251002 Raadsinformatiebrief Jaarverslag leer- en kwalificatieplicht 2024-2025 - bijlage
Tekst van het document
Jaarverslag
Leerplicht en Kwalificatieplicht Schooljaar 2024-2025 Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2024-2025 | 1
Inleiding De leerplicht vormt het uitgangspunt voor gelijke onderwijskansen voor alle jongeren in Alkmaar. Leerplichtambtenaren zetten zich in om ervoor te zorgen dat iedere leerling onderwijs volgt. Waardoor persoonlijke ontwikkeling en toekomstperspectief voor elke jongere geldt. In dit jaarverslag wordt toegelicht hoe de gemeente Alkmaar de uitvoering van de Leerplichtwet vormgeeft, met speciale aandacht voor verzuim, vrijstellingen en relevante ontwikkelingen in het schooljaar 2024-2025.
Veel leesplezier
Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2024-2025 | 2
De leerplicht Kinderen en jongeren tussen de 5 en 18 jaar moeten onderwijs volgen, totdat ze een startkwalificatie hebben of 18 jaar worden. Voor kinderen van 5 tot 16 jaar heet dit leerplicht. Voor jongeren tussen 16 en 18 jaar heet dit kwalificatieplicht. Jongeren die na hun 16e nog geen startkwalificatie hebben, moeten tot hun 18e onderwijs volgen en ingeschreven staan op school. Een startkwalificatie is een vwo-diploma, havo-diploma of mbo-diploma op niveau 2 of hoger. De kwalificatieplicht geldt niet voor jongeren die praktijkonderwijs gevolgd hebben of een uitstroomprofiel arbeidsmarktgericht of dagbesteding hebben van het voortgezet speciaal onderwijs.
5-18 jarigen leerplicht + kwalificatieplicht v(s)o en mbo Alkmaar
De gemeente is verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van de Leerplichtwet. Zij ziet erop toe dat alle leer- en kwalificatieplichtigen die in de gemeente wonen, ook daadwerkelijk naar school gaan of een vrijstelling hebben van die plicht.
Schooljaar 2024-2025
16-18 jarigen: Kwalificatieplicht mbo regio excl. Alkmaar
Methodische aanpak schoolverzuim
Team leerplicht werkt volgens de Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS). Daarin wordt beschreven hoe leerplichtambtenaren werken als er sprake is van schoolverzuim zonder geldige reden. De MAS richt zich in eerste instantie op preventie en vrijwillige (jeugd)hulp om schoolverzuim te voorkomen. Er gaat veel aandacht uit naar de oorzaak van het verzuim. Voor een succesvolle aanpak is samenwerking in het sociaal domein en/of de jeugdstrafrechtketen een vereiste. De leerplichtambtenaar vervult in de aanpak van schoolverzuim een schakelrol en neemt het initiatief voor een effectieve aanpak bij verzuimmeldingen. Maatwerk is van belang om kinderen en jongeren terug- dan wel toe te leiden naar een passend onderwijsprogramma. Er zijn twee routes binnen de MAS. 1. Er is een route voor de aanpak van luxe verzuim. Dat is schoolverzuim als ouder(s)/ verzorger(s) hun kind buiten de schoolvakanties om voor een vrije dag of vakantie meenemen zonder toestemming van de schooldirecteur. 2. Er is een route voor verzuim dat geen luxe verzuim is. In dat geval doet de leerplichtambtenaar onderzoek naar het vermoedelijk ongeoorloofd verzuim. Dat is schoolverzuim zonder geldige reden. Als wordt vastgesteld dat het gaat om ongeoorloofd verzuim, ontvangen de leerling en/of de ouder(s)/verzorger(s) een officiële waarschuwing voor de gevolgen bij aanhoudend ongeoorloofd schoolverzuim.
Er zijn vier routes om dat aanhoudende verzuim aan te pakken: c. a. Vrijwillige (jeugd)hulp d. b. Halt-straf schoolverzuim (vanaf 12 jaar) e. c. Dwang in een civiel kader (bijv. via beschermingstafel of Veilig Thuis) f. d. Dwang in een strafrechtelijk kader (proces verbaal) De aanpak is licht waar het kan en zwaar waar nodig.
