260508 Raadsinformatiebrief Onderzoek vrije rechtsaffers - bijlage
Tekst van het document
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar
Opdrachtgever
Gemeente Alkmaar
Titel rapport
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar
Kenmerk
022309.20260402.R1.01
Datum publicatie
2 april 2026
Projectleider Goudappel
Yorick Claasen
Projectteam Goudappel
Merel Cassée, Rik Lengers, Geert-Jan Wolters, Peter Dinnissen
© Copyright Goudappel BV 2026
Inhoudsopgave 1.
Inleiding
1
1.1
Aanleiding
1
1.2
Onderzoeksvraag
2
1.3
Aanpak
2
1.4
Leeswijzer
2
2.
Uitgangspunten
3
2.1
Definitie vrije rechtsaffer
3
2.2
Aangepaste vormgeving kruispunt N508 met Herenweg
4
2.3
Verkeersmodel
4
2.4
Beoordeling verkeersafwikkeling
5
3.
Verkeersafwikkeling
7
3.1
Kruispunt N245, Kanaaldijk, Neswaard
7
3.2
Kruispunt N245, Schinkelwaard, Laan van Straatsburg
8
3.3
Kruispunt N245, N508
9
3.4
Kruispunt N508, Herenweg
11
3.5
Conclusie verkeersafwikkeling
12
4.
Schetsontwerpen
13
4.1
Kruispunt N245, Kanaaldijk, Neswaard
13
4.2
Kruispunt N245, Schinkelwaard, Laan van Straatsburg
14
4.3
Kruispunt N245, N508
16
4.4
Kruispunt N508, Herenweg
17
5.
Investeringskosten
5.1
Uitgangspunten
20
5.2
Opbouw kostenraming
20
5.3
Overzicht investeringskosten vrije rechtsaffers
21
6.
Conclusie
20
22
Bijlagen
25
Bijlage A: Verkeersintensiteiten uit verkeersmodel voor 2021
26
Bijlage B: Verkeersintensiteiten uit verkeersmodel voor 2040
27
Bijlage C: Schetsontwerpen
28
Bijlage D: Kostenramingen
29
1. Inleiding 1.1
Aanleiding
De Gemeente Alkmaar heeft de wens om de doorstroming op de Ring Alkmaar te verbeteren en de bereikbaarheid van Alkmaar-Noord te versterken. Op 15 juli 2024 heeft de gemeenteraad van Alkmaar het college verzocht onderzoek te doen naar de mogelijkheid van vrije rechtsaffers op de N245 en N508. In de motie wordt aangegeven dat AlkmaarNoord in de Mobiliteitsvisie is aangemerkt als C-milieu, een plek waar de auto een grote rol speelt. Daarnaast wordt geconstateerd dat de N245 onderdeel uitmaakt van de ‘buitenring’ waar volgens de Mobiliteitsvisie doorgaand verkeer zo soepel mogelijk moet kunnen rijden. In opdracht van de Gemeente Alkmaar heeft Goudappel daarom onderzoek gedaan naar: •
De toegevoegde waarde van vrije rechtsaffers in de huidige en autonome situatie;
•
De mate waarin vrije rechtsaffers verkeersveilig en ruimtelijk kunnen worden ingepast;
•
Hoe de baten (verbetering van de verkeersafwikkeling) zich tot de kosten verhouden.
Het onderzoek richt zich op volgende vier kruispunten op de Ring Alkmaar (zie figuur 1): A.
N245, Kanaaldijk, Neswaard;
B.
N245, Schinkelwaard, Laan van Straatsburg;
C.
N245, N508;
D.
N508, Herenweg.
Figuur 1: Overzichtskaart onderzochte kruispunten op N245 en N508
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
1
1.2
Onderzoeksvraag
De centrale vraag in dit onderzoek is in hoeverre vrije rechtsaffers op de N245 en de N508 bijdragen aan een betere verkeersafwikkeling, en of deze maatregelen verkeersveilig en ruimtelijk inpasbaar zijn. Hierbij zijn de volgende deelvragen beantwoord: •
Wat is een vrije rechtsaffer en wanneer pas je deze toe?
•
Hoe is de verkeersafwikkeling op de kruispunten in de huidige en autonome situatie?
•
Waar zijn vrije rechtsaffers van toegevoegde waarde?
•
Kunnen deze vrije rechtsaffers verkeersveilig en ruimtelijk worden ingepast?
•
Hoe verhouden de baten en de kosten van vrije rechtsaffers zich tot elkaar?
1.3
Aanpak
De volgende aanpak is gevolgd om de meerwaarde van vrije rechtsaffers te beoordelen: 1.
Allereerst is gebruik gemaakt van verkeersmodel Noord-Kennemerland versie 2.2 om de kruispuntstromen voor de huidige en autonome situatie te bepalen.
2.
Daarna zijn kruispuntberekeningen met COCON uitgevoerd om de verkeersafwikkeling in de huidige en autonome situatie te beoordelen.
3.
Vervolgens is bepaald in hoeverre vrije rechtsaffers in de huidige en autonome situatie een bijdrage leveren aan het verbeteren van de verkeersafwikkeling.
4.
De vrije rechtsaffers zijn daarna uitgewerkt in een schetsontwerp en beoordeeld op verkeersveiligheid en ruimtelijke inpasbaarheid.
5.
Op basis van de schetsontwerpen zijn de investeringskosten voor de vrije rechtsaffers geraamd.
1.4
Leeswijzer
In hoofdstuk 2 volgt een toelichting op de uitgangspunten. De beoordeling van de verkeersafwikkeling in de huidige en autonome situatie en de mate waarin de vrije rechtsaffers tot een verbetering van de verkeersafwikkeling leiden volgen in hoofdstuk 3. In hoofdstuk 4 zijn de kansrijke maatregelen uitgewerkt in schetsontwerpen en beoordeeld op verkeersveiligheid en ruimtelijke inpasbaarheid. In hoofdstuk 5 volgen de geraamde investeringskosten voor de vrije rechtsaffers. De conclusies staan in hoofdstuk 6.
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
2
2. Uitgangspunten Dit hoofdstuk beschrijft de gehanteerde uitgangspunten voor een vrije rechtsaffer, de aangepaste vormgeving op het kruispunt van de N508 met de Herenweg en het verkeersmodel voor het bepalen van kruispuntstromen. Daarnaast is een beoordelingskader opgesteld om de verkeersafwikkeling op de kruispunten te beoordelen.
2.1
Definitie vrije rechtsaffer
In deze studie is uitgegaan van de volgende definitie voor een vrije rechtsaffer: Een opstelstrook waarmee rechtsafslaand verkeer het kruispunt buiten de verkeersregeling om kan passeren. Dit betekent dat rechtsafslaand verkeer het kruispunt volledig conflictvrij kan passeren en niet hoeft te wachten voor een rood verkeerslicht. Na het passeren van het kruispunt zijn er twee mogelijkheden: •
Samenvoeging in combinatie met rijstrookbeëindiging: het rechtsafslaande verkeer rijdt na het afbuigen parallel aan het doorgaand verkeer en voegt samen. Verkeer op de linkerrijstrook dient van rijstrook te wisselen, waarna deze rijstrook wordt beëindigd (zie voorbeeld in figuur 2).
