260312 Raadsinformatiebrief Onderzoekresultaten N9 bijlage
Tekst van het document
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek Rapport
Opdrachtgever
Regio Alkmaar, p/a gemeente Dijk en Waard
Titel rapport
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek
Kenmerk
020793.20250815.R1.04
Datum publicatie
24 oktober 2025
Projectleider Goudappel
Martijn Stevens
Projectteam Goudappel
Merel Cassee, Annemiek van Loon, Rik Lengers, Geert-Jan Wolters, Peter Dinnissen
Status
Definitief © Copyright Goudappel BV 24-10-25
Samenvattende conclusie Om de bereikbaarheid en leefbaarheid in de toekomst te borgen gezien de opgave aan ruimtelijke ontwikkelingen die er speelt in Noord-Holland Noord, is onderzocht welke maatregelen er nodig zijn op de N9 als onderdeel van de ring Alkmaar. Middels een verkeersonderzoek zijn verkeersaantallen in beeld gebracht, is de kwaliteit van de verkeersafwikkeling onderzocht en zijn maatregelen geadviseerd. Hieronder volgt de conclusie van dit onderzoek. N9 en N242 functioneren als communicerende vaten Voorliggend onderzoek bevestigt dat de toekomstige verkeersdruk op de zes onderzochte kruispunten van de N9 sterk wordt beïnvloed door regionale woningbouwopgaven, economische ontwikkelingen en de bereikbaarheid van strategische locaties in NoordHolland Noord. De verkeersmodelberekeningen tonen aan dat de N9 en N242 functioneren als communicerende vaten: capaciteitsverhogende maatregelen op één van deze corridors leiden tot verkeersverschuivingen op de andere, en gezamenlijke ingrepen verminderen de belasting op het interne stedelijke netwerk van Alkmaar. De realisatie van de aansluiting op de A9 bij Heiloo heeft daarbij een significant positief effect op de doorstroming, omdat dit zorgt voor een afname van verkeer op de N9.
Op de meeste kruispunten uitbreidingen nodig aan capaciteit Om de verkeersafwikkeling op de N9 (Westring van Alkmaar) in 2040 te waarborgen, zijn maatregelen op kruispuntniveau nodig voor meer capaciteit. Grootschalige investeringen, waaronder een ongelijkvloerse kruising van de hoofdstroom, zijn noodzakelijk voor het Kooimeerplein en het kruispunt met de Kennemerstraatweg. Voor de kruispunten met de Bergerweg en de N245 volstaat de huidige vormgeving, mits netwerkverbeteringen elders (N242, A9-aansluiting Heiloo) worden uitgevoerd. De kruispunten met de Aert De Gelderlaan en Terborchlaan hebben voldoende capaciteit en vereisen geen investeringen. Een ongelijkvloerse oversteek voor langzaam verkeer op de Aert De Gelderlaan kan wel de verkeersafwikkeling en veiligheid voor fietsers verbeteren. Op basis van schetsontwerpen zijn kostenramingen opgesteld voor de voorgestelde maatregelen om de doorstroming op de kruispunten te optimaliseren. De ongelijkvloerse maatregelen vergen de hoogste investeringen, maar bieden ook de mogelijkheid om de belangrijkste knelpunten effectief aan te pakken. Deze maatregelen zijn essentieel voor het verbeteren van de verkeersafwikkeling. De resultaten van het onderzoek bieden een concrete onderbouwing voor het MIRT-traject, door per locatie inzicht te geven in de noodzaak, omvang en effectiviteit van maatregelen.
Hiermee kan de regio Noord-Holland Noord tijdig sturen op een samenhangend pakket aan infrastructurele verbeteringen dat aansluit bij de ontwikkelambities voor 2030 en 2040.
Inhoudsopgave Samenvattende conclusie
2
1. Introductie
1
1.1
Aanleiding
1
1.2
Onderzoeksvraag
2
1.3
Leeswijzer
2
2. Aanpak en uitgangspunten
3
2.1
Aanpak
3
2.2
Uitgangspunten verkeersmodel
3
2.3
Beoordelingskader verkeersafwikkeling
5
3. Verkeerseffecten
7
3.1
Referentie 2040
7
3.2
Variant A: met optimalisaties N9
8
3.3
Variant B: met optimalisaties N9 en N242
9
3.4
Variant C: met optimalisaties N9 en N242 en aansluiting A9 Heiloo
9
3.5
Resumé verkeerseffecten
10
4. Verkeersafwikkeling N9
11
4.1
Overzicht verkeersafwikkeling kruispunten
11
4.2
Resumé verkeersafwikkeling
23
5. Ontwerp en kostenraming
24
5.1
Verkeerskundig schetsontwerp kruispuntmaatregelen
24
5.2
Kostenraming
29
6. Conclusie
31
Bijlage 1 Ontwikkelingen woningbouw
32
Bijlage 2 Verkeersmodel resultaten
37
Bijlage 3 Kruispuntstromen
38
Bijlage 4 Schetsontwerpen
42
Bijlage 5 Kostenramingen
43
1. Introductie De regio Alkmaar groeit. Er worden in de regio Noord-Holland noord tot 2030 42.500 woningen gerealiseerd en er ligt een ambitie van 62.500 woningen tot 2040. Om de bereikbaarheid en leefbaarheid van de regio te waarborgen, zijn investeringen in het mobiliteitssysteem, waaronder de ‘Multimodale Ring Alkmaar’, essentieel.
1.1
Aanleiding
De regiogemeenten werken aan vijf projecten uit de Regionale Investeringsagenda Mobiliteit Alkmaar, deze zijn samen te vatten onder de ‘Multimodale Ring Alkmaar’. In 2024 zijn er MIRT-afspraken gemaakt om verder onderzoek te doen naar de Multimodale Ring Alkmaar, waarin de woningbouwambities in Noord-Holland Noord, de economische ontwikkelingen en de mobiliteitsvraag zijn gekoppeld. Het onderzoek richt zich op bereikbaarheids- en verkeersveiligheidsopgaven in relatie tot de hoge bouwstroom van 42.500 woningen tot en met 2030 en de ambitie van 62.500 woningen tot 2040, de ontwikkeling van het Maritiem Cluster met Defensie in Den Helder en de bereikbaarheid Greenport NHN. Voorafgaand aan het opstellen van het MIRT heeft Goudappel in 2024 een QuickScan uitgevoerd naar 6 kruispunten op de N9 (zie figuur 1 en 2), die belangrijke inzichten heeft opgeleverd voor mogelijke infrastructurele maatregelen. Echter zijn de maatregelen toen niet verder geoptimaliseerd en is het netwerkeffect van de voorgestelde maatregelen op de N9, N242 en A9 niet expliciet meegenomen in berekeningen.
Figuur 1.1 & 1.2: De wegenstructuur rondom Alkmaar en de te onderzoeken kruispunten op de N9 ring van Alkmaar
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
1
Rijk en regio hebben afgesproken een vervolgonderzoek uit te voeren, waarvan de resultaten in een propositie voor MIRT 2025 worden verwerkt, met als doel het hierop volgend traject waarin afspraken gemaakt worden met het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat over financiën en/of het proces te ondersteunen. Goudappel is gevraagd het rijk en regiogemeenten verder te ondersteunen bij de verdieping en verbreding van het onderzoek naar de benodigde maatregelen op 6 kruispunten op de N9, specifiek in relatie tot de woningbouwontwikkeling in de regio.
1.2
Onderzoeksvraag
Voorliggend onderzoek vormt een vervolg op de QuickScan die in 2024 door Goudappel is uitgevoerd en levert onderbouwing voor de MIRT-propositie van 2025. Goudappel is gevraagd om in kaart te brengen welke infrastructurele maatregelen nodig zijn op de zes kruispunten van de N9, in relatie tot de geplande woningbouwontwikkeling, economische ontwikkelingen en de bereikbaarheid van belangrijke locaties in Noord-Holland Noord. Om deze vraag te beantwoorden, is het onderzoek opgebouwd rond de volgende deelvragen: 1.
Wat is de huidige en toekomstige belasting van het wegennet rond de onderzochte kruispunten, in relatie tot de woningbouwopgave tot 2030 en 2040?
2.
In hoeverre is er op het huidige en toekomstige wegennet nog restruimte beschikbaar om extra verkeersstromen te accommoderen?
3.
Wat zijn mogelijke oplossingsrichtingen indien de restruimte ontoereikend blijkt, en hoe sluiten deze aan bij de ontwikkelambities van de regio?