14587 jongeren
werkgebied Leerplichtambtenaar
1701 jongeren werkgebied Kwalificatieplichtambtenaar
Vrijwillige (jeugd)hulp Schoolverzuim kan ontstaan uit emotionele, lichamelijke en/of gedragsproblemen van het kind of de jongere. En soms is sprake van opvoedingsproblemen bij de ouder(s)/ verzorger(s). Leerplichtambtenaren motiveren het gezin dan om hulpverlening op te starten. Met als doel dat er gewerkt wordt aan de redenen waarom het schoolverzuim plaatsvindt. Ook wordt er samengewerkt met (jeugd)hulp als deze al betrokken is bij het gezin.
In het schooljaar 2024-2025 is er 20 keer vrijwillige (jeugd)hulp ingezet of de samenwerking is gezocht.
Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2024-2025 | 3
Halt-straf schoolverzuim Als jongeren blijven verzuimen en het kan henzelf worden verweten, kan een leerplichtambtenaar een proces-verbaal Halt schrijven. Daarmee moet een jongere meewerken aan een aanpak van Halt, gericht op het voorkomen van schoolverzuim. Dit valt buiten het strafrecht, maar is niet vrijwillig. Jongeren leren te kijken naar de gevolgen van hun eigen gedrag. Als zij niet meewerken, dan wordt dit terug gemeld aan de leerplichtambtenaar.
In het schooljaar 2024-2025 is er 11 keer naar Halt verwezen.
In het schooljaar 2024-2025 zijn 28 processen-verbaal opgemaakt. In de cijferbijlage staat hoeveel dit is per soort verzuim en per gemeente.
Wetsvoorstellen De Leerplichtwet komt uit 1969. Er zijn in de afgelopen jaren meerdere voorstellen gedaan voor nieuwe of aanvullende wetgeving. Bijvoorbeeld om het leerrecht te verankeren, meer grip te krijgen op schoolverzuim en om thuisonderwijs mogelijk te maken. Deze zijn allen nog in voorbereiding.
Dwang in een civiel kader Soms werken jongeren of hun ouder(s)/verzorger(s) onvoldoende mee met de hulpverlening, maar houdt de problematiek aan. Dan kan de leerplichtambtenaar, met betrokken ketenpartners, een verzoek tot bespreking bij de Beschermingstafel indienen. Een leerplichtambtenaar kan dat ook doen indien de hulpverlening niet is opgestart of stagneert. Bij de Beschermingstafel wordt al dan niet besloten tot een onderzoek door de Raad van de Kinderbescherming.
In het schooljaar 2024-2025 zijn er 6 jongeren op initiatief van een leerplichtambtenaar besproken bij de Beschermingstafel.
Dwang in een strafrechtelijk kader Soms lukt het niet om aanhoudend schoolverzuim te stoppen met vrijwillige of verplichte hulpverlening. En is ook een verwijzing naar HALT niet passend of niet goed uitgevoerd. Dan schrijven leerplichtambtenaren een proces-verbaal waarin zij de overtreding van de Leerplichtwet, hun bevindingen en de verklaringen van betrokken partijen opschrijven. Het proces-verbaal wordt als laatste dwangmiddel ingezet als eerdere waarschuwing(en) en afspraken niet hebben geholpen. Het wordt verstuurd naar het openbaar ministerie (OM). Het OM bepaalt of de jongere en/of ouder(s)/verzorger(s) strafbaar zijn en welke straf wordt opgelegd. Een andere categorie is het proces-verbaal luxeverzuim. Deze wordt opgemaakt tegen ouders die kind(eren) zonder toestemming meenemen voor vrije dagen of vakantie buiten de schoolvakanties. Of tegen de jongere boven de 16 jaar die dat zelf doet.
Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2024-2025 | 4
Feiten en Cijfers Schoolverzuim
In de leerplichtwet wordt onderscheid gemaakt tussen ongeoorloofd en geoorloofd verzuim. Een leerling kan vrijstelling hebben van de plicht om de school te bezoeken. Bijvoorbeeld bij ziekte of verplichtingen door geloofsovertuiging. Dit is geoorloofd verzuim. Onder ongeoorloofd schoolverzuim wordt verstaan: “het volgens de Leerplichtwet door een leerplichtige zonder gegronde reden of zonder geldige vrijstelling afwezig zijn van school”. Ook te laat komen valt onder ongeoorloofd verzuim. Leerplichtambtenaren zijn betrokken bij ongeoorloofd verzuim.
Ongeoorloofd verzuim Ongeoorloofd verzuim wordt onderverdeeld in: absoluut verzuim en relatief verzuim.
Relatief verzuim
Absoluut verzuim Er is sprake van absoluut verzuim wanneer blijkt dat een leerling wel staat ingeschreven in degemeentelijke basisregistratie, (tijdelijk) niet staat ingeschreven bij een school of instelling en een grond voor vrijstelling van inschrijving bij een school ontbreekt.
