251127 Raadsinformatiebrief Verbeteren verkeersveiligheid rotonde Zeswielen - Hertog Aalbrechtweg - bijlage 2
Tekst van het document
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar Definitief rapport
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
1
Opdrachtgever
Gemeente Alkmaar
Kenmerk
018968.20250516.R1.02
Projectteam Goudappel
Dennis Ernst, Jeroen Kuijpers en Rik Lengers
Status
Definitief
Titel rapport
Datum publicatie
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar
25 juni 2025
© Copyright Goudappel BV 25-6-25
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
2
Inhoudsopgave 1. Inleiding
4
1.1
Aanleiding
4
1.2
Leeswijzer
4
2. Aanpak
5
3. Uitgangspunten en verkenning basismateriaal
6
3.1
Verkeerintensiteiten auto
6
3.2
Herkomsten en bestemmingen auto
7
3.3
Verkeersintensiteiten fiets
8
3.4
Ongevalscijfers
9
3.5
Filebeelden
10
3.6
Ruimtelijke plannen
11
3.7
Schouw
13
3.8
Samenvatting knelpunten
14
4. Afweging oplossingsrichtingen
15
4.1
Uitgangspunt
15
4.2
Schetsmatige alternatieven
16
5. Voorkeursalternatieven
23
5.1
Hertog Aalbrechtweg als GOW30
24
5.2
Hertog Aalbrechtweg als GOW50
26
6. Samenvattende conclusie en advies
28
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
3
1. Inleiding 1.1
Aanleiding
De rotonde Zeswielen – Schinkelwaard – Hertog Aalbrechtweg is een
druk kruispunt voor zowel auto’s als fietsen. Op de rotonde doen zich een aantal knelpunten voor: • • •
Hoge ongevalscijfers
Hoge mate van subjectieve onveiligheid Knelpunten in de verkeersafwikkeling
In het verleden zijn meermaals aanpassingen gedaan om de
fietsveiligheid op de rotonde te verbeteren. Dit heeft het probleem echter niet bij de oorzaak aangepakt. De rotonde heeft een
fietsoversteek waarbij fietsers in twee richtingen rijden. Hierbij komt
fietsverkeer van veel verschillende hoeken aanrijden, veelal op hoge snelheid vanuit de tunnel of de brug. De fietsoversteek is zodoende
aanwezigheid van de spoorwegovergang aan de Schinkelwaard, de
nabije ruimtelijke ontwikkelingen, de ruimtelijke inpasbaarheid (denk
aan hoogteverschillen, leidingwerk en erfgoed/molens) en gemeentelijk en provinciaal beleid. Daarnaast is ook de afweging van de te verwachten kosten van belang.
1.2
Leeswijzer
Voorliggende rapportage beschrijft de doorlopen stappen en de afweging van de diverse onderzochte oplossingsrichtingen. In
hoofdstuk 2 wordt de aanpak verder toegelicht. Hoofdstuk 3 gaat
dieper in op de verzamelde data en de uitgevoerde schouw. In
hoofdstuk 4 zijn diverse varianten onderzocht en afgewogen, waarna
vervolgens in hoofdstuk 5 twee voorkeursalternatieven zijn uitgewerkt. Het rapport sluit af met een samenvattende conclusie en advies.
onoverzichtelijk en biedt slecht zicht op het fietsverkeer. Dit leidt tot een onveilige verkeerssituatie.
De gemeente Alkmaar heeft Goudappel gevraagd om de rotonde
Zeswielen – Schinkelwaard – Hertog Aalbrechtweg opnieuw onder de loep te leggen. Het hoofddoel betreft het verbeteren van de
fietsveiligheid op en rondom de rotonde. Hierbij dient onder meer ook rekening te worden gehouden met de doorstroming van verkeer, de
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
4
2. Aanpak Om te komen tot een verkeersveilige omgeving op en rond de
In stap 2 is een zoektocht gestart naar kansrijke alternatieven. Hierbij is
Alkmaar in een viertal stappen (trechtervormig) gewerkt richting een
kruispuntvormen, de ligging van het fietspad, de aansluitingen op de
Zeswielenrotonde is samen met medewerkers van de gemeente
voorkeursalternatief. Hierbij is in eerste instantie breed gestart waarbij de huidige situatie in beeld is gebracht. Hoe functioneren de diverse
verkeersstromen op en rond de rotonde nu en hoe is de verwachting
schetsmatig gewerkt waarbij onder andere is gekeken naar andere tunnel onder het spoor en de brug naar het zuiden. Tijdens een
werksessie met de betrokken beleidsmedewerkers van de gemeente
Alkmaar, als ook een overleg met de wethouders Peetoom en te Beest,
dat dit in de toekomst zal veranderen, bijvoorbeeld als gevolg van
is vervolgens een aantal varianten bepaald die nader verkeerskundig en
en verkeersintensiteiten uit het verkeersmodel, ongevalsdata, TomTom-
voorkeursalternatief.
autonome groei? Hiervoor is gebruik gemaakt van beschikbare telcijfers
data voor inzichten in herkomsten en bestemmingen van verkeer en
ruimtelijk zijn onderzocht in stap 3. Dit heeft uiteindelijk geleid tot een
filebeelden uit Google Maps. Daarnaast is rekening gehouden met de
ruimtelijke plannen en ambities in de directe omgeving van de rotonde, zoals voorbeeld de Europese School en de ontwikkeling Driehoek
Zeswielen.
Naast de verkenning van het basismateriaal is in stap 1 ook geschouwd op locatie. Deze schouw vond plaats op maandag 21 oktober, zowel rond het middaguur (restdag) als gedurende de avondspits. Tijdens
deze schouw is de verkeerssituatie in de praktijk ervaren. Dit, tezamen
met de data uit de diverse beschikbare bronnen, is gecombineerd tot
een overzicht aan knelpunten en/of aandachtspunten. Dit als basis voor de inventarisatie en afweging van de oplossingsrichtingen in de vervolgstappen.
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
5
3. Uitgangspunten en verkenning basismateriaal 3.1
Verkeerintensiteiten auto
Voor het in beeld brengen van de huidige en toekomstige
verkeersintensiteiten op de Zeswielenrotonde is gebruik gemaakt van het verkeersmodel Alkmaar 2.2. Dit verkeersmodel heeft als basisjaar 2021 en bevat de prognosejaren 2030 en 2040. In dit onderzoek is gebruikt gemaakt van het prognosejaar 2040. In tabel 3.1 zijn de
verkeersintensiteiten op de drie takken van de rotonde op een rij gezet. Hierbij is zowel gekeken naar de situatie 2040 (regulier) als het 2040
plus scenario, waarbij ambitieuze ruimtelijke ambities van de gemeente Alkmaar zijn opgenomen.
Wanneer wordt uitgegaan van het verdere verstedelijkingsscenario
(2040 plus) is de groei op alle drie de takken logischerwijs nog groter (40-60%). Hieruit blijkt dat de verwachte verkeersgroei op alle takken voor meer verkeer zorgt, maar het grootste effect heeft op de takken waar het reeds het drukste is: de oostelijke en zuidelijke tak. Tak
2021
2040
2040 plus
Schinkelwaard (n)
5.900
7.600 (+29%)
8.200 (+39%)
Hertog Aalbrechtweg (o)
7.400
10.200 (+38%)
11.800 (+59%)
Zeswielen (z)
7.900
10.800 (+37%)
12.600 (+59%)
Tabel 3.1: Verkeersintensiteiten en verwachtte groei in mvt/etm op de drie takken (Verkeersmodel Alkmaar).
