250929 Raadsinformatiebrief Netcongestie en Energie-infrastructuur

RAADSINFORMATIEBRIEF

Datum

: 29 september 2025

Onderwerp

: Netcongestie en Energie-infrastructuur

Van

: Christian Schouten - Wethouder

Geachte leden van de raad, In de raadsinformatiebrieven netcongestie en energie-infrastructuur zullen wij u halfjaarlijks informeren over netcongestie (oorzaken, gevolgen en maatregelen) en een integraal beeld geven van de projecten waar momenteel aan wordt gewerkt om netcongestie structureel op te lossen.

Bijlagen Bijlage 1. Corridors en onderzoeksalternatieven 380kV netuitbreiding Noord-Holland Noord Bijlage 2. Reactie concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau 390kV Noord-Holland Noord Bijlage 3. Brief uitgangspunten regioadvies Regio Alkmaar Bijlage 4. Reacties op proces en inhoud ‘opzet regioadvies’

Aanleiding Op korte termijn is er in een groot deel van Noord-Holland geen ruimte meer op het volle elektriciteitsnet. De huidige prognose laat zien dat er vanaf 2026 overbelasting van het elektriciteitsnet ontstaat door de aanhoudend grote vraag naar elektriciteit. Dit betekent dat op veel plaatsen in de provincie ten minste de komende tien jaar wachtlijsten ontstaan voor grootverbruikers van elektriciteit, zoals bedrijven, datacenters en supermarkten. Hiermee zal het volle elektriciteitsnet directe gevolgen hebben voor de grootschalige gebiedsontwikkelingen en de gemeentelijke woningbouwambities. Naast de gevolgen voor toekomstige ontwikkelingen, neemt de kans op (grootschalige) stroomstoringen toe voor bestaande gebruikers. Om overbelasting te voorkomen werken de netbeheerders samen met bedrijven en (lokale) overheden aan een pakket maatregelen. De maatregelen die getroffen worden zijn tweeledig. Aan de ene kant zijn de maatregelen erop gericht om het bestaande elektriciteitsnet zo efficiënt mogelijk te benutten (congestiemanagement). Daarnaast zijn structurele maatregelen noodzakelijk om aan de groeiende vraag naar elektriciteit te kunnen voldoen. Dit betekent dat op ieder niveau van het elektriciteitsnet (hoog-, midden- en laagspanning) de benodigde uitbreidingen en verzwaringen gerealiseerd moeten worden.

Het elektriciteitsnet en netcongestie Het elektriciteitsnet is een netwerk dat wordt gebruikt om elektriciteit te transporteren van de opweklocaties naar de gebruikers – de consumenten en de bedrijven – en tussen elektriciteitscentrales onderling. Het elektriciteitsnet kan daarmee vergeleken worden met het wegennet. Er zijn autosnelwegen (hoogspanningsverbindingen) om grote afstanden te overbruggen, provinciale wegen (middenspanningsverbindingen) voor kortere afstanden en straten (laagspanningsverbindingen) om

Netcongestie en Energie-infrastructuur

1

van huis naar huis te gaan. Al deze wegen en straten zijn via kruisingen en op- en afritten (transformatorstations) met elkaar verbonden. We gebruiken steeds meer elektriciteit door bijvoorbeeld elektrisch rijden, gasloos koken en verwarmen. Bovendien transporteren we door de decentrale opwek van bijvoorbeeld zonnepanelen en windmolens steeds vaker en onregelmatiger elektriciteit over het elektriciteitsnet. Beide ontwikkelingen zorgen voor extra druk(te) op het net. Op dit moment heeft het op veel plekken te weinig transportcapaciteit voor de vraag en het aanbod, dit noemen we netcongestie. Wat zijn de gevolgen van netcongestie? Netcongestie veroorzaakt lange wachtlijsten voor bedrijven en particulieren die nieuwe of zwaardere aansluitingen nodig hebben. Dit belemmert economische groei, woningbouw en de energietransitie, omdat projecten worden uitgesteld of zelfs niet kunnen doorgaan totdat er meer transportcapaciteit is. Inmiddels staan er bij de onderstations die Alkmaar en omgeving voeden al meer dan 200 transportaanvragen op de wachtlijst. Naast de wachtlijsten voor nieuwe aansluitingen, neemt ook de kans op stroomstoringen toe. Vanaf 2026 dreigt het stroomnet ten noorden van Beverwijk overbelast te raken. Zonder extra maatregelen gaat dat leiden tot langdurige stroomstoringen.