Er is sprake van relatief verzuim wanneer een leerling wel op een school of instelling staat ingeschreven maar gedurende een bepaalde periode de lessen ongeoorloofd verzuimt.
Wettelijk verzuim
Overig verzuim
Verzuim van ten minste 16 uur in een periode van 4 aaneengesloten weken.
Hiervan is sprake als een leerling regelmatig maar minder dan 16 uur per vier weken verzuimt en school zich zorgen maakt.
Wettelijk verzuim
Langdurig relatief verzuim
Overig verzuim
Luxe verzuim Verzuim wegens (extra) vrije dagen / vakantie zonder toestemming van de school.
Wanneer de jongere zonder geldige reden meer dan 4 weken verzuimt (thuiszitter).
Langdurig relatief verzuim
Luxe verzuim
Absoluut verzuim
Schooljaar
Alkmaar
mbo
Schooljaar
Alkmaar
mbo
Schooljaar
Alkmaar
mbo
Schooljaar
Alkmaar
mbo
Schooljaar
Alkmaar
mbo
2022-2023
307
232
2022-2023
245
13
2022-2023
16
12
2022-2023
51
0
2022-2023
126
15
2023-2024
338
219
2023-2024
288
12
2023-2024
11
1
2023-2024
65
1
2023-2024
62
11
2024-2025
330
245
2024-2025
247
10
2024-2025
14
5
2024-2025
49
0
2024-2025
76
16
Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2024-2025 | 5
Stijging absoluut verzuim Het aantal absoluut verzuimers is gestegen, vooral bij het mbo in Alkmaar. Daar is een stijging van 16 jongeren. Dit komt doordat meer studenten pas in oktober zijn ingeschreven en er meer jongeren naar de regio zijn verhuisd. Het mbo in de regio kent weinig tussentijdse instroommomenten, waardoor jongeren niet op een ander moment dan september/oktober kunnen starten. Toelichting langdurig relatief verzuimers Langdurig relatief verzuimers zijn op school ingeschreven leer- of kwalificatieplichtige leerlingen die langer dan vier weken ongeoorloofd verzuimen zonder dat er sprake is van een vrijstelling van leerplicht. Dit is ook een groep thuiszitters. De behoeften van de (dreigende) thuiszitter zijn altijd leidend bij de aanpak van de problematiek. De leerplichtambtenaar werkt samen met de school, het samenwerkingsverband, de jeugdarts, andere ketenpartners en natuurlijk de leerling en ouder(s)/verzorger(s) om tot een passend (onderwijs)plan te komen. Er zijn veel verschillende oorzaken bij het langdurig ongeoorloofd verzuim. Soms ligt de oorzaak bij het zoeken naar een passende plek binnen het onderwijs of een andere maatwerkoplossing. Soms is de oorzaak niet duidelijk en lukt het ook de hulpverlening niet om de jongere tot schoolgang te laten komen. Of werken jongeren niet mee om hulpverlening in te zetten.
In dat laatste geval maakt een leerplichtambtenaar ook een proces-verbaal op. Zie ook de aanvullende cijfers op pagina 9.
Vrijstellingen
Leer- en kwalificatieplichtige leerlingen horen elke schooldag aanwezig te zijn op school. Er is binnen de Leerplichtwet (LPW) een aantal vormen van vrijstelling mogelijk: vrijstelling van geregeld schoolbezoek, vrijstelling van inschrijving, vrijstelling wegens het volgen van ander onderwijs en vervangende leerplicht. Bij de leerplichtambtenaren komen aanvragen voor vrijstellingen binnen om ontheffing te krijgen voor het verplicht naar school gaan van leer- of kwalificatieplichtige leerlingen.
Vrijstelling inschrijvingsplicht artikel 5 onder b Leerplichtwet Artikel 5 onder b geeft vrijstelling als er bezwaren zijn tegen het onderwijstype van scholen in de buurt. In Alkmaar bleef het aantal vrijstellingen de laatste jaren ongeveer gelijk, terwijl landelijk een stijging zichtbaar is. Het afgelopen schooljaar stond de vraag centraal hoe leerplicht Alkmaar haar rol in zou vullen bij deze vrijstelling. Omdat daar landelijk verschillend in werd gewerkt. Het Openbaar Ministerie en de branchevereniging voor leerplichtambtenaren (Ingrado) hebben hiervoor een aanpak geschreven die team leerplicht Alkmaar nu volgt. Daarbij wordt nauw samengewerkt met de leerplichtambtenaren uit de regio die ook deze vrijstellingen toetsen aan de leerplichtwet. Vrijstellingen Schooljaar*
art. 5 onder a
art. 5 onder b
art. 5 onder c
2022-2023
26
14
13
2023-2024
33
16
6
2024-2025
36
12
23
* Aantal jongeren waarvoor in het betreffende schooljaar een vrijstelling is afgegeven..