De uitkomsten van dit onderzoek vormen een inhoudelijke onderbouwing voor besluitvorming en afspraken in het MIRT-traject met het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
1.3
Leeswijzer
In dit rapport worden de resultaten gepresenteerd van een verdiepend verkeerskundig onderzoek naar zes kruispunten op de N9 (ring Alkmaar), Hoofdstuk 2 beschrijft de werkwijze en de gehanteerde uitgangspunten, waaronder de toegepaste verkeersmodellen en analysemethoden. In hoofdstuk 3 worden de verkeerskundige effecten van drie ontsluitingsvarianten uitgewerkt, gevolgd door een beoordeling van de restcapaciteit. Hoofdstuk 4 zoomt in op de verkeersafwikkeling op de afzonderlijke kruispunten. In hoofdstuk 5 wordt een indicatie gegeven van de kosten van mogelijke maatregelen. Het rapport sluit af met de conclusies in hoofdstuk 6, die als input dienen voor het MIRT-proces tussen Rijk en regio.
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
2
2. Aanpak en uitgangspunten In dit hoofdstuk gaan we in op de aanpak en uitgangspunten gehanteerd in dit onderzoek. Allereerst bespreken we hoe we het onderzoek aangepakt hebben met een omschrijving van de werkzaamheden. Hierna bespreken we de uitgangspunten die we gehanteerd hebben voor de verkeerskundige analyses. Hierbij gaat het om de invoer van het verkeersmodel wat betreft arbeidsplaatsen en woningen, netwerkaanpassingen, en het beoordelingskader voor de verkeersafwikkeling.
2.1
Aanpak
De aanpak van dit verkeerskundig onderzoek bestaat uit de volgende stappen: 1.
Vaststellen uitgangspunten
2.
Probleemanalyse
3.
Verkeersmodelberekening effecten netwerkmaatregelen
4.
Analyseren oplossingen op kruispuntniveau
5.
Kostenraming haalbare maatregelen met oplossen vermogen
Allereerst zijn de uitgangspunten voor het vervolgonderzoek vastgesteld. Op basis van de uitgangspunten zijn de toekomstige verkeersintensiteiten op netwerkniveau bepaald met behulp van het verkeersmodel Noord Kennemerland versie 2.2 (VMNK). Met deze cijfers is de probleemanalyse op het toekomstige netwerk uitgevoerd voor de referentiesituatie 2040. Daarna zijn er aanvullende verkeersmodelberekeningen uitgevoerd in netwerkvarianten om zo de effecten van verschillende infrastructurele maatregelen in de omgeving van de N9 in kaart te brengen. Vervolgens zijn op kruispuntniveau analyses uitgevoerd om te onderzoeken welke maatregelen nodig zijn om het verkeer goed af te kunnen wikkelen. Tot slot is er op basis van kencijfers en referentieprojecten een globale kostenindicatie opgesteld voor de maatregelen op de zes onderzochte kruispunten.
2.2 2.2.1
Uitgangspunten verkeersmodel Prognose 2040
Om de verkeerskundige analyses uit te voeren is in deze studie gebruik gemaakt van het verkeersmodel Noord Kennemerland, versie 2.2. Dit model is het vigerend beleidsinstrument voor het opstellen van prognoses gericht op verkeersaantallen. Het basisjaar van het verkeersmodel is 2021. Voor de toekomstige situatie is uitgegaan van prognosejaar 2040, waarvoor binnen het verkeersmodel een standaard prognose scenario is opgesteld. De invoer binnen het studiegebied van het model is verfijnd ingevoerd in samenspraak met de betrokken gemeenten in de regio Noord Kennemerland. De invoer buiten het studiegebied is overgenomen vanuit het NRM verkeersmodel. Qua groeiparameters die mede de autonome groei bepalen sluiten we aan op de WLO scenario’s. Voor de uitgevoerde analyses
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
3
met het verkeersmodel zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd, waarmee we qua invoer van ruimtelijke ontwikkelingen aansluiten op de Regionale Investeringsagenda Mobiliteit (RIA) en qua investeringen op fiets en OV aansluiten op de Stedelijke Mobiliteitsvisie 2040 Alkmaar: •
Groei in woningen: circa 22.200 woningen in het studiegebied tot 2040, zie bijlage 1 voor volledig overzicht.
•
Groei in arbeidsplaatsen: -
Alkmaar: +4.187 arbeidsplaatsen;
-
Heerhugowaard en Langedijk: +134 arbeidsplaatsen en +1.691 leerlingplaatsen basisonderwijs.
•
Investeringen in alternatieven (fiets en OV): -
Aansluiting bij de modelinvoer van de Stedelijke Mobiliteitsvisie 2040 Alkmaar;
-
Multimodaal model, dus verbeteringen fiets en OV zijn meegenomen in netwerkmodellering;
-
Deze verbeteringen hebben invloed op de vervoerswijzekeuze in het verkeersmodel.
2.2.2
Netwerk
In het kader van deze studie zijn aanvullende verkeersmodelberekeningen uitgevoerd om de effecten van diverse infrastructurele ingrepen in de omgeving van de N9 inzichtelijk te maken. Het gaat daarbij om maatregelen die van invloed kunnen zijn op de verkeersstromen op de N9 zelf, de N242 en het omliggende netwerk. Omdat we robuuste verkeersoplossingen onderzoeken is het belangrijk om ook de verkeersaantrekkende werking van maatregelen op de kruispunten van de N9 mee te nemen om een potentiële onderschatting van verkeersintensiteiten te voorkomen. Daarnaast houden we rekening met de netwerkeffecten van de aansluiting op de A9 bij Heiloo. Provincie NH en gemeenten Dijk en Waard en Alkmaar hebben eerder een verkenning laten uitvoeren naar de bereikbaarheid en leefbaarheid van de N242. Deze verkenning uitgevoerd door Antea, heeft geresulteerd in drie kansrijke maatregelpakketten: Een basispakket voor de korte termijn met maatregelen die aan het beheer en onderhoud van de N242 te koppelen is, een maximaal pakket met de meest optimale oplossing voor de lange termijn en een pakket dat de brug slaat tussen deze twee pakketten, het zgn. groeipakket. Voorliggend onderzoek naar de kruispunten op de N9 gaat uit van robuuste verkeersoplossingen. Vanuit dat oogpunt is het maximaalpakket voor de N242 als uitgangspunt genomen voor het onderzoek kruispunten N9.
Om bovengenoemde effecten in kaart te brengen zijn in het verkeersmodel verschillende netwerkvarianten doorgerekend: 1.
Referentie: Hierbij is uitgegaan van prognosejaar 2040, zonder de aansluiting A9 Heiloo. De Regulierslaan is in overleg met de gemeente Alkmaar afgekoppeld van de N9, omdat een ongeregelde aansluiting op de N9 niet past bij de toekomstige verkeersfunctie van deze weg. Het veilig faciliteren van de netwerkeffecten van deze maatregelen moet in later stadium nog verder worden onderzocht en vormt geen onderdeel van deze studie. Daarnaast gaan we niet uit van de Bestevaerbrug tussen Overdie en Oudorp.
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
4
2.
Netwerkvariant A: Optimalisatie van de kruispunten op de N9. Deze aanpassingen zijn gericht op een betere doorstroming en kunnen een verkeersaantrekkende werking hebben op de N9. Hiermee houden we in de modelberekening dus al rekening met de verkeersaantrekkende werking van maatregelen op de kruispunten van de N9 zonder dat we op voorhand weten wat deze maatregelen precies inhouden.
3.
Netwerkvariant B: Variant A, aangevuld met maatregelen aan de N2421 aan de oostzijde van de ring. Deze maatregelen aan de N242 betreffen 2x 3 rijstroken in beide richtingen tussen Omval en de Nollen, het verhogen van de BOL-brug en een verbreding van de Leeghwaterbrug ten behoeve van een derde rijstrook in zuidelijke richting. Hiermee houden we rekening met de verkeersaantrekkende werking van de maatregelen op de N242 die voor extra capaciteit zorgen.
4.
Netwerkvariant C: Variant B, uitgebreid met een nieuwe aansluiting van de A9 bij Heiloo, wat van invloed is op de netwerksamenstelling en routekeuze in de regio.
2.3
Beoordelingskader verkeersafwikkeling
Op basis van de verkeersintensiteiten die resulteren uit de berekeningen met het verkeersmodel, hebben we de kwaliteit van de verkeersafwikkeling geanalyseerd op kruispuntniveau (zie figuur 1.2). Deze analyses voerden we uit voor zowel de ochtend- als de avondspits, met behulp van het programma COCON. Bij de analyse is rekening gehouden rekening met de volgende aspecten: •
conflicterende verkeersstromen en bijbehorende ontruimingstijden,
•
de afrijcapaciteit van de afzonderlijke takken,
•
eventuele coördinaties tussen regelingen, en
•
de gehanteerde minimum groentijden.
Op basis van de ontvangen input met betrekking tot VRI-regelingen (vanuit RWS), recente verkeerstellingen (2025) als basis, en verkeersgroei van kruispuntstromen uit het verkeersmodel, is per kruispunt beoordeeld of de huidige vormgeving het verkeer voldoende kan verwerken. Indien dit niet het geval was, onderzochten we per kruispunt een optimalisatie om de doorstroming te verbeteren. De oplossingsrichtingen zijn berekend voor de volgende varianten: 1.