Bij langdurige stroomstoringen gaat het om tot 200.000 huishoudens tegelijk die 4 tot 6 uur, en in het ergste geval 24 uur, zonder stroom komen te zitten door storingen. Ook zijn er vertragende gevolgen voor onze verduurzamingsopgaven. Grote producenten van winden zonne-energie staan op de wachtlijst en kassen met warmtekrachtcentrales worden opgeroepen om voorlopig niet van het gas af te gaan. De risico’s met betrekking tot oplopende wachtlijsten, stroomstoringen en verdere vertraging van duurzaamheidopgaven worden groter als de maatregelen onvoldoende opleveren en als ontwikkelingen sneller gaan of groter zijn dan verwacht. Echter, de problematiek gaat in elk geval duren totdat het elektriciteitsnet structureel en voldoende is uitgebreid. De verwachting is dat de transport schaarste hierdoor duurt tot het jaar 2036. Hiermee wordt de capaciteit van het elektriciteitsnet een voorwaarde voor economische ontwikkeling, hernieuwbare opwek van elektriciteit, woningbouw en mobiliteit van de toekomst. Hoe kan netcongestie opgelost worden? Netcongestie kan op meerdere netvlakken zitten.

Problemen, oftewel knelpunten, kunnen op hoog-, midden- en/of laagspanning zitten: • Onvoldoende ruimte op de kabel in je straat of onvoldoende transformatorhuisjes (laagspanning en/of transformatorstations); • Onvoldoende ruimte op de aanvoerkabel naar je wijk of onvoldoende transformatorhuisjes (middenspanning en/of transformatorstations); • Onvoldoende capaciteit in de onderstations om hoogspanning om te zetten naar middenspanning (transformatorstation); • Onvoldoende aanvoer van hoogspanning (hoogspanning). Deze samenhang maakt dat er niet één oplossing is voor netcongestie. Het kan zijn dat voor een nieuwe aanvraag of ontwikkeling er op verschillende onderdelen van het elektriciteitsnet uitbreiding moet plaatsvinden voordat er voldoende transportcapaciteit beschikbaar is om deze ruimte toe te kunnen wijzen.

Netcongestie en Energie-infrastructuur

2

Maatregelen Netcongestie kent diverse oorzaken, knelpunten en deeloplossingen die elkaar over en weer beïnvloeden. Verlichting van netcongestie vereist een veelzijdige aanpak op alle fronten, variërend van omvangrijke fysieke uitbreiding van de infrastructuur van het hoog-, midden- en laagspanningsnet, het bijbouwen van transformatorstations tot aanpassingen in regelgeving en gedrag om opwek en verbruik over de dag en de seizoenen beter op elkaar af te stemmen. De aanpak netcongestie volgt twee sporen: 1. Congestiemanagement 2. Uitbreiden en verzwaren van het elektriciteitsnet

Congestiemanagement Congestiemanagement is het beter benutten van het bestaande elektriciteitsnet. Dit is een maatregel voor de korte tot middellange termijn waarbij gestuurd wordt op vraag en aanbod in perioden waarin de maximale netcapaciteit is bereikt. Dit kan nodig zijn vanwege te veel aanbod (denk aan een zonnige zomerdag) of door te veel vraag (denk aan een winterse periode met weinig wind). Maatregelen onder congestiemanagement die wij nemen: • Energiebesparing en energiemanagement; • Energieopslag en –hubs; • Netbewuste nieuwbouw; • Netbewust laden; • Maatschappelijk prioriteringskader.