Monitoren overstap vo naar mbo
Leerlingen hebben na het behalen van hun vmbo-diploma nog geen startkwalificatie. Bij de overstap van het vo naar mbo is de kans op schooluitval groter. Team leerplicht mbo van gemeente Alkmaar ondersteunt regio-breed deze overgang, samen met scholen, via een online platform. Dat platform geeft inzicht in nieuwe schoolinschrijvingen en maakt het mogelijk om snel risico’s te signaleren, informatie uit te wisselen tussen verschillende onderwijsinstellingen, en gezamenlijk tijdig passende begeleiding te bieden aan leerlingen. Dit schooljaar zijn er 135 overstappers gemonitord en/of is er actie richting hen ondernomen.
Een leerplichtambtenaar toetst altijd of de aanvraag voor een vrijstelling voldoet aan de vereiste criteria uit de Leerplichtwet. Hiervoor wordt contact met de ouder(s)/verzorger(s) gezocht en met andere betrokken partijen zoals een school, een jeugdarts of het samenwerkingsverband. Als een leerling nog (gedeeltelijk) onderwijs kan volgen, zal dat het uitgangspunt zijn. De meest aangevraagde vrijstelling in de gemeente Alkmaar is een vrijstelling van de inschrijvingsplicht op basis van psychische en/of lichamelijke gronden (art. 5 onder a LPW). Een vrijstelling 5 onder b LPW is een vrijstelling vanwege bezwaar tegen de richting van het onderwijs van alle binnen redelijke afstand van de woning gelegen scholen. Een vrijstelling art 5. onder c LPW is een vrijstelling wegens het volgen van onderwijs in het buitenland.
Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2024-2025 | 6
De belangrijkste cijfers in één overzicht
Absoluut Verzuim 2024-2025
Alkmaar
mbo
PO 3 V(S)O 9
Geen onderwijs 37
Bergen 1
76
16
totaal
Proces-verbaal 2024-2025
Castricum 2
Heiloo 3
Dijk en Waard 6
totaal
mbo 27 Uitgeest 4
Absoluut Verzuim 2023-2024
Alkmaar
mbo
PO 6 Castricum 2
Geen onderwijs 34
62
V(S)O 11 Bergen 1
totaal mbo 11
Absoluut Verzuim 2022-2023
11
totaal
Dijk en Waard 6
Heiloo 2
Alkmaar
mbo PO 10
Castricum 1
Het aantal processen-verbaal dat is opgemaakt wegens luxe verzuim, relatief verzuim, absoluut verzuim en verwijzing naar Halt, per onderwijssoort en per gemeente. Alkmaar
Luxe
Relatief
Halt
Absoluut
Totaal
PO
12
0
0
0
12
VSO
1
0
3
0
4
VO
6
7
8
0
21
mbo
0
2
0
0
2
Geen Onderwijs
0
0
0
0
0
Totaal
19
9
11
0
39
mbo
Luxe
Relatief
Halt
Absoluut
Totaal
Bergen
0
0
0
0
0
Castricum
0
0
0
0
0
Dijk en Waard
0
2
0
0
2
Heiloo
0
0
0
0
0
Uitgeest
0
0
0
0
0
Totaal
0
2
0
0
2
Bergen 2 Geen onderwijs 79
126
V(S)O 7 Uitgeest 2
totaal mbo 8
15
totaal Dijk en Waard 10
Het aantal leer- en kwalificatieplichtige jongeren dat niet is ingeschreven bij een onderwijsinstelling en niet over een vrijstelling beschikt.
Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2024-2025 | 7
Relatief verzuim 2024-2025 Het aantal jongeren waarvan een of meer verzuimmeldingen is ontvangen. Het betreft hier meldingen van wettelijk verzuim, overig verzuim en van luxe verzuim (aantallen per onderwijssoort en per gemeente).