•
Invoeging: het rechtsafslaande verkeer voegt na het afbuigen in door gebruik te maken van een invoegstrook of een weefvak (als sprake is van een combinatie met daaropvolgende uitvoeging/kruispunt). Verkeer vanuit de andere richtingen hoeft na het verkeerslicht niet van rijstrook te wisselen (zie voorbeeld in figuur 3).
Figuur 2: Vrije rechtsaffer met samenvoeging
Figuur 3: Vrije rechtsaffer met invoegstrook op kruispunt
/rijstrookbeëindiging op kruispunt N508/N242
N412/N237
Een samenvoeging in combinatie met een rijstrookbeëindiging krijgt de voorkeur bij relatief veel rechtsafslaand verkeer ten opzichte van het afrijdende verkeer vanaf het VRI-kruispunt of bij ruim voldoende restcapaciteit voor het afrijdende verkeer vanaf het VRI-kruispunt. Op die manier kan rechtsafslaand verkeer zijn weg vervolgen zonder van rijstrook te wisselen. Als sprake is van relatief weinig rechtsafslaand verkeer of bij beperkte restcapaciteit voor het afrijdende verkeer vanaf het VRI-kruispunt dan gaat de voorkeur uit naar een invoegstrook. Dit leidt immers tot een beperkt aantal rijstrookwisselingen en voorkomt terugslag van het
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
3
afrijdende verkeer tot op het kruispunt. Als sprake is van een relatief korte afstand tot de volgende uitvoeging of kruispunt dan kan gekozen voor een weefvak.
2.2
Aangepaste vormgeving kruispunt N508 met Herenweg
Voor het kruispunt van de N508 met de Herenweg is in deze studie uitgegaan van een gewijzigde rijstrookindeling die gelijktijdig met de geplande vervanging van de VRI-installatie door de provincie Noord-Holland wordt doorgevoerd. De huidige rijstrookindeling voor de Herenweg (noordzijde) gaat uit van één rechtsafstrook, één gecombineerde opstelstrook voor linksafslaand en rechtdoorgaand verkeer en één aparte linksafstrook (zie figuur 4). De gewijzigde indeling gaat uit van twee rechtsafstroken en één gecombineerde opstelstrook voor rechtdoorgaand en linksafslaand verkeer (zie figuur 5). Deze gewijzigde indeling is als uitgangspunt gehanteerd in dit verkeersonderzoek.
Figuur 4: Huidige vormgeving
2.3
Figuur 5: Gewijzigde vormgeving
Verkeersmodel
Voor het bepalen van de kruispuntstromen is gebruik gemaakt van verkeersmodel NoordKennemerland versie 2.2. Dit model is het vigerende beleidsinstrument voor het opstellen van verkeersprognoses. Het basisjaar van dit verkeersmodel is 2021 en het prognosejaar is 2040. De modelinvoer binnen het studiegebied is verfijnd in samenspraak met de betrokken gemeenten in de regio Noord-Kennemerland. De modelinvoer buiten het studiegebied is overgenomen uit het NRM-verkeersmodel. De gehanteerde uitgangspunten met betrekking tot de ruimtelijke ontwikkelingen en het verkeersnetwerk in prognosejaar 2040 zijn hieronder nader toegelicht. 2.3.1
Ruimtelijke ontwikkelingen 2040
Voor de ruimtelijke ontwikkelingen is aangesloten bij de uitgangspunten zoals deze zijn gehanteerd in Vervolgonderzoek N9 Alkmaar (020793.20250815.R1.04). Dit betekent dat de groeiparameters die mede de autonome groei bepalen aansluiten op de WLO-scenario’s. Voor de ruimtelijke ontwikkelingen is uitgegaan van een groei van circa 19.100 woningen, circa 5.200 arbeidsplaatsen en circa 450 leerlingplaatsen basisonderwijs binnen het studiegebied ten opzichte van basisjaar (2021).
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
4
2.3.2
Verkeersnetwerk 2040
Voor het verkeersnetwerk in 2040 is zoveel mogelijk uitgegaan van dezelfde uitgangspunten als de referentiesituatie in Vervolgonderzoek N9 Alkmaar (020793.20250815.R1.04). Hierbij is uitgegaan van prognosejaar 2040, zonder aansluiting Heiloo op de A9. De Regulierslaan is in overleg met de gemeente Alkmaar afgekoppeld van de N9, omdat een ongeregelde aansluiting op de N9 niet past bij de toekomstige verkeersfunctie van deze weg. Het veilig faciliteren van de netwerkeffecten van deze maatregelen moet in later stadium nog verder worden onderzocht en vormt geen onderdeel van deze studie. Daarnaast is ook uitgegaan van de investeringen voor fiets en OV uit de Stedelijke Mobiliteitsvisie 2040 Alkmaar. Aanvullend op bovenstaande uitgangspunten is in de autonome situatie uitgegaan van de realisatie van de Bestevaerbrug tussen Overdie en Oudorp om te komen tot robuuste verkeersoplossingen voor 2040. Hierbij zijn dezelfde modeluitgangspunten gehanteerd als voor het project Overdie. Dit houdt in dat de auto te gast is en in het model is uitgegaan van een extra ‘penalty’ voor het passeren van de brug om het aantal bewegingen te beperken.
2.4
Beoordeling verkeersafwikkeling
De kwaliteit van de verkeersafwikkeling is voor de ochtend- en avondspits in de huidige situatie (2021) en autonome situatie (2040) beoordeeld voor de volgende scenario’s: •
Huidige vormgeving1.
•
Huidige vormgeving met vrije rechtsaffers op de Ring Alkmaar, de zijwegen naar de Ring Alkmaar en een combinatie van vrije rechtsaffers op de Ring Alkmaar en de zijwegen.
•
Bij een slechte verkeersafwikkeling na het toevoegen van vrije rechtsaffers is onderzocht in hoeverre de verkeersafwikkeling verbetert met een andere vormgeving.
Voor het bepalen van de kruispuntstromen is gebruik gemaakt van het verkeersmodel Noord-Kennemerland versie 2.2. Voor het drukste uur in de spitsperiodes is uitgegaan van 55% van het verkeer tijdens de 2-uurdurende spitsperiodes in het verkeersmodel. Tevens is uitgegaan van 2 personenauto-equivalent (pae) voor het vrachtverkeer. Voor de beoordeling van de verkeersafwikkeling is COCON gebruikt. Dit is een rekenprogramma om op efficiënte wijze verkeerslichten door te rekenen. Hierbij is rekening gehouden met conflicten, bijbehorende ontruimingstijden, afrijcapaciteiten en minimum groentijden. De verkeersafwikkeling is beoordeeld aan de hand van cyclustijden. Onder cyclustijd wordt de tijd verstaan die nodig is om elke richting op het kruispunt (minimaal) één keer groen te geven. Bij te hoge cyclustijden neemt de kans op roodlichtnegatie en daarmee verkeersonveilige situaties toe. Voor het beoordelen van de verkeersafwikkeling is uitgegaan van onderstaand beoordelingskader (zie tabel 1).
1
Voor de kruispunten van de N245 met de Kanaaldijk/Neswaard, Schinkelwaard/Laan van Straatsburg
en N508 (kruispunten 1 t/m 3) vormt de huidige vormgeving het uitgangspunt. Voor het kruispunt van de N508 met de Herenweg (kruispunt 4) vormt de aangepaste vormgeving het uitgangspunt (zie paragraaf 2.2).