Energiebesparing en energiemanagement Energiebesparing vermindert de totale vraag naar elektriciteit, waardoor er meer ruimte op het elektriciteitsnet beschikbaar komt. Hierbij richten wij ons op de eigen bedrijfsvoering en vastgoed. Daarnaast zet de gemeente zich in op het verduurzamen van woningen en bedrijven door middel van verschillende regelingen en initiatieven. SPUK - energiearmoede In de periode 2022 – 2023 heeft het Rijk middels meerdere specifieke uitkeringen (SPUKs) middelen beschikbaar gesteld om de energierekening van huishoudens die moeite hebben met het betalen van de energierekening of onder consumeren te voorkomen of te verlagen. De oorspronkelijk beschikbare totale middelen waren €2,3 miljoen. Aanvullende middelen voor het Nationaal Isolatieprogramma waren ruim €400.000. Al met al was er in totaal € 2.7 miljoen beschikbaar. We zetten de middelen in voor inwoners met een inkomen tot 120% van het minimum én ook voor andere inwoners die niet de financiële middelen hebben mee te verduurzamen. Isolatieregeling De gemeente Alkmaar biedt woningeigenaren met een laag inkomen een bijdrage van €1.750 voor het isoleren van de vloer, bodem of glas van hun woning. De subsidie is specifiek gericht op woningen met een energielabel D, E, F of G, of woningen met twee slecht geïsoleerde bouwdelen en bewoners met inkomen tot 120% van het sociale minimum. Energiebrigade

Netcongestie en Energie-infrastructuur

3

De energiebrigade ondersteunt huishoudens effectief in het verlagen van de energierekening, zonder dat daarvoor ingrijpende maatregelen nodig zijn. Energiebrigade gaat gratis bij de bewoners langs en voert direct kleine energiebesparende acties uit, zoals het plaatsen van radiatorfolie, tochtstrips, ledlampen en/of een waterbesparende douchekop. Energiecoaches Sinds 2023 zet de gemeente Alkmaar samen met WonenPlus Alkmaar en WelzijnWonenPlus energiecoaches in: vrijwilligers die huishoudens eenmalig adviseren over energiebesparing. Deze dienst is beschikbaar voor inwoners in zowel de stad als de buitengebieden. In 2025 breiden we uit met een intensievere vorm van coaching in samenwerking met de energiebank. Deze nieuwe groep vrijwilligers richt zich op gedragsverandering en biedt meerdere huisbezoeken, een proactieve aanpak (deur-tot-deur), en nauwe samenwerking met het welzijnsnetwerk. De inzet is gericht op huishoudens die meer ondersteuning nodig hebben. Lokale Aanpak Isolatie (LAI) Deze regeling is bedoeld om eigenaren van slecht geïsoleerde woningen te ondersteunen bij het verduurzamen van hun woningen. De subsidie is specifiek gericht op woningen met een energielabel D, E, F of G, of woningen met twee slecht geïsoleerde bouwdelen.

De subsidie kan worden aangevraagd door eigenaar-bewoners en Verenigingen van Eigenaars (VvE's) voor diverse isolatiemaatregelen, zoals gevelisolatie, vloerisolatie, dakisolatie en het plaatsen van isolerend glas. De maximale subsidie bedraagt € 1.350,- per woning of appartementsrecht. Er zijn zoveel subsidies aangevraagd dat het subsidieplafond voor de subsidieregeling ‘Lokale aanpak isolatie Alkmaar’ recent verhoogd is met €2.700.00. De regeling loopt tot 31 december 2028. Subsidie Verduurzamen (voorheen subsidie duurzaamheid) Deze subsidie wordt zo snel mogelijk beschikbaar gesteld voor inwoners. De Subsidie Verduurzamen biedt meer specifieke ondersteuning aan eigenaar-bewoners bij het verduurzamen van hun woning. Deze subsidie richt zich op isolatiemaatregelen, warmtepompen, zonneboilers én zonwering, en is één keer per woning beschikbaar tot een maximaal bedrag. De maximale subsidie bedraagt €1.350 per woning voor grondgebonden woningen, en voor grondgebonden monumenten of beeldbepalende panden is dit bedrag € 2.000. Deze subsidie is bedoeld voor inwoners die géén gebruik kunnen maken van de subsidieregeling Lokale aanpak isolatie. Activatie particuliere verhuurders Gemeente Alkmaar telt naar schatting 2400 woningen die eigendom zijn van particuliere verhuurders. Een aanzienlijk deel van deze woningen heeft een D, E, F of G energielabel.