Referentie 2040
2.
Netwerkvariant A
3.
Netwerkvariant B
4.
Netwerkvariant C
De resultaten bieden inzicht in het oplossend vermogen van de voorgestelde maatregelen op kruispuntniveau binnen de verschillende netwerkscenario’s. Deze inzichten vormen een belangrijke basis voor de verdere integrale netwerkafweging. De beoordeling van de kwaliteit van de verkeersafwikkeling is uitgevoerd op basis van cyclustijden. De cyclustijd is de tijd waarbij alle richtingen op het kruispunt minstens één keer groen hebben gehad en al het wachtende verkeer heeft kunnen afrijden. Voor 3-taks
1
O.b.v. het ‘Maximale pakket’ uit Verkenning N242 (Antea, 2023)
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
5
kruispunten hanteren we een maximale tijd van 90 seconden als grenswaarde voor een acceptabele verkeersafwikkeling. Onder de 75 seconden is de kwaliteit van de verkeersafwikkeling goed te noemen wanneer het een 3-taks kruispunt betreft. Voor 4-taks kruispunten liggen de grenswaarden op 90 seconden voor een ‘goede’ kwaliteit van de verkeersafwikkeling en op 120 seconden voor een redelijk/matige kwaliteit van de verkeersafwikkeling. Hoe dichter tegen de grens van ‘slecht ‘de cyclustijden aan komen, hoe groter de kans op vertragingen tijdens drukke momenten. Cyclustijden (s)
3-taks kruispunt
4-taks kruispunt
Goed
< 75
< 90
Redelijk/matig
75 – 90
90 – 120
Slecht
> 90
> 120
Tabel 2.1 Beoordelingskader geregelde kruispunten
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
6
3. Verkeerseffecten Gegeven de ruimtelijke ontwikkelingen in Alkmaar en omgeving, landelijke economische trends, beleids- en infrastructuur maatregelen, hebben we een prognose opgesteld voor de verkeersintensiteiten in 2040. In dit hoofdstuk geven we een toelichting op de resulterende intensiteiten en netwerkeffecten.
3.1
Referentie 2040
In figuur 3.1 zijn de absolute etmaalintensiteiten weergegeven voor de referentie 2040. Kijkend naar de verschilplot ten opzichte van het basisjaar 2021 in figuur 3.2, dan is op de A9 een toename te zien van 21.200 mvt/etm. Een deel hiervan gaat naar de N9 via het Kooimeerplein (10.100 mvt/etm), de overige 11.100 mvt/etm gaat richting de N242. Vanaf het Kooimeerplein zijn er behoorlijke toenames op de N9 (4.800 – 7.000 mvt/etm tot Kogendijk. De grootste toenames op de toeleidende wegvakken naar de N9 zijn te zien op: de Vondelstraat (3.800 mvt/etm), de Kennemerstraatweg richting Alkmaar (2.100 mvt/etm), de Kennemerstraatweg richting Heiloo (2.100 mvt/etm), Bergerweg richting Bergen (2900 mvt/etm), de N9 richting Kogendijk (5000 mvt/etm) en de Huiswaarderweg (3.700 mvt/etm). Op de N242 zijn toenames zichtbaar van 12.400 – 15.800 mvt/etm tussen de Smaragdweg en Westtangent. De grootste toenames op toeleidende wegvakken zitten op de Bestevaerstraat vanuit Overdie (3.100 mvt/etm), Nieuwe Schermerweg (3.400 mvt/etm), de N508 (8.300 mvt/etm richting Oudorp, 3.700 mvt/etm richting Heerhugowaard) en de Westtangent (8.900 mvt/etm).
Figuur 3.1 Etmaalintensiteiten Ref 2040
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
7
Figuur 3.2 Verschilplot etmaalintensiteiten Ref 2040 t.o.v. Basisjaar 2021
3.2
Variant A: met optimalisaties N9
De “optimalisatie” van de kruispunten leidt op de N9 tot een relatief kleine toename (700 – 1.000 mvt/etm), wat zo’n 3% extra verkeer betekent, zoals ook is te zien in figuur 3.3. Dit is te verklaren door de verkeersaantrekkende werking van het realiseren van meer capaciteit op de kruispunten op de N9. In de spitsen is dit een toename van zo’n 2 – 6%. Doordat er licht meer capaciteit is op de N9, wordt het in het centrum van Alkmaar ietsje rustiger. Daarnaast neemt ook op de N242 de druk licht af.
Figuur 3.3 Verschilplot etmaalintensiteiten Variant A t.o.v. Ref
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
8
3.3
Variant B: met optimalisaties N9 en N242
De toevoeging van het groeipakket van de N242 leidt ertoe dat er meer verkeer over de N242 gaat (+1.900 – 3.200 mvt etm tussen de A9 en N508). Hierdoor wordt het ook rustiger op de N9 (-700 - -900 mvt etm tussen Kooimeer en de Huiswaarderweg). Hierdoor wordt het ook rustiger in het centrum van Alkmaar, omdat de ring meer ruimte heeft om doorgaand verkeer op te pakken. Ten opzichte van de referentie neemt het verkeer dus zowel toe op de N9 als de N242, waarbij de toename het grootst is op de N242 (ca. 4%) en kleiner op de N9 (ca. 1-2%).
Figuur 3.4 Verschilplot etmaalintensiteiten Variant B t.o.v. Ref
3.4
Variant C: met optimalisaties N9 en N242 en
aansluiting A9 Heiloo De toevoeging van de aansluiting A9 bij Heiloo zorgt voor significante routeringseffecten op het omliggend netwerk, zoals is te zien in figuur 3.5. De aansluiting leidt tot meer verkeer op de N242 omdat de route van de N245 naar Heiloo / Castricum nu sneller is via de N242 / A9. Op de N242 zijn toenames te zien van 4.000 – 5.800 mvt/etm tussen de A9 en N508 en op de A9 zelf neemt het verkeer toe met 6.400 mvt/etm. Op de Kennemerstraatweg richting Heiloo is een enorme afname te zien (-8000 mvt/etm) en ook op de N9 zijn afnames te zien van tussen de 1.000 en 2.500 mvt/etm tussen Kooimeer en de Huiswaarderweg. In het centrum zijn afnames tot 1.000 mvt/etm (Kennemersingel) te zien doordat de N9 in deze situatie nog beter het doorgaand verkeer op zich kan nemen.
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
9
Figuur 3.5 Verschilplot etmaalintensiteiten Variant C t.o.v. Ref
3.5
Resumé verkeerseffecten
Samenvattend blijkt uit de verkeersmodelberekeningen dat als gevolg van de veronderstelde capaciteitsverhogende maatregelen op de N9, die op kruispuntniveau nog verder zijn onderzocht in Hoofdstuk 4, er licht meer verkeer op de N9 zal komen. Wanneer daarnaast ook maatregelen op de N242 worden getroffen, zoals een verbreding tussen Omval en de Nollen, wordt ook op de N242 een toename in verkeer gezien en trekt dat weer wat verkeer van de N9 weg. Hierbij werken de N9 en N242 als communicerende vaten. Wanneer op zowel de N9 als de N242 capaciteitsverhogende maatregelen worden getroffen trekt dit ook verkeer weg uit het interne netwerk in Alkmaar. Als tot slot ook de aansluiting op de A9 bij Heiloo wordt gerealiseerd zien we significante verschillen op het omliggende netwerk. Voor de N9 is met name de sterke afname op de Kennemerstraatweg en de afname op de hoofdrichtingen van de N9 relevant.
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
10
4. Verkeersafwikkeling N9 In dit hoofdstuk lichten we de resultaten van analyse verkeersafwikkeling toe. Aan de hand van de intensiteiten uit het verkeersmodel hebben we kruispuntberekeningen uitgevoerd om de verkeersafwikkeling te beoordelen. Indien het verkeer niet op acceptabele wijze afgewikkeld kan worden zijn oplossingsrichtingen onderzocht. We behandelen kruispunten 1 t/m 6 achtereenvolgens. Tot slotte volgt een resumerend overzicht van de resultaten van de verkeersafwikkelingsanalyses.
4.1
Overzicht verkeersafwikkeling kruispunten
De onderstaande kaart toont een overzicht van de zes onderzochte kruispunten binnen het gebied van Alkmaar, met aanduidingen van de verkeersafwikkeling op de kruispunten in zowel de ochtend- als de avondspits voor de referentie en de drie varianten. De kleurcodering geeft aan hoe de verkeersdoorstroming op deze kruispunten verloopt. In de volgende paragrafen gaan we achtereenvolgens in op de kruispunten 1 t/m 6, waarbij we de specifieke verkeerssituaties en aandachtspunten per kruispunt zullen toelichten.
