260403 Raadsinformatiebrief Energietransitie bedrijven

RAADSINFORMATIEBRIEF

Datum Onderwerp

: 2 april 2026 : Stand van zaken warmte- energietransitie bedrijven(terreinen) en terugkoppeling toezegging 4 september 2025

Van

Christian Schouten - Wethouder

Geachte leden van de raad, Hierbij informeer ik u over de stand van zaken van de warmte- en energietransitie van bedrijven(terreinen) in Alkmaar. Hierin kom ik tevens tegemoet aan de toezegging van 4 september 2025 (De portefeuillehouder zegt toe, n.a.v. het Rekenkameronderzoek Energiebesparingsplicht, om einde Q1 2026 aan de raad te rapporteren wat er in 2025 gedaan is.) De opgave De CO2 uitstoot van bedrijven moet worden teruggedrongen: in het vastgoed (isoleren, besparen), in de bedrijfsprocessen (energiezuiniger werken en elektrificeren van wagenpark, machines) en de warmtevoorziening (aardgasvrij). Dit vraagt een flinke omslag van bedrijven: in wetgeving zijn er plichten tot energiebesparing. Elektrificeren is echter lastig vanwege de beperkingen van het huidige elektriciteitsnet (netcongestie). De provincie en de gemeente willen bedrijven ondersteunen in netcongestiemanagement: oftewel, wat kan er in de tussentijd om de huidige capaciteit van het net beter te benutten èn ervoor te zorgen dat de groeiende vraag naar stroom wordt gedempt door de inzet van warmte of het lokaal opslaan en delen van energie (energiecollectieven). Bedrijventerreinen spelen daar een cruciale rol in omdat zij momenteel verantwoordelijk zijn voor 25% van de huidige totale elektriciteitsvraag.

Binnen Agenda Duurzaam Alkmaar heeft het programma “warmte- en energietransitie” de doelstelling geformuleerd om de bestaande bedrijventerreinen te verduurzamen. ADA heeft hierin in afstemming met economische zaken en samenwerkingspartners in de regio een drietal actielijnen uitgezet: 1.

Bewustwording en stimulering van bedrijven door energiescans “achter de voordeur” door het Centrum voor Verduurzaming

2.

Stimuleren en faciliteren collectiefvorming (pilots) rond energievraagstukken door Centrum voor Verduurzaming en New Energy Coalition

3.

Toezicht en handhaving op de energiebesparingsplicht door de Omgevingsdienst.

Hieronder volgt de stand van zaken van deze actielijnen.

Stand van zaken warmte- energietransitie bedrijven(terreinen) en terugkoppeling toezegging 4 september 2025

1

1. Scans achter de voordeur Centrum voor Verduurzaming Met subsidie van de Regio Alkmaar (Bergen, Castricum, Heiloo, Alkmaar, Dijk en Waard) heeft Het Centrum voor Verduurzaming, een stichting voor en door ondernemers, in 2025 bij een vijftig ondernemers scans achter de meter gedaan in de Regio Alkmaar. Het rapport geeft de ondernemers inzicht waar energie bespaard kan worden, of bijv. zonnepanelen of een batterij interessant kunnen zijn en welke isolerende maatregelen opportuun zijn. Tevens wordt hierin binnen de beperkingen van netcongestie geadviseerd hoe de ondernemer binnen zijn huidige aansluiting optimaler gebruik kan maken van het elektriciteitsnet om pieken te voorkomen. CVV werkt hierin samen met het ondernemersloket van de gemeente en de ondernemersbesturen om meteen meerdere ondernemers in een keer te ondersteunen. De planning is dat het CVV in 2026 ondernemers op drie nieuwe terreinen (Overdie, Westrand, Overstad) zal ondersteunen met dergelijke scans.

