251204 Raadsinformatiebrief Weerbaar Alkmaar

RAADSINFORMATIEBRIEF

Datum

: 2 december 2025

Onderwerp

: Weerbaar Alkmaar

Van

Het college van Burgemeester & Wethouders

Geachte leden van de raad, Op 15 juli van dit jaar heeft het college aan uw raad het plan van aanpak ‘Weerbaar Alkmaar’ toegestuurd. Dit plan van aanpak geeft uitvoering aan de door de fracties van VVD en SPA ingediende motie Weerbaar Alkmaar (ref 22-M-1) die door uw raad op 15 mei jl. unaniem is aangenomen. In het plan van aanpak is opgenomen op welke wijze en met welke stappen het college zich inspant om de Alkmaarse samenleving weerbaar te maken tegen militaire - en hybride dreigingen en verstoringen. Gezien de toegenomen aandacht voor dit belangrijke onderwerp informeer ik u eerder dan gepland graag over de ontwikkelingen en voortgang. Ledenbrief en handreiking VNG Op 25 augustus jl. heeft de VNG een ledenbrief verstuurd met als onderwerp ‘Weerbaarheid en veerkracht’. Bij deze ledenbrief is ook een handreiking meegestuurd1. In deze handreiking (‘Weerbaarheid en veerkracht op lokaal niveau’) wordt op een zestal thema’s richting gegeven aan het weerbaar maken en weerbaar houden van zowel de samenleving als de eigen gemeentelijke organisatie. Deze zes thema’s sluiten goed aan bij en/of overlappen de thema’s die in het plan van aanpak ‘Weerbaar Alkmaar zijn uitgewerkt in concrete acties en maatregelen.

Eén aspect dat in de handreiking concreet uitgewerkt is, verdient in het Alkmaarse plan van aanpak nog aandacht en dat betreft de continuïteit van vitale voorzieningen zoals drinkwater, afvoer van afval- / rioolwater en voedselvoorziening (specifiek voor kwetsbaren). De eerste twee aspecten worden regionaal onder regie van de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord uitgewerkt in samenwerking met respectievelijk PWN en het Hoogheemraadschap. In de handreiking is ten aanzien van voedselvoorziening aangegeven dat een landelijke strategie en kader voor voedseldistributie wordt uitgewerkt. Zodra die strategie en het kader beschikbaar is, zal dat specifiek voor de Alkmaarse uitvoering aanvullend opgenomen worden in het plan van aanpak. In de handreiking ook specifiek aandacht aan besteedt, is het specifieke benoemen van cruciale maatregelen. In feite wordt hiermee prioriteit gegeven aan bepaalde maatregelen. Deze prioriteiten hebben vooral betrekking op continuïteit van de gemeentelijke (crisis)organisatie, continuïteit van het democratische proces, communicatie en de inzet van (nood)steunpunten. Hieronder treft u de stand van zaken op die punten en de koppeling met de uitwerking van het plan van aanpak.

1 Ledenbrief en handreiking zijn via de volgende link te vinden: Weerbaarheid en veerkracht | VNG

Weerbaar Alkmaar

1

Continuïteit (crisis)organisatie democratische processen Conform planning is eind 2025 een continuïteitsplan voor de gemeentelijke organisatie gereed. Op basis van een inventarisatie van kritische processen zijn prioriteiten gesteld die de gemeentelijke dienstverlening bij een stroomuitval van 72 uur moeten borgen. Het plan moet nog worden vertaald naar de verdeling inzet van gemeentelijk personeel op locaties van de gemeente én de (nood)steunpunten. Deze vertaling is noodzakelijk, maar tijdsintensiever dan eerder gedacht. De continuïteit van de gemeentelijke crisisorganisatie is geborgd en wordt in een plan (draaiboek) vastgelegd. De crisisruimte is operationeel en voorzien van noodvoorzieningen (communicatiemiddelen en noodstroom). In het eerste kwartaal van 2026 vindt een eerste oefening plaats; bij deze oefening wordt vooral de rol van het college belicht. Continuïteit democratische processen Op 18 september jl. heeft uw raad het raadsvoorstel ‘Continuïteitsplan gemeenteraad Alkmaar’ aangenomen. In dit plan zijn maatregelen opgenomen die zorgen dat het Alkmaarse gemeentebestuur bij verstoringen kan blijven functioneren en dat het democratisch proces niet in gevaar komt.

Communicatie In het plan van aanpak is het doel van communicatie als volgt opgenomen: het primaire doel van de communicatie is het vergroten van de bewustwording en realistische voorbereiding van de doelgroepen (inwoners, ondernemers en instellingen) op mogelijke crisissituaties. De focus ligt hierbij op het vergroten en stimuleren van zelf- en samenredzaamheid. Om uitwerking aan bovengenoemd doel te geven, zijn de afgelopen periode verschillende activiteiten uitgevoerd: •

Alle Alkmaarders hebben een brief van de burgemeester gekregen, waarbij het belang van zelf- en samenredzaamheid en de voorbereiding op een langdurige stroomuitval is benadrukt. Bij deze brief zat een ‘meterkastkaartje’ met praktische informatie over onder meer de samenstelling van het noodpakket en de meest basale functies van de (nood)steunpunten. Het meterkastkaartje is goed ontvangen en regionaal en landelijke gedeeld en wordt gezien als efectief voorbeeld van gerichte communicatie over praktische handelingsperspectieven.