In tabel 3.1 is duidelijk zichtbaar dat zowel in de huidige situatie als
toekomstige situatie de oost- en zuidtak de drukste richtingen voor
autoverkeer zijn. Daarnaast is op alle takken van de Zeswielenrotonde sprake van een verkeersgroei richting de toekomst. Als gevolg van
autonome groei stijgt de verkeersintensiteit op de Schinkelwaard, ten opzichte van 2021, met bijna 30% wanneer wordt uitgegaan van het
reguliere 2040 scenario. Op de Hertog Aalbrechtweg en Zeswielen bedraagt deze groei respectievelijk 38% en 37%.
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
6
3.2
Herkomsten en bestemmingen auto
Naast de verkeersintensiteiten van gemotoriseerd verkeer is ook de routekeuze van verkeer in beeld gebracht. Anders gezegd: wanneer
A
verkeer de rotonde oprijdt, welke kant rijdt het verkeer dan op?
Hiervoor is gebruik gemaakt van floating car data (FCD) van TomTom Move. Op basis van de locatie van telefoons, auto’s en losse
navigatiesystemen wordt realtime bijgehouden waar auto’s rijden.
Daarnaast wordt de route van elk voertuig opgeslagen, zodat ook de
B
herkomst en bestemming duidelijk is. De floating car data (FCD) is
gebruikt om een selected-link analyse op te stellen voor alle opritten
van de Zeswielenrotonde. Dit houdt in dat een wegvak is geselecteerd om te kijken waar de reizigers vanaf dat wegvak naartoe gaan.
Uit de floating car data blijkt (figuur 3.1) dat circa de helft van het
verkeer dat vanaf de Schinkelwaard de rotonde oprijdt richting de
Hertog Aalbrechtweg rijdt en dat de andere helft richting de Zeswielen rijdt. Vanaf de Hertog Aalbrechtweg rijdt ca. 1/3e van het verkeer
richting de Schinkelwaard; ca. 2/3e van het verkeer rijdt naar de
Zeswielen. Vice-versa is eenzelfde verdeling van verkeersstromen
zichtbaar voor verkeer dat de rotonde oprijdt vanaf de Zeswielen. Dit
verkeer rijdt in ca. 2/3 van de gevallen naar de Hertog Aalbrechtweg en 1/3e van de gevallen naar de Schinkelwaard.
Hieruit valt te concluderen dat de twee drukste takken van de rotonde
(de oost- en zuidtak) de sterkste relatie met elkaar hebben. Deze relatie
Figuur 3.1: Resultaat selected link-
C
analyses in FCD data van TomTom. A: Schinkelwaard – noordtak B: Hertog Aalbrechtweg – oosttak C: Zeswielen – zuidtak
kruist de fietsoversteek op de oosttak, waarmee het grootste deel van het totale verkeer op de Zeswielenrotonde dus een conflictpunt heeft met overstekend fietsverkeer.
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
7
3.3
Verkeersintensiteiten fiets
Figuur 3.2: Fietsnetwerk wensbeeld 2040, Stedelijke Mobiliteitsvisie Alkmaar
De Zeswielenrotonde kan worden gezien als een ‘fietsknooppunt’. Op het kruispunt komen meerdere stedelijke en regionale fietsroutes
samen. Zo is de fietsoversteek in de Stedelijke Mobiliteitsvisie Alkmaar
aangeduid als onderdeel van het wensbeeld doorfietsroutenetwerk voor 2040. Ook in het programma ‘Alkmaar fietst’ zijn de fietsroutes langs en over de Zeswielenrotonde aangemerkt als onderdeel van de (twee)
doorfietsroute(s) richting Heerhugowaard. Daarnaast is sprake van een aanvullend fietsnetwerk met sterke functie voor de stad Alkmaar en
richting omliggende kernen zoals broek op Langedijk.
Mede vanwege de ligging van de rotonde nabij het NS-station en de
diverse functies, waaronder een school, werklocaties en zwembad, is het fietsgebruik relatief hoog op en rond de Zeswielenrotonde. De
gemeente Alkmaar heeft op meerdere fietspaden rond de rotonde fietstellingen beschikbaar. Deze fietstellingen zijn per richting inzichtelijk in figuur 3.3 (in fietsers/etmaal).
In de fietstellingen zijn de doorfietsroutes duidelijk zichtbaar in gebruik. Op de fietspaden langs de Zeswielen, Schinkelwaard, Hertog
Aalbrechtweg en Hoornseweg is de fietsintensiteit het hoogst.
Opvallend is dat ook de recreatieve fietsroute over de Molenkade ook
goed door fietsverkeer wordt gebruikt. Deze route wordt bijvoorbeeld meer gebruikt dan de Gravin Jacobastraat, wat voor veel fietsverkeer momenteel een omweg is. Bij de komst van de Europese School (waarover meer in 3.5) zal deze fietsintensiteit naar verwachting toenemen.
Figuur 3.3: Fietstellingen rond
Zeswielenrotonde per etmaal, gemeente Alkmaar.
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
8
3.4
Ongevalscijfers
•
overzicht van geregistreerde ongevallen. Deze zijn afkomstig van de volgende bronnen: • • • •
Politie (periode 2014 – 2025);
5 jaar meerdere ongevallen plaatsgevonden. Dit betreft
voornamelijk eenzijdig en tweezijdige ongelukken tussen langzaam
Met behulp van ViaStat is de objectieve verkeersonveiligheid
beoordeeld voor de periode 2014 tot januari 2025. Het betreft een
Tweerichtings fietspad + over de Zeswielen hebben de afgelopen
verkeer. Hierbij is geen gemotoriseerd verkeer betrokken . •
In- en uitritconstructie x fietspad Hertog Aalbrechtweg: Voor 2017 bleek dit een black spot. Sinds 2017, na herinrichting, heeft hier echter geen ongeval meer plaatsgevonden.
Rijkswaterstraat (periode 2014 – 2018); Bergers (2016 – 2017);
Mobielschademeldingen (vanaf 2019)
Voor de omgeving van de Zeswielenrotonde is een uitsnede gemaakt
van de ongevalsdata. Figuur 3.4 toont de locaties van de geregistreerde ongevallen op kaart, uitgesplitst naar afloop (UMS / materiele schade,
(mogelijke) gewonden en dodelijke afloop).
Statistisch gezien is de Zeswielenrotonde de plek locatie in de nabije
omgeving waar de meeste ongelukken plaatsvinden. Enkel kijkend naar de afgelopen vijf jaar vonden er 29 ongevallen plaats, waarbij in totaal 12 personen gewond raakten. Van de 29 geregistreerde ongevallen
betroffen 25 ongevallen een ongeval tussen (e-)fietsers en
gemotoriseerd verkeer (86%). Dit is dus een terugkerend type ongeval. Naast de Zeswielenrotonde is op nog een aantal locaties sprake van statistische onveiligheid gedurende de afgelopen 5 jaar: •
Rotonde Schinkelwaard – Drechterwaard: In de afgelopen vijf jaar vonden 14 ongevallen plaats (8 gewonden), waarvan 10
ongevallen tussen (e-)fietsers en gemotoriseerd verkeer (71%). •
Oversteek Gravin Jacobastraat – Hertog Aalbrechtweg: In de
afgelopen 5 jaar vonden 6 ongevallen plaats (1 gewonde), waarvan 2 ongevallen tussen (e-)fietsers en gemotoriseerd verkeer (33%).