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
11
4.1.1
Kruispunt 1: Kooimeerplein
Het Kooimeerplein is een geregeld verkeersplein waar de N9 aansluit op de A9, de Vondelstraat en de Smaragdweg zoals weergegeven in Figuur 4.1. Hiermee heeft dit verkeersplein meerdere functies. Namelijk de entree van de stad Alkmaar, en de verknoping van regionale hoofdwegen. Dit zorgt ervoor dat de intensiteiten dat dit verkeersplein te verwerken krijgt ook significant zijn.
Vondelstraat
Smaragdweg
N9
A9 Figuur 4..2 Kruispunt 1 schematisch
Figuur 4.1 Kruispunt 1 satelliet
De huidige regeling kan de verkeersvraag in 2040 tijdens beide spitsperiodes niet verwerken. Dit komt vooral door de combinatie van hoge intensiteiten op de linksafstroom en de beperkte mogelijkheden om deze conflictvrij te regelen. De cyclustijden zijn hierdoor hoog, wat leidt tot wachtrijen en verminderde doorstroming in de ochtend- en avondspits. In tabel 4.1 zijn deze cyclustijden weergegeven, voor zover er een relevante waarde aan is te hangen. In de huidige situatie is het Kooimeerplein namelijk voor meerdere gevallen zelfs “niet regelbaar”, wat wil zeggen dat het kruispunt dermate zwaar wordt belast dat hier geen realistische cyclustijd aan gekoppeld kan worden. Deze situatie treedt op in zowel de ochtendspits (OS) als avondspits (AS) voor de referentiesituatie en voor de varianten A en B. Dit betekent dat de verkeersregeling de verkeersvraag in geen enkele spitsperiode kan verwerken zonder dat de wachtrijen blijven oplopen. Pas in variant C is het kruispunt in de ochtendspits regelbaar, maar dan nog met een cyclustijd van 100 seconden, wat niet optimaal is. In de avondspits blijft ook bij deze variant de situatie niet regelbaar.
Referentie OS AS
Variant A OS AS
Cyclustijd (s)
Variant B OS AS
Niet Niet Niet Niet Niet Niet Maatgevende regelbaar regelbaar regelbaar regelbaar regelbaar regelbaar fasevolgorde
Variant C OS AS 100 02-1105
Niet regelbaar
Tabel 4.1 Cyclustijden huidige situatie kruispunt 1
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
12
Om de doorstroming op het Kooimeerplein structureel te verbeteren wordt geadviseerd een ongelijkvloerse kruising te realiseren voor de linksafbeweging vanaf de A9 naar de N9, door bijvoorbeeld een fly-over toe te passen. Door deze intensieve verkeersstroom uit de verkeersregeling te halen, verdwijnen meerdere conflictpunten, waardoor de capaciteit van het verkeersplein aanzienlijk toeneemt. Naast deze ongelijkvloerse oplossing wordt voorgesteld om een extra doorgaande rijstrook te realiseren vanaf de A9 richting de Vondelstraat, zodat de afwikkeling van het verkeer op deze tak beter aansluit op de verkeersvraag. Ook de rijstrookindeling bij de Smaragdweg wordt geoptimaliseerd met een aparte opstelstrook voor elke richting om de doorstroming verder te verbeteren. In figuur 4.3 is de aangepaste vormgeving weergegeven.
Figuur 4.3 Kruispunt 1 aangepaste vormgeving schematisch
De kruispuntanalyse van de aangepaste vormgeving laat zien dat deze combinatie van maatregelen de cyclustijden aanzienlijk verkort (zie tabel 4.2). Waar de huidige vormgeving in vrijwel alle varianten niet regelbaar is, wordt in de aangepaste vormgeving een cyclustijd bereikt van 42 tot 45 seconden in de meeste varianten. In de referentiesituatie bedraagt de cyclustijd in de ochtendspits 43 seconden en in de avondspits 42 seconden. In variant A liggen de cyclustijden op 44 seconden (OS) en 45 seconden (AS), in variant B op 40 seconden (OS) en 44 seconden (AS), en in variant C zelfs op 33 seconden (OS) en 42 seconden (AS). Deze waarden liggen ruim onder de grens waarbij doorstromingsproblemen optreden, waardoor het verkeersplein met de aangepaste vormgeving in alle varianten goed regelbaar is.
Cyclustijd (s)
Referentie OS AS 43 42
Maatgevende fasevolgorde 01-28-04
02-04
Variant A OS AS 44 45
11-77
02-04
Variant B OS AS 40 44 01-2804
02-04
Variant C OS AS 33 42 01-2804
71-77
Tabel 4.2 Cyclustijden aangepaste vormgeving kruispunt 1 Voordat is geconcludeerd dat een ongelijkvloerse kruising noodzakelijk is, zijn ook minder ingrijpende maatregelen onderzocht. Daarbij is gekeken naar het effect van uitsluitend een extra doorgaande rijstrook tussen de A9 en de Vondelstraat en naar een variant met alleen een fly-over voor de linksafbeweging van de A9 naar de N9, zonder aanvullende rijstrookoptimalisaties. Uit de analyse blijkt dat geen van beide maatregelen afzonderlijk voldoende oplossend vermogen heeft om de doorstroming structureel te verbeteren. Pas de combinatie van de fly-over met de extra rijstrook van A9 naar de Vondelstraat en de aangepaste rijstrookindeling op de Smaragdweg zorgt voor een goed regelbaar verkeersplein met aanzienlijk kortere cyclustijden.
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
13
4.1.2
Kruispunt 2: N9 – Kennemerstraatweg
Het kruispunt N9-Kennemerstraatweg is een 4-taks VRI-geregeld kruispunt dat een belangrijke schakel vormt tussen de doorgaande N9 en de stedelijke ontsluiting richting zowel het centrum van Alkmaar richting de noordzijde als Heiloo richting de zuidzijde. Naast autoverkeer faciliteert het kruispunt ook oversteekbewegingen voor langzaam verkeer over beide takken van de N9 en over de Kennemerstraatweg.
Kennemerstraatweg (N) N9 (W) N9
N9 (O)
Kennemerstraatweg (Z) Figuur 4.4 Kruispunt 2 satelliet
Figuur 4.5 Kruispunt 2 schematisch
De huidige vormgeving heeft onvoldoende capaciteit om het verkeer in beide spitsperioden af te wikkelen in de referentiesituatie en in varianten A, B en C. Dit betekent dat de verkeersregeling de verkeersvraag in geen van deze scenario’s kan verwerken zonder dat wachtrijen blijven oplopen. De cyclustijden liggen ruim boven de grens van 120 seconden voor een 4-taks kruispunt, wat volgens het beoordelingskader neerkomt op een slechte verkeersafwikkeling. De maatgevende fasevolgorde bedraagt in variant B 04-08-31-12 en in variant C 02-09-05-12. Deze resultaten laten zien dat de huidige vormgeving structureel tekortschiet en zonder ingrijpende maatregelen geen toekomstbestendige doorstroming kan bieden. Ook de afname van verkeer op de Kennemerstraatweg als gevolg van de aansluiting A9 bij Heiloo, biedt onvoldoende ruimte om het verkeer af te wikkelen, aangezien in variant C de cyclustijden ruim de 120 seconden overschrijden. Referentie OS AS
Variant A OS AS
Variant B Variant C OS AS OS AS Cyclustijd (s) 193 164 Niet Niet Niet Niet Niet Niet Maatgevende regelbaar regelbaar regelbaar regelbaar 04-08- regelbaar 02-09- regelbaar fasevolgorde 31-12 05-12 Tabel 4.3 Cyclustijden huidige vormgeving kruispunt 2 Voor een structurele oplossing adviseren we om de doorgaande stroom op de N9 ongelijkvloers af te wikkelen via een tunnelbak onder het kruispunt door. Hiermee wordt de hoofdroute conflictvrij gemaakt, waardoor de capaciteit van de VRI voor de overige richtingen sterk toeneemt en de cyclustijden dalen. Aanvullend wordt geadviseerd de opstelruimte voor de overige signaalgroepen te optimaliseren, onder andere door gecombineerde rijstroken toe te passen waar dit verkeerskundig mogelijk is. Deze
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
14
aanpassingen zorgen voor een meer robuuste verkeersregeling en beperken de kans op blokkades van rijstroken bij hoge verkeersintensiteiten. In figuur 4.6 is de geadviseerde configuratie weergegeven. Richting 08 en 02 ontbreken hierin, aangezien we ervan uit gaan dat deze rechtdoorgaande richtingen ongelijkvloers kruisen, en dus niet langer mee doen als signaalgroep in de regeling.
