251218 Raadsinformatiebrief Wet integrale suicide preventie

RAADSINFORMATIEBRIEF

Datum Onderwerp

: 16 december 2025 : Wet Integrale Suicidepreventie per 1 januari 2026

Van

Het college van Burgemeester & Wethouders

v Geachte leden van de raad, Op 1 januari 2026 treedt de Wet Integrale Suicidepreventie in werking. Een wettelijke taak die belegd wordt bij alle gemeenten in Nederland. Gemeenten krijgen hiervoor jaarlijks € 10,2 miljoen extra middelen. Voor de gemeente Alkmaar is het bedrag bepaald op jaarlijks € 62.794,- per 1-1-2026. Waarom is deze wet aangenomen De Wet Integrale Suicidepreventie is aangenomen omdat suïcide een groot maatschappelijk probleem vormt in Nederland. Elke dag overlijden gemiddeld 5 mensen eenzaam en radeloos door suïcide in Nederland. Jaarlijks zijn dat bijna 1.900 mensen (in 2024). Suïcide is de nummer één doodsoorzaak onder jongeren van 10 tot 30 jaar; 30 jongeren stappen maandelijks uit het leven. Het aantal pogingen bedraagt 40.000 per jaar (in 2024), waarvan 14.500 mensen belanden op de spoedeisende hulp. Dit heeft niet alleen een enorme impact op de direct betrokkenen, zoals familie en vrienden, maar ook op de samenleving als geheel. De wet is bedoeld om preventie structureel en duurzaam te verankeren in het beleid. Door het wettelijk vastleggen van verantwoordelijkheden en samenwerking wordt voorkomen dat mensen tussen wal en schip vallen. De wet moet bijdragen aan het tijdig signaleren van risico’s, het bieden van passende ondersteuning en het terugdringen van het aantal suïcides en pogingen daartoe. 113 biedt hiertoe een actieprogramma.

Van alle mensen die overlijdt door zelfdoding was 60% niet in beeld bij de geestelijke gezondheidszorg. Maar die zijn wel in beeld bij óns allemaal. Wat heeft gemeente Alkmaar tot nu toe gedaan in het kader van suicidepreventie Wij zijn als gemeente sinds 2023 actief op dit thema. Er sindsdien een actieve samenwerking met 113 en het preventieteam van GGZ Nhn. Er is een samenwerking ontstaan met gemeente Hoorn om een gezamenlijk plan te maken. Recent is een samenwerking ontstaan met Dijk & Waard en de BUCH gemeenten. Stille Strijd Met de komst van het Gezond Actief Leven Akkoord (GALA) in 2023 waarin een opdracht werd neergelegd op het gebied van mentale gezondheid, waren financiële middelen beschikbaar om acties op dit thema op te pakken. Zo is in 2024 een grootschalige campagne van start gegaan door het kunstwerk Stille Strijd naar Alkmaar te halen om aandacht te vragen voor suicidepreventie onder jongeren. Hier kwamen veel mensen op af en er zijn vele gesprekken gevoerd met de bij het beeld aanwezige professionals vanuit GGZ Nhn, Straatgeluid, Link Jongerenwerk, Vicino, Herstelacademie en de Hoofdzaak. De Stille Strijd heeft in Alkmaar veel media-aandacht gekregen. Daarnaast maakte de campagne inzichtelijk welke vragen en behoeften er zijn onder onze inwoners t.a.v. dit thema. Dit betrof o.a.

de behoefte aan het kunnen vinden van laagdrempelige zorg op het gebied van psychische

Wet Integrale Suicidepreventie per 1 januari 2026

1

ondersteuning, het organiseren van overbruggingszorg als iemand op de wachtlijst staat voor een intake bij GGZ Nhn, een permanente beeld realiseren in Alkmaar voor naasten en nabestaanden en de wens om lotgenotengroepen op te starten voor naasten en nabestaanden. Verder is behoefte uitgesproken om nazorg te organiseren voor inwoners die een suïcidepoging deden. Deze inzichten zijn verwerkt in het actieplan. Gatekeeperstraining Afgelopen half jaar zijn we gestart met het aanbieden van de 113 gatekeeperstraining, om zodoende medewerkers van de gemeente en van onze netwerkpartners, te trainen in het herkennen van signalen, het bespreekbaar maken van suïcidale gedachten en mensen naar hulp te leiden. Deze training wordt zeer goed ontvangen; dit aanbod wordt in 2026 voortgezet. ‘Walk into the Light’ In de wereldwijde week van de suicidepreventie (8-14 september jl) hebben we met de regio gemeenten gezamenlijk een landelijk initiatief als ‘Walk into the Light’ georganiseerd bij Geestmerambacht. Hier namen zo’n 110 mensen aan de deel, zelfs meer dan in grote gemeenten als Den Haag en Rotterdam. Campagne ‘Ik zie je’ In 2025 zijn binnen gemeente Alkmaar 50 bankjes voorzien van een plaquette van de campagne ‘Ik zie je’. Middels een QR code komt men op de website van 113 waarop men hulp kan vinden.

Ook heeft Prorail dit jaar bordjes geplaatst bij diverse spoorovergangen in Nederland, om mensen te wijzen op de 113 hulplijn. Hoe nu verder Alkmaar heeft de afgelopen twee jaar veel opgebouwd op het gebied van suicidepreventie. In 2026 zetten we deze activiteiten voort en werken we aan een plan om de beschikbare middelen effectief in te zetten. Deze middelen bestaan uit de financiering voor de aanpak van suicidepreventie, aangevuld met middelen vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA). Als koploper in de regio willen we onze kennis en ervaring delen, zodat andere gemeenten niet opnieuw het wiel hoeven uit te vinden. We zien samenwerking als een kans om elkaar te versterken, maar het mag niet vertragend werken. Ons doel is om voortvarend door te gaan en samen een sterke regionale aanpak neer te zetten.

Wet Integrale Suicidepreventie per 1 januari 2026

2