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
5
Tabel 1: Beoordelingstabel cyclustijden Voor drietaks kruispunten geldt een maximale cyclustijd van 90 seconden als grenswaarde voor een redelijke/acceptabele verkeersafwikkeling. Voor viertaks kruispunten geldt een grenswaarde van maximaal 120 seconden voor een redelijke/acceptabele verkeersafwikkeling. Naast cyclustijden is ook gekeken naar de (maximale) wachtrijlengtes en de mate waarin deze passen binnen de beschikbare opstelruimte. Hierbij geldt dat wachtrijen niet verder mogen terugslaan dan de lengte van het opstelvak. Bij langere wachtrijen wordt verkeer op de aangrenzende rijstrook geblokkeerd. Dit leidt niet alleen tot nadelige gevolgen voor de verkeersafwikkeling, maar brengt ook verkeersveiligheidsrisico’s met zich mee. Stilstaand verkeer komt mogelijk onverwachts en dat kan leiden tot kop/staartongevallen.
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
6
3. Verkeersafwikkeling Dit hoofdstuk gaat in op de beoordeling van de verkeersafwikkeling in de huidige en autonome situatie en de toegevoegde waarde van vrije rechtsaffers in beide situaties. Als vrije rechtsaffers onvoldoende oplossend vermogen bieden, dan is ook gekeken naar aanvullende maatregelen om tot een robuuste verkeersafwikkeling te komen.
3.1
Kruispunt N245, Kanaaldijk, Neswaard
Het kruispunt van de N245 met de Kanaaldijk en Neswaard is een viertaks VRI-geregeld kruispunt op de ring van Alkmaar. De ligging en vormgeving van dit kruispunt zijn weergegeven in figuur 6 en figuur 7.
Figuur 6: Ligging kruispunt
Figuur 7: Vormgeving kruispunt
De benodigde cyclustijden in de ochtendspits (OS) en avondspits (AS) zijn voor de huidige situatie (2021) en autonome situatie (2040) weergegeven in tabel 2. Hieruit komt naar voren dat de huidige vormgeving in zowel de ochtend- als avondspits voldoende capaciteit heeft om het verkeer af te wikkelen. De cyclustijden blijven ruim onder de 90 seconden. 2021
2040
OS
AS
OS
AS
Huidige vormgeving
55
59
56
70
+ vrije rechtsaffers op N245
55
59
56
70
+ vrije rechtsaffers naar N245
53
59
54
70
+ vrije rechtsaffers op/naar N245
53
59
54
70
Tabel 2: Cyclustijden (in seconden) op kruispunt N245/Kanaaldijk/Neswaard Vrije rechtsaffers leveren op dit kruispunt nauwelijks verbetering op voor de cyclustijd en daarmee de afwikkelkwaliteit (zie tabel 2). De cyclustijden zijn in de situatie met vrije rechtsaffers vrijwel gelijk aan een vormgeving zonder vrije rechtsaffers. Vrije rechtsaffers vanaf de zijwegen naar de N245 leiden tot een zeer beperkte afname van de cyclustijden in
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
7
de ochtendspits (53 in plaats van 55 seconden in 2021 en 54 in plaats van 56 seconden in 2040). Een vrije rechtsaffer vanaf Neswaard naar de N245 kan echter wel bijdragen aan het voorkomen van terugslag tot op het kruispunt met Muiderwaard. De wachtrij voor de rechtsafslaande beweging is in de avondspits van 2040 langer dan de beschikbare opstellengte (ca. 96 meter). Een vrije rechtsaffer voorkomt een wachtrij en daarmee terugslag tot op het kruispunt met Muiderwaard.
3.2
Kruispunt N245, Schinkelwaard, Laan van Straatsburg
Het kruispunt van de N245 met Schinkelwaard en Laan van Straatsburg is een viertaks, VRI-geregeld kruispunt op de ring van Alkmaar. Fietsverkeer kan het kruispunt aan de oostzijde gelijkvloers oversteken. De ligging en vormgeving zijn weergegeven in figuur 8 en figuur 9.
Figuur 8: Ligging kruispunt
Figuur 9: Vormgeving kruispunt
De huidige vormgeving heeft onvoldoende capaciteit om het verkeer in de avondspits af te wikkelen. In 2021 is de verkeersafwikkeling met een cyclustijd van 106 seconden matig. Richting 2040 verslechtert dit tot een cyclustijd van 127 seconden (zie tabel 3). Ook kunnen wachtrijen op meerdere richtingen langer worden dan de beschikbare opstelvakken. Dit geldt voor de wachtrijen vanaf de N245-west naar N245-oost (in 2021 en 2040) en vanaf Schinkelwaard naar de N245-oost (2040). Op de N245-west betekent dit dat wachtend rechtdoorgaand verkeer de opstelvakken voor linksaf en rechtsaf kan blokkeren, waardoor afslaand verkeer mogelijk niet in één groentijd kan worden verwerkt. Op Schinkelwaard kan het rechtsafslaande verkeer het linksafslaand en rechtdoorgaand verkeer blokkeren. 2021
2040
OS
AS
OS
AS
Huidige vormgeving
70
106
74
127
+ vrije rechtsaffers op N245
70
106
74
127
+ vrije rechtsaffer vanaf L.v.Straatsburg
70
106
74
125
+ vrije rechtsaffer vanaf Schinkelwaard
63
84
65
103
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
8
2021
2040
OS
AS
OS
AS
+ vrije rechtsaffers naar N245
60
81
64
97
Vrije rechtsaffers op/naar N245
60
81
64
97
Tabel 3: Cyclustijden (in seconden) op kruispunt N245/Schinkelwaard/Laan van Straatsburg Vanaf Schinkelwaard naar de N245 is een conflictvrije rechtsaffer niet mogelijk in verband met de aanwezige fietsoversteek. Een semiconflictvrije rechtsaffer waarbij afslaand verkeer alleen een conflict heeft met overstekend fietsverkeer leidt tot een verbetering van de verkeersafwikkeling en een afname van de wachtrijen. Belangrijk aandachtspunt voor de verkeersveiligheid is echter dat afslaand verkeer een groot deel van de tijd groen heeft, waardoor de kans op roodlichtnegatie bestaat als fietsers oversteken. Deze situatie leidt tot grote verkeersveiligheidsrisico’s voor overstekend fietsverkeer. Om die reden is een vrije rechtsaffer alleen gewenst bij een ongelijkvloerse fietsoversteek. Dit leidt eveneens tot een acceptabele verkeersafwikkeling. Vrije rechtsaffers vanaf de N245 naar de zijwegen hebben geen toegevoegde waarde. De cyclustijden blijven in 2021 en 2040 gelijk aan de situatie met de huidige vormgeving (zie tabel 3). Daarnaast leidt een vrije rechtsaffer vanaf Laan van Straatsburg (noordzijde) nauwelijks tot een verbetering van de verkeersafwikkeling.
3.3
Kruispunt N245, N508
Het kruispunt van de N245 met de N508 is een drietaks, VRI-geregeld kruispunt op de Ring Alkmaar. De ligging en vormgeving van dit kruispunt zijn weergegeven in figuur 10 en figuur 11.
Figuur 10: Ligging kruispunt
Figuur 11: Vormgeving kruispunt
De huidige vormgeving heeft onvoldoende capaciteit om het verkeer te verwerken (zie tabel 4). In 2021 is de cyclustijd weliswaar acceptabel, maar zijn de wachtrijen vanaf de N245westzijde naar N245-oostzijde en N508 en de wachtrijen vanaf de N508 naar N245-oostzijde langer dan de beschikbare opstelruimte. In 2040 is de verkeersregeling met de huidige vormgeving niet regelbaar.
