd publiek, niet ondanks hun eigen karakter, maar juist dankzij die culturele eigenheid. Ook Carla Redondo Galbarriatu, General Director for Digitization and Audiovisual Communication Services, liet zien hoe sterk de Spaanse overheid inzet op deze sector. Met de

nationale strategie Spain Audiovisual Hub werkt Spanje gericht aan een ecosysteem waarin beleid, talentontwikkeling, infrastructuur en internationale investeringen samenkomen. Waardevol was vervolgens het panelgesprek tussen Jasmijn Touw en MACpartner Tzara Tristana, directeur van de Nederlandse Filmacademie. Waar de presentaties vooraf lieten zien hoe doelgericht Spanje zijn audiovisuele sector heeft opgebouwd, verschoof hier de aandacht naar de vraag wat dat betekent voor Nederland. Tzara benadrukte dat talent alleen niet voldoende is: succes is ook een politieke en maatschappelijke keuze. Een sterke audiovisuele sector vraagt om trots, richting en de bereidheid om als samenleving en overheid bewust te investeren in verhalen, makers en culturele eigenheid. Samen met Jasmijn ontstond zo een open reflectie op de Nederlandse situatie, waarin cultuur, economie, onderwijs en industrie nog te vaak als losse werelden worden benaderd, terwijl hun kracht juist in de samenhang zit. Ook kwam aan bod dat Nederland soms geneigd is internationale formats te volgen, terwijl onderscheidend vermogen juist ontstaat wanneer ruimte wordt gegeven aan authentieke lokale verhalen en makers met een duidelijke eigen signatuur.

Daarmee gaf dit gesprek aan: bewondering voor wat er in Spanje is opgebouwd, maar ook een uitnodiging om scherper te kijken naar de keuzes die in Nederland nog gemaakt kunnen worden. Na de lunch kreeg de delegatie een rondleiding door de productiestudio’s en de postproductiefaciliteiten van Netflix. Daarbij werd ook een bezoek gebracht aan de set van de Netflix-serie Respira, internationaal ook bekend als Breathless. Die tour maakte concreet zichtbaar hoe in Tres Cantos het volledige productieproces samenkomt: van opnames en decors tot editing en technische afwerking. Voor de MAC was dit bezoek relevant omdat het liet zien hoe cultuur, economie, onderwijs en overheid elkaar kunnen versterken in een gezamenlijke toekomstagenda. De les uit Madrid: een sterke creatieve sector ontstaat niet vanzelf, maar vraagt om visie, samenwerking en langdurige investeringen in talent en ecosysteem. Makers in de filmindustrie vormen de lenzen op de wereld en zijn bepalend voor het beeld dat je creëert. Het zijn bouwstenen voor het verhaal dat je wilt vertellen over een land, een stad een situatie. Via onderstaande link kunt u meer informatie vinden over Netflix, Tres Cantos: https://www.nrc.nl/nieuws/2024/06/25/voor-netflix-ligt-hollywood-in-spanje-a4857668 Privétijd Het middagprogramma was vrij in te vullen op basis van de suggesties in het vrijetijdsprogramma.

Op het keuzeprogramma stond: o o o

Stadiontour van Bernabéu, stadion van voetbalclub Real Madrid Bezoek aan het Museo Nacional de Prado, met een rondleiding Eigen invulling van vrijetijd

Wij ontmoetten elkaar in de avond weer voor de netwerkreceptie bij de Nederlandse Ambassade in Madrid. Netwerkreceptie Nederlandse Ambassade Madrid Maandagavond werd het gezelschap ontvangen door de heer Roel Nieuwenkamp, ambassadeur van het Koninkrijk der Nederlanden in Spanje. Tijdens de ontvangst in de residentie van de Nederlandse ambassadeur in Madrid stond de historische én actuele verbondenheid tussen Amsterdam en Madrid centraal. In de toespraak werd benadrukt hoe beide steden elkaar vinden in samenwerking op het gebied van stedelijke ontwikkeling, cultuur,

onderwijs, economie en diplomatie. Burgemeester Halsema introduceerde de delegatie, vertelde over de reis die het gezelschap jaarlijks maakt en dankte de Nederlandse Ambassade in Madrid voor hun gastvrijheid. In haar toespraak onderstreepte de burgemeester dat juist steden als Amsterdam en Madrid voor de opgave staan om economische groei te verbinden aan leefbaarheid, mobiliteit en kwaliteit van leven. Internationale relaties krijgen steeds meer vorm via concrete samenwerking tussen overheden, bedrijven, kennisinstellingen en culturele partners, precies het speelveld waarin ook de Metropool Amsterdam Club opereert. Halsema benadrukte het belang van het wederzijdse respect en de nauwe samenwerking tussen Nederland en Spanje, en riep op om blijvend te investeren in deze waardevolle relatie. Tijdens de receptie maakten de MAC-leden kennis met het Spaanse en in Madrid gevestigde Nederlandse bedrijfsleven, en hadden de gelegenheid hun eigen netwerk uit te nodigen. Vanuit ROC Amsterdam-Flevoland waren ook een aantal MBO studenten aanwezig, als onderdeel van een werkbezoek. Het complete gezelschap telde 150 personen.

