251211 Art. 42 - SvdH GL PvdA D66 - Structurele aanpak sociale veiligheid openbare ruimte - beantwoording

Aan de gemeenteraad van Alkmaar

Onderwerp

Beantwoording raadsvragen van Groen-Links-PvdA, D66 en Fractie Spek-Van der Heijde inzake “Structurele aanpak sociale veiligheid openbare ruimte”.

Uw brief van

Behandeld door

Datum

30 november 2025

Team Ruimtelijke Vormgeving

9 december 2025

Geachte leden van de raad, De leden van de raad mevrouw Bouchier, de heer Borrajo, mevrouw De Jong en mevrouw Spek hebben ons op 30 november 2025 de volgende raadsvragen gesteld met als onderwerp “Structurele aanpak sociale veiligheid openbare ruimte”. In deze brief beantwoorden wij de gestelde vragen, overeenkomstig artikel 42 Reglement van Orde voor vergaderingen van de gemeenteraad. Vragen 1. Is het aangekondigde onderzoek naar de veiligheidsbeleving van vrouwen en meisjes inmiddels gestart? Worden daarin ook tunnels, parkeergarages en andere door inwoners als onveilig ervaren plekken meegenomen? Antwoord In de beantwoording van de raadsvragen ‘Vertel vrouwen niet dat ze voorzichtig moeten zijn op straat, maar verander de inrichting van de ruimte’ wordt aangegeven dat de gemeente Alkmaar meedoet aan het programma Veilige Steden. Binnen dit programma volgen wij het project ‘Plek voor meiden’ van de gemeente Apeldoorn. Plek voor Meiden is een project waarbij tienermeiden actief meedenken over de inrichting en beleving van de buitenruimte in Apeldoorn. Zo weten we welke veranderingen nodig zijn om de openbare ruimte uitnodigender en veiliger te maken voor meiden en jonge vrouwen. Op basis hiervan en andere onderzoeksresultaten is en wordt kennis opgedaan over de veiligheidsbeleving van meisjes en vrouwen in de openbare ruimte.

Ook de tunnels, parkeergarages en andere door inwoners als onveilig ervaren plekken worden in de inventarisatie meegenomen. 2. In het onderzoek van Pointer zijn door vrouwen in Alkmaar diverse onveilige plekken genoemd. Is het college bereid deze signalen actief te betrekken bij de inventarisatie? Kan het college aangeven welke concrete aanpassingen op korte termijn mogelijk zijn? Op deze kaart onthullen duizenden vrouwen onveilige plekken in Nederland – check je buurt | Pointer | KRO-NCRV Bezoekadres

postadres

bank

website

telefoon

Mallegatsplein 10 1815 AG Alkmaar

Postbus 53 1800 BC Alkmaar

NL78BNGH0285000179

www.alkmaar.nl

14 072

Antwoord Ja, het college is bereid de signalen uit het onderzoek van Pointer actief te betrekken bij de inventarisatie. Een eerste analyse van het Pointer onderzoek laat zien dat er veel meldingen zijn over: •

de stationsomgevingen

•

Waagplein

•

Bolwerk

•

Karperton

•

Fietspaden door de Rekerhout

•

Tunnel naar de Hoef vanaf de Fritz Conijnlaan

•

Tunnel onder het spoor Bergerweg

Op de hoofdfietsroute in de Rekerhout is een oplossing met dynamische verlichting mogelijk. Dit betekent dat tijdens gebruik een hoge lichtsterkte en bij rust, een lagere lichtsterkte is, zodat het licht de natuur niet verstoort en zoogdieren en vogels geen lichthinder hebben. Dit zou in het tweede kwartaal van 2026 (vanwege levertijden voor de materialen) uitgevoerd kunnen worden. In het op 27 oktober door de raad vastgestelde actieplan ‘Alkmaar Fietst Door’ is jaarlijks tot 2030 € 30.000 beschikbaar voor het verbeteren van de veiligheid van tunneltjes. Voor 2026 wordt een tunnel aangepakt waar veel fietsers gebruik van maken en de sociale veiligheid verbeterd kan worden met een nieuwe inrichting. Bij de keuze voor de tunnel zal de Pointerkaart input zijn. Een in uitvoering zijnde maatregel is dat de verlichting langs de Westerweg wordt verbeterd. Dit wordt tijdens de huidige werkzaamheden meteen uitgevoerd. Overigens laat onderzoek van Pointer ook zien dat de inrichting van de openbare ruimte niet voor alle situaties de dominante oorzaak is. Zo geeft een deel van de vrouwen bij het Waagplein aan goed op hun drankjes te letten. 3.

Nu de samenwerking met Inholland Rotterdam niet doorgaat, hoe borgt het college dat het gemeentelijke project met jonge meiden daadwerkelijk van de grond komt? Op welke termijn verwacht het college de raad hierover te kunnen informeren? Antwoord Zie beantwoording bij vraag 1. In het eerste kwartaal van 2026 zullen wij de beantwoording van de motie verder uitgewerkt hebben, waarbij onze prioriteit ligt bij de ruimtelijke inventarisatie. De doelgroep, jonge meiden en vrouwen, wordt hierbij betrokken. 4. Hoe zorgt het college ervoor dat de uitvoering van de aangenomen motie niet beperkt blijft tot losse projecten, maar leidt tot een integraal plan van aanpak? Wanneer kan de raad dit plan verwachten? Antwoord 2/5

