250701 Deloitte - Accountantsverslag 2024 - Gemeente Alkmaar - WG
Tekst van het document
Accountantsverslag 2024 Gemeente Alkmaar, 30 juni 2025
Deloitte Accountants B.V. Robonbonsweg 5 1816 MK Alkmaar Postbus 270 1800 AG Alkmaar Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl
Aan de gemeenteraad van de gemeente Alkmaar Postbus 53 1800 BC ALKMAAR Onderwerp Accountantsverslag 2024 Datum 30 juni 2025 Ons kenmerk 2506E7D53A/RM Behandeld door Audit Partner Arjan Schutgens 06 1201 1605 aschutgens@deloitte.nl Senior Manager Monique van Doornum 06 1234 2887 mvanduist@deloitte.nl
Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2024 van de gemeente Alkmaar. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2024 van de gemeente Alkmaar. De jaarrekening 2024 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Alkmaar. Bij deze jaarrekening hebben wij op 28 mei 2025 een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld verstrekt. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging gedateerd d.d. 18 oktober 2024 en met ons auditplan van 28 november 2024. Wij hebben het concept van dit accountantsverslag ambtelijk besproken met uw portefeuillehouder financiën, de directie en de concerncontroller op 16 mei 2025. Wij hebben dit rapport ook toegelicht aan de auditcommissie tijdens de vergadering d.d. 4 juni 2025. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V. Was getekend: drs. A.J. Schutgens RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is een zogenoemde affiliate van Deloitte NSE LLP en maakt onderdeel uit van het internationale netwerk van Deloitte Touche Tohmatsu Limited.
Inhoudsopgave
Bestuurlijke samenvatting
4
• Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
5
Bevindingen jaarrekening
10
• De financiële positie van uw gemeente
11
• Belangrijkste bevindingen uit onze controle
16
Interne beheersing
22
• Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing
23
Bijlagen
24
• Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
25
• Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle
26
• Bijlage A3 - Gecorrigeerde controleverschillen
27
• Bijlage A4 - Tekortkomingen in de toelichtingen
28
• Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2024
29
• Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging
34
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/3
Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen jaarrekeningcontrole
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/4
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Getrouwheid
Rechtmatigheid
Financiële positie
Realiteitsgehalte begroting
•
Wij hebben op 28 mei 2025 een goedkeurende controleverklaring te verstrekken voor het getrouwe beeld van de jaarrekening.
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 5,3 miljoen respectievelijk € 16,0 miljoen.
•
Wij hebben tijdens onze controle van de WNT geen feitelijke afwijkingen geïdentificeerd die de materialiteitsgrens conform het controleprotocol WNT te boven gaan.
•
Het college van B&W heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording fouten gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens.
•
In de paragraaf bedrijfsvoering zijn de bevindingen groter dan de rapporteringstolerantie toegelicht door het college.
•
De gehanteerde verantwoordings- en rapportagegrens bedraagt € 5,5 miljoen respectievelijk € 0,2 miljoen.
•
Wij hebben de conclusies van het college in ons getrouwheidsoordeel betrokken waaruit geen materiële tekortkomingen zijn gebleken.
•
Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd ten aanzien van de SiSa-bijlage die als bijlage bij de jaarstukken is opgenomen. In Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2024 is de voorgeschreven tabel met fouten en onzekerheden opgenomen.
•
De financiële positie ultimo 2024 is stabiel ten opzichte van 2023.
•
De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2024 bedraagt € 59,3 miljoen (2023: € 62,5 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Alkmaar onderkende en aanwezige risico’s van € 29,3 miljoen (2023: € 34,8 miljoen).
•
Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en realisatie, en kent een voordelig rekeningresultaat 2024 ad € 9,3 miljoen (2023: voordelig € 15,9 miljoen).
•
De ontwikkeling van uw financiële positie in de programmabegroting 2025 vraagt om aandacht om financieel gezond te blijven. De impact van het ravijnjaar is groot. De begroting 2025 is sluitend, maar de resultaten van de jaren 2026 tot en met 2028 zijn fors negatief. Dit heeft een nadelig effect op de ontwikkeling van de financiële ratio’s, zoals de solvabiliteit en de netto schuldquote. U doorloopt in 2025 een traject “hoe tackelen we het ravijn” en wij benadrukken het belang van keuzes maken en prioriteren.