Figuur 4.6 Kruispunt 2 aangepaste vormgeving schematisch
Met de voorgestelde ongelijkvloerse oplossing voor de doorgaande N9-stroom en de optimalisatie van de opstelstroken wordt het kruispunt in alle onderzochte varianten goed regelbaar met cyclustijden die ruim onder de grenswaarde van 120 seconden blijven. In tabel 4.4 zijn de resulterende cyclustijden weergegeven van de aangepaste vormgeving. In de referentiesituatie bedraagt de cyclustijd 90 seconden in de ochtendspits en 89 seconden in de avondspits. In variant A liggen de cyclustijden op 91 seconden (OS) en 86 seconden (AS). In variant B dalen de cyclustijden verder tot 77 seconden in de ochtendspits en 84 seconden in de avondspits. Variant C kent de laagste waarden, met 68 seconden in de ochtendspits en 77 seconden in de avondspits. Deze resultaten tonen aan dat de aangepaste vormgeving zorgt voor een robuuste en toekomstbestendige verkeersafwikkeling in 2040.
Cyclustijd (s) Maatgevende fasevolgorde
Referentie OS AS 90 89 03-1209-06
03-1109-06
Variant A OS AS 91 86 03-1209-06
Variant B OS AS 77 84
03-1109-06
03-1209-06
03-1109-06
Variant C OS AS 68 77 10-0937-05
06-3509-11
Tabel 4.4 Cyclustijden aangepaste vormgeving kruispunt 2
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
15
4.1.3
Kruispunt 3: N9 Aert de Gelderlaan
Het kruispunt N9-Aert de Gelderlaan is een 4-taks VRI-geregeld kruispunt dat de doorgaande N9 verbindt met de Aert de Gelderlaan richting de omliggende wijk De Hoef in Alkmaar aan de noordzijde van het kruispunt. De huidige vormgeving kent gescheiden opstelstroken voor de belangrijkste rijrichtingen, maar de verkeersintensiteiten verschillen sterk per tak. Met name de zuidwesttak van de Aert de Gelderlaan heeft een laag verkeersaanbod, vanwege de beperkte herkomst/bestemmingen aan deze zijde van het kruispunt. Op de westtak van dit kruispunt (N9-west) is een gelijkvloerse langzaam verkeersoversteek gelegen in de huidige vormgeving.
Aert de Gelderlaan (N)
N9 (W)
N9 (O)
Aert de Gelderlaan (Z) Figuur 4.7 Kruispunt 3 satelliet
Figuur 4.8 Kruispunt 3 schematisch
Uit de berekeningen blijkt dat het kruispunt met de huidige regeling in 2040 voor meerdere varianten tegen de bovengrens van acceptabele cyclustijden aan zit voor een 4-taks kruispunt, zie tabel 4.5. Met name tijdens de avondspits is er hierdoor kans op vertragingen bij drukte. In de huidige situatie wordt de zuidwesttak van de Aert de Gelderlaan standaard in iedere cyclus opgenomen, terwijl in de praktijk het geregeld kan voorkomen dat er weinig of geen verkeersaanbod is. De regeling zorgt ervoor dat er daarom soms onnodig veel conflictafhandeling plaatsvindt en de totale cyclustijd hoger uitvalt dan nodig is. Hoewel de fysieke capaciteit in principe toereikend is, wordt de doorstroming beperkt door de gekozen fasevolgorde en de vaste opname van alle signaalgroepen, wat leidt tot langere wachttijden op de hoofdroute van de N9.
Cyclustijd (s) Maatgevende fasevolgorde
Referentie OS AS 95 102 02-1036-05
02-1036-05
Variant A OS AS 96 108 02-1036-05
Variant B OS AS 94 104
02-1036-05
02-1036-05
02-1036-05
Variant C OS AS 94 103 02-1036-05
02-1036-05
Tabel 4.5 Cyclustijden huidige vormgeving kruispunt 3 Voor dit kruispunt wordt geadviseerd om de regeling aan te passen zodat de zuidwesttak van de Aert de Gelderlaan alleen wordt opgenomen in de cyclus wanneer er daadwerkelijk verkeersaanbod is. Door deze tak niet standaard groen te geven, vervallen onnodige conflicten en wordt meer effectieve groentijd beschikbaar voor de drukke richtingen op de N9 en de overige takken. Deze maatregel vereist geen ingrijpende infrastructurele
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
16
aanpassingen, maar alleen een optimalisatie van de VRI-regeling. Hierdoor wordt de totale cyclustijd verkort, neemt de doorstromingscapaciteit toe en worden wachtrijen op de hoofdroute beperkt, terwijl de bereikbaarheid van de Aert de Gelderlaan behouden blijft. Met de regeling zonder dat de zuidtak groen behoeft, is het kruispunt in alle varianten goed regelbaar. In de referentiesituatie bedraagt de cyclustijd 79 seconden (OS) en 83 seconden (AS), in variant A 78 seconden (OS) en 88 seconden (AS), in variant B 77 seconden (OS) en 85 seconden (AS), en in variant C 77 seconden (OS) en 85 seconden (AS). Deze waarden liggen onder de grens van 90 seconden die in het beoordelingskader voor 4-taks kruispunten als ‘goed’ wordt gehanteerd, waarmee de aangepaste vormgeving toekomstbestendige doorstroming biedt.
Cyclustijd (s)
Referentie OS AS 79 83
Variant A OS AS 78 88
Variant B OS AS 77 85
Maatgevende fasevolgorde 02-10-36 02-10-36 02-10-36 02-10-36
02-1036
02-1036
Variant C OS AS 77 85 02-1036
02-1036
Tabel 4.6 Cyclustijden kruispunt 3 zonder zuidtak Aert De Gelderlaan We raden aan hier in het kader van de kwaliteit verkeersafwikkeling geen infrastructurele maatregelen te nemen, maar het kruispunt wel dynamisch te regelen. In het meeste van de gevallen komen we met een dynamisch geregeld kruispunt namelijk uit op de cyclustijden van tabel 4.6. In sommige van de gevallen zal echter de Aert de Gelderlaan wel groen behoeven, waarmee we op cyclustijden van tabel 4.5 uitkomen. Wanneer dit incidenteel plaatsvind verwachten we geen structurele verminderde kwaliteit van de verkeersafwikkeling. Echter, wanneer er in alle gevallen een robuuste kruispuntvormgeving moet zijn waarbij de cyclustijden onder de 90 seconden blijven, dan adviseren we om infrastructurele maatregelen te nemen. Een maatregelen die vanuit verkeersveiligheid een positieve bijdrage zou leveren is het ongelijkvloers uitvoeren van de langzaam-verkeersoversteek met behulp van een gecombineerde fiets- en voetgangerstunnel. Wanneer deze tunnel wordt gerealiseerd daalt namelijk de cyclustijd voor alle varianten tot onder de 90 seconden voor beide spitsperiodes. Hierbij gaan we ervan uit dat verder alle signaalgroepen van de huidige regeling elke cyclus groen behoeven, dus ook de Aert de Gelderlaan Zuid. In de tabel hieronder zijn de cyclustijden weergegeven.
Cyclustijd (s) Maatgevende fasevolgorde
Referentie OS AS 77 83 03-1108-05
03-1108-08
Variant A OS AS 82 88 03-1108-05
03-1108-08
Variant B OS AS 75 83 02-1109-05
03-1108-08
Variant C OS AS 75 83 02-1109-05
03-1108-08
Tabel 4.7 Cyclustijden aangepaste vormgeving kruispunt 3
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
17
4.1.4
Kruispunt 4: N9 – Terborchlaan Het kruispunt N9-Terborchlaan is een 4-taks VRI-geregeld kruispunt dat de doorgaande N9 verbindt met de Terborchlaan richting de omliggende wijken. Het kruispunt is ingericht met meerdere rijstroken voor de verschillende verkeersrichtingen, zoals te zien in Figuur 4.9. De N9 is hier de belangrijkste doorgaande route, terwijl de Terborchlaan voornamelijk ontsluitend verkeer ontvangt en verkeer vanuit Egmond (Westzijde).