Figuur 3.4: Ongevalscijfers 2014-2025 (januari), ViaStat
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
9
3.5
Filebeelden
Om een beeld te schetsen van de filevorming op en rondom de
Zeswielenrotonde, is gebruik gemaakt van filebeelden uit Google Mapsdata. Hierbij is gekeken naar het typische verkeersbeeld op een dinsdag tijdens de ochtend- en avondspits.
In de ochtendspits kleurt de Hertog Aalbrechtweg geel, tot ongeveer de aansluiting naar het sportcomplex Hoornse Vaart. Dit wijst op een gematigde vertraging. Op de Zeswielenrotonde zelf is echter een
opvallend beeld te zien: het verkeer staat stil bij het afslaan naar de Hertog Aalbrechtweg. Deze vertraging wordt veroorzaakt door de
fietsoversteek, waarbij afslaand verkeer voorrang moet verlenen aan
fietsers. Dit effect is goed zichtbaar op Google Maps, wat de impact van de fietsvoorziening op de doorstroming aantoont. Daarnaast is het effect van de spoorwegovergang duidelijk zichtbaar in het
verkeersbeeld. Wanneer de spoorwegovergang gesloten is, ontstaat er een wachtrij die zich uitstrekt tot aan de afrit van de rotonde. In de avondspits is de mate van vertraging groter. De Hertog
Aalbrechtweg kleurt op een deel van de weg rood, wat wijst op ernstige vertraging, terwijl op langere afstand (tot aan het Sportcomplex
Hoornse Vaart) ook vertraging (geel) zichtbaar is. Er is ook sprake van lange wachtrijen op de Zeswielenrotonde, die zich uitstrekken tot
voorbij de Strijkmolen B. Net als in de ochtendspits zijn de effecten van
de fietsoversteek en de spoorwegovergang opnieuw zichtbaar. Dit
benadrukt de cumulatieve vertraging veroorzaakt door de combinatie van verkeersafwikkeling op de rotonde, de fietsoversteek en de spoorwegovergang.
Figuur 3.5: Typische filebeelden op een dinsdag (Google Maps).
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
10
3.6
Ruimtelijke plannen
De Zeswielenrotonde ligt in een omgeving rondom het station Alkmaar Noord die volop in ontwikkeling is. Naast de herinrichting van de
EUROPESE S CHOOL
De Europese School Alkmaar (ESALK) verhuist van Bergen naar Alkmaar. De nieuwe locatie bevindt zich nabij de Gravin Jacobastraat, direct ten
oosten van de rotonde Zeswielen. De school biedt onderwijs aan
rotonde Zeswielen – Hertog Aalbrechtweg vinden momenteel diverse
kinderen van EU-medewerkers en andere internationale gezinnen.
voorliggende paragraaf is een overzicht opgenomen van de
Figuur 3.6 toont schematisch de beoogde logistieke inrichting van de
vastgelegd in het ontwikkelbeeld en gelden als een belangrijk
Hierbij is onder meer van belang dat direct ten oosten van de rotonde
rotonde.
geprojecteerd. Daarnaast vervalt hierbij mogelijk het fietspad aan de
ruimtelijke ontwikkelingen plaats of worden deze nader uitgewerkt. In belangrijkste plannen. Deze ruimtelijke plannen en ambities zijn uitgangspunt voor de zoektocht naar oplossingsrichtingen voor de
Europese School zoals beschreven in het Stedenbouwkundig kader. een entree naar een K+R-voorzieningen en leveranciersingang is
zuidzijde van de Hertog Aalbrechtweg. De entreezone van de Europese School is gelegen aan de Gravin Jacobastraat.
Figuur 3.6: Beoogde inrichting logistiek Langzaam verkeer en gemotoriseerd verkeer. Bron: Stedenbouwkundig Kader Europese School Alkmaar.
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
11
ONTWIKKELING D RIEHOEK Z ESWIELEN
THE FUTURE
Het gebied ten westen van de rotonde Zeswielen – Schinkelwaard –
Op het voormalige PostNL-terrein aan de zuidzijde van station Alkmaar
Driehoek Zeswielen) aangeduid (rood gearceerd gebied in figuur 3.7).
project omvat 440 woningen, waarvan een deel bestemd is voor sociale
Hertog Aalbrechtweg is als potentiële woningbouwlocatie (ontwikkeling
Voor de ontwikkeling is nog geen concreet ontwikkelplan. Wel heeft de gemeente Alkmaar gesteld dat een goede ontsluiting en/of aansluiting
Noord wordt het appartementencomplex "The Future" ontwikkeld. Dit
huur. Op de begane grond komen commerciële voorzieningen en kleine winkels. De sloop van het PostNL-gebouw is voorzien voor eind 2025,
op de rotonde een voorwaarde is voor woningbouw op deze locatie.
waarna de bouw van "The Future" zal starten.
beschikbare ruimte slechts twee alternatieven, namelijk:
NIEUWBOUW SPORTCOMPLEX H OORNSE VAART
Voor de ontsluiting van dit gebied bestaan vanwege de beperkte -
Een extra tak op het kruispunt Zeswielen – Hertog
-
Een nieuwe aansluiting tussen het spoor en de huidige
Aalbrechtweg – Schinkelwaard rotonde.
Het verouderde sportcomplex Hoornse Vaart wordt vernieuwd. In het
voorjaar van 2024 heeft de gemeenteraad unaniem ingestemd met de plannen. In 2025 wordt het uitgewerkte plan opnieuw voorgelegd aan de gemeenteraad. Het nieuwe complex wordt naar verwachting eind 2028/begin 2029 geopend. Naast het nieuwe sportcomplex wordt bovendien een openbare parkeerhub gerealiseerd.
Figuur 3.7: Potentiële ontwikkellocatie ten westen van de Zeswielenrotonde.
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
12
3.7
Schouw
De gevaarlijke situaties ontstaan vooral door slecht zicht, een
onoverzichtelijke inrichting van de fietsstructuur en snel naderend
Naast de vergaarde data en informatie als basismateriaal is ook een
fietsverkeer. Dit komt onder andere door hoogteverschillen
oktober, zowel rond het middaguur (restdag) als gedurende de
tweerichtingenfietspaden langs beide zijden van de Hertog
ervaren. Figuur 3.8 toont enkele foto’s van de verkeerssituaties die
goed in te schatten.
schouw uitgevoerd op locatie. De schouw vond plaats op maandag 21
(brug/tunnel) en de vele richtingen waaruit fietsers kunnen komen. De
avondspits. Tijdens deze schouw is de verkeerssituatie in de praktijk
Aalbrechtweg maken het voor automobilisten lastig om het fietsverkeer
tijdens de schouw werden waargenomen.
