251205 Raadsinformatiebrief tabaksrookverbod Apv

RAADSINFORMATIEBRIEF

Datum Onderwerp

: 5 december 2025 : Tabaksrookverbod Apv

Van

Anja Schouten - Burgemeester

Geachte leden van de raad, Op 2 december 2025 is in de commissie bestuur en middelen gesproken over het wijzigen van de Algemene plaatselijke verordening (Apv) en meer in het bijzonder over het voorgestelde artikel 4:5 (Tabaksrookverbod). Dit artikel moet – kort gezegd – door het instellen van een tabaksrookverbod in een aangewezen gebied bijdragen aan het voorkomen dat jongeren gaan roken of vapen of stimuleren om met roken te stoppen. U staat over het algemeen genomen welwillend tegenover dit verbod, maar tegelijkertijd signaleerde u ook (praktische) bezwaren en vraagt zich af of dit deugdelijk juridisch onderbouwd is. Daarop is een memo toegezegd. In dit memo wordt de (juridische) achtergrond van het tabaksrookverbod uitgediept en wordt antwoord gegeven op de door u gestelde vragen. Aanleiding om het tabaksrookverbod in de Apv op te nemen is een aanvulling op de verdere bewustwording over gezond gedrag bij jong en oud en verder toe te werken naar een rookvrije generatie (vgl. Factsheet Rookvrije buitenruimten). Het rookverbod moet bijdragen aan het voorkomen dat jongeren gaan roken of vapen of stimuleren om daarmee stoppen. Bij jongeren geldt immers dat zien roken, doet roken. In de door de gemeenteraad op 21 januari 2021 aangenomen “agenda Alkmaar gezond 2021-2024” (p.

25) is het volgende opgenomen: “Wij willen dat het vanzelfsprekend is dat kinderen en jongeren rookvrij opgroeien. We streven naar een rookvrije leefomgeving van kinderen en jongeren, zowel binnen als buiten. Wij ontmoedigen meeroken en het starten met roken.” en “We streven naar meer rookvrije speeltuinen, sportverenigingen, wijkcentra, kinderboerderijen en zorginstellingen. We inventariseren de stand van zaken, stimuleren en ondersteunen initiatieven van bewoners en maatschappelijke organisaties bij het rookvrij worden.” Tijdens de raadsinformatie bijeenkomst op 25 juni 2025 en de raadsinformatiebrief van 12 augustus 2025 bent geïnformeerd over de doorontwikkeling van het Alkmaarse gezondheidsbeleid via “Ga! Plan van Aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord”. Uit Ga! volgt ook het streven naar een rookvrije leefomgeving. Het op verzoek van scholen voorgestelde artikel 4:5 (Tabaksrookverbod) sluit dan ook aan op het Alkmaarse gezondheidsbeleid en de doelstelling naar het toewerken naar een rookvrije generatie. Het Groningse rookverbod De gemeente Groningen is in 2018 de eerste gemeente in Nederland die een dergelijk rookverbod in de Apv heeft opgenomen en dit in praktijk heeft toegepast door gebieden aan te wijzen waar niet mag worden gerookt (zie als illustratie de aanwijzingsbesluiten: Terra MBO, Rijksuniversiteit Groningen en hoofdingang UMCG).

Andere gemeenten, zoals bijvoorbeeld Leiderdorp (2019), Dordrecht (2020 en uitgebreid 2021) en Bergen (2024), hebben dit Groningse rookverbod of een variant daarop in hun

