260205 Raadsinformatiebrief Update over de GGD HN - bijlage 1

Memo

Aan

:

Robert te Beest, wethouder gemeente Alkmaar

Van

:

Maaike Verharen, Manager IZB en AG, GGD HN

Afdeling

:

Infectieziektebestrijding en Algemene Gezondheid, team Forensische Geneeskunde

Datum

:

24 juli 2025

Onderwerp

:

Toelichting op het letselspreekuur door GGD HN

Bijlage(n)

:

Geen

GGD Hollands Noorden gaat samen met GGD Amsterdam een letselspreekuur starten in Alkmaar. De interne voorbereidingen hiervoor zijn reeds gestart. Dit memo licht toe wat een letselspreekuur is, voor wie het van belang is en hoe het georganiseerd en bekostigd wordt.

Wat is een letselspreekuur? Een letselspreekuur1 is een spreekuur waar op afspraak letselonderzoek verricht wordt door een forensisch arts. De arts doet forensisch medisch lichamelijk onderzoek bij betrokkenen (dit kunnen zowel slachtoffers als verdachten zijn), om de aan het lichaam zichtbare bevindingen in kaart te brengen. De arts legt de bevindingen schriftelijk vast in een letselrapportage. Deze rapportage kan gebruikt worden ten behoeve van waarheidsvinding in strafzaken waarin sprake is van (seksueel) geweld. Het stelt inwoners/slachtoffers in staat om – als ze dat zelf willen – hun kwetsbare positie te versterken met het goed laten vastleggen van de feiten voor nu en vooral voor later.

FMEKK Binnen de letselexpertise is het deelgebied FMEKK aanwezig. Dit is forensisch-medische expertise bij kinderen en kwetsbaren (o.a. ouderen en verstandelijk beperkten). Een FMEKK-letselrapportage is een rapportage die letsel bij minderjarigen en/of kwetsbaren in kaart brengt, beschrijft en toetst op verzoek van de professioneel betrokken hulpverlener. Deze rapportage kan ook later in een strafrechtelijk proces worden gebruikt. Kenmerkend voor deze rapportages is dat de te onderzoeken persoon door derden is gesignaleerd vanwege twijfel omtrent de aard en oorsprong van waargenomen letsel. Hierdoor is er niet altijd een toetsbare toedracht beschikbaar. Naast een expertise is FMEKK tevens een landelijk project waarbij tegemoet wordt gekomen aan de wens om in een vroeg stadium letsel bij kinderen en kwetsbaren vast te leggen. Voor deze doelgroep is het kenmerkend dat incidenten in een vroeg stadium veelal werden behandeld door hulpverleners in plaats van binnen het justitieel netwerk. Dit zorgde ervoor dat letsel vaak niet werd vastgelegd of niet meer zichtbaar was (te laat) ten behoeve van justitiële afhandeling. Bij FMEKK-cliënten hoeft de politie (nog) niet betrokken te zijn, bijvoorbeeld bij begeleiding naar het letselspreekuur vanuit Veilig Thuis.

1 Letselspreekuur is een term die landelijk wordt gebruikt. Het woord ‘spreekuur’ geeft aan dat het op afspraak

is. Auteur

:

Afdeling

:

Vertrouwelijkheid

:

Annemiek Pranger

Datum:

:

Document nr.

:

24 juli 2025

Versie

:

Geldig vanaf

: Pagina 1 van 4 basissjabloon_v1.0

Memo

Waarom een letselspreekuur in Alkmaar? Op dit moment kent in de regio's Kennemerland, Hollands Noorden, Amsterdam en Zaanstreek Waterland alleen GGD Amsterdam een letselspreekuur, op een locatie in hartje Amsterdam. De behoefte bestaat al jaren om de inwoners van NHN met een letsel een laagdrempelige mogelijkheid elders in de regio te bieden. Het lijkt erop dat we in onze regio nog veel slachtoffers niet zien. De spreekuren in Amsterdam zitten vol. Uit cijfers van het aantal letselbeschrijvingen bij de doelgroep Kinderen en Kwetsbare inwoners weten we dat de gehele regio Noord-Holland het laagste aantal letselbeschrijvingen kent. Met Amsterdam in onze provincie kunnen we stellen dat er te weinig slachtoffers worden gezien. Daarnaast weten we dat er geweldsincidenten plaatsvinden waarvan de slachtoffers niet gezien zijn voor een letselbeschrijving. Dit alles geeft aan dat er behoefte is aan meer letselbeschrijvingen. Door in Alkmaar een locatie te openen voor een letselbeschrijving, kunnen we meer mensen bereiken in Noord-Holland Noord.