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
9
2021
2040
OS
AS
OS
AS
Huidige vormgeving
56
86
60
+ vrije rechtsaffer op N245 naar N508
46
86
60
+ vrije rechtsaffer op N508 naar N245
46
54
60
78
+ vrije rechtsaffers op N245 en N508
46
54
60
78
Niet regelbaar Niet regelbaar
Tabel 4: Cyclustijden (in seconden) op kruispunt N245/N508 Een vrije rechtsaffer vanaf de N508 naar de N245 leidt tot een duidelijke verbetering van de verkeersafwikkeling. De cyclustijd is met 46 seconden in de ochtendspits en 54 seconden in de avondspits voor de huidige situatie goed en ook in 2040 is de verkeersregeling regelbaar en is sprake van een acceptabele verkeersafwikkeling. De capaciteit van één rechtsafslaande opstelstrook is in de huidige situatie echter net voldoende om het verkeer in de avondspits af te wikkelen (ca. 1.750 pae in drukste uur van de avondspits). Richting 2040 is de verkeersafwikkeling weliswaar acceptabel, de verkeersstroom op de rechtsaffer wordt echter dermate groot (ca. 1.950 pae in drukste uur van de avondspits) dat één opstelstrook in de avondspits onvoldoende is om het verkeer op een goede manier af te wikkelen. Een vrije rechtsaffer vanaf de N245 naar de N508 heeft op zichzelf onvoldoende oplossend vermogen voor het verbeteren van de verkeersafwikkeling. De cyclustijden zijn gelijk aan de situatie met de huidige vormgeving, waarbij de verkeerslichten niet regelbaar zijn in 2040 (zie tabel 4). Een belangrijk aandachtspunt is echter dat de maximale wachtrijlengte van deze rechtsaffer langer kan zijn dan de beschikbare opstelruimte (ca. 96 meter).
Dit is te verhelpen door het realiseren van een vrije rechtsaffer vanaf de N245 naar de N508 of door het verlengen van de opstelstrook vanaf de N245-west naar de N508.
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
10
3.4
Kruispunt N508, Herenweg
Het kruispunt van de N508 met de Herenweg is een viertaks, VRI-geregeld kruispunt op de Ring Alkmaar. De ligging en vormgeving van dit kruispunt zijn weergegeven in figuur 12 en figuur 13. Voor dit kruispunt is in deze studie uitgegaan van een aangepaste rijstrookindeling die gelijktijdig met de geplande vervanging van de VRI-installatie door de provincie wordt doorgevoerd (zie toelichting in paragraaf 2.2).
Figuur 12: Ligging kruispunt
Figuur 13: Vormgeving kruispunt
De verkeersregeling kent met 140 seconden een slechte verkeersafwikkeling in de avondspits (zie tabel 5). Richting 2040 wordt het drukker en verslechtert de afwikkeling verder, waardoor de regeling in 2040 niet regelbaar is. Het conflictvrij maken van rechtsaffers verandert de maatgevende richtingen niet, waardoor de verkeersafwikkeling niet verbetert bij realisatie van vrije rechtsaffers. De cyclustijden blijven namelijk gelijk. 2021
2040
OS
AS
OS
Geoptimaliseerde vormgeving
86
140
102
+ vrije rechtsaffers op N508
86
140
102
+ vrije rechtsaffers naar N508
86
140
102
+ vrije rechtsaffers op/naar N508
86
140
102
AS Niet regelbaar Niet regelbaar Niet regelbaar Niet regelbaar
Tabel 5: Cyclustijden (in seconden) op kruispunt N508/Herenweg Drie doorgaande rijstroken op de N508 (beide richtingen) zijn nodig om voor een acceptabele verkeersafwikkeling in 2040 te zorgen. Als gevolg hiervan daalt de cyclustijd in 2040 naar 67 seconden in de ochtendspits en 106 seconden in de avondspits (zie tabel 6). Ook met deze vormgeving zijn rechtsaffers niet maatgevend voor de cyclustijd en daarmee niet bepalend voor de afwikkelkwaliteit.
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
11
Belangrijk aandachtspunt bij de realisatie van drie doorgaande rijstroken is dat de wachtrijen op de N508 (rechtdoorgaande beweging op west- en oostzijde) en de Herenweg (linksaf/rechtdoor beweging) langer worden dan de beschikbare opstellengte. Dit is te verhelpen door de opstelvakken als volgt te verlengen: •
N508 (westzijde): rechtdoor minimaal 126 meter.
•
Herenweg (zuidzijde): rechtdoor/linksaf minimaal 114 meter.
•
N508 (oostzijde): rechtdoor minimaal 132 meter. 2021
2040
OS
AS
OS
AS
Drie doorgaande rijstroken op N508
60
72
67
106
+ vrije rechtsaffers op N508
60
72
67
106
+ vrije rechtsaffers naar N508
60
72
67
106
+ vrije rechtsaffers op/naar N508
60
72
67
106
Tabel 6: Cyclustijden (in seconden) op kruispunt N508/Herenweg met 3 doorgaande rijstroken
3.5
Conclusie verkeersafwikkeling
Op basis van de beoordeling kan voor vrije rechtsaffers worden geconcludeerd dat: •
Vrije rechtsaffers leiden tot het verbeteren van de verkeersafwikkeling vanaf de Schinkelwaard naar de N245 (huidige en autonome situatie) en vanaf de N508 naar de N245 (huidige situatie). Voor de vrije rechtsaffer vanaf de N508 naar de N245 geldt dat richting 2040 de verkeersstroom op de rechtsaffer dermate groot wordt (ca. 1.950 pae in drukste uur van de avondspits) dat één opstelstrook onvoldoende is om het verkeer af te wikkelen.
•
Vrije rechtsaffers vanaf Neswaard naar de N245 en vanaf de N245 naar de N508 voorkomen terugslag van wachtend rechtsafslaand verkeer tot op het kruispunt stroomopwaarts (bij kruispunt N245/Neswaard) en opstelstroken voor rechtdoorgaand verkeer (bij kruispunt N245/N508).
•
Vrije rechtsaffers kunnen ingezet worden om wachttijd voor rechtsafslaand verkeer te voorkomen, ondanks dat dit vaak niet leidt tot een afname van de cyclustijd en daarmee verbetering van de verkeersafwikkeling van het gehele kruispunt. Dit geldt bijvoorbeeld voor vrije rechtsaffers vanaf de N245 naar Neswaard en Kanaaldijk, vanaf de Laan van Straatsburg naar de N245 en vanaf de N245 naar Schinkelwaard. Voor de vrije rechtsaffer vanaf de Herenweg naar de N508 geldt dat dit vooral buiten de spitsen wachttijd voor rechtsafslaand verkeer voorkomt, omdat de wachtrij voor linksafslaand en rechtdoorgaand verkeer in de spitsperiodes verder terugslaat dan de beschikbare opstellengte. Hierdoor wordt de opstelstrook voor rechtsafslaand verkeer geblokkeerd.
•
Een vrije rechtsaffer vanaf de N508 naar de N245 en vrije rechtsaffers op het kruispunt van de N508 met de Herenweg zijn geen oplossing om de verkeersafwikkeling richting 2040 te verbeteren. Grootschalige maatregelen op deze kruispunten zijn nodig.
