251002 Raadsinformatiebrief stand van zaken public affairs - focusdossiers

RAADSINFORMATIEBRIEF

Datum

: 30 september 2025

Onderwerp

: Stand van zaken public affairs - focusdossiers

Van

Het college van Burgemeester & Wethouders

Geachte leden van de raad, In deze raadsinformatiebrief vindt u de stand van zaken per focusdossier uit de public affairs agenda. Tegelijkertijd met deze raadsinformatiebrief sturen wij u de public affairs agenda toe. Hiermee beschouwen wij de toezegging dat de raad in het najaar van 2025 de prioritering van de doelen ten aanzien van public affairs middels een raadsvoorstel zal kunnen vaststellen als afgedaan. In de public affairs agenda gaan wij ook in op de toezegging om langer van tevoren en nog beter te kijken naar de gasten die uitgenodigd worden voor de kaasmarkt en de AZ-voetbalwedstrijden, in het kader van het lobbybeleid. Deze toezegging beschouwen we dan ook als afgedaan.

1. Lange termijn focusdossiers Bereikbaarheid Met de komst van veel woningen aan het Alkmaars Kanaal, wordt ook doorstroming van verkeer steeds belangrijker. Het ondertunnelen van de spoorwegovergang aan de Helderseweg is een belangrijk project omdat het hiermee mogelijk wordt om de infrastructuur van auto, fiets en OV te ontvlechten. Hierdoor wordt het centrum beter bereikbaar voor auto en fietsers en verbetert de verkeersveiligheid. De maatregel sluit aan op het spoorboekloos rijden volgens het Programma Hoogfrequent Spoor (PHS). De aansluiting op de A9 bij Heiloo is belangrijk om het bedrijventerrein Boekelermeer voor de toekomst goed bereikbaar te houden. Dit draagt bij aan een robuuste bereikbaarheid en de economische ontwikkeling van het bedrijventerrein. Op Noord-Holland Noord schaal wordt samengewerkt aan het oplossen van het mobiliteitsvraagstuk. De zogenoemde MIRT-aanvraag (Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport) kan zorgen voor geld vanuit het Rijk, om de Multimodale Ring Alkmaar te verbeteren. Dit zorgt voor een betere bereikbaarheid van Alkmaar, maar ook voor een betere verbinding tussen de MRA en NoordHolland-Noord. Ook op regio Alkmaar niveau werken we aan het oplossen van specifieke bereikbaarheidsopgaven en hebben dit concreet gemaakt in een regionale investeringsagenda.

Naast de meer lokale projecten staan hierin ook de bovenregionale projecten die alleen met financiële steun van provincie en Rijk gerealiseerd kunnen worden. Om de slagingskans te vergroten werkt de regio Alkmaar aan een investeringsfonds waarin we onze eigen financiële bijdrage willen regelen. Lobbydoelen

Strategie

- Ondertunneling Helderseweg - Aansluiting op de A9 - Het verbeteren van de multimodale ring Alkmaar: N9 en N242. Financiën - Realiseren van cofinanciering van de Europese Unie, het Rijk en de provincie

Stand van zaken public affairs - focusdossiers

1

Schaalniveau Stand van zaken

Alkmaar en regio Alkmaar In het BO-MIRT van 2024 hebben Rijk en regio afgesproken om de bereikbaarheids- en verkeersveiligheidsopgaven van de multimodale Ring Alkmaar nader te onderzoeken en de resultaten hiervan voor het BO-MIRT van 2025 te agenderen. Binnen de onderzoeken hebben twee opgaven prioriteit: de corridor N242, met daar binnen verschillende deelopgaven, en de westelijke ring N9, waar zowel capaciteit als verkeersveiligheid in de toekomst in het geding komen. In september is de aanvraag grootschalige woningbouw ingediend bij het Rijk. De ondertunneling Helderseweg is opgenomen in de aanvraag. Wat betreft de aansluiting van de A9 werken we samen met provincie, Heiloo, Castricum en Alkmaar werken samen aan het oplossen van het stikstofvraagstuk, de planologische procedure en de financiering. Hierover is op 9 september een raadsinformatiebrief gestuurd aan de gemeenteraad.