Wie heeft baat bij het organiseren van letselspreekuren in Alkmaar? •

Alkmaar is goed bereikbaar voor het noordelijke deel van Noord-Holland. Het is prettig voor slachtoffers om dichter bij huis terecht te kunnen voor een letselbeschrijving op een locatie die zowel met de auto als met het openbaarvervoer goed bereikbaar is. De doelgroep zijn de inwoners van de GGD-en Kennemerland, Zaanstreekwaterland, Amsterdam en Hollands Noorden. De locatie is direct gelegen naast Veilig Thuis Alkmaar, waardoor cliënten van Veilig Thuis –waar nodig- makkelijker gefaciliteerd kunnen worden.

•

Letselbeschrijving is een basisexpertise van de forensisch arts. Door het (zeer waarschijnlijk) wegvallen van de werkzaamheden van de Medische Arrestanten Zorg, vervalt het werk van de geneeskundige patiëntenzorg. Dit maakt het werk voor Forensisch Artsen onaantrekkelijker. Het hebben van werk met patiënten en niet enkel met overledenen is dan ook zeer welkom voor de Forensisch artsen en draagt bij aan het aantrekkelijk houden van dit vak. Door meer letselbeschrijvingen te doen, houden de artsen bovendien hun vaardigheden nog beter op peil. Daarnaast vinden artsen het van belang om de objectieve neutrale waarheid vast te kunnen stellen voor het strafproces.

•

Tot slot is een gedegen en objectieve letselbeschrijving van belang voor Justitie: het is een waardevolle bijdrage in de waarheidsvinding en dus in het strafproces.

Onderscheid met aanbod van andere organisaties Het letselspreekuur vanuit de GGD is geen hulpverlening, maar een feitenverzameling voor het proces (nu of in de toekomst). Het letselspreekuur is bestemd voor slachtoffers van alle fysieke geweldsdelicten (ook in huiselijke kring) die zich bij de politie hebben gemeld voor een aangifte. De politie begeleidt het slachtoffer naar het letselspreekuur voor een objectieve letselbeschrijving ter ondersteuning van de aangifte. Het letselspreekuur zit daarmee in het proces direct na de aangifte. De politie is dan ook de opdrachtgever en betaalt.

Auteur

:

Afdeling

:

Vertrouwelijkheid

:

Annemiek Pranger

Datum:

:

Document nr.

:

24 juli 2025

Versie

:

Geldig vanaf

: Pagina 2 van 4 basissjabloon_v1.0

Memo

Blijf-groep De Blijf-groep biedt advies, hulp en opvang aan slachtoffers van geweld, niet gericht op een objectief letselonderzoek en het feitelijk vastleggen van de letsels. Het letselspreekuur van de GGD is op zijn beurt niet gericht op opvang, begeleiding en behandeling. Het zijn dus twee aanvullende of naast elkaar bestaande faciliteiten, elk met een eigen (andere) functie. Er is geen overlap tussen de werkzaamheden van beide organisaties. De Blijf-groep is geen verwijzer naar het letselspreekuur. Begeleiding naar het letselspreekuur vindt plaats via de politie, in het kader van een aangifte van geweld, of via Veilig Thuis als er sprake is van zichtbaar letsel bij kinderen en kwetsbaren, waarbij nader onderzoek gewenst is (FMEKK). De kosten van FMEKK-cliënten worden gedekt uit een landelijke subsidie van het Ministerie van VWS.

Centrum voor seksueel geweld Het Centrum voor seksueel geweld (CSG) op de locatie Hoofddorp is er voor inwoners van alle leeftijden uit 32 gemeenten en wordt vanuit een gemeentelijke subsidie bekostigd. De dienstverlening van het CSG behelst de begeleiding van het gehele proces van hulpvraag t/m nazorg, denk hierbij ook aan psychologische en sociale zorgverlening. Enkel in die gevallen dat er sprake is van een acuut letselslachtoffer van seksueel geweld, wordt door de zedenpolitie -waar het CSG nauw mee samen werkt- de Forensisch arts van de GGD ingeschakeld om sporenonderzoek en/of een letselbeschrijving uit te voeren in het CSG. Een slachtoffer bij het CSG wordt niet doorverwezen naar het letselspreekuur van de GGD, daar de Forensisch arts naar het CSG toe komt. Wanneer het geen acuut zedenslachtoffer betreft dan wel letsel dat door alle andere vormen van geweld is ontstaan, begeleidt de politie/recherche het slachtoffer naar de letselspreekuren van de GGD in Amsterdam (straks ook Alkmaar). Tijdens de letselspreekuren worden enkel letselbeschrijvingen gedaan. Het vastleggen van sporen gebeurt enkel in het CSG. In beide gevallen wordt de inzet van de FG-arts bekostigd door de politie. Kort samengevat is het letselspreekuur voor het vastleggen van alle soorten letsel en niet enkel hetgeen dat veroorzaakt is door seksueel geweld.

Het letselspreekuur is enkel bedoeld voor het leveren van bewijsmateriaal. Het CSG en Veilig Thuis verlenen daarentegen ook zorg, schatten de veiligheid van de thuissituatie in en begeleiden cliënten t/m de nazorg.