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
12
4. Schetsontwerpen Voor de vrije rechtsaffers is de ruimtelijke inpasbaarheid en verkeersveiligheid op de kruispunten nader beoordeeld met een verkeerskundig schetsontwerp. Bij de schetsontwerpen zijn de eisen en richtlijnen van de ERBI gevolgd. De schetsontwerpen vormen de basis voor de opgestelde kostenramingen (zie hoofdstuk 5).
4.1
Kruispunt N245, Kanaaldijk, Neswaard
Op het kruispunt van de N245 met de Kanaaldijk en Neswaard is gekozen om de volgende maatregelen nader uit te werken in een schetsontwerp (zie figuur 14): •
Vrije rechtsaffer vanaf Neswaard naar de N245 om terugslag van wachtend rechtsafslaand verkeer tot op het kruispunt met Muiderwaard te voorkomen.
•
Vrije rechtsaffer vanaf de N245 naar Neswaard en vanaf de N245 naar de Kanaaldijk, zodat rechtsafslaand verkeer vrij kan doorrijden (vanuit comfort).
Een vrije rechtsaffer vanaf de Kanaaldijk naar de N245 is niet nader uitgewerkt, omdat dit niet veilig kan worden ingericht. Vanaf de oostzijde van de N245 naar de westzijde van de N245 wordt het aantal rijstroken na het kruispunt teruggebracht van drie naar twee rijstroken middels een rijstrookbeëindiging. Een gelijktijdige invoegstrook vanaf de vrije rechtsaffer met de rijstrookbeëindiging is niet wenselijk, vanwege gelijktijdige weefbewegingen die leiden tot verkeersonveilige situaties met een groot risico op flankongevallen. Tussen de rijstrookbeëindiging en invoegstrook is enige afstand nodig vanwege de turbulentie die ontstaat als gevolg van de rijstrookbeëindiging. Vanwege de korte afstand tot het viaduct over het Noordhollandsch Kanaal (ca. 50 meter tussen einde afstreping rijstrookbeëindiging en viaduct) is dit niet inpasbaar.
Figuur 14: Schetsontwerp kruispunt N245 / Kanaaldijk / Neswaard
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
13
Voor de vrije rechtsaffer vanaf Neswaard naar de N245 in oostelijke richting is gekozen voor een samenvoeging in combinatie met een rijstrookbeëindiging op de N245. De capaciteit van twee doorgaande rijstroken op de N245 is hierbij voldoende om het doorgaande verkeer af te wikkelen. De samenvoeging (einde puntstuk) van verkeer komend vanaf de N245 en Neswaard ligt op enige afstand van het kruispunt om ervoor te zorgen dat verkeer op de vrije rechtsaffer de gelegenheid heeft om de snelheid te verhogen. Voor de vrije rechtsaffers vanaf de N245 naar Neswaard (van west naar zuid) en vanaf de N245 naar Kanaaldijk (van oost naar noord) geldt dat gebruik gemaakt kan worden van de bestaande infrastructuur. In de huidige situatie is reeds sprake van twee rijstroken op de afrijdende richting, terwijl vanuit alle richtingen één rijstrook aanrijdend is. Hierdoor kunnen de vrije rechtsaffers gerealiseerd worden zonder ruimtelijke impact. Ten opzichte van de vrije rechtsaffer naar de N245 is ervoor gekozen om de samenvoeging (einde puntstuk) dichter op het kruispunt (N245) te plaatsen. De snelheid van het afslaande verkeer naar de zijwegen ligt immers lager en hierdoor ontstaat meer ruimte om van rijstrook te wisselen voor het daaropvolgende kruispunt. Aandachtspunt blijft de korte afstand tussen de kruispunten van Neswaard met de N245 en het daaropvolgende kruispunt met Muiderwaard.
Ook de afstand tussen de samenvoeging en rijstrookbeëindiging op de Kanaaldijk is met circa 50 meter relatief kort. Vanwege de relatief lage snelheid en de relatief lage verkeersintensiteiten is het verkeersveiligheidsrisico naar verwachting beperkt.
4.2
Kruispunt N245, Schinkelwaard, Laan van Straatsburg
Op het kruispunt van de N245 met Schinkelwaard en Laan van Straatsburg is gekozen om de volgende maatregelen uit te werken in een schetsontwerp (zie figuur 15): •
Vrije rechtsaffer vanaf Laan van Straatsburg naar de N245 om de verkeersafwikkeling beperkt verder te verbeteren.
•
Vrije rechtsaffer vanaf N245 naar Schinkelwaard, zodat rechtsafslaand verkeer vrij kan doorrijden (vanuit comfort).
Figuur 15: Schetsontwerp kruispunt N245 / Schinkelwaard / Laan van Straatsburg
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
14
Een vrije rechtsaffer vanaf Schinkelwaard naar de N245 (van zuid naar oost) zou leiden tot een aanzienlijke verbetering van de verkeersafwikkeling. Echter, de realisatie van een vrije rechtsaffer leidt tot nadelige gevolgen voor de verkeersveiligheid. Vanwege de gelijkvloerse fietsoversteek in twee richtingen kan de vrije rechtsaffer niet volledig conflictvrij worden vormgegeven. In dat geval zou de vrije rechtsaffer in de verkeersregeling opgenomen moeten worden, waarbij rechtsafslaand verkeer alleen een conflict heeft met de fietsoversteek. De verwachting is dat rechtsafslaand verkeer een groot deel van de tijd groen heeft en incidenteel moet wachten voor een rood licht bij overstekend fietsverkeer. Vanwege de grote kans op roodlichtnegatie, kwetsbaarheid van fietsers en de afwijkende situatie ten opzichte van andere vrije rechtsaffers is het vanuit verkeersveiligheid ongewenst om een vrije rechtsaffer bij een gelijkvloerse fietsoversteek te realiseren. Om die reden is deze vrije rechtsaffer niet verder uitgewerkt in het schetsontwerp. Belangrijke randvoorwaarde voor de realisatie van een vrije rechtsaffer op deze locatie is het ongelijkvloers maken van de fietsoversteek.
Vanwege de nabije ligging van de uitvoeging naar het tankstation is ervoor gekozen om de vrije rechtsaffer vanaf de Laan van Straatsburg naar de N245 (noord naar west) in combinatie met de uitvoeging vorm te geven als weefvak. Hierdoor kan het doorgaand verkeer ongehinderd zonder weefbewegingen zijn weg vervolgen op de N245. Aandachtspunt vormt de relatief lage snelheid van het invoegende verkeer vanaf de vrije rechtsaffer en de relatief hoge snelheid van het uitvoegend verkeer naar het tankstation. Dit leidt tot een verhoogd risico op kop/staartongevallen. Voor de vrije rechtsaffer vanaf de N245 naar Schinkelwaard (west naar zuid) geldt dat gebruik gemaakt kan worden van de bestaande infrastructuur. In de huidige situatie is reeds sprake van twee rijstroken op de afrijdende richting, terwijl vanuit alle richtingen één rijstrook aanrijdend is. Hierdoor kan de vrije rechtsaffer gerealiseerd worden zonder ruimtelijke impact. Net als voor het kruispunt van de N245 met Neswaard en Kanaaldijk is ervoor gekozen om de samenvoeging (einde puntstuk) relatief dicht op het kruispunt met de N245 te plaatsen. De snelheid van het afslaande verkeer naar de zijwegen ligt immers lager en hierdoor ontstaat meer ruimte om van rijstrook te wisselen voor het daaropvolgende kruispunt.