N9 (N)
Terborchlaan (O) Terborchlaan (W) N9 (Z) Figuur 4.9 Kruispunt 4 satelliet
Figuur 4.10 Kruispunt 4 schematisch
Uit de doorrekening van de huidige vormgeving blijkt dat de cyclustijd in de avondspits in alle varianten rond de 100 seconden bedraagt. Hoewel dit niet optimaal is, is deze cyclustijd wel acceptabel, aangezien deze situatie slechts enkele keren per dag zal optreden, voornamelijk tijdens de avondspits. De beschikbare opstellengtes op het kruispunt bieden daarnaast voldoende ruimte om de wachttijden goed te faciliteren, zonder dat er een kans is op blokkades van rijstroken. Dit zorgt ervoor dat de doorstroming over het algemeen goed verloopt, ondanks de langere cyclustijd in de piekuren. Referentie
Variant A
Variant B
Variant C
OS
AS
OS
AS
OS
AS
OS
AS
Cyclustijd (s)
79
97
96
105
71
103
66
92
Maatgevende
03-11-08- 03-11-
03-11-
03-11-
03-11-08- 03-11-
fasevolgorde
06
08-06
08-06
06
08-06
08-06
03-11-08-06 03-11-08-06
Tabel 4.8 Cyclustijden huidige vormgeving kruispunt 4 De huidige capaciteit van het kruispunt is in principe voldoende, maar potentiële problematiek ligt in de piekperioden wanneer het verkeersaanbod het grootst is, die slechts enkele keren per dag voorkomen. Het verkeer dat de N9 verlaat richting de Terborchlaan kan door de lange cyclustijden in de avondspits vertraging oplopen. Om deze situatie verder te verbeteren, zou het zinvol zijn om de regeling iets te optimaliseren, zodat deze beter kan inspelen op de fluctuaties in het verkeersaanbod. Echter, de potentiële komst van de aansluiting Heiloo A9 en de verbeteringen aan de N242 hebben een gunstig effect op dit kruispunt, de cyclustijden dalen namelijk ten opzichte van de referentie en variant A. Gezien de voldoende opstelruimte, die ervoor zorgt dat wachtrijen goed kunnen worden gefaciliteerd zonder kans op blokkades van rijstroken, raden we aan geen verdere aanpassingen aan dit kruispunt door te voeren.
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
18
4.1.5
Kruispunt 5: N9 – Bergerweg
Het kruispunt N9 – Bergerweg is een 4-taks VRI-geregeld kruispunt waar de doorgaande N9 aansluit op de Bergerweg, een toegangsweg naar de stad Alkmaar (Oostzijde) en omliggende gebieden waaronder Bergen (Westzijde). Zoals weergegeven in Figuur 4.11, is dit kruispunt vormgegeven met twee rechtdoorgaande rijstroken voor verkeer op de N9, dubbele linksaffers op alle takken en een dubbele rechtsaffer op de Bergerweg West. De overige rechtsaffers zijn enkel uitgevoerd.
N9 (N) Bergerweg (O)
Bergerweg (W) N9 (Z) Figuur 4.11 Kruispunt 5 satelliet
Figuur 4.12 Kruispunt 5 schematisch
De huidige cyclustijden, weergegeven in tabel 4.9, laten vooral in de referentie en variant A relatief hoge cyclustijden zien, wat resulteert in een verminderde kwaliteit van de verkeersafwikkeling. In de referentie speelt deze problematiek met name in de ochtendspits, maar door toegenomen verkeersaantallen op de N9 speelt dit in Variant A in beide spitsen. In variant B en variant C dalen de cyclustijden, maar niet geheel tot onder de 90 seconden. De kwaliteit van de verkeersafwikkeling blijft hiermee niet optimaal en bij drukte gevoelig voor langere vertragingen. Wanneer de aansluiting A9 Heiloo en de aanpassingen aan de N242 worden gerealiseerd, neemt de verkeersdruk op dit kruispunt dermate af waardoor de doorstroming verbetert. In variant C tijdens de ochtendspits wordt het verkeer goed afgewikkeld met een cyclustijd van 83 seconden. In de avondspits blijft de kwaliteit van de verkeersafwikkeling niet optimaal, maar valt wel te accepteren aangezien de cyclustijd van 107 seconden wel het verkeer kan afwikkelen en slechts enkele momenten per dag voorkomt. Daarnaast is voldoende opstelcapaciteit aanwezig om de wachtrijen te faciliteren zonder risico op blokkades. Referentie Cyclustijd (s)
Variant A
Variant B
Variant C
OS
AS
OS
AS
OS
AS
OS
AS
125
115
146
129
94
118
83
107
Maatgevende 03-12-08- 03-11-08- 03-12-08- 03-12-08- 03-12-08- 03-12-08- 03-12-08- 03-11-08fasevolgorde
05
06
05
05
05
05
05
06
Tabel 4.9 Cyclustijden huidige vormgeving kruispunt 5
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
19
Bij zekerheid dat de maatregelen op de N242 en de aansluiting A9 Heiloo worden gerealiseerd adviseren wij geen infra-aanpassingen te doen aan dit kruispunt. Echter, indien deze aanpassingen niet doorgevoerd worden, zijn maatregelen noodzakelijk om de doorstroming te verbeteren en de verkeersafwikkeling op dit kruispunt te optimaliseren. Om de verkeersafwikkeling te verbeteren, is het nodig om signaalgroep 08 en 02 uit te voeren met 3 opstelstroken. De aangepaste vormgeving is weergegeven in figuur 4.13. De ruimtelijke inpasbaarheid van deze maatregelen vormen echter een belangrijk aandachtspunt.
Figuur 4.13 Kruispunt 5 aangepaste vormgeving schematisch De cyclustijden die resulteren uit de analyse van de vormgeving uit figuur 4.13 tonen een aanzienlijke vermindering in de ochtend- en avondspits in vergelijking met de huidige vormgeving. Uit de cyclustijden in tabel 4.10 blijkt dat de aangepaste vormgeving het verkeer goed kan afwikkelen in alle varianten tijdens zowel de ochtend- als de avondspits. Referentie
Variant A
Variant B
Variant C
OS
AS
OS
AS
OS
AS
OS
AS
Cyclustijd (s)
68
69
72
68
64
71
60
69
Maatgevende
03-11-08- 03-11-08- 03-11-08- 03-11-08- 03-11-08- 03-11-08- 03-11-08- 03-11-08-
fasevolgorde
06
06
06
06
06
06
06
06
Tabel 4.10 Cyclustijden aangepaste vormgeving kruispunt 5 Aandachtspunt busverkeer: bij de COCON analyses van dit kruispunt is geen rekening gehouden met busprioriteit in de regeling. Bij het prioriteren van busverkeer neemt de cyclustijd toe. Indien busverkeer hier prioriteit dient te krijgen, dient aanvullend de impact hiervan op de cyclustijd nader te worden onderzocht in de vervolguitwerking.
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
20
4.1.6
Kruispunt 6: N9 – N245
Het kruispunt N9 – N245 is een belangrijk regionaal kruispunt waar de N9 aansluit op de N245. Het kruispunt heeft een 3-taks VRI-geregeld ontwerp, met dubbele rijstroken voor het verkeer op de N9 en een dubbele linksaffer op de N245. De huidige vormgeving is weergegeven in figuur 4.14 en 4.15.
Figuur 4.14 Kruispunt 6 satelliet
Figuur 4.15 Kruispunt 6 schematisch
Kijkend naar de cyclustijden die resulteren uit de analyse van de huidige vormgeving, valt op dat de cyclustijden in de ochtendspits maatgevend zijn. Dit komt doordat de richting van de Huiswaarderweg naar de N9 bepalend is voor de cyclustijd, en deze is drukker in de ochtendspits dan de avondspits. In de referentiesituatie en variant A zijn de cyclustijden in de ochtendspits hoog, wat resulteert in een slechte afwikkeling van het verkeer. In variant B en variant C dalen de cyclustijden iets als gevolg van de afname van de maatgevende verkeersstroom door maatregelen op de N242 en aansluiting A9 Heiloo. Dit zorgt voor een lichte verbetering in de verkeersafwikkeling, maar deze blijft matig in variant B en C in de ochtendspits. Echter is de cyclustijd van 81 seconden in variant C wel te accepteren, aangezien dit in de ochtendspits enkele keren per dag zal optreden. Referentie
Variant A
Variant B
OS
AS
OS
AS
OS
AS
OS
AS
Cyclustijd (s) 114
69
142
71
90
70
81
63
02-09-
02-09-
02-09-
02-09-
12
12
12
Maatgevende
fasevolgorde 02-09-12 02-09-12 02-09-12 02-09-12 12
Variant C
Tabel 4.11 Cyclustijden huidige vormgeving kruispunt 6 Bij onzekerheid over de maatregelen op de N242 en de aansluiting A9 Heiloo adviseren we om infrastructurele maatregelen te nemen om de doorstroming te verbeteren. Voor een optimale kwaliteit van de verkeersafwikkeling, adviseren we om een 3e linksaffer te realiseren vanuit de Huiswaarderweg richting de N9-Zuid. Figuur 4.16 Geeft deze maatregel weer. Deze maatregel is voldoende om een goede doorstroming te creëren in variant B en variant C, indien dit ook verkeersveilig wordt vormgegeven.
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
21
Indien men ervoor kiest om geen 3e linksaffer te realiseren, dan kan worden gedacht aan het toevoegen van een extra rechtdoor strook vanuit zuid richting Noord (signaalgroep 02), zie figuur 4.17. Dit zorgt voor een goede kwaliteit van de verkeersafwikkeling in Variant B en C, maar niet in A. Zonder maatregelen aan N242 en/of aansluiting A9 bij Heiloo biedt dit dus geen robuuste oplossing.