Organisatie van de letselspreekuren in Alkmaar De letselspreekuren in Alkmaar voeren we samen met GGD Amsterdam uit. Forensisch artsen van beide GGDen zullen op beide locaties spreekuren draaien. Daarnaast is er nauwe samenwerking met Veilig Thuis mogelijk: de spreekuurruimte is in hetzelfde pand, op de Hertog Aalbrechtweg 5, direct naast de kantoren van Veilig Thuis. Voor slachtoffers van huiselijk geweld, seksueel geweld en kindermishandeling betekent dit dat zij – indien letsel geconstateerd wordt bij Veilig Thuis- in hetzelfde gebouw naar de FG-arts kunnen. We starten in het vierde kwartaal van 2025. Eerst met één dag per week: dat doen we middels het overhevelen van een spreekuur dag uit Amsterdam. Daarna kunnen we in Alkmaar uitbreiden met een tweede spreekuurdag. Door de samenwerking met GGD Amsterdam hoeven we niet vanaf nul te beginnen. We zullen op dezelfde manier werken als in Amsterdam, maken gebruik van hetzelfde reserveringssysteem, dezelfde software voor vastlegging van de beschrijvingen en dezelfde verdere administratieve afhandeling. Ook is er een gezamenlijke front office.

Auteur

:

Afdeling

:

Vertrouwelijkheid

:

Annemiek Pranger

Datum:

:

Document nr.

:

24 juli 2025

Versie

:

Geldig vanaf

: Pagina 3 van 4 basissjabloon_v1.0

Memo

Financiering Het uitvoeren van een letselbeschrijving wordt bekostigd door de politie, tegen een vast, kostendekkend tarief. Voor het doen van letselbeschrijvingen van kinderen of kwetsbare inwoners, die verwezen worden door Veilig Thuis, is de FMEKK-subsidie beschikbaar (Forensisch-Medische Expertise bij Kinderen en Kwetsbaren) vanuit het Ministerie van VWS. Deze is tevens kostendekkend. Door de gezamenlijke front office met GGD Amsterdam heeft iedereen die dat wil, de mogelijkheid om naar Alkmaar te komen voor een letselbeschrijving. Hierdoor kunnen we efficiënt plannen en voorkomen we leegstaande spreekuren met de daarmee gepaard gaande kosten. Daarnaast behalen we efficiency door gebruik te maken van het reserveringsprogramma en de administratieve ondersteuning van GGD Amsterdam. We gaan stapsgewijs te werk: pas als de eerste spreekuur dag goed gevuld is en er zicht is op een grotere vraag naar letselbeschrijvingen in Alkmaar, starten we een tweede spreekuurdag. Daarnaast bestaat er de mogelijkheid voor inwoners van onze gemeenten om een letselbeschrijving te laten opmaken t.b.v. een juridisch proces waar geen aangifte voor is gedaan of voor een verzekeringsmaatschappij. In deze gevallen worden de kosten niet vanuit de politie of een FMEKK-subsidie gedekt, maar door de inwoner of de verzekeringsmaatschappij.

Eerstvolgende acties •

Reeds gestart: voorbereidingen treffen voor het overhevelen van een letselspreekuren dag/week van Amsterdam naar Alkmaar met de mogelijkheid om deze uit te breiden naar twee of meer dagen per week. Denk hierbij aan: spreekuurkamer volledig uitrusten, informatie voor bezoekers, inwerken medewerkers waar nodig, afspraken maken t.b.v. front office en administratieve afhandeling.

•

Na de zomer: o

Onder de aandacht brengen van het letselspreekuur en het laten uitvoeren van letselonderzoek t.b.v. letselbeschrijvingen binnen de politieorganisatie, zodat voor politiefunctionarissen duidelijk is dat zij slachtoffers kunnen begeleiden naar het letselspreekuur in Alkmaar.

o

Bekendheid geven aan het letselspreekuur. In samenwerking/afstemming met andere (gemeentelijke) diensten/voorzieningen (sociale wijk of buurtteams, Veilig Thuis, etc.) en maatschappelijke (zorg)organisaties als Slachtofferhulp, CSG, de Blijf-groep, etc.) gaan we werken aan bekendheid en bewustwording met betrekking tot deze mogelijkheid. We willen inwoners/slachtoffers informeren over de mogelijkheid van een letselbeschrijving als ze slachtoffer zijn en aangifte (willen) doen. Een letselbeschrijving stelt inwoners/ slachtoffers in staat om hun kwetsbare positie iets te versterken door de feiten goed vast te laten leggen voor nu en vooral voor later. Het letselonderzoek en de letselbeschrijving gebeurt uiteraard zorgvuldig, respectvol, veilig/vertrouwd en wordt onafhankelijk gedaan, om de aangifte en het mogelijke juridische proces daarna te ondersteunen.

Auteur

:

Afdeling

:

Vertrouwelijkheid

:

Annemiek Pranger

Datum:

:

Document nr.

:

24 juli 2025

Versie

:

Geldig vanaf

: Pagina 4 van 4 basissjabloon_v1.0