Alkmaar kennisstad en -regio Alkmaar is als centrumgemeente aantrekkelijk voor onderwijsinstellingen en het stimuleren van de samenwerking van beroeps/theoretisch-onderwijs en de toekomstige werkomgeving (bedrijfsleven, praktijkscholen, werkleerbedrijven). Om talent in onze regio te behouden en nieuw talent aan te trekken, zetten we in op actuele en innovatieve onderwijsvormen en een goede aansluiting op de arbeidsmarkt. We trekken hierin nauw op met Kennisregio Alkmaar, waaronder Datascience Alkmaar, Investa, Idea etc. Samen met MBO- en HBO-instellingen zet Alkmaar zich ervoor in om van Alkmaar een aantrekkelijke en bruisende studentenstad te maken – een stad die talent aantrekt, ontwikkelt en behoudt, en die daarmee haar economische en maatschappelijke kracht verder versterkt. Door in te zetten op doorlopende leerlijnen en innovatieve onderwijsvormen zoals fieldlabs, trekken we onderwijs meer de stad in. Daar kan in de toekomst ook een onderzoekscentrum of faculteit van een universiteit bijkomen. Dit draagt bij aan kruisbestuiving tussen onderwijs, inwoner en bedrijfsleven (de arbeidsmarkt) en versterken we de aantrekkelijke en bruisende studentenstad. Lobbydoel Strategie

Schaalniveau Stand van zaken

Goede aansluiting op de arbeidsmarkt en de samenwerking met het bedrijfsleven. Beleid beïnvloeding Positionering en profilering - Alkmaar kennisstad en -regio. Alkmaar, regio Alkmaar, Noord-Holland Noord (diverse partijen) Via de Human Capital Agenda NHN en de Regio Deal NHN wordt samengewerkt aan het behouden en aantrekken van talent in de regio. Uit de kennisnotitie Universitair Onderwijs in Alkmaar blijkt dat de vestiging van een volwaardige universiteit in Alkmaar op korte termijn niet realistisch is, gezien de landelijke financieringsdruk en het strikte vestigingsbeleid. Wel kunnen kansrijke tussenmodellen zoals opdrachten en samenwerking in onderzoeksprojecten, fieldlabs en hybride onderwijs, en een dependance/University College verder onderzocht worden.

Stand van zaken public affairs - focusdossiers

2

Economie en werkgelegenheid Alkmaar is een regionaal centrum en trekt veel werkenden uit de omliggende gemeenten aan. In vergelijking met andere centrumgebieden is de verhouding tussen het aantal banen en de werkzame beroepsbevolking relatief laag. Dat komt vooral doordat veel Alkmaarders in de Metropoolregio Amsterdam werken. Gelet op de groei van het aantal woningen (en daarmee de beroepsbevolking) wordt de groei van het aantal banen en arbeidsintensieve werkgelegenheid extra urgent. Binnen Alkmaar en de Regio Alkmaar is er dringend behoefte aan uitbreiding van locaties voor bedrijven. Om te kunnen blijven voorzien in een goed vestigingsklimaat is het noodzakelijk om de bestaande bedrijventerreinen te behouden, beter te benutten en uit te breiden met een bedrijventerrein als de Boekelermeer. Tot 2040 is er in Alkmaar behoefte aan ca 70 ha bruto bedrijventerreinen. Mogelijke locaties voor uitbreiding van bestaande bedrijventerreinen in Alkmaar, of realisatie van een nieuw bedrijventerrein, liggen binnen Beschermd Landschap. In het kader van het nieuwe Actieprogramma Economie Alkmaar wordt de inzet op economische groei, zowel fysiek als beleidsmatig nader onderbouwd. Lobbydoel Strategie Schaalniveau Stand van zaken

Opname extra bedrijventerrein in of direct grenzend aan Alkmaar via Alkmaar Grootschalig (Rijk) of Ontwikkelperspectief (Provincie) Beleid beïnvloeding - Lobby bij provincie en bij het ministerie. Alkmaar, regio Alkmaar, in afstemming met centrumgemeenten NHN. In het kader van het nieuwe Actieprogramma Economie Alkmaar wordt de inzet op economische groei, zowel fysiek als beleidsmatig nader onderbouwd. Regionaal wordt samengewerkt aan de realisatie van nieuwe bedrijventerreinen in Regio Alkmaar, zowel aan de noordkant als aan de zuidkant van Alkmaar. -

Energietransitie De Boekelermeer is door de provincie Noord-Holland aangewezen als energieknooppunt. De huidige energieactiviteiten zullen zich als gevolg daarvan verder uitbreiden. Dit betekent dat Alkmaar een centrale rol speelt in de energievoorziening van de regio. Dit brengt zowel kansen als verantwoordelijkheden met zich mee, zoals het faciliteren van duurzame energieprojecten, het verbeteren van de energie-infrastructuur, zowel digitaal als fysiek, en het stimuleren van innovaties op het gebied van opslag, netbeheer en energie ecosystemen. Het EU Reformers programma op Boekelermeer is een grote aanjager op het vlak van de energietransitie. Binnen dit programma werken de 28 internationale consortium partners (bedrijven, kennisinstellingen, gemeente Alkmaar) aan de realisatie van de enige flagship Energy Valley binnen de EU. De samenwerking is gericht op het creëren van een zelfvoorzienende energie hub, gebruik makend van hernieuwbare energiebronnen en grondstoffen. De resultaten dragen ook significant bij aan het vinden van oplossingen voor het netcongestie probleem op Boekelermeer. Gemeente Alkmaar brengt in dit programma twee batterijen in en een digitale tweeling om onder andere om te leren hoe opslagcapaciteit voor elektriciteit optimaal ingezet en gedeeld kan worden.