Het doel is om zowel particuliere verhuurders als huurders te informeren over mogelijkheden tot isolatie en landelijke subsidieregelingen. Op 2 december 2025 wordt een informatiebijeenkomst georganiseerd voor particuliere verhuurders. Tijdens deze bijeenkomst krijgen deelnemers inzicht in praktische verduurzamingsmaatregelen voor huurwoningen, beschikbare landelijke subsidies en financieringsregelingen (zoals SVOH en ISDE). Daarnaast wordt uitgelegd hoe zij zelf een subsidie- of financieringsaanvraag kunnen indienen, inclusief het inschatten van benodigde documenten en doorlooptijden. Toezicht en handhaving op de Energiebesparingsplicht Voor bedrijven met een jaarlijks energiegebruik boven de 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m3 aardgas geldt de energiebesparingsplicht die is verankerd in de Omgevingswet (1/1/2024). Dit betekent dat deze grootverbruikers verplicht zijn om energiebesparende of CO2-uitstoot-beperkende maatregelen te nemen in hun bedrijfsvoering als deze binnen 5 jaar terug te verdienen zijn. Hiervoor is door RVO een zogenaamde Erkende maatregelenlijst (EML) opgesteld.

Netcongestie en Energie-infrastructuur

4

De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (OD NHN) is verantwoordelijk voor Toezicht en Handhaving op de energiebesparingsplicht. In het Energiebesparingsakkoord Noord-Hollandse bedrijven 2022-2026 heeft de provincie subsidie o.b.v. cofinanciering beschikbaar gesteld om energiebesparing bij bedrijven te stimuleren en de omgevingsdiensten een inhaalslag te laten maken in Toezicht en Handhaving voor EML en de kwaliteit daarvan. Mede door deze subsidie is de uitvoeringskracht van de OD NHN op het toezicht en de handhaving van de EML verbeterd en is er een grote inhaalslag gemaakt waardoor naar verwachting eind 2025 de uitvoering van het akkoord voor de gemeente Alkmaar is afgerond. Stimulering van energiebesparing bij bedrijven Er worden goede afspraken gemaakt met de Omgevingsdienst over de communicatie naar Alkmaarse ondernemers. Ook zorgen we voor een handelingsperspectief voor ondernemers door onafhankelijk advies ter beschikking te stellen. In 2024 hebben we bedrijven een Klimaatroute-scan aangeboden waarmee ondernemers zicht kregen op welke energiebesparende maatregelen voor hun bedrijf relevant waren. Daarnaast subsidieert de gemeente sinds 2023 het Centrum voor Verduurzaming, een stichting 'voor en door ondernemers', die ondernemers inzicht in en onafhankelijk advies geeft over verduurzaming.

Concreet betekent dit dat hun eerstelijnsloket ondernemers kosteloos helpt met een basis-energiescan en hen adviseert over de toepasselijke Erkende Maatregel Lijsten energiebesparing. Dit doet de gemeente overigens in Regio Alkmaar verband zodat goede voorbeelden en geleerde lessen breed gedeeld kunnen worden.

Energieopslag en – hubs Ondernemers kunnen overtollige energie die ze opwekken met hun zonnepanelen niet terugleveren en kunnen hun economische activiteiten niet uitbreiden omdat het net vol zit. We stimuleren bedrijven en bedrijventerreinen die willen kijken met welke oplossingen ze zelf aan de slag kunnen. Hierbij zijn de uitgangspunten 'energiebesparing', 'opwek bij gebruik' en 'slim en flexibel gebruik' uit de Energiefocus Regio Alkmaar 2040 leidend. Collectieven van ondernemers Soms is de mismatch tussen energieopwek en -verbruik te groot om binnen de eigen bedrijfsvoering op te lossen, maar kunnen ondernemers elkaar helpen met hun energieoverschot of -tekort. De gemeente ondersteunt de collectiefvorming rond energievraagstukken op bedrijventerreinen daarom actief. Dit doet de gemeente in samenwerking met het Centrum voor Verduurzaming, maar ook met andere partners zoals als het Ontwikkelbedrijf Noord-Holland Noord en de provincie. Op de bedrijventerreinen de Boekelermeer, de Beverkoog en de Volger zijn actuele initiatieven waarbij de gemeente betrokken is. Op de Boekelermeer zijn er meerdere energiehub-initiatieven van ondernemers met complementaire energieprofielen.