Tijdens de schouw bleek dat automobilisten zich bewust zijn van de
Over het algemeen bleek tijdens de schouw dat de vergaarde
gevaarlijke situatie. Ze proberen alert te zijn, maar zien fietsers vaak te
op straat. Er is sprake van een hoge intensiteit van het autoverkeer,
op de Zeswielen) en buigen voorover om zicht te krijgen, maar zien dan
Hertog Aalbrechtweg en vice versa rijdt. Dit verkeer kruist het
bijna tot een ongeluk.
informatie goed overeenkomt met de daadwerkelijke verkeerssituatie
laat. Bestuurders staan bijna stil bij de oversteek (wat leidt tot wachtrijen
waarbij het grootste deel van het verkeer van de Zeswielen naar de
juist de andere kant van het fietspad niet. Dit leidde meerdere keren
tweerichtingsfietspad waar tijdens de schouw meermaals gevaarlijke conflictsituaties werden geconstateerd.
A
B
C
D
Figuur 3.8: Beeldmateriaal van de schouw. A: Aanblik vanaf de Schinkelwaard; B & D: Overstekend fietsverkeer, aanblik vanaf de Hertog Aalbrechtweg/Zeswielen. C: Wachtrijvorming op de Zeswielen. Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
13
3.8
Samenvatting knelpunten
De data en informatie uit de voorgaande paragrafen is gecombineerd tot een overzicht aan knelpunten en/of
aandachtspunten. Dit als basis voor de inventarisatie en afweging
van de oplossingsrichtingen in de vervolgstappen. Figuur 3.9 vat de belangrijkste zaken visueel samen.
De doorstroming van het autoverkeer staat onder druk,
voornamelijk door de inrichting van de fietsoversteek op de
Zeswielenrotonde. Gemotoriseerd verkeer staat zowel tijdens spitsmomenten als gedurende de restdag stil door de
onoverzichtelijke kruising van fietsverkeer als ook de spoorwegovergang ten noorden van de rotonde.
Daarnaast zijn de doorfietsroutes onveilig, wat de aantrekkelijkheid
van het fietsverkeer belemmert. De Zeswielenrotonde is
onoverzichtelijk en wordt als chaotisch ervaren, wat leidt tot
onveilige situaties voor verschillende weggebruikers. Daarnaast is ook de oversteeklocatie voor langzaam verkeer tussen de Gravin
Jacobastraat en het NS-station Alkmaar Noord een aandachtspunt.
Tot slot zorgen ruimtelijke ontwikkelingen in de omgeving voor een toenemende druk op de bestaande verkeersstructuur.
Figuur 3.9: Visuele samenvatting knel- en aandachtspunten Zeswielenrotonde.
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
14
4. Afweging oplossingsrichtingen 4.1
Uitgangspunt
Op basis van de knel- en aandachtspunten uit hoofdstuk 3 is
schetsmatig op zoek gegaan naar mogelijke oplossingsrichtingen. Door grove schetsen te maken kunnen meerdere varianten beeld worden
Volgens Provinciaal beleid geldt hierbij dat de doorfietsroutes in de
voorrang zijn, om zo doorfietsen te garanderen. In de zoektocht naar oplossingen is daarom in eerste instantie gekeken naar alternatieven
waarbij de doorfietsroutes in de voorrang zijn. Daarnaast is schetsmatig te werk gegaan met de volgende variabelen: •
De kruispuntvorm: Rotonde / T-splitsing / VRI
gebracht met voors en tegens. De gemeente Alkmaar heeft hierbij
•
Ligging fietsoversteek: Huidige plek / oversteek noordtak /
baat heeft. Vanwege de verkeersonveiligheid is immers op korte termijn
•
Ongelijkvloerse fietsoversteek: Tunnel / brug
gevraagd om een oplossing die zowel op de korte als lange termijn
t.h.v. Gravin Jacobastraat
een ingreep nodig.
Een belangrijk startpunt voor de schetsen is dat de oplossing: • •
Verkeersveilig is
En de doorfietsroute in de voorrang is.
De Zeswielenrotonde is gelegen op een knooppunt van doorfietsroutes. Figuur 4.1 toont in groene lijnen de belangrijkste fietsroutes. Hierbij is sprake van twee doorfietsroutes richting Heerhugowaard. Vanuit
Heerhugowaard gezien komt de doorfietsroute op 2 punten Alkmaar binnen. Aan de noordzijde via de Bolburg en aan de oostzijde vanuit het Park van Luna middels de fietstunnel onder de N242 door. Beide
routes volgen de bestaande infrastructuur en komen samen ter hoogte van het station Alkmaar Noord. Vanaf daar gaat er 1 route verder richting het centrum van Alkmaar.
Figuur 4.1: Belangrijkste fietsroutes op en om de Zeswielenrotonde.
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
15
4.2
Schetsmatige alternatieven
Toelichting ‘placemat’ aan alternatieven
De 'placemat' op de volgende pagina (figuur 2.1) geeft verschillende
Figuur 4.2 toont de schetsmatig onderzochte varianten. Hierbij is de
alternatieven voor de inrichting weer, waarbij zowel de kruispuntvorm
as). Hierbij zijn zes alternatieven als kansrijk beschouwd en verder
samenvatting van de ontwerptechnische verkenning en leest als volgt:
manier waarop de fietsoversteek is vormgegeven als basis genomen (Xonderzocht, te weten: • • • • • •
als de locatie van de fietsoversteek variabelen zijn. De placemat is een
Behoud van de fietsoversteek op de huidige ligging;
De placemat toont verschillende schetsmatig onderzochte alternatieven
Aanleg van een fietsbrug voor een ongelijkvloerse kruising;
fietsoversteek. De Y-as geeft de kruispuntvorm weer (rotonde,
kruispunt (noordelijke ligging)
fietsoversteek toont (huidige ligging, tunnel, fietsbrug, noordelijke
Aanleg van een fietstunnel voor een ongelijkvloerse kruising;
voor de inrichting van het kruispunt Zeswielen – Hertog en de
Fietsoversteek verplaatsen naar de noordelijke tak van het
voorrangskruispunt, verkeerslichten), terwijl de X-as de locatie van de
Fietsoversteek verplaatsen naar de Gravin Jacobastraat
ligging, Hertog Aalbrechtweg, éénrichting).
Fietsoversteek in éénrichting op het kruispunt
Voor ieder alternatief is bekeken wat de voor- en nadelen zijn qua
In de vakken waarbij een rode X staat is geconcludeerd dat het betreffende alternatief niet geschikt of haalbaar is.
inpassing, aansluiting op omliggende verkeersstructuur en het
oplossend vermogen t.a.v. de verkeersveiligheid. Hierbij is specifiek
gekeken naar een rotonde, voorrangskruispunt (T-splitsing) en VRI als mogelijke kruispuntvormen. Hierbij komt naar voren dat er geen
simpele oplossing is, keuzes in het ontwerp met elkaar samenhangen en
bepalen wat er verder mogelijk is rond het kruispunt. Per kruispuntvorm zijn de (on)mogelijkheden nader toegelicht in de volgende paragrafen.
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
16
Figuur 4.2: Placemat met alternatieven.