Eind eerste kwartaal 2026 kan een plan van aanpak op hoofdlijnen aan uw raad overlegd worden. 5. In andere steden worden tijdens Orange the World creatieve interventies ingezet, zoals theaterroutes waarin straatintimidatie wordt nagespeeld en bezoekers leren hoe zij kunnen ingrijpen. Is het college bereid te verkennen of een dergelijke aanpak ook in Alkmaar kan worden toegepast (zie deze link naar voorbeeldproject: https://www.heschatje.nl/)? Antwoord Het college ondersteunt culturele uitingen die bijdragen aan bewustwording rondom straatintimidatie. Voor de huidige editie van Orange the World is het programma vastgesteld en volledig ingevuld. Wij volgen de ervaringen en effecten van creatieve interventies in andere gemeenten, zoals de theaterroute ‘hé schatjes’, inclusief recensies en evaluaties. Daarbij houden wij ook rekening met signalen van organisaties die aangeven dat het herhalen van ongewenst gedrag in interventies niet altijd wenselijk is. Deze inzichten nemen wij mee bij de voorbereiding van het programma voor Orange the World 2026. 6. Een breder plan van aanpak vraagt de nodige tijd, maar wij denken dat een aantal zaken naar voren kan worden getrokken.

Is het college bereid om Stadswerk opdracht te geven de volgende locaties op korte termijn aan te pakken zodat deze als veiliger worden ervaren: o de fietsparkroute Rekerpark inclusief tunnel o de tunnel Herenweg richting Beverkoog (momenteel slechts aan één zijde verlicht) o de openbare parkeergarage Schelphoek, waar via de autotoegang onbevoegd betreden mogelijk is en mobiele bereikbaarheid niet overal even goed is. o I.s.m. gemeente Dijk & Waard de doorgaande fietsroute beter verlichten en onderzoeken of andere fysieke ingrepen de ervaren veiligheid kunnen vergroten. Kan het college toezeggen hierover binnen twee maanden terug te koppelen? Antwoord De door u genoemde punten komen niet helemaal overeen met onze analyse van de Pointerkaart, zie hiervoor beantwoording op vraag 2. Binnen bestaande middelen is de beschikbare ruimte beperkt. Zo is het budget voor openbare verlichting bij Stadswerk voor 2025 reeds volledig benut en voor 2026 gelabeld aan andere projecten. Wij zullen daarom slim moeten prioriteren in maatregelen. Onderzoek toont aan dat voor sociale veiligheid het aantal zogenaamde ogen op de route belangrijk zijn. In de late uren is dit extra belangrijk. Waar men overdag graag rustig fietst, kiest men 's avonds voor routes met meer mensen. Juist deze routes willen wij ondersteunen, door die extra aandacht te geven. Dit gaat hand in hand met de fysieke veiligheid.

Zo kiezen we er in ‘Alkmaar Fietst Door’ voor om de fysieke veiligheid op de Hertog Aalbrechtweg als alternatief voor de tunnel Herenweg en de Schinkelwaard en de Laan van Straatsburg (nabij het Beneluxplein) als alternatief voor het fietspad door de Rekerhout te vergroten. Dynamische verlichting van het fietspad door de Rekerhout zou circa € 30.000 kosten.

3/5

De tunnel Herenweg richting Beverkoog voldoet aan de nieuwste normen en is niet genoemd in de Pointerkaart. Extra verlichten van deze tunnel kost circa € 50.000. In het, bij antwoord op vraag 4 genoemde, plan van aanpak op hoofdlijnen komen wij hier in het eerste kwartaal van 2026 op terug. 7. Is het college bereid om in de volgende Orange the World-week een geïntegreerd overzicht te bieden van de gehele aanpak en resultaten m.b.t. seksueel geweld tegen vrouwen en meisjes, inclusief femicide en huiselijk geweld, straatintimidatie, seksuele intimidatie in het uitgaansleven, sport en onderwijs én de aanpak van veilige openbare ruimten voor vrouwen, meisjes en transpersonen? Tevens vragen wij of het college bereid is in dezelfde week een congres te organiseren waarin deze thema’s integraal worden besproken. Antwoord Het college erkent het belang van een integrale benadering van sociale veiligheid en bewustwording rondom seksueel geweld. Orange the World is een belangrijk moment om aandacht te vragen voor dit onderwerp. Ook dit jaar al is er in Alkmaar veel aandacht voor dit onderwerp zowel vanuit de gemeente als maatschappelijke organisaties. Wanneer maatschappelijke organisaties hier een rol in pakken juichen we dit toe, zij zullen met hun boodschap goed aansluiten bij hun doelgroep.

In 2026 willen wij daarom een overzicht aanbieden waarin de verschillende aanpakken vanuit de gemeente tijdens Orange the World worden samengebracht inclusief straatintimidatie, huiselijk geweld, femicide en de inventarisatie van de openbare ruimte. 8. Diverse fracties, ook die de motie niet hebben gesteund, stellen inmiddels vragen over het ontbreken van zicht op onveilige plekken. Hoe duidt het college deze brede politieke en maatschappelijke urgentie? Op welke manier gaat het college dit momentum benutten om raadsbreed draagvlak te vertalen naar structurele maatregelen. Antwoord In het coalitieakkoord ‘Vertrouwen in Alkmaar, verschil mag er zijn’ staat dat iedereen zicht veilig moet voelen, thuis en op straat. Dit door onder andere tijdens de voorbereiding van de (her)inrichting van de openbare ruimte al rekening te houden met de veiligheid. Bij de inrichting van de openbare ruimte is de sociale veiligheid een vast onderdeel van het ontwerpproces. Dat er vanwege een andere veiligheidsbeleving van meisjes en vrouwen specifiek aandacht zou moeten worden besteed aan hun veiligheid, is een inzicht dat structureel geborgd moet worden bij de inrichting van de openbare ruimte. Dit nemen we mee in het plan van aanpak.

Met vriendelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders van Alkmaar,

4/5

mw. drs. A.M.C.G. (Anja) Schouten, burgemeester dhr. R.M. (Robert) Reus, gemeentesecretaris

5/5