Netbewuste nieuwbouw Netbewuste nieuwbouw wordt gestimuleerd. Dit is een aanpak waarbij woningen en wijken vanaf het begin zo worden ontworpen dat het energieverbruik beter aansluit bij beschikbare netcapaciteit. Er is hiervoor een intensieve samenwerking met netbeheerder en ontwikkelaars. Voor de GGO-gebieden worden aanvullend bodemenergieplannen opgesteld en de toepassing wordt gestimuleerd. Met een bodemenergieplan wordt het beleid gevormd om efficiënt gebruik te maken van de bodem binnen het gebied. Het doel is om duidelijke richtlijnen te bieden voor een duurzame

Netcongestie en Energie-infrastructuur

5

en efficiënte toepassing van bodemenergie. Bij gebruik van een bodemenergiesysteem (BES) wordt warmte en koude uit de bodem onttrokken en gebruikt voor het verwarmen en koelen van gebouwen. Dit efficiënte en duurzame alternatief zorgt voor minder stroomverbruik (kleinere belasting op het elektriciteitsnet) dan andere oplossingen.

Netbewust laden Binnen het project MRA-elektrisch werken we samen met andere overheden in Flevoland, NoordHolland en Utrecht om elektrisch vervoer te stimuleren en een netwerk van publieke oplaadpunten te realiseren. Waar mogelijk koppelen we de aanleg van dit laadnetwerk aan lokale opwekking van zonne- of windenergie en innovaties als slim laden, lokale energieopslag en teruglevering van energie.

Maatschappelijk prioriteringskader Netbeheerders behandelen aanvragen onder de energiewet op een first come first served basis. Het maatschappelijk prioriteringskader, vastgesteld op 12 april 2024 door de Autoriteit Consument en Markt (ACM), maakt het mogelijk om partijen die een groot maatschappelijk belang dienen voorrang te geven in tijden van netcongestie. Het gaat hierbij om de volgende partijen: 1. Congestieverzachters: partijen die door aansluiting er juist voor zorgen dat er meer ruimte op het net beschikbaar komt. 2. Veiligheid: noodhulp, politie, waterveiligheid, etc. 3. Basisbehoeften: gezondheidszorg, woningbehoefte, onderwijs, afvalbeheer, etc. 4. Verduurzaming: een producent van duurzame elektriciteit krijgt voorrang op een partij van niet-duurzame elektriciteit. In Alkmaar zijn er inmiddels 12 aanvragen ingediend bij de netbeheerder, waarvan er 4 zijn toegekend en daarmee voorrang hebben gekregen. Door de hoogste bestuursrechter is inmiddels besloten dat de ACM een kader mag opstellen, maar de gemaakte keuzes beter moet motiveren. Hierdoor geldt het bestaande kader tot 31-12-2025. De ACM werkt inmiddels aan een nieuw prioriteringskader, zodat vanaf 01-01-2026 netbeheerders maatschappelijke projecten voorrang kunnen blijven verlenen.

Netuitbreiding Waar congestiemanagement gezien kan worden als een tijdelijke en beperkte oplossing, is het uitbreiden en verzwaren van het elektriciteitsnet noodzakelijk als structurele oplossing voor netcongestie. Het einde van de netcongestie in ons deelnet (Noord-Holland Noord) is bereikt als op ieder netvlak (hoog-, midden- en laagspanning) de capaciteit is uitgebreid en de transformatorstations zijn bijgebouwd. Echter, de oplossing is uiteindelijk afhankelijk van de uitbreiding van de verbindingen op het hoogste niveau, de uitbreiding van het 380kV-netwerk richting de kop van Noord-Holland. Het hoogste niveau voedt immers de onderliggende niveaus. Deze uitbreiding wordt verwacht in 2036.

