260413 Rekenkamerbrief - Aankondiging DoeMee onderzoek Zorgfraude

De gemeenteraad van Alkmaar

Rekenkamer

Uw kenmerk -

Ons kenmerk 2026/004

Toestelnummer 06 18 77 98 30

Uw brief d.d. -

Behandeld door Lina Boulos

Bijlagen -

Onderwerp Aankondiging deelname DoeMee-onderzoek 2026 naar aanpak van zorgfraude

Datum 13 april 2026

Geachte raads- en commissieleden,

Graag informeren wij u over onze deelname aan het landelijke DoeMee-onderzoek 2026 naar de aanpak van zorgfraude. Het DoeMee-onderzoek is een initiatief van de Vereniging van Rekenkamers, waarbij meerdere lokale rekenkamers gezamenlijk deelnemen aan één onderzoekstraject naar een gemeenschappelijk onderwerp. De aanleiding voor de Vereniging van Rekenkamers om te kiezen voor een onderzoek naar de aanpak van zorgfraude is dat zorgfraude een veelzijdig en ernstig probleem is, variërend van administratieve fouten tot zware criminele opzet. Het raakt kwetsbare inwoners direct en zet de betaalbaarheid van ons zorgstelsel onder druk. Het effectief aanpakken hiervan is complex en vereist een constante balans tussen het waarborgen van zorgkwaliteit en het handhaven van rechtmatigheid. Het onderzoek wordt uitgevoerd door onderzoeksbureau BMC. Voor uitgebreide achtergrondinformatie verwijzen wij u graag naar: Webinars & Q&A sessies DoeMee onderzoek 2026 | Vereniging van Rekenkamers. De centrale vragen en deelvragen Het onderzoek richt zich op de gemeentelijke weerbaarheid tegen fraude binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Jeugdwet, waarbij gekeken wordt naar de redelijkerwijs te verwachten effecten van maatregelen die zorgfraude preventief en repressief aanpakken.

De hoofdvragen zijn als volgt geformuleerd: ● Hoe weerbaar zijn gemeenten en samenwerkingsverbanden tegen zorgfraude binnen de Wmo en de Jeugdwet? ● Welke aanpak en maatregelen nemen gemeenten om zorgfraude tegen te gaan, zowel preventief als repressief, en wat zijn de redelijkerwijs te verwachten effecten hiervan? Om deze hoofdvragen te beantwoorden, staan de volgende deelvragen centraal: 1. Wat is bekend over de redelijkerwijs te verwachten effecten van maatregelen om zorgfraude tegen te gaan? 2. Welke maatregelen nemen gemeenten (individueel of regionaal)?

3. In welke mate werken gemeenten samen om zorgfraude in het brede stelsel van de Jeugdwet en Wmo tegen te gaan? 4. Welke aanbevelingen vloeien voort uit de inzichten over effecten, genomen maatregelen en samenwerking binnen het stelsel? Samenvatting van de onderzoeksaanpak De onderzoeksaanpak is gefaseerd opgebouwd. Allereerst bestuderen de onderzoekers literatuur en raadplegen zij een expertpanel om in kaart te brengen welke preventieve en repressieve maatregelen gemeenten theoretisch kunnen inzetten. Dit resulteert in een lijst met mogelijke maatregelen en een inschatting van de redelijkerwijs te verwachten effecten daarvan. Daarna start het veldonderzoek om inzichtelijk te maken welke maatregelen gemeenten op papier en in de praktijk inzetten, al dan niet binnen samenwerkingsverbanden. Dit gebeurt in twee stappen: via een documentenstudie van door de gemeente aan te leveren documenten en via een door de gemeente in te vullen vragenlijst. De uitkomsten voor de gemeente worden door BMC vastgelegd in een specifieke lokale 'nota van bevindingen'. Vervolgens worden alle lokale uitkomsten geanalyseerd om tot een landelijk overkoepelend eindrapport te komen.

Wat wordt er verwacht van de ambtelijke organisatie en wanneer? Om de administratieve belasting voor de organisatie zo laag mogelijk te houden, is de benodigde inzet beperkt tot een aantal specifieke momenten: ● Mei t/m september 2026 - Veldonderzoek: in mei zal de gemeente Alkmaar worden gevraagd om documenten aan te leveren die inzicht geven in het theoretische beleid, de daadwerkelijke uitvoering van maatregelen en eventuele samenwerkingsverbanden. Daarnaast ontvangt de concerncontroller in augustus, nadat de documenten aangeleverd en geanalyseerd zijn, een digitale, gestructureerde vragenlijst voor verificatie en verdieping. ● November 2026 - Ambtelijk wederhoor: de concept nota van bevindingen over de gemeente Alkmaar wordt voorgelegd aan de ambtelijke organisatie. Hierbij krijgt zij de mogelijkheid om het rapport te controleren op feitelijke onjuistheden. ● Na januari 2027 - Bestuurlijk wederhoor: na afronding van de definitieve nota van bevindingen en het opstellen van de bestuurlijke nota door de rekenkamer, wordt het college van burgemeester en wethouders gevraagd om een formele bestuurlijke reactie op de conclusies en aanbevelingen. Wij vertrouwen erop u hiermee voor nu voldoende te hebben geïnformeerd. Mocht u in de tussentijd vragen hebben, dan kunt u uiteraard contact met ons opnemen. Hoogachtend, Namens de Rekenkamer Alkmaar, Leny van Duivenvoorde Voorzitter