Figuur 4.16 Kruispunt 6 aangepaste
Figuur 4.17 Kruispunt 6 aangepaste
vormgeving, 3 linksafslaande rijstroken
vormgeving, 3 rijstroken zuidelijke richting
De maatregel van 3 rijstroken voor signaalgroep 12, de 3e linksafbeweging vanaf de Huiswaarderweg, zorgt ervoor dat in alle varianten zowel de ochtendspits als de avondspits goed worden afgewikkeld. De cyclustijden zoals weergegeven in tabel 4.12 zijn aanzienlijk lager dan voor de huidige vormgeving, wat resulteert in een goede verkeersafwikkeling. De toevoeging van een extra rijstrook voor de linksafbeweging zorgt voor een robuuste verbetering van de verkeerscapaciteit en verlaagt de wachttijden voor alle verkeersstromen.
Cyclustijd (s) Maatgevende fasevolgorde
Referentie OS AS 58 49 02-0912
02-0912
Variant A OS AS 63 49 02-0912
02-0912
Variant B OS AS 53 50 02-0912
02-0912
Variant C OS AS 50 45 02-0912
02-0912
Tabel 4.12 Cyclustijden aangepaste vormgeving, 3 linksafslaande rijstroken Bij de maatregel van 3 rijstroken rechtdoor vanuit het zuiden dalen de cyclustijden in de ochtendspits voor Variant B en Variant C, wat zorgt voor een aanzienlijke verbetering in de doorstroming. Deze maatregel leidt tot kortere wachttijden en een efficiëntere afwikkeling van het verkeer, ook tijdens de ochtendspits. Referentie OS
AS
Variant A OS
AS
Variant B OS
AS
Variant C OS
AS
Cyclustijd (s)
82
55
91
55
68
53
61
51
Maatgevende fasevolgorde
02-0912
02-0912
02-0912
02-0912
02-0912
02-0912
02-0912
02-0912
Tabel 4.13 Cyclustijden aangepaste vormgeving, 3 rijstroken zuidelijke richting
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
22
4.2
Resumé verkeersafwikkeling
Voor zes kruispunten langs de N9 zijn maatregelen verkend om de verkeersafwikkeling richting 2040 te verbeteren. Per locatie luidt het advies als volgt: Kruispunt 1 - Kooimeerplein: Een ongelijkvloerse kruising (fly-over) is nodig voor de
•
linksafstroom vanaf de A9. Daarnaast wordt een extra rijstrook richting de Vondelstraat en optimalisatie van de opstelstroken op de Smaragdweg geadviseerd. Kruispunt 2 – N9 - Kennemerstraatweg: Een ongelijkvloerse kruising (tunnelbak) is
•
noodzakelijk voor de doorgaande N9-stroom. Optimalisatie van afslaande opstelstroken in aanvullend nodig. Kruispunt 3 – N9 – Aert de Gelderlaan: Geen aanpassing nodig aan rijstrookindeling,
•
maar wel dynamisch regelen om de cyclustijden laag te houden. Een alternatief is het kiezen voor een ongelijkvloerse langzaam verkeersoversteek. Dit zorgt voor een robuuste oplossing; Kruispunt 4 – N9 - Terborchlaan: Geen aanpassing nodig. De afwikkeling is
•
acceptabel, ook bij hogere cyclustijden in de avondspits van toekomstige situatie. Kruispunt 5 - Bergerweg: Bij realisatie van A9-aansluiting Heiloo en N242-maatregelen
•
is geen ingreep nodig. Zonder deze verbeteringen is opschaling naar drie rechtdoorgaande rijstroken nodig, wel dient de invloed van busprioriteit nader onderzocht te worden bij de verdere uitwerking van de maatregelen; Kruispunt 6 – N9 – Huiswaarderweg (N245): De situatie is acceptabel bij
•
netwerkverbeteringen N242 en aansluiting A9 Heiloo. Voor optimale afwikkeling zijn extra rijstroken nodig, waarbij een derde linksaffer vanuit de Huiswaarderweg het meest effectief is. Tabel 4.14 geeft een overzicht van de benodigde maatregelen per kruispunt, met daarbij de noodzaak van de maatregelen en dus wanneer deze nodig zijn. Kruispunt
Maatregel Fly-over linksaffer vanaf A9 Extra rijstrook richting
1 – Kooimeerplein
Vondelstraat Optimalisatie opstelstroken Smaragdweg
Wanneer nodig? In elke onderzochte situatie, ook zonder maatregelen N242 en aansl. A9 Heiloo.
Ongelijkvloerse kruising
In elke onderzochte
2–
doorgaande N9-stroom
situatie, ook zonder
Kennemerstraatweg
Optimalisatie afslaande
maatregelen N242
opstelstroken
en aansl. A9 Heiloo. Verbeteren
3 – Aert de
Ongelijkvloerse langzaam
verkeersveiligheid en
Gelderlaan
verkeersoversteek
doorstroming langzaam verkeer
5 – Bergerweg
Opschaling naar drie
Zonder maatr. N242
rechtdoorgaande rijstroken
en aansl. A9 Heiloo
Extra rijstroken, derde linksaffer 6 – Huiswaarderweg
vanuit Huiswaarderweg het meest effectief
Zonder maatr. N242 en aansl. A9 Heiloo
Tabel 4.14 Overzicht maatregelen en noodzaak per kruispunt & Figuur 4.18 Locatie kruispunten
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
23
5. Ontwerp en kostenraming In dit hoofdstuk is de ruimtelijke inpasbaarheid van de kruispuntmaatregelen getoetst door middel van het opstellen van een verkeerskundig schetsontwerp. Vervolgens is voor de uitgewerkte schetsontwerpen een globale kostenraming opgesteld.
5.1
Verkeerskundig schetsontwerp kruispuntmaatregelen
Hieronder volgt per kruispunt een toelichting op het schetsontwerp. Voor de leesbaarheid zijn de schetsontwerpen eveneens bijgevoegd in bijlage 4. 5.1.1
Kruispunt 1: Kooimeerplein
In de figuur hieronder is de uitwerking van het schetsontwerp voor het kruispunt Kooimeerplein weergegeven.
Figuur 5.1 Schetsontwerp aangepaste vormgeving kruispunt 1 Ten opzichte van de huidige vormgeving is de belangrijkste ingreep de toevoeging van een fly-over voor de linksaffer van de A9 naar de N9. Deze ongelijkvloerse verbinding sluit aan op de bestaande infrastructuur en kruist het verkeersplein ruimtelijk vrij, waardoor de hoofdstructuur van het plein behouden blijft. Daarnaast wordt de capaciteit van de aansluiting vanaf de A9 richting de Vondelstraat vergroot door een extra doorgaande rijstrook toe te voegen. Deze sluit aan op de bestaande rijbaan en zorgt voor meer opstelruimte voor het verkeer richting het centrum.
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
24
Aan de kant van de Smaragdweg wordt de indeling van de opstelstroken aangepast. Waar in de huidige situatie combinatiestroken aanwezig zijn, is dit in het schetsontwerp aangepast naar een duidelijke scheiding: een aparte strook voor rechtsaf, een strook voor rechtdoor en een strook voor linksaf. Daarmee wordt het verkeersbeeld overzichtelijker en ontstaat meer opstelcapaciteit op de toeleidende tak. Ook de invoeg- en uitvoegstroken zijn afgestemd op de nieuwe situatie: conform de richtlijnen voor 70 km/uur zijn invoeglengtes van 210 m en uitvoeglengtes van 110 m ingepast, inclusief overgangs- en uitrijgedeelten. De benodigde ruimte hiervoor is aanwezig binnen het bestaande tracé.
5.1.2
Kruispunt 2: Kennemerstraatweg
In de figuur hieronder is de uitwerking van het schetsontwerp voor het kruispunt N9– Kennemerstraatweg weergegeven.
Figuur 5.2 Schetsontwerp aangepaste vormgeving kruispunt 2 Ten opzichte van de huidige vormgeving is de belangrijkste ingreep de aanleg van een ongelijkvloerse kruising voor de doorgaande stroom op de N9. Deze hoofdroute wordt via een tunnelbak onder het kruispunt doorgeleid, zodat het doorgaand verkeer conflictvrij kan afwikkelen. Daarmee verdwijnen de belangrijkste knelpunten in de verkeersregeling en wordt de capaciteit voor de overige verkeersrichtingen vergroot. Daarnaast wordt de indeling van de opstelstroken op de Kennemerstraatweg en de aansluitende takken van de N9 geoptimaliseerd. Waar in de huidige situatie de beschikbare opstelruimte onvoldoende is om de hoge verkeersintensiteiten op te vangen, voorziet het schetsontwerp in een ruimere opstelling en – waar mogelijk – gecombineerde rijstroken. Dit
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
25
zorgt voor meer flexibiliteit in de regeling en voorkomt blokkades bij drukke verkeersstromen. Ook de voorzieningen voor langzaam verkeer worden meegenomen. De huidige gelijkvloerse oversteekplaatsen over de N9 vervallen, omdat de hoofdrichting ongelijkvloers wordt afgewikkeld. Voor fietsers en voetgangers biedt dit een veiliger en overzichtelijker verkeersbeeld, doordat conflicten met het doorgaande autoverkeer worden geëlimineerd. Net als bij het Kooimeerplein zijn de invoeg- en uitvoegstroken afgestemd op de richtlijnen voor 70 km/uur, met invoeglengtes van 210 m en uitvoeglengtes van 110 m. Deze zijn binnen het bestaande tracé ruimtelijk ingepast.