Schaalniveau 1: Landelijk Rijkscoördinatieregelingen pVAWOZ en 380kV-netuitbreiding Noord-Holland Noord

De 380kV (hoogspanning) netuitbreiding richting de Kop van Noord-Holland is een cruciaal onderdeel van de structurele oplossing van netcongestie en het toekomstbestendig maken van het

Netcongestie en Energie-infrastructuur

6

elektriciteitsnet. Daarnaast vraagt het energiesysteem van de toekomst om duurzame en lokale opwek. Het ministerie van KGG doet hiervoor onderzoek naar zogenoemde aanlandlocaties, om op zee geproduceerde elektriciteit of waterstof aan land te brengen: programma Verbindingen Aanlanding Wind op Zee (pVAWOZ). Bestuurlijke sturing Het Rijk beschouwt de 380kV-hoogspanningsverbinding en pVAWOZ van nationaal belang. Daarom heeft het ministerie besloten gebruik te maken van de Rijkscoördinatieregeling. Dit betekent dat de minister uiteindelijk voor het gehele project een projectbesluit en alle andere benodigde besluiten neemt. De rol van gemeenten en overige bestuursorganen is daarmee beperkt. De gemeente Alkmaar kan sturen en adviseren door middel van het gecombineerd regioadvies en een zienswijze indienen op het ontwerpbesluit. Bij de totstandkoming van het regioadvies heeft Alkmaar een actieve rol om samen met andere betrokken gemeenten en waterschappen de belangen van de regio te vertegenwoordigen en te laten landen in het regioadvies. Er wordt vanuit de gemeente Alkmaar op dit dossier actief samengewerkt in Regio Alkmaar (Alkmaar, Dijk & Waard en de BUCH), zowel ambtelijk als bestuurlijk. Samenhang 380kV NNHN en pVAWOZ De twee rijksprojecten hebben een samenhang met elkaar.

Aanlanding van op zee geproduceerde elektriciteit kan technisch gezien alleen plaatsvinden bij een 380kV-hoogspanningsstation en heeft gevolgen voor het achterliggende netwerk. Een keuze binnen het ene project bepaalt dus de mogelijkheden voor de ander. Elke keuze vraagt om ruimte. Daarnaast hebben deze keuzes invloed op ruimtelijk-economische ontwikkelingen, op landbouw en natuur, op cultureel erfgoed, monumenten en beschermd landschap, op gezonde leefomgeving en op het water- en bodemsysteem. Het is daarom van belang dat er een integrale afweging wordt gemaakt. 380kV Netuitbreiding Noord-Holland Noord (380kV-NNHN) Om de elektriciteit in de Kop van Noord-Holland te krijgen heeft het ministerie van KGG vijf hoofdcorridors en verschillende tussencorridors in onderzoek. Een belangrijk ruimtelijk uitgangspunt is dat de corridor een bestaande bovengrondse route volgt, zoals een rijks- of provinciale weg, spoorlijn, of 150kV-verbinding. Met name het onderzoeksalternatief door de Schermer, die de bestaande 150kVverbinding Velsen-Oterleek volgt, raakt direct de belangen van de gemeente Alkmaar. Verder wordt het grondgebied van Alkmaar minimaal doorkruist op de Binnenduin- en Beemsterroute. De tussencorridors, zoals langs de Boekelermeer, worden onderzocht om flexibiliteit tussen de verschillende hoofdcorridors te hebben.

In bijlage 1 vindt u een schematische weergave van de corridors en onderzoeksalternatieven. Het onderzoeksplan van KGG dat nu wordt uitgevoerd is vooraf opgenomen in de concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau (concept-NRD). Het college heeft op 22 oktober 2024 een reactie (zie bijlage 2) gegeven op de concept-NRD en daarbij aangestuurd op meer concretisering van de onderdelen ‘combineren & bundelen van hoogspanningsverbindingen’ en ‘participatie'. De binnengekomen zienswijzen zijn gebundeld in een inspraakbundel en een reactienota waaruit naar voren komt dat het ministerie de Alkmaarse reactie over combineren & bundelen heeft overgenomen. De definitieve Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) is vastgesteld op 30 maart 2025 en gepubliceerd in de Staatscourant op 10 april 2025. Na het opstellen van de plan-MER en de integrale effecten analyse IEA worden de regionale overheden (gemeenten, provincie en waterschap) om advies gevraagd over het gewenste tracé en de