•

Met ondernemers en inwoners zijn de eerste zogenaamde rondetafelgesprekken gevoerd. Deze gesprekken hebben tot doel om met bewoners in gesprek te gaan over zelf- en samenredzaamheid en de wijze waarop de gemeente over stroomuitval moet communiceren. De gesprekken zijn heel waardevol en geven duidelijk richting aan de behoefte van een bepaalde wijk of dorp. Tot nu toe zijn er 7 gesprekken gevoerd, met onder meer ondernemers, de dorpsraden van Schermerhorn en De Rijp en met bewoners van het Schermereiland en Wijkwaard. Dit jaar volgen er nog minimaal 4 gesprekken en voor 2026 zijn de eerste vervolggesprekken reeds gepland.

•

Ook landelijk en regionaal is er veel aandacht voor dit onderwerp. Maandag 17 november jl. is via de Denk Vooruit-campagne op allerlei platforms aandacht gevraagd voor weerbaarheid. De Rijksoverheid verspreidt de komende weken een boekje met informatie voor inwoners hoe zij zich kunnen voorbereiden op noodsituaties. Deze informatie is algemeen en niet afgestemd op de lokale, Alkmaarse context. De Veiligheidsregio Noord-Holland Noord communiceert

Weerbaar Alkmaar

2

ook actief de Denk Vooruit-campagne. De afdeling communicatie van de gemeente heeft oog voor alle communicatie uitingen, landelijk en regionaal. Om te voorkomen dat er een overdaad aan informatie komt, is dosering noodzakelijk. Een nieuwe versie van het Alkmaarse meterkastkaartje, met daarin wel de lokale context en adviezen, zal daarom niet zoals eerder het plan was eind 2025 verstuurd worden aan alle inwoners maar staat gepland voor de zomer van 2026. Steunpunten Over de inrichting, functionaliteit en fijnmazigheid van lokale (nood)steunpunten is landelijk en regionaal veel gesproken. In 2026 zal een nadere uitwerking van de (nood)steunpunten gemaakt worden. Hierbij zal aan de hand van de resultaten van een aantal pilots gekeken worden naar mogelijke inrichtingskaders. Er komen financiële middelen beschikbaar voor de uitvoering van de pilot. Alkmaar heeft zich aangemeld als één van de pilotgemeentes en gaat aankomend jaar in nauwe samenwerking met de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord en een aantal andere gemeenten onderzoeken op welke wijze en in welke vorm de steunpunten kunnen worden ingericht. De input van de rondetafelgesprekken helpt daarbij en geeft richting.

Totdat er landelijk en regionaal duidelijkheid komt over de functionaliteit en fijnmazigheid van de (nood)steunpunten, blijft de keuze die Alkmaar gemaakt heeft voor de vier bandweerkazernes als steunpunten intact. Conform het plan van aanpak zijn de kazernes inmiddels voorzien van noodcommunicatiemiddelen. Noodstroom (in de vorm van aggregaten) wordt eind 2025, begin 2026 gerealiseerd. Burgerinitiatieven In het plan van aanpak is geen concrete uitwerking gegeven aan de inzet van burgerhulpverleners en/of het faciliteren van burgerinitiatieven. Juist op dit punt ziet het college, mede door de gesprekken in wijken en dorpen, nu veel beweging ontstaan. Door de fractie van OPA zijn op 6 juli 2025 artikel 42 vragen gesteld over de inzet van burgerreservisten. Het college heeft in de beantwoording van die vragen aangegeven ‘de optie van de inzet van burgerreservisten of soortgelijke initiatieven zeker te willen verkennen’. In lijn met deze beantwoording en op basis van de rondetafelgesprekken zal het college deze verkenning in het nieuwe jaar concreet invullen en over de eventuele inzet (in welke vorm dan ook) uw raad informeren. Tot slot De uitwerking van het plan van aanpak zit in het goede spoor; de uitvoering is door landelijke en regionale ontwikkelingen weerbarstig.

Zoals in het plan van aanpak is aangeven, is het weerbaar maken en houden van de Alkmaarse samenleving een langdurige opgave die de komende maanden en jaren aandacht, capaciteit en inzet van middelen vraagt. Zoals in de aanbieding van het plan van aanpak aangegeven, wordt uw raad door het college elk half jaar geïnformeerd over de uitvoering en aanscherping van het plan van aanpak. De eerstvolgende raadsinformatiebrief met betrekking tot de voortgang en resultaten kunt u voor de zomer van 2026 verwachten.

Weerbaar Alkmaar

3