•
De afgelopen jaren is sprake van positieve resultaten ten opzichte van de (met name primitieve) begroting. Daarnaast is een aangroei van het vermogen over de afgelopen jaren zichtbaar en nemen de vooruit ontvangen subsidies toe tot circa € 70 miljoen. Daarnaast is sprake van doorschuiven van investeringskredieten naar 2025 en 2026. De (ambtelijke) beschikbare capaciteit is daarmee niet altijd in balans met de financiële middelen die de gemeente tot haar beschikking heeft.
•
Wij adviseren om in 2025 nader onderzoek te verrichten naar de structurele oorzaken van het rekeningsaldo 2024 en te onderzoeken hoe het realiteitsgehalte en de voorspellende waarde van de begroting en de tussentijdse informatievoorziening kunnen worden verbeterd.
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/5
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Sociaal domein
Grondexploitatie
Kwaliteit verslaggeving
•
In 2024 is de controle over het algemeen soepel verlopen. De belangrijkste ontwikkeling is de datamigratie naar ZorgNed geweest per 1 januari 2025, waardoor geen gebruik meer wordt gemaakt van de twee aparte applicaties MensCentraal en Suite. Wij hebben positieve feedback ontvangen van de gemeente met betrekking tot de administratie van ZorgNed. Daarnaast biedt ZorgNed effectieve oplossingen voor verschillende bevindingen. Een voorbeeld hiervan is de implementatie van een geautomatiseerd proces voor de controle van de eigen bijdrage van cliënten.
•
Specifiek ten aanzien van deze datamigratie heeft het team inzicht verkregen in het proces van de migratie, de controles die door de gemeente zijn uitgevoerd en hebben wij met behulp van gegevensgerichte werkzaamheden vastgesteld dat de data juist en volledig in ZorgNed is terecht gekomen.
•
De verantwoording van de bestedingen bij zorgaanbieders zijn getrouw en op rechtmatige wijze tot stand te zijn gebracht. De gemeente beschikt over uitgebreide data (prognosemodel), waardoor zij in staat is om zorguitgaven te voorspellen en tijdig bij te sturen. Hierdoor verstevigt de gemeente haar financiële processen en waarborgt zij de rechtmatigheid van de uitgaven.
•
De belangrijkste bevindingen naar aanleiding van deze controle ziet toe op de onzekerheid van € 3,0 miljoen welke grotendeels wordt veroorzaakt door controleverklaringen met oordeelonthoudingen bij productieverantwoordingen van jeugd zorgaanbieders. Daarnaast hebben wij vastgesteld dat voor een bedrag van € 382 duizend hogere bedragen zijn opgenomen in de productieverantwoordingen ten opzichte van de financiële administratie van gemeente Alkmaar welke gemeente Alkmaar niet heeft gecorrigeerd in de exploitatie en nog te betalen bedragen. Hiervoor verwijzen wij naar de tabel met ongecorrigeerde fouten in bijlage A2.
•
Naast de financiële aspecten van de zorg, is het goed om te erkennen dat de huidige uitdagingen niet uitsluitend om geld draaien. Steeds vaker blijkt dat het onvermogen om zorg effectief te organiseren voortkomt uit een tekort aan beschikbare zorgprofessionals. Dit tekort heeft directe gevolgen voor de kwaliteit en continuïteit van de zorgverlening, hetgeen de druk op de gemeente verder opvoert. In dit licht neemt het belang van preventieve maatregelen en het versterken van een sociale basis toe. Preventie kan een sleutelrol spelen in het verminderen van de zorgvraag, door vroegtijdige ondersteuning te bieden en te investeren in de gezondheid en het welzijn van inwoners. Door te investeren in de sociale infrastructuur en preventieve maatregelen kan een veerkrachtigere en meer toekomstbestendige zorgstructuur worden opgebouwd, die in staat is om de uitdagingen van de komende jaren het hoofd te bieden.