Netcongestie en Energie-infrastructuur

7

locaties van de hoogspanningsstations. Op basis van dit regioadvies, de plan-MER, de IEA en het advies van de Commissie mer, neemt de Minister van KGG, in overeenstemming met de Minister van VRO, een ontwerpvoorkeursbeslissing. De plan-MER, IEA en ontwerpvoorkeursbeslissing zullen tegelijkertijd ter inzage worden gelegd. Hierop kunnen wij reageren. De start van de terinzagelegging en hiermee ook de reactietermijn wordt te zijner tijd aangekondigd. Programma Verbindingen Aanlanding Wind op Zee (pVAWOZ) Het ministerie van KGG onderzoekt voor de realisatie van het energiesysteem van de toekomst verder de mogelijkheid voor aanlandpunten van op zee geproduceerde elektriciteit en waterstof.

Het programma heeft betrekking op Alkmaar, omdat: • Op het moment dat er meer dan één aanlanding in de Kop van Noord-Holland aankomt, dan zijn er twee 380kV-verbindingen nodig. In dat geval is de kans groter dat een 380kVverbinding door de gemeente Alkmaar loopt. • Een aanlanding in Castricum en/of Egmond aan Zee zal mogelijk langs de provinciale weg N244 tussen Heiloo en De Rijp richting het zuiden lopen. De definitieve Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) is op 31 oktober 2024 vastgesteld. De milieueffecten van de verschillende activiteiten worden in de Integrale effectanalyse (IEA) en het planMER onderzocht en in beeld gebracht. De IEA en het plan-MER worden, samen met het ontwerpprogramma, naar verwachting in het 2e kwartaal van 2026 ter inzage gelegd. Gecombineerd Regioadvies Op dit moment wordt ambtelijk en bestuurlijk gewerkt aan een gecombineerd regioadvies. In 2024 hebben het ministerie van KGG en de regionale overheden de wens uitgesproken voor één gezamenlijk regioadvies voor de 380kV-NNHN en het pVAWOZ. Deze wens is geuit vanwege de inhoudelijke samenhang tussen het project en programma. Daarnaast is besloten dat de provincie Noord-Holland het opstellen van een gezamenlijk regioadvies zal gaan coördineren. Uiterlijk 19 december 2025 dient de provincie het regioadvies toe te sturen aan de Minister van KGG.

Het regioadvies geeft het standpunt weer van de regionale overheden (provincie, gemeenten en waterschappen) op de onderzochte routes en zoekgebieden. Hoe breder dit regioadvies wordt gedragen door de overheden, hoe steviger het wordt meegenomen in de besluitvorming van de ministers. Bestuurlijk is afgesproken dat één gezamenlijk advies de voorkeur heeft, met voorbehoud dat individuele overheden zelf (ook) een advies kunnen geven. Daarnaast doet dit regioadvies niets af van de mogelijkheden voor het indienen van een zienswijze op (onderdelen van) het conceptprogramma VAWOZ en de ontwerp-voorkeursbeslissing van de 380kV-NNHN. Op 4 juni 2025 heeft Regio Alkmaar (Alkmaar, Dijk & Waard en de BUCH) een uitgangspuntenbrief naar de provincie Noord-Holland verzonden (zie bijlage 3). In de eerste concept versie, genaamd bullet point lijst, van de provincie Noord-Holland zagen wij onze uitgangspunten niet terugkomen. Daarom heeft het college besloten om een nazending uitgangspuntenbrief Regio Alkmaar te versturen op 10 september 2025 (zie bijlage 4). Het tijdspad naar de besluitvorming vraagt ons allen nog extra aandacht. Hiervoor heeft het college in de uitgangspuntenbrief (zie bijlage 3) en de nazending (zie bijlage 4) aandacht gevraagd bij de Provincie Noord-Holland.