2. Faciliteren collectiefvorming (pilots) rond energievraagstukken door Centrum voor Verduurzaming en New Energy Coalition (NEC) Daar waar bedrijven binnen hun eigen bedrijfsvoering niet verder kunnen optimaliseren en daarmee niet kunnen uitbreiden of in hun huidige economische activiteiten vastlopen, ondersteunt de gemeente bedrijven die willen onderzoeken of zij door samen op te trekken wel meer ruimte kunnen creëren. Bijvoorbeeld door de overtollige zonne-opwek van het ene bedrijf te delen met een ander bedrijf. Het Centrum voor Verduurzaming helpt ondernemers op weg, en de stichting New Energy Coalition ondersteunt hen in de volgende fases van de energiehub. Beide organisaties hebben in 2025 meerdere nieuwe initiatieven op bedrijventerreinen aangejaagd en ondersteund in dergelijke collectiefvorming. Hierbij zijn ook subsidies van de provincie succesvol ingezet op De Beverkoog, De Volger en bij 2 nieuwe initiatieven op de Boekelermeer. De verwachting is dat er in 2026 nieuwe stappen worden gezet op deze terreinen. In 2026 wordt in het kader van het warmteprogramma naast elektriciteit op twee terreinen ook nader ingezoomd op de mogelijkheden voor warmte en koude.

3. Toezicht en handhaving door de Omgevingsdienst met extra impuls vanuit provinciale subsidie Energiebesparingsakkoord Energiebesparing is een wettelijke bepaling in de omgevingswet. Gemeenten hebben de taak dit bij bedrijven te stimuleren en de omgevingsdiensten moeten controleren en handhaven. Om hier een extra stimulans aan te geven heeft gemeente Alkmaar in 2022 het Energiebesparingsakkoord NoordHollandse bedrijven 2022-2025 ondertekend. Na bespreking in de raad heeft de portefeuillehouder toegezegd, n.a.v. het Rekenkameronderzoek Energiebesparingsplicht, om einde Q1 2026 aan de raad te rapporteren wat er in 2025 gedaan is. Energiebesparingsactiviteiten Omgevingsdienst Noord-Holland Noord Stand van zaken warmte- energietransitie bedrijven(terreinen) en terugkoppeling toezegging 4 september 2025 2

De Omgevingsdienst heeft 1 januari 2024 een lijst vastgesteld van 453 energierelevante middelgrote en grote bedrijven. In onderstaande diagram en tabel zijn de activiteiten uitgesplitst in (her)controles op locatie en administratieve controles per telefoon of e-mail. De Omgevingsdienst probeert hierbij zo veel mogelijk de energiebesparingscontroles bij bedrijven te controleren in combinatie met andere controles om dubbele bezoeken te voorkomen. 400 350

135

300 250

24

200 150 100

30

50

99

221

94 38

0 2023 Controles

2024 Hercontroles

2025

Administratieve controle verbruik

Diagram1: Activiteiten toezicht en handhaving OD NHN vanaf 2023 tot heden bij 453 bedrijven in Alkmaar. Bron: OD NHN

Activiteiten toezicht en handhaving

2023

2024

2025

Controles

22%

49%

8%

Hercontroles

7%

5%

21%

Administratieve controle verbruik

0%

30%

0%

% energiebesparingsplichtige bedrijven in contact met OD (453)

29%

84%

29%

Tabel 1: Percentage toezicht en handhaving activiteiten vanaf 2023 tot heden bij 453 bedrijven in Alkmaar. Bron: OD NHN

In 2026 zal de Omgevingsdienst dankzij de Energiewet op basis van data van de netbeheerder de lijst van relevante bedrijven herijken. Op basis van pilots met deze data bij andere omgevingsdiensten in Noord-Holland is de verwachting dat er 30% bedrijven bij zal komen. De Omgevingsdienst heeft in maart 2026 aangegeven dat zij gepland heeft al deze bedrijven in 2026 voor de eerste keer bezocht te hebben binnen de huidige gestelde financiële kaders.

Bijlagen: geen

Stand van zaken warmte- energietransitie bedrijven(terreinen) en terugkoppeling toezegging 4 september 2025 3