5.1.3
Kruispunt 5: Bergerweg
In de figuur hieronder is de uitwerking van het schetsontwerp voor het kruispunt N9– Bergerweg weergegeven.
Figuur 5.3 Schetsontwerp aangepaste vormgeving kruispunt 5 De grootste wijziging ten opzichte van de huidige situatie is de verbreding van de N9: op beide hoofdrichtingen komen drie doorgaande rijstroken. Hiermee wordt extra capaciteit gecreëerd om de intensieve verkeersstromen op te vangen. Ook de Bergerweg krijgt een aangepaste rijstrookindeling. De opstelstroken voor de aansluitende richtingen worden verlengd en waar nodig verbreed, zodat wachtrijen minder snel terugslaan op de N9. Daarnaast zijn de aansluitingen zodanig vormgegeven dat de verkeersstromen overzichtelijker gescheiden worden. De invoeg- en uitvoegstroken zijn opnieuw gedimensioneerd conform de 70 km/uurontwerpeisen, waarbij de beschikbare ruimte langs het bestaande tracé benut is. Daarmee
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
26
sluit het ontwerp aan op de huidige wegprofielen, maar met meer robuustheid en capaciteit voor de toekomst. 5.1.4
Kruispunt 6: N9 – N242 Drie linksafslaande rijstroken
In de figuur hieronder is het schetsontwerp de variant met drie linksafslaande rijstroken op de kruising N9–Huiswaarderweg weergegeven.
Figuur 5.4 Schetsontwerp aangepaste vormgeving 3 linksafslaande rijstroken kruispunt 6 De belangrijkste aanpassing in dit ontwerp is de toevoeging van een derde linksafstrook vanaf de Huiswaarderweg richting de N9-zuid. Hiermee wordt de capaciteit van deze maatgevende verkeersstroom aanzienlijk vergroot. De huidige twee linksafstroken schieten tekort om de grote verkeersvraag in de spits te verwerken, waardoor wachtrijen vaak teruglopen tot op de Huiswaarderweg zelf. Met drie opstelstroken ontstaat extra bufferruimte en kan de regeling meer voertuigen per cyclus verwerken. De aansluiting is daarbij zo vormgegeven dat de nieuwe linksafstrook logisch aansluit op de bestaande N9-infrastructuur. De boogstraal en uitvoeglengte zijn afgestemd op het maatgevend voertuig (trekker met oplegger, 16,5 m) en conform de ontwerpsnelheid van 70 km/uur. Verder wordt de bestaande indeling van de overige takken grotendeels gehandhaafd. De rechte doorgaande verbindingen op de N9 blijven tweestrooks uitgevoerd, terwijl de uitvoegstroken zijn verlengd om beter aan te sluiten op de verhoogde verkeersdruk. Met deze ingreep wordt vooral de doorstroming vanuit de Huiswaarderweg naar de N9-zuid substantieel verbeterd, zonder dat grote ruimtelijke aanpassingen nodig zijn buiten het bestaande wegprofiel.
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
27
5.1.5
Kruispunt 6: N9 – N242 Drie rechtdoorgaande rijstroken
In de figuur hieronder is het schetsontwerp voor de kruising N9–Huiswaarderweg weergegeven met drie rechtdoorgaande rijstroken.
Figuur 5.5 Schetsontwerp aangepaste vormgeving drie rechtdoorgaande rijstroken kruispunt 6 In deze variant ligt de nadruk op het vergroten van de capaciteit op de N9-zuid. Ten opzichte van de huidige situatie wordt hier een derde doorgaande rijstrook toegevoegd richting N9-noord. Daarmee ontstaat extra afrijcapaciteit voor verkeer dat de kruising rechtdoor passeert, wat de doorstroming op de hoofdrichting aanzienlijk verbetert. De uitbreiding vraagt om een verbreding van het profiel aan de oostzijde van de N9, waarbij de opstelruimte richting het kruispunt verlengd wordt. De aansluitende invoeg- en uitvoegstroken zijn opnieuw vormgegeven en voldoen aan de richtlijnen voor 70 km/uur, met voldoende lengte om veilig en comfortabel te weven. In tegenstelling tot variant 1 ligt de ingreep hier volledig op de doorgaande hoofdrichting. Daarmee wordt met name de verkeersstroom op de N9 zelf ontlast, terwijl de kruising minder gevoelig wordt voor blokkades door terugslag vanuit de verkeerslichten. Deze variant vraagt minder ruimtelijke ingrepen op de Huiswaarderweg, maar heeft wel een groter effect op de doorstroming van het doorgaande verkeer over de N9.
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
28
5.2
Kostenraming
Om een globale indicatie te geven van de kosten van de benodigde maatregelen op de kruispunten is een kostenraming opgesteld voor elk van de maatregelen op basis van het uitgewerkte ontwerp. Het gaat hierbij nadrukkelijk om een inschatting op hoofdlijnen. De raming biedt een overzicht van de verwachte kosten voor de uitvoering van de maatregelen en is opgebouwd uit verschillende kostenposten, welke hieronder zijn beschreven: •
Directe bouwkosten: de kosten die direct voortkomen uit de fysieke werkzaamheden, zoals het verwijderen van bestaande infrastructuur, het aanbrengen van nieuwe verhardingen, markeringen en voorzieningen. Deze posten zijn geraamd op basis van de ontwerpen.
•
Staartposten: een opslag voor niet nader gespecificeerde werkzaamheden binnen de directe bouw, waaronder detailuitwerking, risico’s en verkeersmaatregelen.
•
Bouwkosten (excl. BTW): de som van de directe bouwkosten en staartposten, vermeerderd met onvoorziene bouwkosten.
•
Totaal engineeringkosten: de kosten voor voorbereiding, administratie en ontwerpbegeleiding, inclusief een opslag voor onvoorziene uitgaven binnen het ingenieurswerk.
•
Onvoorziene kosten: een aanvullende opslag (percentage van de totale projectkosten) om rekening te houden met onzekerheden en mogelijke prijsstijgingen. Kruispunt
Maatregel •
Kosten (€)
Ongelijkvloerse kruising stroom A9 ri. N9 met fly-over
1: Kooimeerplein
•
Extra afslaande rijstrook richting Vondelstraat
•
€ 47.200.000,-
Aanpassen rijstrookindeling aansluiting Smaragdweg
•
Tunnelbak realiseren voor doorgaande stroom N9
2: N9 – Kennemerstraatweg
•
Optimalisatie rijstrookindeling afritten N9
•
€ 59.200.000,-
Optimalisatie opstelstroken Kennemerstraatweg Noord en Zuid
• 5: N9 – Bergerweg
Realiseren 3 rijstroken voor rechtdoorgaande stroom N9 op
€ 1.650.000,-
Noord- en Zuidtak 6: N9 – Huiswaarderweg (N245)
•
richting N9 Zuid •
6: N9 – Huiswaarderweg (N245)
Realiseren 3e Linksaffer van N245
€ 800.000,-
Realiseren 3 rijstroken voor rechtdoorgaande stroom N9 richting
€ 910.000,-
Noord
Tabel 1. Overzicht geraamde totale kosten van maatregelen per kruispunt Op deze manier ontstaat een samenhangende inschatting van de totale projectkosten. Deze indicatie geeft een realistisch beeld van de orde van grootte van de investeringen die nodig zijn voor de uitvoering van de maatregelen. Gezien de complexiteit en de onzekerheden die met grootschalige infrastructurele projecten gepaard gaan, kunnen de kosten in latere fases van het project verfijnd worden. Er dient rekening gehouden te worden met mogelijke
N9 Alkmaar Vervolgonderzoek - 24 oktober 2025
29
afwijkingen, binnen de bandbreedte van onvoorziene kosten, afhankelijk van de uiteindelijke keuzes en uitvoering van de maatregelen. De kosten van de voorgestelde maatregelen zijn in kaart gebracht, waarbij blijkt dat de ongelijkvloerse oplossingen voor kruispunten 1 en 2 aanzienlijk hogere investeringen vereisen dan de gelijkvloerse alternatieven voor kruispunten 5 en 6. De noodzaak voor de ongelijkvloerse maatregelen is echter groter, zoals blijkt uit hoofdstuk 4. De kwaliteit van de verkeersafwikkeling zonder deze ingrepen is zodanig problematisch dat dit op termijn kan leiden tot extra knelpunten op andere locaties.