Stand van zaken public affairs - focusdossiers

3

Lobbydoel Strategie

Schaalniveau Stand van zaken

Versterken van de positie van Alkmaar als fysiek en digitaal energieknooppunt en bijdragen aan een toekomstbestendig energiesysteem. Beleidsbeïnvloeding - Ondersteuning voor subsidies en landelijke wetgeving die energieopslag toegankelijker maken, t.b.v. uitbreiding batterijopslag in Boekelermeer en andere bedrijventerreinen. - Sturen om het landelijk beschikbaar stellen van energiedata voor gemeenten en het uitwisselbaar maken van energiedata tussen gemeenten en de samenleving. Financiën - Deelnemen aan Europese subsidieprogramma's om nieuwe innovatieve projecten te financieren. Alkmaar, regio Alkmaar. Op 15 mei 2025 is de eerste paal geslagen voor de Energiehub op bedrijventerrein Boekelermeer. De Energiehub moet eind 2025 klaar zijn.

Alkmaar als culturele centrumgemeente van Noord-Holland Noord Cultuur draagt veel bij aan een aantrekkelijk woon-, leef- en vestigingsklimaat. Regio Noord-Holland Noord is vanaf maart 2025 officieel erkend is als landelijke cultuurregio. Dit schept een verplichting. Alkmaar investeert in haar positie als culturele centrumgemeente van Noord-Holland Noord. Met de Cultuurregio Noord-Holland Noord zetten we in 2025 op het versterken van de regionale infrastructuur voor talentontwikkeling van jongeren. Lobbydoel Strategie

Schaalniveau Stand van zaken

Samen met stakeholders een strategie opzetten voor het positioneren van Alkmaar als culturele centrumgemeente van Noord-Holland Noord. Positionering en profilering - Alkmaar culturele centrumgemeente van Noord-Holland Noord. Financiën - Nationaal en Internationaal fondsen aan ons binden. Alkmaar, regio Noord-Holland Noord. Met de Cultuurregio Noord-Holland Noord zetten we in 2025 op het versterken van de regionale infrastructuur voor talentontwikkeling van jongeren. Stedelijk Museum Alkmaar krijgt De Kremer-collectie (topsegment zeventiende-eeuwse werken, met o.a. Rembrandt, Frans Hals, Judith Leyster) langdurig in bruikleen. Dit past bij de plannen voor uitbreiding van het Stedelijk Museum, die onderdeel zijn van de Cultuurvisie Alkmaar 2040.

2. Korte termijn focusdossiers Uitbreiding energie infrastructuur Binnen Alkmaar (en de regio Alkmaar) is sprake van netcongestie. De huidige prognose laat zien dat er vanaf 2026 overbelasting van het elektriciteitsnet ontstaat door de aanhoudend grote vraag. Dit betekent dat er wachtlijsten zijn voor grootverbruik-aansluitingen en dat bedrijven en ontwikkelaars geen zekerheid meer hebben of hun verplaatsing of project gerealiseerd kan worden. Ook neemt de kans op (grootschalige) stroomstoringen toe door de overbelasting van het net. Om dit op te lossen

Stand van zaken public affairs - focusdossiers

4

wordt de energie infrastructuur uitgebreid. Onderdeel van deze uitbreiding is de uitbreiding van de hoogspanning. Dit is de toevoer van opwek naar de gebruiker op het hoogste niveau. Voor de 380kV netuitbreiding Noord-Holland noord maakt het Rijk gebruik van de rijkscoördinatieregeling. Dit betekent dat de minister uiteindelijk voor het gehele project een projectbesluit en alle andere benodigde besluiten neemt. De gemeente Alkmaar kan sturen en adviseren door middel van het gecombineerd regioadvies en een zienswijze indienen op het ontwerpbesluit. Lobbydoel Strategie Schaalniveau Stand van zaken

Beïnvloeding op projectkeuzes Rijksproject 380kV netuitbreiding NoordHolland noord Beleid beïnvloeding – lobby bij provincie en bij het ministerie Noord-Holland Noord, in afstemming met Regio Alkmaar Op dit moment wordt ambtelijk en bestuurlijk gewerkt aan een gecombineerd regioadvies. Op 4 juni 2025 heeft Regio Alkmaar (Alkmaar, Dijk & Waard en de BUCH) een uitgangspuntenbrief naar de provincie Noord-Holland verzonden. Op 10 september 2025 is een nazending uitgangspuntenbrief Regio Alkmaar verstuurd.