Via onderstaande link kunt u meer informatie vinden over de locatie van de Nederlandse Ambassade in Madrid: https://www.nederlandwereldwijd.nl/contact/ambassades-consulatengeneraal/spanje/ambassade-madrid Teatro Real De dag werd afgesloten met een diner in Restaurant Papagena, gelegen in het indrukwekkende Teatro Real. Nog voordat we aan tafel gingen, werden we hartelijk welkom geheten door MAC -lid Stijn Schoonderwoerd, algemeen directeur van De Nationale Opera & Ballet en Joan Matabosch, artistiek directeur van het Teatro Real (theater & opera). Hun warme woorden vormden een passend begin van een bijzondere avond. Aansluitend genoten we van een muzikaal optreden van twee jonge talenten uit het Crescendo-project. Tijdens het diner sloot ook een delegatie van de Nederlandse ambassade aan, wat het internationale karakter van de avond extra benadrukte. Burgemeester Moolenburgh van Zandvoort en David de Vries verzorgden gezamenlijk het avondprogramma.

Via onderstaande link kunt u meer informatie vinden over Teatro Real: https://www.teatroreal.es/en/teatro-real Dinsdag 14 april Ontbijt Tijdens het ontbijt werden de andere zeven delegatieleden uitgenodigd zich voor te stellen middels een pitch: ⎯ Richard Goldstein – Universiteit van Amsterdam ⎯ Denise de Boer – Internationaal Theater Amsterdam ⎯ Anne Oosterbaan – De Alliantie ⎯ Yvonne Jacobs – Waternet ⎯ Geert van Itallie – Paradiso ⎯ Pim van Vliet – Metropoolregio Amsterdam ⎯ Catrien Lenstra – Gemeente Amsterdam

Aansluitend nam Annabelle Birnie, directeur H’ART Museum / de Nieuwe Kerk, het woord en vroeg de leden een kaart te ondertekenen als steunbetuiging voor de directeur van amsterdam&partners. Namens de delegatie zijn er ook bloemen bezorgd. Tot slot kwam Judikje Kiers, directeur van Amsterdam Museum, aan het woord. Zij sprak een dankwoord uit aan de organisatie van de reis en benadrukte haar waardering voor het programma en de ontvangen gastvrijheid. Fundacion Secretariado Gitano Na de ontbijtpitches kondigde mededelegatieleider wethouder Mbarki de volgende spreker aan. Belén Sánchez-Rubio van Fundación Secretariado Gitano gaf een presentatie over het werk met de Roma-gemeenschap, die volgens de Europese Commissie de grootste etnische minderheid van Europa vormt. Zij bood een inspirerende inkijk in de langdurige en structurele aanpak van sociaaleconomische inclusie van de Roma-gemeenschap in Spanje. Haar verhaal maakte duidelijk dat het terugdringen van structurele ongelijkheid vraagt om gerichte, langjarige en datagedreven samenwerking tussen overheid, maatschappelijke organisaties en werkgevers. Daarbij werd het Acceder-programma toegelicht, waarin vier op de tien deelnemers succesvol doorstromen naar een baan bij onder meer Amazon, IKEA en Carrefour.

Een belangrijk inzicht uit haar bijdrage was dat inclusie niet alleen een sociale opgave is, maar ook nauw samenhangt met de arbeidsmarkt, het onderwijs en bredere economische ontwikkeling. De kracht van de aanpak ligt in het bouwen van bruggen: tussen gemarginaliseerde groepen en publieke voorzieningen, en tussen talent en werkgevers. Daarbij draait het niet om parallelle systemen, maar om gerichte ondersteuning die juist toegang biedt tot de reguliere samenleving! De reflectie van MAC-partner Adil Izemrane van Movement on the Ground, een stichting die zich richt op duurzame verandering binnen de humanitaire sector zodat mensen die door crises zijn getroffen weer kunnen deelnemen aan de samenleving, legde een directe link met de context van Amsterdam. Duurzame inclusie begint bij het erkennen van menselijk potentieel en vraagt om samenwerking, vertrouwen en een lange adem. Deze bijeenkomst gaf inspiratie voor de MAC-leden en voor de gezamenlijke opgave om ook in de Metropool Amsterdam inclusieve groei verder te versterken. En voort te borduren op programma’s als Iconen van de Stad, het initiatief van wethouder Mbarki, ROC AmsterdamFlevoland en amsterdam&partners. Een initiatief dat geboren is tijdens een eerdere MAC-reis, vier jaar geleden.