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
17
4.2.1
Fietsoversteek huidige ligging
VRI
De eerste onderzochte mogelijkheid betreft het behoud van de huidige
Wanneer als uitgangspunt wordt genomen dat de huidige
kruispuntvormen, waarbij de huidige fietsoversteek zou kunnen worden
door een VRI geregeld kruispunt een oplossingsrichting die de
fietsoversteek huidige fietsoversteek. Er is gekeken naar verschillende
oversteeklocatie voor langzaam verkeer blijft behouden, is enkel een
behouden, te weten:
verkeersveiligheid van de fietsoversteek verbeterd. Hoewel dit resulteert
• • •
Rotonde als kruispuntvorm met een voorrangssituatie voor
in een veilige oversteeklocatie voor fietsverkeer, is hiermee niet geheel
T-splitsing als kruispuntvorm, waarbij Zeswielen en Hertog
een voor fietsers stimulerende regeling worden ingesteld waarbij de
fietsers (zoals de huidige situatie);
sprake van een voorrangssituatie voor de doorfietsroute. Wel kan hierbij
Aalbrechtweg de doorgaande routes zijn;
groentijden voor langzaam verkeer worden verruimd.
huidige fietsoversteeklocatie.
Kruispuntvorm bij behoud huidige oversteeklocatie
Verkeerslicht (VRI) geregelde kruispunt, met behoud van de
Onderstaand worden de voor- en nadelen voor de diverse
kruispuntvormen in combinatie met de huidige fietsoversteeklocatie
behandeld.
Rotonde
ROTONDE
Wanneer zoals in de huidige situatie wordt gekozen voor een rotonde
als kruispuntvorm, is de doorfietsroute op het oversteekpunt wel in de
T-splitsing
voorrang maar is deze onveilig voor het fietsverkeer. T-SPLITSING
Een keuze voor een voorrangskruispunt in de vorm van een T-splitsing
(met de Zeswielen en Hertog Aalbrechtweg als drukst bereden takken als doorgaande route) zorgt ervoor dat een fietsoversteek in de
voorrang niet haalbaar is. Daarnaast blijft hierbij naar verwachting
sprake van een onveilige oversteeklocatie door de oversteek in de bocht.
VRI
Voordelen
Nadelen
• Relatief eenvoudig in te richten, vergelijkbaar met de bestaande situatie. • Fietsers in de voorrang
• De verkeersonveiligheid wordt niet opgelost. • Door het onoverzichtelijke conflictpunt is de doorstroming voor de auto matig tot slecht. • Het is niet haalbaar om een fietsoversteek in de voorrang te • De doorstroming voor realiseren, wat betekent dat fietsers vaak de twee drukst bereden moeten wachten op het gemotoriseerde takken van het kruispunt verkeer. verbetert. • Fietsverkeer dient nog steeds een druk kruispunt over te steken, in een bocht. • Een VRI biedt fietsers en • Fietsers krijgen geen voorrang ten voetgangers een veilige opzichte van gemotoriseerd verkeer, wat oversteek betekent dat ze vaker moeten wachten. • Er kan een verruimde • Door de verkeerslichten kan de groentijd worden doorstroming van het verkeer worden ingesteld voor beperkt, wat leidt tot terugslag tot aan fietsverkeer. de spoorwegovergang.
Tabel 4.1: Samenvatting voor- en nadelen bij behoud van de huidige oversteeklocatie per kruispuntvorm.
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
18
Figuur 4.3 toont de eerste verkenning van het kruispunt Zeswielen –
Hertog Aalbrechtweg wanneer dit door een VRI zou worden geregeld. Hierbij is op basis van de kruispuntstromen van het verkeersmodel Alkmaar (regulier prognosejaar 2040) inzichtelijk gemaakt welke
vormgeving het kruispunt nodig zal hebben wanneer dit als VRI zou zijn vormgegeven. Hierbij is als uitgangspunt gehanteerd dat (1) terugslag op de spoorwegovergang op de Schinkelwaard moet worden
voorkomen en (2) dat de potentiële ontwikkellocatie ten westen van het kruispunt aan te sluiten is op het kruispunt door een vierde tak. De
mate van afwikkeling en benodigde opstelruimte is bepaald met behulp van COCON, slimme software voor het ontwerpen en berekenen van verkeerslichtenregelingen.
Uit de analyse in COCON blijkt dat voor alle hoofdrichtingen twee
opstelstroken vereist zijn om voldoende afwikkeling te behouden en
daarnaast terugslag op de spoorwegovergang te voorkomen. In blauw zijn de wachtrijlengtes per opstelstrook visueel weer gegeven, waarbij goed zichtbaar is dat de wachtrijlengtes op de Schinkelwaard een
Figuur 4.3: Eerste verkenning kruispunt Zeswielen – Hertog Aalbrechtweg als VRI. In blauw de berekende wachtrijlengtes (95e percentiel).
aandachtspunt blijven in relatie tot de spoorwegovergang.
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
19
4.2.2
Fietstunnel / -brug
Op verzoek de gemeente Alkmaar is expliciet gekeken naar de
mogelijkheid tot het plaatsen van een fietsburg of – tunnel om zo een
ongelijkvloerse kruising te bewerkstelligen. Hiermee vervalt het conflict
tussen gemotoriseerd en langzaam verkeer, wat zowel de doorstroming als verkeersveiligheid ten goede komt.
De paarse cirkel in figuur 4.4 toont indicatief de ruimte die benodigd is
om een fietsbrug of -tunnel in te passen. Hieruit blijkt al snel het
ruimtebeslag van zowel een tunnel als brug fors is. Voor een fietstunnel is ca. 75 meter benodigd; voor een fietstunnel bedraagt dit met ca. 100 meter nog iets meer. Dit ruimtebeslag is fors en wordt voornamelijk bepaald door de acceptabele hellingspercentages. Deze hellingen mogen immers niet te stijl zijn om toegankelijkheid te borgen.
Daarnaast heeft de gemeente Alkmaar aangegeven dat hoofdleidingen van het warmtenet in de bodem liggen onder en rondom de
Figuur 4.4: Verkenning benodigde ruimte voor een fietsbrug of -tunnel.
Zeswielenrotonde. Dit bemoeilijkt een eventuele verdiepte ligging of
Naast behoud van de huidige oversteeklocatie (4.2.1) is daarom in de
dit kostbaar. Al met al is besloten dat vanwege voornamelijk de
fietsoversteek zou betekenen.
tunnel. Hoewel het mogelijk is deze kabels en leidingen te verleggen, is
volgende varianten onderzocht wat eventuele verplaatsing van de
inpasbaarheid en aanvullend de bijbehorende kosten een fietstunnel of fietsbrug momenteel geen realistische alternatieven zijn.
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
20
4.2.3
Fietsoversteek noordelijke ligging
Een verplaatsing van de fietsoversteek naar de noordelijke tak van het
kruispunt heeft als positief gevolg dat de fietsoversteek niet meer kruist met de drukst bereden takken. Uit de analyse van de selected link- en
intensiteit-analyses (H3) bleek immers dat ca. 2/3e van het verkeer van
de Zeswielen naar de Hertog Aalbrechtweg en vice-versa rijdt.
Bij zowel de keuze voor een rotonde als een voorrangskruispunt is dit
alternatief inpasbaar met een verkeersveilige oversteek en behoud van de doorfietsroute in de voorrang. Ook een door een VRI geregelde
inrichting is hierbij een optie, echter is hierbij formeel geen sprake van een voorrangsregeling voor de doorfietsroute. Wel is eventueel een regeling met stimulerende groentijd mogelijk.