Klimaatadaptatie Alkmaar en de regio Alkmaar hebben als doel dat in 2050 de gemeente Alkmaar weerbaar is tegen hittestress, droogte, hevige buien en overstromingen. Eveneens is het doel dat in 2050 de biodiversiteit is verbeterd ten opzichte van 2022. Met de realisatie van deze doelen zijn kosten gemoeid. Lobbydoel Strategie

Schaalniveau

Financieren binnenhalen om de doelen m.b.t. klimaatadaptatie te behalen. Financiën - Lobby richting ministeries, deltacommissaris, provincie, waterschap om samen de kosten te realiseren. Alkmaar, regionaal (subregio Noord Kennemerland met de gemeentes: Beverwijk, werkorganisatie BUCH, Dijk & Waard, Heemskerk), bovenregionaal (De Werkregio Noorderkwartier, een samenwerkingsverband van gemeenten en het waterschap in de regio Noorderkwartier).

Alkmaar sportstad met regionale en landelijke functies Alkmaar heeft zich als doel gesteld om zoveel mogelijk mensen in beweging te hebben en sport als middel inzetten voor maatschappelijke vraagstukken (bijdrage aan de gezonde samenleving en drukken van de zorgkosten). Als centrumgemeente hebben we in het bouwen van sportvoorzieningen zoals Sportcomplex Hoornse Vaart en Sportpaleis Alkmaar een (boven)regionale functie. Lobbydoel Strategie

Schaalniveau Stand van zaken

Realiseren van de twee sportaccommodaties Hoornse Vaart en Sportpaleis Positionering en profilering - Alkmaar sportstad Financiën - Landelijke regelgeving rond de SPUK btw/sport zo goed mogelijk beïnvloeden. Alkmaar, aansluiten bij VNG voor de lobby rond de SPUK btw/sport. Eind dit jaar wordt de opdracht voor de nieuwbouw van de Hoornse Vaart gegund aan het winnende consortium die het nieuwe complex ontwerp en

Stand van zaken public affairs - focusdossiers

5

realiseert. Het Sportpaleis kan volgend jaar starten met de aanbesteding. Daarnaast worden er dit jaar twee speelvelden aangelegd in de openbare ruimte: een nieuw Cruijf Court in Overdie en een beweegtuin volgens het Atletic Skills Model in de Hoef. Afgelopen zomer heeft het ITF Tennis toernooi plaats gevonden. Begin september is de Simac Ladies tour gereden met een ploegenpresentatie op de kaasmarkt, 4 rondes door de dorpen en een finish tegen de binnenstad aan. Dit was een groot succes. Dit najaar doet de schaatsbaan in Alkmaar weer mee aan de Vier van Noord Holland (marathonschaatswedstrijden en breedtesportactiviteiten op de 4 schaatsbanen in NH, waaronder de Meent). Ondertussen maakt de trampoline vereniging Triffis zich op voor hun tweede World Cup Wedstrijd in de Meent in maart 2026. Financieel ravijn Vanaf 2026 krijgen gemeenten onvoldoende geld van het Rijk om hun taken uit te voeren. Lobbydoel Strategie

Schaalniveau Stand van zaken

De gevolgen van het rijksbeleid op de Algemene Uitkering Gemeentefonds van het financieel ravijn af te wenden c.q. te verminderen. Beleid beïnvloeding - Op de voorgenomen miljardenkorting op het Gemeentefonds; - Op de compensatie voor inflatie-effecten in het Gemeentefonds; - Op de tekorten op jeugdzorg; - Op de ontwikkeling van de kosten van de Wmo die veel sterker is dan de indexering volgens de ontwikkeling van het BBP waarmee de gemeentefondssystematiek rekening houdt. Noord-Holland Noord en aansluiting bij VNG Het ravijn is gedeeltelijk gedempt met aanvullingen op het gebied van de jeugdzorg naar aanleiding van het advies van de commissie-Van Ark. Gemeenten hebben hier lang voor gestreden. Alkmaar wil blijven lobbyen voor meer. Vanwege de demissionaire status van het kabinet is dit u tijdelijk ‘on-hold’ gezet.