Via onderstaande link kunt u meer informatie vinden over stichting Gitanos: https://www.gitanos.org/donde/madrid/ Via onderstaande link kunt u meer informatie vinden over stichting Movement on the Ground: https://movementontheground.com/our-story/ Via deze link kunt u de presentatie van Belén Sánchez-Rubio downloaden: https://we.tl/t-m0KCn6PmGu1fxLm9

IE university school of Architecture & Design De ochtend stond in het teken van een bezoek aan de IE University in Madrid over ‘de toekomst van stedelijke ontwikkeling, mobiliteit en samenwerking’. De bijeenkomst werd begeleid door Cristina Mateo Rebollo, associate Dean van de School of Architecture & Design die de verbinding legde tussen onderwijs, ontwerp en stedelijke innovatie. David Goodman, dean van de School of Architecture and Design gaf inzicht in hoe binnen de IE University ontwerp, ondernemerschap, technologie en maatschappelijke opgaven met elkaar worden verbonden. Hij benadrukte de kracht van samenwerking tussen creativiteit en business, traditie en innovatie, onderwijs, onderzoek en praktijk. Een benadering die goed aansluit bij de wijze waarop ook in de Metropool Amsterdam aan complexe stedelijke vraagstukken wordt gewerkt. De presentaties van alumni studenten vanuit IE University: Yusuf Sühan Bozkurt en Elena López Müller, beide gericht op een project bij Amsterdam Sloterdijk, maakten deze visie concreet. Hun projecten verkenden hoe verdichting, biodiversiteit, groenbehoud en nieuwe vormen van werken in onderlinge samenhang kunnen worden benaderd. Voor de MAC bood dit bezoek een inspirerend perspectief, op de rol van ontwerp en onderwijs in de toekomst van stedelijke ontwikkeling en op het belang van samenwerking tussen disciplines, sectoren en generaties.

U kunt de drie presentaties vanuit IE University via onderstaande link bekijken: https://we.tl/t-m0KCn6PmGu1fxLm9 https://www.ie.edu/ Vervolgens kreeg de delegatie een presentatie van Miguel Hernández, director of Strategy and Corporate Development van Crea Madrid Nuevo Norte. Hij gaf inzicht in dit grootschalige stadsproject, waarin spoorzones worden overbouwd, wijken opnieuw met elkaar worden verbonden en ruimte ontstaat voor wonen, werken, groen en publieke voorzieningen. In zijn verhaal stonden vooral de schaal van de ontwikkeling, de lange adem die nodig is voor dit soort projecten en de cruciale rol van publiek-private samenwerking centraal. Ook benadrukte hij het belang van flexibiliteit in de planvorming, duurzaamheid, sociale inclusie en de betrokkenheid van bewoners en andere stakeholders. U kunt de presentatie via onderstaande link bekijken: https://we.tl/t-m0KCn6PmGu1fxLm9 https://creamadridnuevonorte.com/ Vervolgens gaf Ben van Berkel (NL), founder and principal architect van UNStudio, op uitnodiging, een presentatie over het ontwerp van Madrid Chamartín Station, in gesprek gehost door MAC partner Ronald Huikeshoven, director van AM. Ben liet zien hoe het station wordt ontwikkeld tot een urban hub: niet alleen een vervoersknooppunt, maar ook een plek waar mobiliteit, verblijfskwaliteit, levendigheid en verbinding met omliggende buurten samenkomen.

In de daaropvolgende dialoog met de MAC-delegatie kwam ook de vraag aan bod wat Amsterdam hiervan kan leren. Volgens Van Berkel ligt de belangrijkste les in het durven denken en werken op een grotere, meer integrale schaal. Stationsgebieden, infrastructuur en omliggende wijken zouden niet los van elkaar moeten worden ontwikkeld, maar als één samenhangend stedelijk systeem. Amsterdam kan hieruit meenemen dat mobiliteitsknooppunten meer kunnen zijn dan functionele overstapplekken: het kunnen