•
Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2024 versus de schattingen in de jaarrekening 2023 geanalyseerd (‘backtesting’).
•
Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden een getrouw beeld weergeven.
•
Deloitte Real Estate heeft in 2023 werkzaamheden verricht op de waardering van het vastgoedobject Picassolaan. De grond-/vastgoedpositie Picassolaan heeft betrekking op het potentieel ontwikkelen van een woningbouwprogramma, waarbij de inbrengwaarde van de gronden zijn gewaardeerd op circa € 11,5 miljoen ten behoeve van een sluitende grondexploitatie. Wat betreft dit bedrag van € 11,5 miljoen heeft Deloitte Real Estate in de gecalculeerde civiele kosten en plankosten reeds in 2023 een onzekerheid benoemd. Deze onzekerheid, met een totaalbedrag van € 0,774 miljoen, blijft eveneens bestaan in 2024 en is niet van invloed op de strekking van ons oordeel.
•
Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces rondom de verbonden partijen en aan schattingen (bijvoorbeeld inzake de voorzieningen). Een voorbeeld hiervan is het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen getrouw zijn en consistent worden gebruikt.
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/6
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Interne beheersing
IT-omgeving
•
Op basis van de interim-controle 2024 hebben wij tekortkomingen geïdentificeerd in de interne-beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Onze belangrijkste bevindingen zijn met u (gemeenteraad) gedeeld, en zijn besproken in de auditcommissie d.d. 10 februari 2025. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.
•
Tijdens de auditcommissie van 13 november 2024 is uitgebreid gesproken over de algemene IT-beheersingsmaatregelen en over de stappen die u gemeente zet richting de overstap naar een nieuwe financieel pakket met sinds 1 januari 2025. U verwacht met deze overgang en met de implementatie van dit nieuwe financieel pakket tevens de tekortkomingen in de algemene IT-beheersing te kunnen oplossen. Bij de interim-controle 2025 zullen wij hier werkzaamheden op uitvoeren.
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole 2024 hebben wij werkzaamheden ten aanzien van de betrouwbaarheid en continuïteit van de gegevensverwerking uitgevoerd. Naast de reguliere jaarlijkse werkzaamheden ten aanzien van de General IT Controls hebben wij een IT Maturity Assessment uitgevoerd, waarbij wij de algehele IT-beheersing hebben onderzocht. General IT Controls(GITC's): De implementatie van effectieve General IT Controls is van belang voor betrouwbare financiële informatie en datakwaliteit. Momenteel voldoet het niveau van deze controls in opzet nog niet volledig aan de vereisten. We adviseren om specifieke aandacht te besteden aan de Access Controls, inclusief het beheer van toegangsrechten en wachtwoordbeheer, om de beveiliging te versterken. Access Controls: Hoewel u beschikt over een autorisatiematrix, ontbreekt een geautoriseerde versie voor de huidige financiële applicatie. Er is behoefte aan een gestandaardiseerde procedure voor het toekennen en wijzigen van rechten. We adviseren u het beleid aan te scherpen met duidelijke richtlijnen voor verantwoordelijkheden en voor het verwijderen of deactiveren van accounts. Bovendien raden wij u aan om wachtwoordtermijnen en hergebruik van wachtwoorden beter te reguleren.
Implementatie Nieuw Financieel Pakket: De gemeente heeft in 2024 gewerkt aan de vervanging van de huidige financiële applicatie 'Decade' met 'Lumen Civitas’. Inmiddels heeft de livegang sinds januari 2025 plaatsgevonden. We plannen een post-implementatie review om de datamigratie te evalueren. Wij verzoeken om de controles gedurende deze migratie goed vast te leggen. IT Maturity Assessment: Van juni tot oktober 2024 hebben we de IT-volwassenheid van de gemeente beoordeeld met behulp van het Deloitte IT Maturity Model. Dit assessment toont aan dat de gemeente stappen zet in de richting van een hogere IT-volwassenheid. Tegelijkertijd zien we dat er nog diverse aandachtsgebieden zijn om de IT-beheersing te verbeteren. We adviseren een concrete planning op te stellen voor de opvolging van aanbevelingen, met regelmatige rapportage aan de auditcommissie.