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
15
4.3
Kruispunt N245, N508
Op het kruispunt van de N245 met de N508 is gekozen om de volgende maatregelen uit te werken in een schetsontwerp (zie figuur 16): • Vrije rechtsaffer vanaf de N508 naar de N245 om de verkeersafwikkeling in de huidige situatie te verbeteren; •
Vrije rechtsaffer vanaf de N245 naar de N508 om terugslag van wachtend rechtsafslaand verkeer tot op de opstelstroken voor rechtdoorgaand verkeer op de N245 te voorkomen.
Figuur 16: Schetsontwerp kruispunt N245 / N508 Voor de vrije rechtsaffer vanaf de N508 naar de N245 geldt dat de verkeersstroom die hiervan gebruik maakt relatief groot is (ca. 1.750 pae in het drukste uur van de avondspits in de huidige situatie). Daarnaast kan een invoegstrook in de boog niet verkeersveilig worden ingericht. Om die reden is gekozen voor een samenvoeging in combinatie met een rijstrookbeëindiging. Door de rijstrookbeëindiging zijn er twee doorgaande rijstroken aanwezig op de N245 (van west naar noord) en deze bieden voldoende capaciteit om het verkeer af te wikkelen. Het is echter niet mogelijk om het aantal doorgaande rijstroken voor het verkeerslicht terug te brengen van drie naar twee rijstroken en daarmee ruimte vrij te maken voor de vrije rechtsaffer. Dat leidt tot een slechtere verkeersafwikkeling en verdere terugslag van wachtrijen waardoor de rechtsafslaande beweging vaker wordt geblokkeerd. Doordat de rijstrookbeëindiging in een linksdraaiende boog ligt wordt vanuit verkeersveiligheidsoogpunt aanbevolen om het verkeer vanaf de vrije rechtsaffer en de
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
16
doorgaande N245 pas na de boog samen te laten voegen. In het ontwerp is daarom een doorgetrokken streep aangebracht. Richting 2040 wordt de verkeersstroom op de vrije rechtsaffer dermate groot dat één opstelstrook onvoldoende is om het verkeer af te wikkelen (ca. 1.950 pae in drukste uur van de avondspits). Twee opstelstroken zijn ruimtelijk niet inpasbaar met behoud van de watergang. Daarnaast komen deze stroken dan relatief dicht bij de bestaande bebouwing te liggen. Bovendien zijn grootschalige aanpassingen nodig aan het wegvak tussen de kruispunten van de N245 met de N508 en De Keesman/Laan van Darmstadt, omdat dit zou betekenen dat er vier rijstroken nodig zijn. Voor de vrije rechtsaffer vanaf de N245 naar de N508 is uitgegaan van een invoegstrook. Reden hiervoor is dat relatief veel verkeer linksaf slaat vanaf de noordzijde van de N245 naar de N508 (ca. 2.150 mvt/ochtendspits en ca. 1.450 mvt/avondspits in 2040). Dit verkeer maakt gebruik van twee rijstroken. Een rijstrookbeëindiging zou in dat geval leiden tot relatief veel rijstrookwisselingen en mogelijke terugslag tot op het kruispunt. Daarentegen is de verkeersintensiteit vanaf de westzijde van de N245 naar de N508 met name in de ochtendspits een stuk lager (ca. 950 mvt/ochtendspits en ca. 1.450 mvt/avondspits in 2040). Bovendien komt dit verkeer vanwege de vrije rechtsaffer meer gespreid aan.
Om rechtsafslaand verkeer vanaf de N245 naar de N508 de tijd te geven om het ander verkeer op te merken en snelheid te maken na de bocht is in het schetsontwerp uitgegaan dat dit verkeer eerst enige afstand parallel rijdt, voordat de invoegstrook start. Hierdoor vinden rijstrookwisselingen verder stroomafwaarts plaats. Dit verkleint het risico op fileterugslag tot op het kruispunt.
4.4
Kruispunt N508, Herenweg
Voor het kruispunt van de N508 met de Herenweg zijn twee oplossingen uitgewerkt in een schetsontwerp: •
Vrije rechtsaffer vanaf Herenweg (zuidzijde) naar N508, zodat rechtsafslaand verkeer vrij kan doorrijden (vanuit comfort). Dit biedt echter onvoldoende oplossend vermogen voor het verbeteren van de verkeersafwikkeling en voorkomt alleen buiten de spitsperiodes wachttijd voor rechtsafslaand verkeer, omdat de wachtrij voor linksafslaand en rechtdoorgaand verkeer in de spitsperiodes verder terugslaat dan de beschikbare opstellengte. Hierdoor wordt de opstelstrook voor rechtsafslaand verkeer geblokkeerd.
•
Drie rijstroken op doorgaande N508 om de verkeersafwikkeling te verbeteren in combinatie met het verlengen van de opstelvakken N508 (beide richtingen) en Herenweg (zuidzijde). Dit leidt in 2040 tot een acceptabele verkeersafwikkeling.
Een vrije rechtsaffer vanaf Herenweg (noordzijde) naar de N508 is ruimtelijk niet inpasbaar vanwege het viaduct voor de fietstunnel.
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
17
Vrije rechtsaffer vanaf Herenweg (zuidzijde) Voor de vrije rechtsaffer vanaf de Herenweg (zuidzijde) naar de N508 is gekozen voor een invoeging vanwege de relatief kleine verkeersstroom (<250 mvt/spitsperiode in 2021) ten opzichte van de doorgaande verkeersstroom op de N508 (ca. 2.300 mvt/ochtendspits en 2.500 mvt/avondspits). Voor het realiseren van de vrije rechtsaffer dient de bestaande bomenrij te worden verwijderd en dient rekening te worden gehouden met extra grondwerk (zie figuur 17).
Figuur 17: Schetsontwerp vrije rechtsaffer vanaf Herenweg-zuid naar N508
Drie rijstroken op doorgaande N508 in combinatie met verlengen van opstelstroken Uitgangspunt in dit schetsontwerp is dat zoveel mogelijk is uitgegaan van inpassing binnen de bestaande verkeersruimte. De drie doorgaande rijstroken op de N508 zijn daarom zoveel mogelijk aan de binnenzijde van de weg ingepast (zie figuur 18). Vanaf de zuidzijde van de Herenweg is het niet mogelijk om de opstelstrook voor linksafslaand verkeer te verlengen vanwege het nabijgelegen kruispunt met Beverdam. Daarom is in het schetsontwerp uitgegaan van een extra opstelstrook voor linksafslaand verkeer. Gevolg hiervan is dat aan de oostzijde van de Herenweg (zuidzijde) extra verharding nodig is om de rijstrook voor rechtsafslaand verkeer in te passen.
Figuur 18: Schetsontwerp kruispunt N508 / Herenweg
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
18
In het schetsontwerp blijkt het niet mogelijk om de opstelvakken op de N508 (beide richtingen) zodanig te verlengen dat de opstelstroken voldoende lang zijn dat wachtend verkeer op de rechtdoorgaande richting het afslaande verkeer niet blokkeert. Forse uitbreidingen zijn nodig om langere opstelstroken vanaf de west- en oostzijde van de N508 voor links- en rechtsafslaand verkeer in te passen. Dit schetsontwerp kan daarom gezien worden als eerste verkenning naar mogelijke oplossingsrichtingen op het kruispunt van de N508 met de Herenweg. Nader verkeersonderzoek naar de benodigde oplossing op dit kruispunt in samenhang met de aangrenzende kruispunten is noodzakelijk om de verkeersafwikkeling te verbeteren.