Alkmaar Relatief verzuim
Alkmaar Overig verzuim mbo 7 VSO 12
PO 20
Alkmaar Luxe verzuim
Alkmaar Totaal verzuim PO 62
VO 4
PO 12
mbo 173
330
mbo 166
totaal
247
VO 117
VO 15
totaal
49
626
totaal
totaal PO 30
VSO 43 VO 348
VSO 27
VO 216
mbo Relatief verzuim Uitgeest 6
mbo Overig verzuim
Bergen 23
Heiloo 23 Castricum 32
245
totaal Dijk en Waard 161
Uitgeest 1
mbo Luxe verzuim
mbo Totaal verzuim Uitgeest 7 Heiloo 24
Bergen 2
Heiloo 1
Bergen 25 Castricum 32
10
0
totaal
255
totaal Dijk en Waard 6
totaal Dijk en Waard 167
Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2024-2025 | 8
Thuiszitters 2024-2025 Bij de start van het schooljaar 24-25 waren er in Alkmaar 2 thuiszitters. Gedurende het schooljaar zijn hier 11 thuiszitters bij gekomen. In totaal spreken we dit schooljaar over 13 thuiszitters. Hiervan hebben 6 jongeren langer dan 3 maanden thuis gezeten in dit schooljaar. Van de 13 jongeren gaan 5 jongeren weer naar school, is van 1 jongere de leer-of kwalificatieplicht geëindigd en is 1 jongere uitgeschreven van het onderwijs. Zie voor onderverdeling naar onderwijssoort het overzicht. Aan het eind van het schooljaar 2024-2025 eindigen we in Alkmaar met 6 jongeren die nog wel een schoolinschrijving hebben, maar thuiszitten.. Alkmaar
Aanvang schooljaar
Nieuwe gevallen
> 3 mnd
Opgelost
Verhuisd
18 jaar geworden
PO
1
1
0
1
1
0
VO
0
8
4
2
0
0
VSO
1
0
0
0
0
0
mbo
1
2
2
2
0
0
Totaal
3
11
6
5
1
0
mbo
Aanvang schooljaar
Nieuwe gevallen
> 3 mnd
Opgelost
Verhuisd
18 jaar geworden
Bergen
0
0
0
0
0
0
Castricum
0
1
1
0
0
0
Dijk en Waard
0
3
3
0
0
0
Heiloo
0
1
0
1
0
0
Uitgeest
0
0
0
0
0
0
Totaal
0
5
4
1
0
0
Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2024-2025 | 9
Vrijstellingen 2024-2025
Aantal gesproken jongeren tijdens een preventief verzuimspreekuur
Alkmaar
art 3A
art 3B
art 5 sub a
art 5 sub b
art 5 sub c
art. 11g
art 15
PO
0
0
5
0
12
2
0
SO
0
0
7
0
0
0
0
VO
1
3
5
0
8
0
2
VSO
0
1
3
0
0
0
0
mbo
0
0
1
0
0
0
1
Geen onderwijs
0
0
15
12
3
0
0
Totaal
1
4
36
12
23
2
3
mbo
art 3A
art 3B
art 5 sub a
art 5 sub b
art 5 sub c
art. 11g
art 15
Bergen
0
0
0
0
0
0
2
Castricum
0
0
0
0
0
0
0
Dijk en Waard
0
0
0
0
0
0
2
Heiloo
0
0
1
0
0
0
0
Uitgeest
0
0
0
0
0
0
0
Totaal
0
0
1
0
0
0
4
Het voorkomen van schooluitval of in een vroegtijdig stadium terugdringen van verzuim heeft de voorkeur. Leerplichtambtenaren voeren preventieve verzuimgesprekken bij beginnend verzuim. Dat is verzuim onder de 16 uur in 4 weken. Deze verzuimspreekuren vinden plaats binnen het voortgezet onderwijs. Schooljaar
Aantal jongeren
2023-2024
117
2024-2025
134
Het aantal vrijstellingen per wetsartikel in het verslagjaar 2024-2025, per woonplaats en onderwijssoort artikel 5 onder a:
vrijstelling op grond van lichamelijke of psychische omstandigheden
artikel 5 onder b:
vrijstelling wegens bezwaar tegen de richting van het onderwijs van alle binnen redelijke afstand
van de woning gelegen scholen artikel 5 onder c:
vrijstelling vanwege schoolbezoek in het buitenland
artikel 3a:
vervangende leerplicht voor een jongere vanaf 14 jaar
artikel 3b:
vervangende leerplicht voor een jongere in het laatste jaar van de volledige leerplicht
artikel 15:
vrijstelling vanwege het volgen van ander onderwijs voor kwalificatieplichtige jongeren
Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2024-2025 | 10
Jaarverslag Leerplicht en Kwalificatieplicht schooljaar 2024-2025 | 11