Welke aandachtspunten zien wij?
Daarnaast onderkennen wij de volgende belangrijke aandachtspunten: •
Het aantal afgesloten anterieure overeenkomsten rondom het Alkmaars kanaal neemt de komende jaren verder toe.
•
Niet alleen het aantal SiSa-regelingen maar ook de complexiteit van die regelingen blijft alsmaar toenemen. Wij zien dat er met name druk ontstaat in dit proces, en daarmee tijdige aanlevering van de controledossiers, ten aanzien van de specifieke uitkeringen die de gebiedsontwikkelingen raken. Wij raden aan om voor de SiSa-verantwoording blijvende aandacht te hebben voor voldoende capaciteit in de voorbereiding van het jaarrekeningproces en de kennisontwikkeling binnen uw organisatie. Daar waar afstemming met ministerie of accountant noodzakelijk is verzoeken wij u dit eerder in het proces vorm te geven.
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/7
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Frauderisicoanalyse
Het management actualiseert jaarlijks zijn frauderisicoanalyse. De geactualiseerde frauderisicoanalyse is op 10 februari 2025 met de auditcommissie besproken en zal ook op 5 juni 2025 worden besproken. Op deze wijze vormt het periodiek actualiseren van de frauderisicoanalyse een zichtbaar en vast onderdeel van de interne beheersing, inclusief de communicatie hierover met het toezichthoudend orgaan. Het verdient, net als voorgaand jaar, aanbeveling deze maatregelen te implementeren en het bestaan en de werking van de beheersingsmaatregelen zoals genoemd in de frauderisicoanalyse te toetsen op hun bestaan en werking. Hierbij benoemen wij bijvoorbeeld de aanbeveling ten aanzien van misbruik & oneigenlijk gebruik. Wij hebben bovendien vastgesteld dat u op een adequate wijze opvolging geeft aan integriteitsmeldingen.
Rechtmatigheidsverantwoording In de jaarrekening 2024 is het college verplicht een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen, waarin de rechtmatige totstandkoming van baten, lasten en balansmutaties wordt verantwoord. De gemeenteraad heeft via het controleprotocol de verantwoordings- en rapportagegrens vastgesteld. Het college heeft het normenkader dat op 23 januari 2025 is vastgesteld, en de financiële verordening geactualiseerd, wat richtlijnen bevat voor rapportage over rechtmatigheid en begrotingsafwijkingen. In de paragraaf bedrijfsvoering, vanaf pagina 159, in de jaarrekening heeft het college een toelichting opgenomen ten aanzien van de opvolging van de aanbestedingsfouten vanuit de jaarrekening 2023. Dit geeft een toelichting ten aanzien van de geconstateerde fout in 2023 m.b.t het verlicht regime van € 51,2 miljoen. In de rechtmatigheidsverantwoording heeft het college onrechtmatigheden gerapporteerd, ten aanzien van Lasten- en kredietoverschrijdingen ad € 3,0 miljoen, waarvan € 1,1 miljoen als acceptabel wordt beschouwd, daarnaast 6,9 miljoen aan onderschrijdingen baten. Tot slot is er ten aanzien van het voorwaardencriterium in 2024 sprake van inkopen die ten onrechte niet Europees aanbesteed zijn ter waarde van € 4,5 miljoen.
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/8
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/9
Bevindingen jaarrekening
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/10
De financiële positie van de gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is licht gedaald Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2024 bedraagt € 2,4 miljoen nadelig. Per saldo is tussentijds € 11,7 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2024 circa € 9,3 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans.
Eigen vermogen (x € 1 miljoen)
2024
2023
2022
2021
Eigen vermogen per 1 januari
161
181
154
136
Tussentijdse resultaatbestemming
-/- 12
-/- 36
9
-/- 7
Gerealiseerd resultaat
10
16
18
25
Gerealiseerd totaal saldo baten en lasten
-/- 2
-/- 20
27
18
Eigen vermogen per 31 december
159
161
181
154
In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2024 circa 25% van het balanstotaal (ultimo 2023: 26% van het balanstotaal).
Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen)
Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming. Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/11
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Totale baten
512
Totale lasten
-/- 514
Gerealiseerd totaal saldo baten en lasten
-/- 2
Af: stortingen in reserves
-/- 19
Bij: onttrekkingen aan reserves
31
Saldo mutaties reserves
12
Gerealiseerd resultaat
10
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
De financiële positie van de gemeente Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2024 laat een nadelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 2,3 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 14,9 miljoen (begroting na wijziging). De jaarrekening 2024 sluit - na verwerking van de mutaties in reserves - met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 9,3 miljoen.
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen) 30 20
In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. In de paragraaf bedrijfsvoering heeft het college de rechtmatigheid van de begrotingsafwijkingen nader toegelicht. Verderop in dit accountantsverslag gaan wij hierop in.
10 (10) 2021
2022
2023
2024
Mutaties in reserves (x € 1 miljoen) 40 30 20 10 (10)
2021
2022
2023
2024
Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 30 20 10
2021
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/12
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
2022
2023
Interne beheersing
2024
Bijlagen
De financiële positie van de gemeente Kengetallen voor gemeente Alkmaar (begroot en werkelijk over de periode 2021-2024)
Solvabiliteit De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. Grondexploitatiequote De grondexploitatiequote geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten van de gemeente. In de regel geldt: hoe hoger de grondexploitatiequote, hoe groter het risico dat de gemeente loopt.
10%
30% 25%
8%
20%
6%
15%
Netto schuldquote
10%
Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie.
5%
4% 2%
0%
0% 2021
Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is ook van belang te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken.
Grondexploitatiequote
Solvabiliteit
35%
2022
2023
Begroot
Werkelijk
2024
100%
2023
Begroot
Werkelijk
2024
6% 5% 4% 3% 2% 1% 0% -1% -2% -3%
80% 60%
20% 0% 2021
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
2022
Structurele exploitatieruimte
Netto schuldquote
40%
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/13
2021
Bestuurlijke samenvatting
2022
2023
Begroot
Werkelijk
Bevindingen jaarrekening
2024
2021
Interne beheersing
2022
2023
Begroot
Werkelijk
Bijlagen
2024
De financiële positie van de gemeente Voorspellende waarde van uw begroting
Saldo baten en lasten | Begroting (na wijziging) vs. realisatie (x € 1 miljoen)
De jaarrekening 2024 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 9,3 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college haar beleid en doelen kan realiseren.
15 (5) (25)
De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan is echter niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Hiermee is de begroting meer gebaseerd op uw politiek-bestuurlijke ambities dan op wat uw gemeente daadwerkelijk met de beschikbare middelen en capaciteit kan realiseren.
(45) Begroting 2022
Uw organisatie is zich bewust van deze problematiek. In dit licht adviseren wij u te blijven analyseren waar dit door komt en eventueel maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van de begroting van zowel de investeringen als de baten en lasten en de uitvoeringskracht ervan dichter bij elkaar te brengen.
Realisatie 2022
Begroting 2023
Realisatie 2023
Begroting 2024
Realisatie 2024
Baten | Begroting (na wijziging) vs. realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 600
Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken
500
Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2024 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben bij onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij - naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening - vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses.
400
300 Begroting 2022
Realisatie 2022
Begroting 2023
Realisatie 2023
Begroting 2024
Realisatie 2024
Lasten | Begroting (na wijziging) vs. realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 600 500 400 300 Begroting 2022
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/14
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Realisatie 2022
Bevindingen jaarrekening
Begroting 2023
Realisatie 2023
Begroting 2024
Interne beheersing
Realisatie 2024
Bijlagen
De financiële positie van de gemeente Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen)
Het weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2024; de ratio weerstandsvermogen is met 0,2 toegenomen.
