251125 Brief Noord-Hollandse Molenfederatie - Aanleg 380kV hoogspanningsleiding in Noord-Holland-brief

Aan de leden van de gemeenteraden van Alkmaar, Uitgeest, Castricum, Dijk en Waard, Bergen, Koggenland, Opmeer, Medemblik, Zaanstad en Hollands Kroon

Plaats en datum: Onderwerp: Referentie:

Obdam, 25 november 2025 Aanleg 380kV hoogspanningsleiding in Noord-Holland NHMf/GvB/2025 04

Geachte leden van de provinciale Statencommissie Leefomgeving, De Molenfederatie Noord-Holland is een belangenorganisatie die opkomt voor de historische windmolens in Noord-Holland. Wij schrijven deze brief mede namens vereniging De Hollandsche Molen, de nationale belangenbehartiger van molens, de Schermer Molens Stichting, de Stichting Westfriese Molens, Molenstichting Alkmaar en Stichting Uitgeester en Akersloter Molens, zie ook de ondertekening. Wij hebben kennis genomen van de brief van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten d.d. 30 oktober 2025 en van het Concept-regioadvies pVAWOZ & 380 kV NNHN d.d. 15-102025 waarover uw commissie op 24 november spreekt. Wij begrijpen de noodzaak tot netuitbreiding in Noord-Holland Noord en ook dat hiervoor ingrijpende keuzes in het landschap moeten worden gemaakt. Keuzes die altijd in meer of mindere mate bepaalde functies en belangen schaden. Daarom is het ons inziens wel van groot belang dat alle belangen goed kunnen worden meegewogen, op basis van de juiste informatie. Ook van belang is dat voldoende waarborgen worden getroffen voor de optredende schade, ontsiering en aantasting. Wij zijn van mening dat hiervan nu onvoldoende sprake is. Daarom informeren wij u graag over onze zienswijze op de voorliggende stukken en keuzes.

1. Het concept-regio-advies is het meest ongunstig voor cultuur-historische waarden Wij zijn van mening dat de keuze voor de groene corridor in het zuidelijk deel en voor groen naar rood in het noordelijk deel het minst van alle tracés rekening houdt met de cultuurhistorische waarden in het gebied. Het is ook niet helemaal duidelijk op basis waarvan nu precies de regio tot dit advies is gekomen. Zo staan bijvoorbeeld tegenover de afwijzing van de blauwe variant, o.a. vanwege het aantasten van Oer-IJ en Kennemerland, verschillende andere waardevolle Provinciale Bijzondere Landschappen die door de groene corridor worden doorsneden, namelijk:

-

Assendelft en omgeving; het Alkmaardermeer en omgeving; de Schermer; Oterleek en Veenhuizen Stichting de Noord-Hollands Molenfederatie, p/a Kloet 77, 1713 VD OBDAM Telefoon 06 26365593, email info@molensnh.nl, website www.molensnh.nl Bankrekening: NL31 ABNA 0562 4266 63 t.n.v. St. NH Molenfederatie, Wormer

Ook de Stelling van Amsterdam, die sinds 1996 op de UNESCO Werelderfgoedlijst staat, wordt door de groene corridor aangetast, evenals overigens veel stolpenstructuren. Maar het meest van alle tracés tast dit tracé de molenbiotopen aan. In de bijlage vindt u hiervan een overzicht. Om bovenstaande redenen is ons inziens een nieuwe, nadere weging nodig van, bijvoorbeeld, de rode corridor, in het licht van cultuurhistorische belangen. Het regioadvies wekt sterk de indruk dat vooral recreatieve en natuurbelangen doorslaggevend zijn geweest voor de keuze en niet de cultuurhistorische belangen. Die indruk wordt nog versterkt door het feit dat de molenorganisaties – en mogelijk nog meer erfgoedorganisaties – niet betrokken of bevraagd zijn bij de totstandkoming van dit advies. Wij beseffen dat het doorkruisen van een Natura-2000 gebied een lastige Europese weg met zich mee brengt, maar wij vragen ons oprecht af waarom dit zwaarder weegt dan de schade aan Bijzondere Landschappen, cultuurhistorische waarden en de omgeving van erfgoed – specifiek de molenbiotoop – die immers ook beschermd wordt door de Omgevingswet en het Verdrag van Granada. Natuurlijk is een hoogspanningsmast in een Natura 2000 gebied niet fraai. Maar als hij er eenmaal staat, kan hij geen kwaad, zo leert bijvoorbeeld de Eilandspolder. De schade aan cultuurhistorisch erfgoed is echter permanent en onomkeerbaar.

2. Molens en molenbelangen zijn onvolledig meegenomen Niet alle molens zijn in de onderzoeken voor de MER en de IAE meegenomen, zoals te zien is in de bijlage bij dit schrijven. De ontbrekende molens zijn met oranje aangegeven. Die molens staan wel op het kaartmateriaal in de MER en de IAE, maar zijn niet in het onderzoek en de beschrijving meegenomen, zoals bijvoorbeeld de in het groene tracé liggende molens in De Schermer en de molens in het bijzondere landschap Oterleek en Venhuizen. Ook zijn er enkele molens die op het randje van de corridors liggen en waarvan de molenbiotoop dus mogelijk wel wordt beïnvloed. Zie de bijlage. Realiseert u zich dat in het MER-onderzoek niet alle in het groene tracé liggende Schermer Molens zijn meegenomen. En dat bovendien het open, cultuur-historische bijzonder landschap waar deze molens in liggen, de Schermer, in ernstige mate wordt aangetast. Verder zijn de molenbiotopen onvoldoende onderzocht. Het gaat bij de molenbiotoop niet alleen om windvang. Het gaat ook om de zichtbaarheid en de beleefbaarheid van de molen en daarmee ook om de relatie met hun plek in het landschap die – uiteraard niet toevallig – vaak samengaat met hun plek binnen de Bijzondere landschappen.