volwaardige stedelijke hubs worden waar wonen, werken, voorzieningen, verblijfskwaliteit en duurzame mobiliteit samenkomen. Dat vraagt volgens hem om verbeeldingskracht, langetermijndenken en een sterke publiek-private samenwerking. U kunt de presentatie via onderstaande link bekijken: https://we.tl/t-m0KCn6PmGu1fxLm9 https://www.unstudio.com/projects/chamartin-station/ De sessie werd afgesloten met een reflectie van MAC partner Magrethe Jonkman, president van de executive board van de Vrije Universiteit Amsterdam (VU). Zij benoemde drie lessen die haar in het bijzonder bijbleven van deze sessie: het belang van een langetermijnvisie, de kracht van samenwerking tussen publieke en private partijen én kennisinstellingen, en de meerwaarde van een internationale blik op stedelijke vraagstukken. Daarmee bood deze ochtend niet alleen inzicht in de ontwikkeling van Madrid, maar ook waardevolle inspiratie voor de gezamenlijke opgaven in de Metropool Amsterdam. Tijdens het eerst volgende MAC-evenement op maandag 11 mei – middag bij REBORN, Scheveningen zullen we o.a. verder spreken over de kracht van gebiedsontwikkeling en de samenwerking tussen publiek-private. UNStudio heeft o.a. meegewerkt aan het project aan de Pier. De uitnodiging heeft u hiervoor reeds ontvangen. Wrap up We sloten ons bezoek aan Madrid af met een gezamenlijke lunch en een uitgebreide nabespreking.

Tijdens deze afsluitende bijeenkomst werd er teruggeblikt op de inzichten van de afgelopen dagen en vooruitgekeken naar wat deze reis kan betekenen voor de regio Amsterdam. De lunch werd geopend door Oswald Coene, voorzitter van de Raad van Toezicht van amsterdam&partners. In zijn korte dankwoord sprak hij zijn dank uit aan de organisatie van de reis en stond hij stil bij de afwezigheid van Monique Wilson, die tijdens deze dagen werd gemist. Vervolgens nam Maya Janssen het woord. Zij verwees naar de ochtendsessie van de dag ervoor en benadrukte dat Madrid niet wordt gezien als een blauwdruk, maar als een spiegel. De stad laat zien welke keuzes mogelijk zijn en hoe samenwerking vorm kan krijgen wanneer verschillende partijen een gedeelde visie hebben. Het driedaagse programma was bewust opgebouwd rond drie “lenzen” die als kader dienden voor observatie en reflectie: 1. Positionering van Madrid nationaal en internationaal. Met welke verhaal en kenmerken positioneert Madrid zich nationaal en internationaal. 2. Beleidskeuzes voor de toekomst: waar wordt wel en niet in geïnvesteerd. Welke keuzes en prioritering hanteert de stad en op basis waarvan? 3. Samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties.

Hoe wordt die vormgegeven en hoe werkt dat? Deze drie invalshoeken waren bedoeld als analyse-instrument, maar ook als uitnodiging om eigen observaties en perspectieven binnen dat kader toe te voegen als voedingsbodem voor ideeën en gezamenlijke projecten. Met deze gedachte werd na de lunch een interactieve reflectiesessie gestart.

Onder begeleiding van MAC partner James Veenhoff medeoprichter van Fronteer en tevens lid van de MAC-klankbordgroep, gingen de deelnemers aan de slag met een reflectieoefening. Doel was om stil te staan bij de belangrijkste lessen uit Madrid en te bepalen welke inzichten meegenomen worden naar de regio Amsterdam. De MAC-leden vulden hiervoor een worksheet: •

Welke observaties hebben jullie gedaan?

•

Welke thema’s spraken het meest aan?

•

Wat nemen jullie mee naar huis?

•

Waar kunnen we samen verder aan werken?

Na een kwartier nodigde James enkele partners uit om hun reflecties plenair te delen. Uit deze terugkoppeling kwamen verschillende duidelijke thema’s en inzichten naar voren: -

Kunst en cultuur zijn essentieel voor het succes en de aantrekkelijkheid van steden. Het bepaalt het verhaal van de stad en biedt ook kansen om creativiteit en innovatie met elkaar te verbinden in de zoektocht naar oplossingen voor vraagstukken.

-

Leefbaarheid (doorontwikkelen) vraagt per definitie om een langetermijnperspectief. Steden moeten durven kiezen voor de toekomst, en bestuurders daarbij ondersteunen met input en visie vanuit partners. Het is een gezamenlijke effort van stad en haar partners.