Tabaksrookverbod Apv

1

Apv’s overgenomen. In Dordrecht is het op grond van de Apv verboden te roken op een openbare plaats die op minder dan 10 meter afstand is gelegen van het terrein van een speeltuin of van een school en een door het college aangewezen overheidsgebouw. In Leiderdorp heeft het college terreinen van sportverenigingen aangewezen als plaats waar het verboden is om te roken. De Tabaks- en rookwarenwet geeft de gemeenteraad de juridische ruimte om een rookverbod in de openbare ruimte via een gemeentelijke verordening in te stellen (Kamerstukken II 2019/20, 35 504, nr. 3, p. 8-10 en de VNG). Wel geldt dat een rookverbod niet kan en mag gaan over een locatie waar de Tabaks- en rookwarenwet al een rookverbod regelt (zoals bijvoorbeeld het schoolplein). Daarnaast is het dus niet meer nodig om te spreken over hinderlijke rookgassen (wat discussie voorkomt over de vraag wanneer rookgassen hinderlijk zijn) en kan aansluiting worden gezocht bij de definitie van rookverbod uit artikel 1, eerste lid, van de Tabaks- en rookwarenwet. Over het Groningse rookverbod of een variant daarop is tot op heden niet geprocedeerd; er is op dit punt dus geen richtinggevende rechtspraak. Het Alkmaarse rookverbod Het voorgaande is het vertrekpunt geweest voor het formuleren van de juridische grondslag van het tabaksrookverbod in de Alkmaarse Apv.

Omdat de Apv naast het tegengaan van overlast ook het instrument is voor het reguleren van niet-wenselijk gedrag, is de Apv de meest logische verordening voor het rookverbod. Het rookverbod hoort niet thuis in het “Convenant Veilige School Gemeente Alkmaar”, omdat hierin afspraken staan over wat in de school en op het schoolterrein afspeelt (en niet over de openbare ruimte daarbuiten). In het voorgestelde artikel 4:5, eerste lid, van de Apv is voor het rookverbod aansluiting gezocht bij de definitie van rookverbod uit artikel 1, eerste lid, van de Tabaks- en rookwarenwet. Omdat roken of vapen op een terras van een horecabedrijf is toegestaan zijn in het tweede lid van het voorgestelde artikel 4:5 van de Apv openbare inrichtingen uitgezonderd. Het rookverbod is niet beperkt tot scholen. Dat is een keuze. Door de bredere formulering kunnen ook anderen dan een schoolbestuur vragen om een rookverbod. Dit sluit aan op de doelstellingen uit de agenda Alkmaar gezond 2021-2024 en Ga!, waarin het gaat om een gezonde, rookvrije leefomgeving. Als wordt verzocht om een rookverbod, dan is dat niet vrijblijvend. De aanvrager wordt op grond van het derde lid van het voorgestelde artikel 4:5 verantwoordelijk voor de juiste uitvoering en de handhaving van het verbod. Zelfregulering en eigen kracht staat hierbij voorop.

Daarom is in de strafbepaling van de Apv overtreding van het rookverbod niet strafbaar gesteld. Het is aan de aanvrager van het rookverbod om rokers of vapers aan te spreken om niet in het aangewezen gebied te roken of te vapen. Organisaties die dat (om wat voor goede reden dan ook) niet aandurven of daar de capaciteit niet voor hebben zullen geen aanvraag indienen. Het is vaste rechtspraak dat de koptekst van een artikel (in dit geval: Tabaksrookverbod in de directe nabijheid van een gebouw met een publieke of openbare functie, niet zijnde een openbare inrichting) in beginsel geen bindende betekenis heeft. Het gaat om wat in het artikel zelf is bepaald: er wordt in

Tabaksrookverbod Apv

2

het artikel niet gesproken over “in de directe nabijheid” of “aangrenzend aan”. Uit de formulering van het voorgestelde artikel 4:5 volgt alleen maar dat het college besluit over het aan te wijzen gebied. Dit impliceert dat als het voorgestelde gebied te groot is of (in het geheel) niet grenst aan de locatie het college het gebied niet aanwijst. Als een dergelijke ruime aanvraag wordt ingediend dan is dat het juiste moment om met de aanvrager het goede gesprek te voeren over wat de mogelijkheden zijn. Het voorgaande neemt niet weg dat alsnog kan worden gekozen voor een andere koptekst, maar dat doet niets af aan de inhoud van het artikel.

Tabaksrookverbod Apv

3