Beschikbare weerstandscapaciteit
70 60 50 40
De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 59,3 miljoen (2023: € 62,5 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar.
30 20
Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s - die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen - geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s.
10 2021
2022
Benodigde weerstandscapaciteit
2023
2024
Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandscapaciteit
2,50
Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 29,3 miljoen (2023: € 34,8 miljoen). Ten opzichte van 2023 is hiermee sprake van een afname.
2,00
Uw weerstandscapaciteit van € 62,5 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 29,3 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.
1,00
1,50
0,50 2021
2022
2023
2024
Ratio weerstandscapaciteit
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/15
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Rechtmatigheidsverantwoording Het college is verplicht in de jaarrekening 2024 een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen waarin zij zich verantwoordt over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties (inclusief begrotingsrechtmatigheid). Een uitgebreidere toelichting op de onrechtmatigheden en de vervolgacties om deze op te lossen/te voorkomen is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag. Verantwoordings- en rapportagegrens Via het controleprotocol heeft de gemeenteraad de verantwoordings- en rapportagegrens vastgesteld. De verantwoordingsgrens heeft het college gehanteerd bij het opmaken van de rechtmatigheidsverantwoording en de uiteindelijke conclusie daaromtrent. Fouten en onduidelijkheden die de verantwoordingsgrens niet overschrijden, zorgen voor een positieve uiting van het college waaruit blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rapporteringsgrens bepaalt de diepgang van de toelichting van het college in de paragraaf bedrijfsvoering. Uit de in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording van de gemeente Alkmaar blijken aantal onrechtmatigheden welke de verantwoordingsgrens te boven gaan. Normenkader Het college heeft het van toepassing zijnde normenkader in kaart gebracht.
Dit normenkader is door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d. 23 januari 2025. Wij hebben vastgesteld dat dit normenkader leidend is geweest voor het college om te komen tot de rechtmatigheidsverantwoording en de toelichtingen in de paragraaf bedrijfsvoering.
Begrotingscriterium
Voorwaardencriterium
Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten, laste en balansmutaties, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). Uitgangspunt hiervoor is het niveau waarop de raad de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft. In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting.
Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen c.q. voorwaarden zijn afkomstig uit de relevante wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader, en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur.
De gemeenteraad en het college hebben afspraken gemaakt in welke situatie lastenoverschrijdingen onrechtmatig maar acceptabel zijn (lastenoverschrijdingen zijn en blijven onrechtmatig, maar zijn onder voorwaarden acceptabel wat betekent dat het college deze niet hoeft toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering). Wij hebben vastgesteld dat het college specifieke werkzaamheden heeft uitgevoerd ten aanzien van het begrotingscriterium. Hieruit blijkt dat er voor € 3,0 miljoen lasten- en kredietoverschrijding heeft plaatsgevonden. € 1,1 miljoen hiervan is acceptabel op basis van het normenkader van de gemeenteraad. De niet acceptabele afwijkingen zijn uitgewerkt in de paragraaf bedrijfsvoering.
Díe onderwerpen die niet onder het getrouwheidsoordeel van de accountant vallen, hebben we onderstaand nader toegelicht inclusief de wijze waarop het college deze in haar werkzaamheden heeft betrokken.
Daarnaast hebben wij vastgesteld dat het college de financiële verordening heeft geactualiseerd. Deze zijn door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d. 23 januari 2025. In de financiële verordening zijn eveneens specifieke richtlijnen opgenomen over de wijze en diepgang van rapporteren over rechtmatigheid en de wijze waarop het college om dient te gaan met begrotingsafwijkingen. Deze komen hierna nader aan bod.