Een belangrijk gevolg van het verleggen van de fietsoversteek naar de noordelijke tak is dat er andere aanpassingen benodigd zijn om de aangepaste fietsoversteek aan te laten sluiten op de omliggende structuur. Door de verplaatsing van de fietsoversteek is het ook
noodzakelijk om het fietspad aan de Zeswielen naar de noordzijde van de rijbaan te verplaatsen. Bovendien dient een alternatieve, veilige en
goed ingerichte oversteeklocatie te worden voorzien voor fietsverkeer dat van de Hoornseweg richting de Schinkelwaard wil fietsen en vice versa. Dit verkeer kan in de huidige situatie oversteken bij de
Zeswielenrotonde, echter zal bij verplaatsing van de fietsoversteek niet langer mogelijk zijn. Dit vraagt een veilige oversteeklocatie op de Hertog Aalbrechtweg ter hoogte van het station en de Gravin Jacobastraat.
Verplaatsing van het fietspad aan de Zeswielen naar de noordzijde en het verwijderen van de huidige fietsoversteek op de rotonde heeft
tevens tot gevolg dat de huidige fietsbrug over de Hoorns Vaart niet
meer logisch aansluit op de omliggende fietsstructuur. Indien mogelijk, is het in deze oplossingsrichting daarom gewenst om de fietsbrug te verplaatsen in oostelijke richting waarbij het aansluit op de Gravin Jacobastraat. 4.2.4
Fietsoversteek Gravin Jacobastraat
Een ander alternatief is het geheel verwijderen van de fietsoversteek op de kruising Zeswielen – Hertog Aalbrechtweg en als alternatief een
veilige fietsoversteek te faciliteren bij de Gravin Jacobastraat. Hiermee ontstaat voor een deel van het fietsverkeer een lichte omweg (vooral route Zeswielen – Schinkelwaard), echter kan hiermee wel de
verkeersveiligheid worden geborgd. Hiermee dient het oversteken van het kruispunt Zeswielen – Hertog Aalbrechtweg ook fysiek onmogelijk te worden gemaakt, waardoor de locatie van de huidige brug over de Hoornse Vaart niet op de huidige locatie kan worden behouden. Als
kruispuntvorm voor de kruising Zeswielen – Hertog Aalbrechtweg kan
zowel een rotonde als een voorrangskruispunt volstaan. Verkeerslichten zijn niet nodig wanneer de fietsoversteek van het kruispunt verdwijnt.
Het verwijderen van de fietsoversteek op de kruising Zeswielen –
Hertog Aalbrechtweg vraagt eveneens een aantal aanpassingen in de directe omgeving. Zo dient de oversteeklocatie bij de Gravin
Jacobastraat als een verkeersveilig alternatief te worden ingericht.
Hierbij kan worden gekozen om de fietsers voorrang te bieden. De herinrichting van het gehele Stationsgebied, met onder meer de
ontwikkeling van The Future en de komst van de Europese School, kan
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
21
hierbij mogelijk een aanknopingspunt zijn om deze keuze te ondersteunen. 4.2.5
Fietsoversteek éénrichting
De laatste onderzochte oplossingsrichting betreft het invoeren van een éénrichtingsfietspad rondom de het kruispunt. Dit heeft als doel de
overzichtelijkheid van het kruispunt te verbeteren, doordat autoverkeer
slechts van één zijde fietsverkeer hoeft te verwachten. Daarnaast blijven allen richtingen voor fietsverkeer mogelijk.
De rotonde is bij deze oplossingsrichting de meest voor de hand
liggende kruispuntvorm. Bij verkeerslichten is de oversteek immers
reeds geregeld en heeft een éénrichtingenoversteek geen meerwaarde. Bij een voorrangskruispunt dient verkeer nog steeds over te steken op de oostelijke tak van het kruispunt, maar kan fietsverkeer geen voorrang worden geboden.
Om de rotonde met fietsverkeer in 1-richting mogelijk te maken zijn een aantal andere aanpassingen benodigd. Zo dient net als bij de
vorige benoemde oplossingsrichting een verkeersveilige oversteek te
worden gecreëerd tussen het NS-station Alkmaar Noord en de Gravin Jacobastraat en is verlegging van de fietsbrug voor dit alternatief noodzakelijk. Bij behoud van de fietsbrug is in de praktijk niet of
nauwelijks te voorkomen dat fietsverkeer tegen de richting in oversteekt op de oostelijke tak van de rotonde. Daarnaast vraagt deze
oplossingsrichting om een aanpassing van de inrichting van de Zeswielen. Ook op deze weg dient sprake te zijn van een
éénrichtingsfietspad aan weerszijden van de weg om te voorkomen dat fietsverkeer tegen de richting in oversteekt op de rotonde.
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
22
5. Voorkeursalternatieven De diverse onderzochte oplossingsrichtingen uit hoofdstuk 4 zijn tijdens
effecten voor fietsverkeer zijn relatief beperkt. De reistijd voor
gemeente Alkmaar, als ook een overleg met de wethouders Peetoom
wordt weliswaar iets langer, echter kan dit verkeer eventueel ook kiezen
een werksessie met de betrokken beleidsmedewerkers van de
en te Beest besproken. Hierbij werd stilgestaan bij de voor- en nadelen van de oplossingsrichtingen en de benodigde aanpassingen om de
nieuwe inrichting te laten slagen. Uit de gesprekken bleek onder meer dat:
• • •
het aanpassen van de inrichting op de Zeswielen niet de
fietsverkeer van de Schinkelwaard naar de Zeswielen en vice-versa
voor een route over de Drechterwaard en Rekerdijk. Voor nagenoeg al het overige fietsverkeer is de route ‘achter de toekomstige Europese
School langs’ niet of nauwelijks een omweg, maar kan deze wel op een veilige manier worden vormgegeven.
voorkeur van de bestuurders geniet;
Er is daarom gekozen deze oplossingsrichting verder uit te werken,
het verplaatsen van de brug over de Hoornse Vaart een
maximumsnelheid op de Hertog Aalbrechtweg. Dit betreft:
de fietsbrug en -tunnel geen reële opties zijn;
mogelijkheid is, maar dat een keuze voor een oplossing hier
waarbij twee voorkeursalternatieven zijn onderzocht, afhankelijk van de •
niet afhankelijk van moet zijn; •
fietsoversteek naar de Gravin Jacobastraat met fietsverkeer in
een in- en uitritconstructie t.b.v. een K+R-voorziening aan de noordzijde van de Europese School mogelijk moet blijven.
Tijdens de overleggen is vastgesteld dat het verplaatsen van de
fietsoversteek naar de Gravin Jacobastraat de meest voor de hand
liggende oplossingsrichting is. Bij deze oplossingsrichting kan de huidige rotonde zo goed als behouden blijven, wat voor verkeer
richting de Europese School tevens een goed werkbare kruispuntvorm
is. Bovendien ligt op de Gravin Jacobastraat reeds een kwalitatief goed
Hertog Aalbrechtweg als GOW30: Het verplaatsen van de de voorrang.