-

Bewonersperspectief: stedelijke ontwikkeling moet bijdragen aan trots en geluk van inwoners. Daarbij werd benadrukt dat verandering begint in de eigen buurt: iedereen kan zelf initiatief nemen voor buurtinitiatieven. Buurtinitiatieven en de stemmen van de buurt zijn belangrijke componenten die het verhaal van een stad bepalen en waartoe bewoners maar ook bedrijven en bezoekers zich moeten kunnen verhouden. Het is een belangrijke richting bepaler, het verhaal van de stad dat we met elkaar willen vertellen. - Verandering kost tijd en een investering van en met elkaar. Resultaten ontstaan niet van de ene op de andere dag. Samenwerking en verbinding tussen publieke en private partijen werden genoemd als cruciale randvoorwaarden. - Samen te werken van publiek en privaat vraagt om vertrouwen en actieve inbreng van iedereen om deze verbindingen te versterken. Het vraagt om luisteren en elkaar te vinden in de gemeenschappelijk deler.

Bovenstaande is een weerslag van wat een aantal leden, plenair, hebben gedeeld. De overige circa zestig ingevulde worksheets zijn verzameld. amsterdam&partners zal deze input verwerken tot een gezamenlijke samenvatting. Deze gedeelde reflectie wordt met alle deelnemers gedeeld in aanloop naar het zomerreces. Met deze gezamenlijke afsluiting kwam deze reis tot een eind — met nieuwe inzichten, gedeelde ambities en concrete aanknopingspunten voor de toekomst. Als afsluiting werd trots benoemd: spreek vaker uit waar Nederland, Amsterdam, organisaties en mensen goed in zijn. Door trots te

delen, kunnen bruggen worden gebouwd tussen verschillende partijen. Groot denken kan alleen wanneer er echt wordt samengewerkt! Burgemeester Femke Halsema sloot de reis af. In haar slotwoord onderstreepte zij dat de essentie van deze driedaagse is: leren van Madrid, zonder daarbij te vergeten waar we zelf voor staan. Ze benadrukte dat Madrid een stad is waar veel mogelijk is, maar dat we tegelijkertijd trots mogen zijn op Amsterdam en de metropoolregio. De regio blijft economisch sterk: maar liefst 22% van het Nederlandse bruto binnenlands product wordt hier verdiend. De metropoolregio is daarmee een economische motor van nationale betekenis. Tegelijkertijd blijft de aantrekkingskracht op internationale talenten groot. Expats kiezen er bewust voor om hier te wonen en te werken, juist vanwege de hoge kwaliteit van leven, de sterke publieke voorzieningen en de aanwezigheid van culturele instellingen van internationale allure. De burgemeester ging in op de uitdagingen waar de stad voor staat. De tegenstellingen in Amsterdam nemen toe, maar zijn – in internationaal perspectief – nog altijd minder groot dan in veel andere wereldsteden. Dat vraagt om blijvende inzet. Zo investeert de gemeente gericht in de stad voor de armste delen van Amsterdam.

Diverse projecten op het gebied van sociale veiligheid richten zich specifiek op het verbeteren van de leefbaarheid in kwetsbare wijken zoals Nieuw-West, Zuidoost en Noord. Vervolgens richtte zij zich tot de groep zelf. De aanwezigheid van dit gezelschap, dat al jaren samen reizen maakt, noemde zij bijzonder en waardevol. Door de jaren heen zijn samenwerkingen en vriendschappen ontstaan. De bereidheid om samen te werken – over publieke en private grenzen heen – is volgens haar een kracht die niet vanzelfsprekend is. Projecten zoals Westergas en De Van Gendthallen laten zien wat mogelijk wordt wanneer partners elkaar weten te vinden Juist dit brede, cross-sectorale netwerk is uniek. In veel andere steden bestaat een dergelijke samenwerking niet in deze vorm. Het is een fundament om verder op te bouwen. Met een blik op de toekomst sloot zij af met de uitnodiging om de samenwerking voort te zetten en samen te blijven leren, ontdekken en bouwen aan de toekomst van Amsterdam en de regio. Terugreis Na drie inspirerende dagen in Madrid arriveerde het gezelschap rond 19.30 uur op Schiphol . Financiële verantwoording reiskosten De reis is georganiseerd door amsterdam&partners. De organisatie zorgt voor vliegtickets, hotel, alle vervoer op locatie, maaltijden, de excursies en het lokale netwerk. Indien u op eigen vervoer heeft gereisd, zijn deze extrakosten voor eigen rekening.

De uiteindelijke factuur ontvangt u van ons in de maand mei. Heeft u nog vragen over de netwerkeis, neem dan contact op met Marlies Rienks of Sonia Deiters bereikbaar op telefoonnummer +31(0)6-23726091, +31(0)6-82653289 of per mail macnetwerkreis@iamsterdam.com. MAC delegatie Zie hier de link van partners die mee reisden.