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
19
5. Investeringskosten De investeringskosten zijn geraamd voor de vrije rechtsaffers die ruimtelijk inpasbaar en verkeersveilig kunnen worden ingericht. Dit hoofdstuk beschrijft de uitgangspunten en opbouw van de raming van de investeringskosten en geeft een overzicht van de investeringskosten per vrije rechtsaffer.
5.1
Uitgangspunten
De volgende uitgangspunten zijn gehanteerd bij het ramen van de investeringskosten: •
Prijspeil 1 januari 2026;
•
Prijzen zijn exclusief btw en kennen een bandbreedte van +/- 20%;
•
Prijzen zijn exclusief aanpassing van kabels en leidingen en grondaankoop;
•
Prijzen op basis van eenheidsprijzen maal oppervlakte/lengte;
•
Prijzen incl. leveren en/of afvoeren tenzij anders vermeld;
•
Uitgaande van opnemen bestaande infra en gebruik van nieuwe materialen zonder hergebruik;
•
Uitgaande dat vrijkomende materialen schoon zijn.
5.2
Opbouw kostenraming
De investeringskosten bestaan uit de bouwkosten, engineeringskosten en onvoorziene kosten. De bouwkosten bestaan uit directe bouwkosten, staartposten en onvoorziene bouwkosten: •
Directe bouwkosten: de kosten die direct voortkomen uit de fysieke werkzaamheden, zoals het verwijderen van bestaande infrastructuur, het aanbrengen van nieuwe verhardingen, markeringen en voorzieningen. Er is uitgegaan van 20% nader te detailleren directe bouwkosten.
•
Staartposten: een opslag voor niet nader gespecificeerde werkzaamheden als percentage van de directe bouwkosten: eenmalige kosten (6%), algemene bouwplaatskosten (6%), uitvoeringskosten (4%), algemene kosten (3%) en winst/risico (3%).
•
Onvoorziene bouwkosten: een opslag voor onvoorziene bouwkosten als percentage van directe bouwkosten en staartposten (15%).
De engineeringskosten zijn de kosten voor de voorbereiding, administratie en ontwerpbegeleiding als percentage van de totale bouwkosten. Hierbij is voor de voorbereiding, administratie en ontwerpbegeleiding per onderdeel uitgegaan van 5% van de totale bouwkosten (in totaal 15%). Ook is rekening gehouden met 5% onvoorziene engineeringskosten. Daarnaast is rekening gehouden met een aanvullende opslag voor onvoorziene kosten als percentage van de totale bouw- en engineeringskosten (20%). Op deze manier is rekening gehouden met onzekerheden en mogelijke prijsstijgingen.
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
20
5.3
Overzicht investeringskosten vrije rechtsaffers
De investeringskosten voor de uitgewerkte vrije rechtsaffers zijn weergegeven in tabel 7. Dit betreft de kosten exclusief btw, aanpassing van kabels en leidingen en grondaankoop en kennen een bandbreedte van +/- 20%. De investeringskosten voor vrije rechtsaffers zijn sterk afhankelijk van de mate waarin de vrije rechtsaffers inpasbaar zijn binnen de bestaande verharding. Voor de vrije rechtsaffers vanaf de N245 naar Neswaard, Kanaaldijk en Schinkelwaard liggen de investeringskosten tussen € 140.000,- en € 230.000,- (excl. btw). Vanwege het gebruik van de bestaande uitvoegstrook naar het tankstation liggen de kosten voor de vrije rechtsaffer vanaf Laan van Straatsburg naar N245 op circa € 380.000,- (excl. btw). De vrije rechtsaffers vanaf Neswaard naar de N245 en de vrije rechtsaffers op het kruispunt van de N245 met de N508 vragen met € 590.000,- tot € 810.000,- (excl. btw) om een grotere investering. Op basis van de investeringskosten van de vrije rechtsaffers op de andere kruispunten zijn de investeringskosten voor een vrije rechtsaffer vanaf de zuidzijde van de Herenweg met invoegstrook op de N508 in oostelijke richting geraamd op ongeveer € 650.000,- (excl. btw). Deze investeringskosten zijn vergelijkbaar met de vrije rechtsaffer vanaf de N245 naar de N508. Daarnaast dient aanvullend rekening te worden gehouden met extra grondwerk. Investeringskosten
Locatie vrije rechtsaffer
(excl. btw)
Kruispunt N245, Kanaaldijk, Neswaard Vanaf Neswaard naar N245
€ 775.000,-
Vanaf N245 naar Neswaard
€ 140.000,-
Vanaf N245 naar Kanaaldijk
€ 230.000,-
Kruispunt N245, Schinkelwaard, Laan van Straatsburg Vanaf Laan van Straatsburg naar N245
€ 380.000,-
Vanaf N245 naar Schinkelwaard
€ 195.000,-
Kruispunt N245, N508 Vanaf N508 naar N245
€ 810.000,-
Vanaf N245 naar N508
€ 590.000,-
Kruispunt N508, Herenweg Vanaf Herenweg (zuidzijde) naar N508
€ 650.000,-2
Tabel 7: Globale inschatting van de investeringskosten van vrije rechtsaffers
2
Dit betreft een inschatting van de investeringskosten voor de realisatie van een vrije rechtsaffer vanaf
Herenweg (zuidzijde) naar N508 op basis van de ramingen voor andere vrije rechtsaffers.
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
21
6. Conclusie Op 15 juli 2024 heeft de gemeenteraad van Alkmaar het college verzocht onderzoek te doen naar de mogelijkheid van vrije rechtsaffers op de N245 en N508. In opdracht van de gemeente Alkmaar is onderzocht in hoeverre vrije rechtsaffers bijdragen aan een betere verkeersafwikkeling, in hoeverre deze ruimtelijk en verkeersveilig inpasbaar zijn en wat de investeringskosten bedragen. Dit onderzoek richt zich op de kruispunten van de N245 met de Kanaaldijk/Neswaard en Schinkelwaard/Laan van Straatsburg, het kruispunt van de N245 met de N508 en het kruispunt van de N508 met de Herenweg. De baten en kosten van vrije rechtsaffers zijn samengevat in tabel 8. Hieruit komt naar voren dat een aantal vrije rechtsaffers potentie heeft om de verkeersafwikkeling te verbeteren of om te voorkomen dat wachtend rechtsafslaand verkeer verder terugslaat dan de beschikbare opstellengte (groen gemarkeerd in tabel 8). Voor alle vrije rechtsaffers geldt dat dit wachttijd voor rechtsafslaand verkeer voorkomt. Locatie vrije rechtsaffer
Investeringskosten
Baten
(excl. btw)
Kruispunt N245, Kanaaldijk, Neswaard •
Voorkomt terugslag tot ander kruispunt
•
Voorkomt wachttijd rechtsafslaand verkeer
Vanaf N245 naar Neswaard
•
Voorkomt wachttijd rechtsafslaand verkeer
€ 140.000,-
Vanaf N245 naar Kanaaldijk
•
Voorkomt wachttijd rechtsafslaand verkeer
€ 230.000,-
Vanaf Neswaard naar N245
€ 775.000,-
Kruispunt N245. Schinkelwaard, Laan van Straatsburg •
Verbetert de verkeersafwikkeling
•
Voorkomt wachttijd rechtsafslaand verkeer
Vanaf Laan van Straatsburg naar N245
•
Voorkomt wachttijd rechtsafslaand verkeer
€ 380.000,-
Vanaf N245 naar Schinkelwaard
•
Voorkomt wachttijd rechtsafslaand verkeer
€ 195.000,-
Vanaf Schinkelwaard naar N245
Niet veilig inpasbaar3
Kruispunt N245, N508 Alleen voor huidige situatie: Vanaf N508 naar N245
Vanaf N245 naar N508
•
Verbetert de verkeersafwikkeling
•
Voorkomt wachttijd rechtsafslaand verkeer
•
Voorkomt terugslag op rechtdoorgaande opstelstroken
•
Voorkomt wachttijd rechtsafslaand verkeer
€ 810.000,-
€ 590.000,-
Kruispunt N508, Herenweg Voorkomt wachttijd rechtsafslaand verkeer met name buiten Vanaf Herenweg (zuidzijde) naar N508
de spits, omdat de wachtrij voor linksaf/rechtdoor in de spits verder terugslaat dan de beschikbare opstellengte. Dit
€ 650.000,-4
blokkeert de opstelstrook voor rechtsafslaand verkeer.