•
Hertog Aalbrechtweg als GOW50: Het verplaatsen van de fietsoversteek naar de Gravin Jacobastraat met de fietsoversteek geregeld door een VRI.
De varianten zijn zichtbaar in figuren 5.1 en 5.2 en zijn nader toegelicht op de volgende pagina’s.
fietspad, is er ruimte om de fietsoversteek als onderdeel van de
herinrichting van de Hertog Aalbrechtweg te verbeteren en de nadelige
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
23
5.1
Hertog Aalbrechtweg als GOW30
fietsoversteek op de noordelijke, meest rustige tak worden gerealiseerd. De doorfietsroutes lopen om de Europese School heen en maken
In het Ontwikkelbeeld Stationsgebied Alkmaar Noord is reeds een
gebruik van het bestaande fietspad aan de Gravin Jacobastraat.
Zeswielenrotonde en het NS-station Alkmaar Noord wordt verbeterd.
Voor de Europese School is aan de Hertog Aalbrechtweg een K+R-
groene boulevard genoemd, waarvan mogelijk een verlaging van de
uitrit gefaciliteerd. Verkeer richting de K+R kan deze vanuit alle
Ontwikkelbeeld: ‘Het verlagen van de maximum snelheid kan daarbij
rotonde. Uitgaand verkeer kan indien gewenst direct links afslaan
ambitie benoemd waarin de verkeersveiligheid rondom de
Hierbij is ook de herprofilering van de Hertog Aalbrechtweg tot een
voorziening ingetekend. Hierbij is op de zuidelijke rijbaan een in- en
maximumsnelheid onderdeel is. Zo staat op pagina 26 van het
windrichtingen bereiken door de mogelijkheid om te keren op de
mogelijk helpen maar moet nader onderzocht worden’.
richting de rotonde zonder hierbij de fietsoversteek te kruisen. Hierbij is
Aangezien nog geen keuze is gemaakt over het wel of niet afwaarderen
voldoende opstelruimte in de middenberm gehanteerd voor één auto.
van de Hertog Aalbrechtweg is het voorkeursalternatief voor zowel een
Ook is rekening gehouden met de overige ontwikkelingen in het
waarbij de fietsoversteek is verplaatst naar de Gravin Jacobastraat en is
voor de ontwikkeling van de nieuwe Hoornse Vaart meegenomen in het
GOW30 als een GOW50 uitgewerkt. Figuur 5.1 toont het ontwerp
Stationsgebied en de directe omgeving. Zo is ook een oversteeklocatie
uitgegaan van een GOW30-inrichting.
ontwerp en is een in-en uitritconstructie voor The Future mogelijk
Bij een maximumsnelheid van 30 km/u is het mogelijk om de
fietsoversteek tussen de Gravin Jacobastraat en het NS-station Alkmaar
gemaakt.
Daarnaast bestaat in dit ontwerp de mogelijkheid om een nieuwe brug
Noord een voorrangssituatie te bieden. In het ontwerp is hierbij de
verder in oostelijke richting aan te leggen. Deze zou in plaats van de
verhoogd plateau, idealiter in een andere kleurstelling om de aandacht
direct aansluit op de Gravin Jacobastraat.
fietsoversteek tezamen met een zebrapad vormgegeven in een
huidige brug over de Hoornse Vaart kunnen fungeren, waarbij de brug
van de automobilist te trekken. Dit plateau wordt aan weerszijden
begrenst door verkeersdrempels om de snelheid van het autoverkeer te dempen.
De kruising Zeswielen – Hertog Aalbrechtweg – Schinkelwaard blijft
vormgegeven als een rotonde. Wanneer de woningbouwontwikkeling ten westen van de rotonde wordt gerealiseerd, kan eventueel een
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
24
Figuur 5.1: Fietsoversteek naar de kruising Hertog Aalbrechtweg – Gravin Jacobastraat met fietsverkeer in de voorrang. De Hertog Aalbrechtweg is ingericht als een GOW30.
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
25
5.2
Hertog Aalbrechtweg als GOW50
Figuur 5.2 toont het ontwerp van de Hertog Aalbrechtweg als
richtingen aanrijden, en na afzetten van passagiers linksaf terugkeren richting de rotonde zonder de fietsoversteek te kruisen.
gebiedsontsluitingsweg met een maximumsnelheid van 50 km/u. Deze
In het ontwerp is tevens rekening gehouden met andere ruimtelijke
nog beleidsmatig openstaat. Uitgangspunt is een verkeersveilige
oversteekmogelijkheden afgestemd op de toekomstige ontwikkeling
tegelijk de verbindingen voor langzaam verkeer zoveel mogelijk worden
mogelijkheid om een nieuwe brug over de Hoornse Vaart aan te
inrichting sluit aan bij het uitgangspunt dat afwaardering van de weg
ontwikkelingen in het stationsgebied. Zo zijn de ontsluitingsstructuur en
inrichting die recht doet aan de intensiteit en functie van de weg, terwijl
van Hoornse Vaart en The Future. Ook in dit ontwerp bestaat de
gewaarborgd.
leggen, direct aansluitend op de Gravin Jacobastraat.
In deze variant is de fietsoversteek eveneens verplaatst naar de Gravin
Hoewel deze variant technisch uitvoerbaar is, sluit de snelheid van 50
oversteek hier echter niet verkeersveilig inpasbaar. Daarom is in dit
als groene boulevard te herprofileren. Verwacht wordt dat de gereden
signalering maakt het mogelijk fietsers en voetgangers op een
kruisingen als ook de diverse aanwezige functies in het gebied. Dit
Alkmaar Noord. De inrichting voorziet tevens in een middeneiland,
wens de intensiteit hier te verlagen en de kwaliteit voor de omgeving te
Jacobastraat. Vanwege de hogere rijsnelheid is een ongeregelde
km/u niet goed aan bij de ambitie uit het Ontwikkelbeeld om de weg
ontwerp gekozen voor een oversteek met verkeerslichten. Deze
snelheid in de praktijk lager ligt, onder meer door oversteekpunten en
gecontroleerde manier te laten oversteken richting het NS-station
maakt ook dat een 50 km/u regime eigenlijk ook niet passend bij de
waarmee oversteken in twee fasen mogelijk is en de opstelruimte voor
verbeteren.
langzaam verkeer wordt vergroot.
Ook kent de GOW50-inrichting verkeerskundige nadelen: Zo zorgt een
De rotonde bij Zeswielen – Hertog Aalbrechtweg – Schinkelwaard blijft
geregelde fietsoversteek ervoor dat fietsers zonder conflicten kunnen
realisatie van woningbouw ten westen van de weg (ontwikkeling
voor rood licht. Dat is gezien de functie van de oversteeklocatie als
gehandhaafd. Een extra fietsoversteek op de noordtak is mogelijk bij
oversteken, maar betekent dat ook dat ze vaker zullen moeten wachten
Driehoek Zeswielen).
doorfietsroute niet wenselijk. In de regeling van de verkeerslichten,
Ten behoeve van de Europese School is eveneens een Kiss & Ride-zone
gebracht, zullen ook voetgangers mee moeten worden genomen in de
bereikbaarheid en verkeersafwikkeling van deze voorziening zijn gelijk
tot wachtrijen tot aan de rotonde leiden.
opgenomen aan de zuidzijde van de Hertog Aalbrechtweg. De
waarvan de afwikkeling en wachtrijvorming nog niet in beeld is
regeling. Dat kan van invloed zijn op de ontruimingstijden en mogelijk
aan het eerste alternatief: verkeer kan via de rotonde vanuit alle
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
26
Figuur 5.2: Fietsoversteek naar de kruising Hertog Aalbrechtweg – Gravin Jacobastraat met fietsoversteek geregeld door een VRI. De Hertog Aalbrechtweg is ingericht als een GOW50.