Netcongestie en Energie-infrastructuur

8

Schaalniveau 2: Regionaal 150kV-20/10kV Hoogspanningsstation Noord-Kennemerland Het bouwen van een gecombineerd hoogspanningsstation in de regio Noord-Kennemerland heeft regionaal de hoogte prioriteit vanuit zowel landelijke netbeheerder TenneT als regionale netbeheerder Liander. Dit omdat het gecombineerd hoogspanning station de regionale onderstations en de grootverbruikers op de Boekelermeer gaat voeden. Arcadis voert namens TenneT en Liander een locatieonderzoek uit waarbij de regio gemeenten zijn betrokken. Gezien de bestaande en toekomstige knooppunten van het elektriciteitsnet en het verzorgingsgebied van het station ligt de nadruk van de plaatsing in de omgeving van de Boekelermeer.

Schaalniveau 3: Wijk Onderstations 50kV-20/10kV Er zijn binnen de ring van Alkmaar twee onderstations aanwezig: bedrijventerrein Oudorp en Helderseweg. Met het oog op de autonome groei en de grootschalige woningbouwplannen in Alkmaar hebben deze twee stations naar de toekomst toe onvoldoende transportcapaciteit. Om de capaciteit te vergroten dienen de bestaande stations uitgebreid te worden en wordt er gezocht naar extra locaties. In het kader van het uitbreidingsvraagstuk vinden er gesprekken plaatst met Liander. Hierbij hebben niet alle deelgebieden dezelfde prioriteit. Dit heeft te maken met de knelpunten in het netwerk, maar ook met de economische en woningbouw ontwikkelingen. Binnen Alkmaar heeft het zoekgebied Oost (uitbreiding onderstation Oudorp) de hoogste prioriteit.

Schaalniveau 4: Buurt Transformatorhuisjes Voor het uitbreiden van de benodigde transportcapaciteit van onderstation richting de eindgebruiker wordt het laagspanningsnet uitgebreid. Dit is de opgave met de grootste fysieke nabijheid bij eindgebruikers. Om het laagspanningsnet te onderhouden, acute spanningsklachten zoveel mogelijk op te lossen en te voldoen aan de wettelijke aansluitplicht (netbeheerders zijn verplicht kleinverbruik aanvragen te realiseren) plaatst onze regionale netbeheerder Liander met enige regelmaat transformatorhuisjes bij. Voorheen waren dit enkele per jaar, maar door de elektrificatie loopt dit op tot circa 10 per jaar. Echter, om het laagspanningsnet in te richten op het energiesysteem van de toekomst en voldoende transportcapaciteit beschikbaar te maken voor de structurele oplossing van netcongestie, moet ook dit netdeel toekomstbestendig gemaakt worden. Waar voorheen 135 woningen per trafo konden worden aangesloten, zijn dat door de (verwachte) elektrificatie en verduurzaming nu nog maar 25. Hierdoor wordt naast de plaatsing van circa 10 trafo’s per jaar een ruime verdubbeling van het aantal reeds bestaande transformatorhuisjes (trafo’s) voorzien. Voor de gemeente Alkmaar wordt een uitbreiding van circa 400 trafo’s verwacht in de komende 10 jaren, binnen en buiten de bebouwde kom.

Door de ruimtelijke spreiding van het bijplaatsen van 400 trafo’s, wordt iedere wijk geraakt. Hierdoor is grote zorgvuldigheid gewenst. Gezien de omvang van deze uitbreiding, is een intentieverklaring tot samenwerking in voorbereiding tussen gemeente Alkmaar en de regionale netbeheerder Liander,

Netcongestie en Energie-infrastructuur

9

genaamd de LS (laagspanning) Buurtaanpak. Hierbij wordt het laagspanningsnet van de gemeente Alkmaar wijk voor wijk door middel van buurtrealisatieplannen toekomstbestendig gemaakt. De wijken worden geprioriteerd aan de hand van de huidige staat van het elektriciteitsnet, de reeds geplande en verwachte ontwikkelingen die de transportbehoefte op het elektriciteitsnet beïnvloeden en de door de gemeente Alkmaar geplande andere werkzaamheden.

Netcongestie en Energie-infrastructuur

10