250925 Raadsinformatiebrief Rapportage Kwaliteit en Budget openbare ruimte

RAADSINFORMATIEBRIEF

Datum

: 23 september 2025

Onderwerp

: rapportage Kwaliteit en Budget openbare ruimte

Van

Het college van Burgemeester & Wethouders

Geachte leden van de raad, Met deze raadsinformatiebrief informeren wij u over het onderzoek naar de kwaliteit van de openbare ruimte. Met het Onderzoek kwaliteit openbare ruimte en met de Notitie analyse impact verlaging beeldkwaliteit heeft adviesbureau IPR Normag hun bevindingen met de gemeente gedeeld. Aanleiding Aan het uitvoeren van het onderzoek ligt ten grondslag dat in de Kadernota 2025 voor het ‘verbeteren van de openbare ruimte' is vastgelegd dat het college onderzoek zou uitvoeren naar de staat van de openbare ruimte en de middelen die beschikbaar zijn voor het beheer. Aansluitend op deze vraag van de raad is in de Kadernota 2026 bepaald dat gedurende de ravijnsperiode het onderhoudsniveau van wegen tijdelijk wordt teruggebracht van B naar C (met uitzondering van het centrum). Wanneer het ravijn wordt gecompenseerd, wordt niveau B weer de norm. Hiervoor is een stelpost van € 2,0 miljoen opgenomen voor de kwaliteit buitenruimte. IPR Normag heeft in het Onderzoek kwaliteit openbare ruimte de door gemeente Alkmaar gewenste en door Stadswerk072 behaalde kwaliteit van de openbare ruimte onderzocht – met een focus op wegen en groenonderhoud - in relatie tot het beschikbare en benodigde budget. In de Notitie analyse impact verlaging beeldkwaliteit zijn de normbudgetten voor Onderhoud Groen en voor Onderhoud Wegen berekend.

Uitkomsten rapportage IPR Normag In september 2025 zijn het rapport 'Kwaliteit openbare ruimte Alkmaar' en de notitie ‘Analyse impact verlaging beeldkwaliteit’ aan ons aangeboden. Het onderzoek laat zien dat Alkmaar hoge beleidsdoelen heeft gesteld voor de openbare ruimte, vooral op het gebied van groen. De vergroeningsopgave, biodiversiteit en ecologisch beheer werken kostenverhogend op inrichting en beheer van het groen. Het wegenbeleid is vergelijkbaar met andere gemeenten maar klimaatadaptatie, energietransitie en mobiliteit kunnen leiden tot grotere opgaven voor het beheer van wegen, pleinen en straten en inrichtingskeuzes leiden tot hogere beheerkosten zonder extra budget. Op termijn staat de kwaliteit van de openbare ruimte onder druk door klimaatverandering, verstedelijking en beperkte budgetten. Verlaging van beeldkwaliteit biedt financiële ruimte, maar brengt risico’s met zich mee.

rapportage Kwaliteit en Budget openbare ruimte

1

De belangrijkste conclusies/aanbevelingen zijn: -

-

-

-

Voor Groen geldt dat de huidige beeldkwaliteit A/B onder druk staat en de kosten stijgen door gemeentelijke kwaliteitseisen en door externe factoren zoals klimaatverandering, inzet Regio Groen en sectorale kostenstijging; Voor Wegen is de beeldkwaliteit verslechterd en stijgen de onderhoudskosten door externe factoren zoals klimaatverandering, sectorale prijsstijgingen en arbeidsmarktkrapte. Voor de huidige beeldkwaliteit A/B is een significant tekort zichtbaar, terwijl het beschikbare budget beter aansluit bij kwaliteitsniveau C; De samenwerking met Stadswerk072 functioneert, maar afstemming op beleid en ruimte kan worden verbeterd. Duidelijkere scheiding tussen strategisch beleid (gemeente) en beheerbeleid (Stadswerk072) en betere samenwerking is nodig (samenhang met het onderzoek ketensamenwerking); Voor effectief, voorspelbaar en toekomstbestendig beheer is het nodig dat beheerplannen samenhangend, systematisch en goed afgestemd op het strategisch beleid van de gemeente worden ingericht.

Financiële gevolgen voor begroting 2026 Na een scherper onderscheid gemaakt te hebben tussen exploitatiebudget en investeringskredieten is het mogelijk om Groen op onderhoudsniveau A/B te houden en de ombuiging op Wegen van A/B naar A/C te realiseren. Vervolg Het college neemt de conclusies over en stelt voor deze verder uit te werken in concrete stappen en maatregelen. Omdat meer inzicht wenselijk is in de kosten voor beheer en onderhoud van alle kapitaalgoederen die onderdeel uitmaken van de openbare ruimte, wordt gewerkt aan een integraal overzicht voor de taakvelden waar al beleidsplannen in voorbereiding zijn (wegen, stedelijk water en civieltechnische kunstwerken). Voor deze onderwerpen achten wij het haalbaar om in het voorjaar 2026 een geactualiseerd en bestuurlijk afgestemd overzicht aan uw raad voor te leggen, zodat dit kan worden betrokken bij de kadernota 2027 en bij de keuzes voor de komende raadsperiode. Voor de overige taakvelden geldt dat het verzamelen en structureren van de benodigde areaal- en kostengegevens meer tijd en extra inzet vergt. Hiervoor is een gefaseerde aanpak nodig, waarbij het streven is om de eerste resultaten in 2026 te kunnen opleveren en een volledig integraal overzicht in 2027.

Bijlagen 1. 2.

Onderzoek kwaliteit openbare ruimte Notitie analyse impact verlaging beeldkwaliteit

rapportage Kwaliteit en Budget openbare ruimte

2