Jeugdzorg De kosten voor het faciliteren van jeugdzorgvoorzieningen in de regio Alkmaar zijn excessief gestegen. Om de continuïteit van de jeugdzorgvoorzieningen te kunnen blijven garanderen en te voldoen aan onze wettelijke gemeentelijke taak moet het Rijk voor de korte termijn – en structureel financieel bijspringen. Lobbydoel Strategie Schaalniveau Stand van zaken

Structureel meer geld om onze jongeren gezond op te laten groeien (zoals commissie van Ark en eerdere studies laten zien). Beleid beïnvloeding Regio Alkmaar voert een gezamenlijke lobby, VNG en G40 zijn ook actief op dit dossier. De lobby heeft geresulteerd in de extra middelen die nu beschikbaar gesteld worden voor de gemeenten, zoals geadviseerd was door de commissie Van Ark. Het Rijk heeft gemeenten voor de helft gecompenseerd voor de jaren 2023 en 2024. Zie ook: Voorjaarsnota 2025: financiële verlichting voor gemeenten | VNG (artikel VNG).

Stand van zaken public affairs - focusdossiers

6

Problematiek landbouwverkeer Lobbydoel

Verminderen van overlast door landbouwverkeer in de dorpen.

Strategie

Beleid beïnvloeding - Beinvloeden van beleid van de provincie en het Rijk (RWS) met als doel realiseren van openstelling van provinciale en rijksweg voor landbouwverkeer. Alkmaar

Schaalniveau Stand van zaken

De provincie gaat een afwegingenschema maken met betrekking tot de overlast van landbouwverkeer. Zowel Alkmaar als LTO worden betrokken bij dit onderzoek. Alkmaar gaat in het najaar een onderzoek doen naar vracht- en landbouwverkeer in een afgebakend deel van de Schermer (tussen de n243 en n244), omdat we willen weten hoeveel groot doorgaand verkeer er door de dorpen heengaat. Dit kan de provincie helpen in hun afwegingenschema.

Woningbouw Stompetoren-West Lobbydoel Strategie

Schaalniveau Stand van zaken

Woningbouw realiseren Stompetoren-West. Beleid beïnvloeding - Lobby richting de provincie om woningbouw mogelijk te maken in Stompetoren-West. Alkmaar Op het verzoek om maatwerk toe te passen bij Stompetoren-West is positief gereageerd door de provincie. We zijn een maatwerktraject gestart met de provincie om woningbouw mogelijk te maken.

Bezoekers aan Alkmaar/toerisme Lobbydoel

Strategie Schaalniveau Stand van zaken

Voor toerisme en recreatie zetten we in op jaarrond een groei van kwalitatieve dag- en verblijfsbezoekers (uit onder andere Amsterdam). Concreet doel is een jaarlijkse groei van 5% in aantal overnachtingen. In afstemming met de MRA Alkmaar Uit onderzoek van het NBTC blijkt dat toeristische bezoeken in 2024 met 39% is gestegen ten opzichte van het voorgaande jaar. Daarnaast is Alkmaar zeer recent door Michelin beloond met vier sterren. Twee daarvan zijn toegekend aan de Kaasmarkt, één aan stad Alkmaar en één aan het dorp de Rijp. Eén ster betekend dat de plek de moeite waard is om te bezoeken, twee sterren geven aan dat toeristen er graag een omweg voor willen maken. Daarnaast blijven er gesprekken plaatsvinden met de MRA, zowel bestuurlijk, ambtelijk als via stichting hart van Noord-Holland (Alkmaar marketing). Recent is regio Alkmaar op bestuurlijk bezoek geweest in Amsterdam.

Locaties van verblijfszorg-aanbieders Locaties van zorg met verblijf, oftewel verblijfslocaties, van zorgaanbieders worden geopend op locaties binnen de gemeente Alkmaar die niet altijd passend zijn.

Stand van zaken public affairs - focusdossiers

7

Lobbydoel

Strategie Schaalniveau Stand van zaken

Omdat de financiering voor deze zorg vanuit het Rijk komt, hebben gemeenten beperkte (juridische) ruimte om stappen tegen ongeschikte of minder passende verblijfslocaties te ondernemen. Daarvoor is een landelijke aanpak en/ of richtinggevende uitspraak en ondersteuning vanuit het Rijk nodig. Beleid beïnvloeding Centrumgemeenten NHN, G40 We trekken in deze lobby op met VNG. Binnenkort wordt op een landelijk congres een presentatie gegeven over het onderzoek waarmee we draagvlak vergroten voor de lobby van de VNG richting het Rijk.

Stand van zaken public affairs - focusdossiers

8