Tenslotte – en niet onbelangrijk - is ook niet gekeken naar het aspect veiligheid: de hoogspanningsleidingen genereren extra magnetische velden die tot een verhoogd risico kunnen leiden voor de toch al kwetsbare (houten en rietgedekte) molens. Een ander aspect dat niet is meegenomen is de schade tijdens de bouwactiviteiten van de hoogspanningsmasten (en andere gebouwen) nabij molens. Zeker bij molens die nu al met funderingsproblemen kampen vanwege de grondwaterstand of bij molens in of nabij gaswinningsgebied kan dit grote risico’s met zich meebrengen. Wat ons betreft is het noodzakelijk om het onderzoek nog te laten aanvullen alvorens een keuze te maken.

Stichting de Noord-Hollands Molenfederatie, p/a Kloet 77, 1713 VD OBDAM Telefoon 06 26365593, email info@molensnh.nl, website www.molensnh.nl Bankrekening: NL31 ABNA 0562 4266 63 t.n.v. St. NH Molenfederatie, Wormer

3. Ontbrekende voorwaarden voor het vervolg In het regioadvies worden wel bepaalde voorwaarden benoemd, maar blijft nog onduidelijk tot welke concrete voorwaarden die kunnen leiden voor specifieke situaties en belangen. Met betrekking tot het belang van molens en molenbiotopen zouden wij daarom nog graag de volgende voorwaarden opgenomen zien in uw besluit:

-

-

-

Bij de uitwerking van de tracékeuze nader overleg plegen met de moleneigenaar over de precieze plaatsing van masten en de uitvoering van gebouwen, zodat optimaal rekening kan worden gehouden met de molenbiotoop (windvang, zicht op de molen en beleefbaarheid), schade bij aanleg en potentiële schade door bijvoorbeeld blikseminslag zoveel mogelijk wordt voorkomen; In zijn algemeenheid ervoor zorgdragen dat masten en gebouwen zodanig geplaatst worden dat de windvang, zichtbaarheid en beleefbaarheid zo min mogelijk worden aangetast; Bij de uitwerking van het gekozen tracé nader onderzoek doen naar magnetische velden hoogspanningsleidingen en risico op blikseminslag bij molens; Een goede schadevergoedingsregeling voor directe en indirecte schade door bouw- en aanleg activiteiten bij de molens, zeker gelet op bijv. reeds aanwezige funderingsproblemen en eventuele combinatie met gaswinningslocaties; Een goede schadevergoedingsregeling voor toekomstige schade zoals brand / blikseminslag vanwege het elektromagnetisch veld; Een goede financiële compensatieregeling bij aantasting van de biotoop (windvang, zichtbaarheid en beleefbaarheid); Tenslotte, bij een ondergrondse uitvoering van de aanleg, dient ruim om molens in het tracé heengegaan te worden, teneinde schade aan molens (b.v. door verzakking) te vermijden.

Dit is ook – na inspraak – toegepast bij Poldermolen M in Zuidschermer, toen daar de 150 kV ondergronds werd aangelegd.

Resumerend: We zouden graag zien dat de provincie probeert te bewerkstelligen dat het Rijk meer tijd neemt, alvorens tot een definitieve keuze van een tracé te komen, om:

-

Een nieuwe, nadere weging uit te voeren van de tracés, in het licht van cultuurhistorische belangen; Nader onderzoek te laten uitvoeren naar molens en molenbelangen, welke molens precies effect van de aanleg ondervinden. En naar de molenbiotopen van deze molens op het punt van windvang, zichtbaarheid en beleefbaarheid.

Met vriendelijke groet,

Gerard van Beusekom Secretaris Noord-Hollandse Molenfederatie. Stichting de Noord-Hollands Molenfederatie, p/a Kloet 77, 1713 VD OBDAM Telefoon 06 26365593, email info@molensnh.nl, website www.molensnh.nl Bankrekening: NL31 ABNA 0562 4266 63 t.n.v. St. NH Molenfederatie, Wormer

Mede namens Vereniging De Hollandsche Molen, Stichting De Westfriese Molens, De Schermer Molens Stichting, Molenstichting Alkmaar e.o. en de Stichting Uitgeester en Akersloter Molens. cc. De colleges van B & W

Bijlage: - Missende molens in MER en IAE 380kV in NHN

Stichting de Noord-Hollands Molenfederatie, p/a Kloet 77, 1713 VD OBDAM Telefoon 06 26365593, email info@molensnh.nl, website www.molensnh.nl Bankrekening: NL31 ABNA 0562 4266 63 t.n.v. St. NH Molenfederatie, Wormer