251218 Raadsinformatiebrief Afvalbakkenoffensief tegen zwerfafval - Bijlage 2

Afvalbakkenoffensief Plan van aanpak

Op 30 oktober 2025 Is de motie ‘Afvalbakkenoffensief tegen zwerfafval – tijd voor actie!’ aangenomen. De wethouder heeft verzocht hiervoor een plan van aanpak op te stellen. Aanleiding & doel Zwerfafval vermindert de leefbaarheid, veroorzaakt frustratie en verhoogt kosten voor beheer voor de gemeente. De raadsmotie vraagt om een integrale aanpak die inzet op betere voorzieningen, bewustwordingscampagnes en innovatieve oplossingen. Het afvalbakkenoffensief geeft hier directe uitvoering aan en richt zich op een schonere en aantrekkelijkere openbare ruimte met een aangepaste infrastructuur en gedragsverandering. Stadswerk voert dit offensief met de gemeente als nauw betrokken opdrachtgever. De inzet versterkt de beschikbaarheid en capaciteit van afvalbakken op logische hotspots zoals scholen, winkelstraten, bushaltes, parken en snoeproutes. Een online-meldmogelijkheid voor inwoners en ondernemers en data-gedreven optimalisatie van afvalbakken ondersteunen gerichte keuzes. Wat we gaan doen 1. Extra afvalbakken plaatsen op logische hotspots (scholen, winkelstraten, bushaltes, parken, snoeproutes). 2. Het inzetten van slimme afvalbakken. 3. Meer ondergrondse containers voorzien van een aparte klep voor zwerfafval. 4. Bewustwording creëren om samen de strijd aan te gaan tegen zwerfafval. Hoe gaan we dit realiseren? 1.

Extra afvalbakken plaatsen: In 2026 plaatsen we 25 extra afvalbakken op locaties met aantoonbare overlast. We maken het mogelijk voor inwoners en ondernemers om een plek aan te vragen voor een bak erbij via de webpagina van Stadswerk072. Deze mogelijkheid promoten we via social media en de stadskrant. Voor elke aanvraag waarbij sprake is van zwerfafval volgen we een vaste werkwijze: • We prikken het zwerfafval gedurende enkele maanden intensiever. • Bij aanhoudende overlast vervangen we een evt. al aanwezige afvalbak door een groter model. • Blijft de situatie structureel, dan plaatsen we een (extra) afvalbak. Voor de hotspots hanteren we dezelfde werkwijze. 2. Slimme afvalbakken: In 2025 voerden we een pilot uit voor digitalisering van afvalbakken. De combinatie van persafvalbakken op drukke locaties en vulgraadsensoren in overige bakken, gekoppeld aan een voorspellend softwareplatform, maakt beheer efficiënter. De pilot is succesvol afgerond en laat zien dat de arbeidstijdbesparing de exploitatiekosten dekt (budgetneutraal). De aanbesteding voor de vulgraadsensoren en persafvalbakken heeft inmiddels plaatsgevonden. De uitrol start in 2026 en medio 2026 volgt een evaluatie. 3. Afvalbakklepje in ondergrondse containers: In de binnenstad hebben een aantal ondergrondse containers al een klep voor klein afval. Dit breiden we uit met 20-30 extra containers.

We toetsen locaties op looproutes, zwerfafval en aanwezige afvalbakken. Dit geeft een selectie van plekken waar een aparte klep voor zwerfafval effect heeft. Per locatie maken we een afweging die aansluit op het afvalbakkenoffensief, de wens om zwerfafval te voorkomen.

2

Achtergrondinformatie De klep vergroot de inwerpmogelijkheid op bestaande ondergrondse containers en voorkomt dat extra losse bakken nodig zijn. Dit verlaagt kosten voor aanschaf en lediging. De aanpak kent ook aandachtspunten: licht afval kan verwaaien tijdens het legen en de klep maakt inwerp van smalle voorwerpen mogelijk die thuishoren op het Recycleplein. Locaties zonder zicht of sociale controle vallen daarom af. 4. Bewustwording creëren om samen de strijd aan te gaan tegen zwerfafval. We zetten in op het vergroten van betrokkenheid en verantwoordelijkheid bij inwoners, ondernemers en organisaties. Op de website van Stadswerk072 komt een aparte pagina ‘Alkmaar schoon’. Gerichte campagnes en samenwerkingen met scholen, buurtbewoners en maatschappelijke organisaties maken het belang van een schone leefomgeving zichtbaar. We motiveren iedereen om een steentje bij te dragen, zo maken we zwerfafval verleden tijd, onze gemeente nóg leefbaarder en aantrekkelijker. De volgende acties zetten we op: • Jaarlijkse opruimdag: Op de derde zaterdag van september is het World Cleanup Day, een wereldwijd evenement, organiseren we ‘Alkmaar City Clean Up’ • SupitUp: na Koningsdag en na de 8 oktober evenementen, suppen door de grachten om zwerfafval uit het water te halen.

Hierbij zetten we in op bewustwording door vrijwilligers en geven aandacht aan de hoeveelheid uit het water gehaalde afval. • Schone buurtadoptatie: scholen, buurtcentra, dagbesteding en bewonersgroepen motiveren (met beloning) onder het mom van ‘Jong geleerd is oud gedaan’, om vier keer per jaar zwerfafval op te ruimen in hun buurt. • Promotiecampagne ‘Samen voor een Schoon Alkmaar’: tijdens evenementen en recreatie delen we vanaf mei tot en met augustus afvaltasjes en asbakjes uit in het Bolwerk, het Victoriepark, het Ringersplein en de Hout. • Distributie van asbakblikjes: uitdelen van pocket-asbakblikjes als positieve beïnvloeding tegen zwerfafval. Kosten Dit afvalbakkenoffensief wordt gefinancierd uit het bestaande budget en bijbehorende vergoedingen (afvalbakkenvergoeding1 en UPZ-zwerfafvalvergoeding2).

1 De afvalbakkenvergoeding is een betaling van producenten (via Verpact) aan gemeenten voor het

legen en beheren van openbare afvalbakken, en de verwerking van daarin gevonden verpakkingen, om zwerfafval tegen te gaan. 2 De UPV-zwerfafvalvergoeding komt voort uit de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid. Producenten betalen een heffing voor het opruimen en voorkomen van zwerfafval dat ontstaat door hun verpakkingen.

3