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
27
6. Samenvattende conclusie en advies De gemeente Alkmaar heeft Goudappel gevraagd de rotonde Zeswielen
Ook de oversteek voor langzaam verkeer tussen de Gravin Jacobastraat
hoofddoel betreft het verbeteren van de fietsveiligheid op en rondom
ambities en ruimtelijke ontwikkelingen zetten de verkeersdruk verder
– Hertog Aalbrechtweg – Schinkelwaard onder de loep te leggen. Het de rotonde. Daarnaast spelen diverse ruimtelijke ambities en
ontwikkelingen in de directe omgeving waarmee rekening gehouden
en het station Alkmaar Noord is een aandachtspunt. De geplande onder druk.
dient te worden.
Op basis van de geconstateerde knel- en aandachtspunten is
Uit de verkenning van de beschikbare informatie en de uitgevoerde
zes alternatieven als kansrijk beschouwd en verder onderzocht, te
schouw komt naar voren dat de verkeerssituatie rondom de
Zeswielenrotonde en het stationsgebied Alkmaar Noord laat zien dat de
schetsmatig gezocht naar mogelijke oplossingsrichtingen. Hierbij zijn weten: •
verkeersstructuur in meerdere opzichten onder druk staat. De huidige
•
name door de onoverzichtelijke fietsoversteek op de Zeswielenrotonde
•
lange wachtrijen tijdens zowel de spitsuren als de restdag.
•
inrichting belemmert een goede doorstroming van het autoverkeer, met
•
en de nabijgelegen spoorwegovergang. Deze elementen veroorzaken
Aanleg van een fietstunnel voor een ongelijkvloerse kruising; Aanleg van een fietsbrug voor een ongelijkvloerse kruising;
Fietsoversteek verplaatsen naar de noordelijke tak van het kruispunt (noordelijke ligging)
• Ook vanuit het perspectief van fietsers zijn er duidelijke knelpunten. De
Behoud van de fietsoversteek op de huidige ligging;
Fietsoversteek verplaatsen naar de Gravin Jacobastraat Fietsoversteek in éénrichting op het kruispunt
huidige fietsoversteek over de rotonde is vanwege slecht zicht en de
In overleg met medewerkers en wethouders van de gemeente Alkmaar
maakt dat sprake is van een onveilige fietsoversteek waar met
verkeerssituatie rondom de Europese School. Op basis van deze sessies
verscheidenheid aan toeleidende fietspaden in twee richtingen. Dit regelmaat (bijna) ongevallen plaatsvinden.
zijn diverse oplossingsrichtingen besproken voor het verbeteren van de is vastgesteld dat:
•
Een herinrichting van de Zeswielen niet op bestuurlijke voorkeur kan rekenen;
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
28
•
Een fietsbrug of -tunnel als korte-termijnoplossing als onrealistisch wordt beschouwd;
•
Een eventuele verplaatsing van de brug over de Hoornse Vaart mogelijk is, maar niet als bepalend moet worden gezien voor
•
GOW50: Fietsoversteek geregeld via een VRI.
School bereikbaar moet blijven.
snelheid behoudt. Vanwege de verkeersveiligheid is in dit geval
meerdere voordelen:
•
2.
De GOW50-variant gaat uit van het scenario waarin de Hertog
Een K+R-voorziening aan de noordzijde van de Europese
fietsoversteek naar de Gravin Jacobastraat. Deze variant heeft
•
snelheidsreductie.
de uiteindelijke oplossing;
De meest kansrijke oplossingsrichting is het verplaatsen van de
• •
verkeersdrempels aan weerszijden zorgen voor een effectieve
Aalbrechtweg haar functie als gebiedsontsluitingsweg met een hogere gekozen voor een oversteek met verkeerslichten. Deze oplossing zorgt ervoor dat fietsers en voetgangers gecontroleerd kunnen oversteken, met behulp van een middeneiland voor oversteken in twee fasen.
Hoewel ook in deze variant de K+R-zone en de ontsluitingsstructuur
Behoud van de bestaande rotonde (excl. fietsoversteek);
functioneel blijven, kleven er belangrijke nadelen aan deze inrichting.
op de korte termijn als oplossing kan dienen;
transformeren tot een groene boulevard met een lagere
routekeuze van fietsers;
toepassing van een verkeerslicht voor langere wachttijden voor fietsers,
Hertog Aalbrechtweg.
impact op de verkeersafwikkeling nog onduidelijk.
Gebruik van een bestaand, kwalitatief goed fietspad wat ook
De hogere snelheid staat haaks op de ambitie om de weg te
Relatief beperkte negatieve impact op de reistijd en
verkeersintensiteit en betere omgevingskwaliteit. Bovendien zorgt de
Goede inpasbaarheid in de geplande herinrichting van de
wat ongunstig is voor de doorfietsfunctie van de route. Ook is de
Aangezien er nog geen besluit is genomen over het al dan niet afwaarderen van de Hertog Aalbrechtweg zijn er twee
Op basis van de afweging tussen verkeersveiligheid, beleidsmatige
Hertog Aalbrechtweg:
meest wenselijke alternatief naar voren. Deze sluit niet alleen aan op
voorkeursvarianten verder uitgewerkt, afhankelijk van de snelheid op de
1.
GOW30: Fietsoversteek in de voorrang.
doelstellingen en gebruiksvriendelijkheid komt de GOW30-variant als de ambitie om het gebied veiliger en aantrekkelijker te maken, maar biedt ook een verkeerskundig robuuste oplossing met ruimte voor
In de GOW30-variant is gekozen voor een fietsoversteek die in de
toekomstige ontwikkelingen. Hoewel beide varianten technisch
plateau. Deze inrichting maakt het mogelijk om fietsers en voetgangers
onveilige fietsoversteek, scoort de GOW30-inrichting beter op aspecten
voorrang ligt, gecombineerd met een zebrapad op een verhoogd
uitvoerbaar zijn en probleemoplossend vermogen hebben t.a.v. de
veilig en herkenbaar te laten oversteken, mede doordat de
zoals verblijfskwaliteit, verkeersveiligheid en de positie van de fietser en voetganger in het ontwerp.
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
29
Goudappel BV werkt vanuit Amsterdam, Den Haag, Deventer, Eindhoven en Leeuwarden en via onze partners in het buitenland Snipperlingsdijk 4
Postbus 161
+31(0) 570 666 222
BTW
NL 0072 11 879 B01
Nederland
Nederland
www.goudappel.nl
IBAN
NL09 INGB 0001 2746 32
7417 BJ Deventer
7400 AD Deventer
info@goudappel.nl
KVK
3801 7479
Fietsveiligheid Zeswielenrotonde Alkmaar - 25 juni 2025
30