Tabel 8: Overzicht baten en kosten van vrije rechtsaffers
3
De vrije rechtsaffer vanaf Schinkelwaard naar N245 is niet veilig inpasbaar vanwege de gelijkvloerse
oversteek met het fietsverkeer. Om die reden zijn de investeringskosten niet geraamd. 4
Dit betreft een inschatting van de investeringskosten voor de realisatie van een vrije rechtsaffer vanaf
Herenweg (zuidzijde) naar N508 op basis van de ramingen voor andere vrije rechtsaffers.
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
22
De vrije rechtsaffer vanaf Neswaard naar N245 (€ 775.000,- excl. btw) zorgt ervoor dat de wachtrijlengtes niet langer worden dan de beschikbare opstelruimte. Dit voorkomt terugslag tot op het kruispunt stroomopwaarts met Muiderwaard. De vrije rechtsaffer vanaf Schinkelwaard naar N245 leidt weliswaar tot een verbetering van de verkeersafwikkeling in de avondspits van redelijk naar goed en in 2040 van slecht naar redelijk. Voor deze vrije rechtsaffer geldt echter dat deze niet verkeersveilig kan worden ingericht vanwege de gelijkvloerse oversteek met het fietsverkeer. Andere oplossingen, zoals het ongelijkvloers maken van de fietsoversteek in combinatie met een vrije rechtsaffer, zijn noodzakelijk om de verkeersafwikkeling te verbeteren. Ook blijft op dit kruispunt de wachtrijlengte van rechtdoorgaand verkeer op de N245 (van west naar oost) een aandachtspunt. Een vrije rechtsaffer vanaf de N508 naar de N245 (€ 810.000,- excl. btw) leidt in de huidige situatie tot een verbetering van de verkeersafwikkeling. De capaciteit van één rechtsafslaande opstelstrook is in de huidige situatie net voldoende om het verkeer in de avondspits af te wikkelen (ca. 1.750 pae in drukste uur van de avondspits). Richting 2040 zijn de cyclustijden weliswaar acceptabel, de verkeersstroom op de rechtsaffer wordt echter dermate groot (ca.
1.950 pae in drukste uur van de avondspits) dat één opstelstrook in de avondspits in 2040 onvoldoende is om het verkeer af te wikkelen. Twee opstelstroken zijn ruimtelijk niet inpasbaar met behoud van de watergang. Daarnaast komen deze stroken dan relatief dicht bij de bestaande bebouwing te liggen. Bovendien zijn grootschalige aanpassingen nodig aan het wegvak tussen de kruispunten van de N245 met de N508 en De Keesman/Laan van Darmstadt, omdat dit zou betekenen dat er vier rijstroken nodig zijn. Andere oplossingen zijn naar de toekomst toe noodzakelijk om voor een acceptabele verkeersafwikkeling te zorgen. Een vrije rechtsaffer vanaf de N245 naar de N508 (€ 590.000 excl. btw) zorgt ervoor dat de wachtrijlengte niet langer wordt dan de beschikbare opstelruimte. Dit voorkomt terugslag tot op de rechtdoorgaande rijstroken van de N245. Hierdoor neemt de kans op kop/staartongevallen af en dit verbetert de doorstroming van rechtdoorgaand verkeer op de N245. Op het kruispunt van de N508 met de Herenweg leiden vrije rechtsaffers in de huidige situatie en 2040 niet tot een verbetering van de verkeersafwikkeling. Drie doorgaande rijstroken op de N508 in combinatie met het verlengde opstelvakken op de N508 en zuidzijde van de Herenweg zijn nodig om voor een acceptabele verkeersafwikkeling in 2040 te zorgen.
Ook met deze vormgeving zijn rechtsaffers niet maatgevend voor de cyclustijd en daarmee niet bepalend voor de kwaliteit van de verkeersafwikkeling. Tot slot kunnen vrije rechtsaffers ingezet worden om wachttijd voor rechtsafslaand verkeer te voorkomen, zonder dat dit leidt tot een afname van de cyclustijd en daarmee verbetering van de verkeersafwikkeling van het gehele kruispunt. Dit geldt voor vrije rechtsaffers vanaf de N245 naar Neswaard/Kanaaldijk, vanaf de Laan van Straatsburg naar de N245, vanaf de N245 naar Schinkelwaard en vanaf de zuidzijde van de Herenweg naar de N508. Voor de genoemde vrije rechtsaffers vanaf de N245 zijn de investeringskosten relatief laag (€ 140.000
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
23
tot € 230.000), doordat de bestaande infrastructuur grotendeels kan worden benut. Echter, het oplossend vermogen van deze vrije rechtsaffers is dus ook beperkt. Uit dit verkeersonderzoek naar vrije rechtsaffers volgt dat grootschalige maatregelen nodig zijn op de kruispunten van de N508 met de N245 en de Herenweg. Het is daarom aanbevolen om de benodigde maatregelen op de kruispunten van de N508 en N245 in samenhang met elkaar te onderzoeken om tot een robuuste oplossing te komen.
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
24
Bijlagen
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
25
Bijlage A: Verkeersintensiteiten uit verkeersmodel voor 2021
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
26
Bijlage B: Verkeersintensiteiten uit verkeersmodel voor 2040
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
27
Bijlage C: Schetsontwerpen
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
28
Bijlage D: Kostenramingen
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring Alkmaar - 2 april 2026
29
Goudappel BV werkt vanuit Amsterdam, Den Haag, Deventer, Eindhoven en Leeuwarden en via onze partners in het buitenland Snipperlingsdijk 4
Postbus 161
+31 (0)88 254 2000
BTW
NL 0072 11 879 B01
7417 BJ Deventer
7400 AD Deventer
info@goudappel.nl
KVK
3801 7479
Nederland
Nederland
Verkeersonderzoek Vrije rechtsaffers Ring0001 Alkmaar - 2 april 2026 www.goudappel.nl IBAN NL09 INGB 2746 32
1