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/16
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Gemeenten stellen via de financiële verordening en/of onderliggende nota’s kaders vast die van invloed zijn op verslaggeving. Het gaat hier om de invulling van de ruimte die het BBV geeft voor eigen gemeentelijke kaders. Denk hierbij aan grenzen voor het activeren van investeringen, afschrijvingstermijnen, omgang met reserves en voorzieningen en dergelijke. Deze vallen onder het getrouwe beeld en vallen per definitie onder de reikwijdte van de reguliere accountantscontrole. Ook voorwaarden die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening worden niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Hierbij kan worden gedacht aan het niet naleven van voorwaarden met betrekking tot recht, hoogte, duur, termijnen, normbedragen, doelgroep en grondslag bij bijvoorbeeld bijstandsverlening, maatschappelijke ondersteuning, inkomensoverdrachten en het opleggen van belastingen dat tot gevolg heeft dat de bijhorende lasten of opbrengsten onjuist of onvolledig zijn. Het niet naleven van deze voorwaarden heeft direct invloed op het getrouwe beeld van deze posten in de jaarrekening.
Aanbestedingen Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit. Wij constateren dat over 2024 voor een bedrag aan € 4,5 miljoen aan onrechtmatige overtredingen van EU-aanbestedingsrichtlijnen zijn opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/17
Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) •
De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door het saldo ultimo 2024 ad € 25 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2025 e.v. nog te realiseren baten ad € 97 miljoen en lasten ad € 62 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. De gemeente Alkmaar schat ultimo 2024 in dat de totale omvang van het verwacht voordelig resultaat van de gehele grondexploitatie circa € 10 miljoen bedraagt. Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk
•
•
Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.
25 20 15 10 5 2021
2023
2024
Overzicht nog te realiseren baten en lasten Boekelermeer-Zuid (x € 1 miljoen) 100
Omdat in feite alleen de grondexploitatie Boekelermeer-Zuid materiële bedragen aan nog te realiseren baten en lasten laat zien, hebben wij deze in nevenstaande figuur uiteengezet. Hieruit blijkt dat de geraamde nog te realiseren baten zijn toegenomen en de geraamde nog te realiseren lasten zijn afgenomen. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn uiteengezet in het MPG 2025, dat de raad heeft behandeld op 15 mei 2025.
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
2022
Ontwikkeling boekwaarde
De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’.
80 60 40 20 -
Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/18
Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen)
Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?
Analyse grondexploitaties
De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s: •
•
Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen?
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Boekelermeer Zuid 2023
Boekelermeer Zuid 2024
Nog te realiseren baten
Nog te realiseren lasten
Interne beheersing
Bijlagen
Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties - vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.
•
Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?
•
Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.
•
Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol. Zo zorgt binnenstedelijke herstructurering normaliter voor een grotere complexiteit, doordat de gemeente de bestaande ruimte herontwikkelt en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt. De grondexploitatie Boekelermeer-Zuid heeft een lange doorlooptijd van meer dan 10 jaar. Dat betekent dat op dit moment conform de verslaggevingsregels BBV geen tussentijdse winst mag worden genomen voor deze grondexploitatie. U heeft dat in lijn met het BBV ook niet gedaan. Onze belangrijkste observaties hierbij is dat de grondexploitaties, net als voorgaand jaar, goed zijn onderbouwd en dat met een hoge mate van deskundigheid wordt gewerkt. De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2024 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt
De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2024 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd) en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is.
Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente:
Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet).
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/19
•
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties.
•
Externe deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen, grondopbrengsten en parameters.
•
Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken planen civiele kosten.
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2024 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt.
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Overige onderwerpen Voorzieningen
Sociaal domein | PGB-bestedingen
Waardering Picassolaan
Onderhoudsegalisatievoorzieningen
De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft - net als in voorgaande jaren - bij de PGB-verantwoordingen voor Jeugd en Wmo over 2024 een controleverklaring met beperking verstrekt. De PGB-bestedingen over 2024 bedragen circa € 0,7 miljoen (2023: € 1,2 miljoen).
Deloitte Real Estate heeft in 2023 werkzaamheden verricht op de waardering van het vastgoedobject Picassolaan. De grond-/vastgoedpositie Picassolaan heeft betrekking op een potentiële ontwikkeling van een woningbouwprogramma. De gemeente heeft hierbij in 2023 onderzocht of de aankoopprijs van € 16,8 miljoen kan worden terugverdiend. Op basis van de doorrekeningen blijkt dat een maximale inbrengwaarde van de gronden ad circa € 11,5 miljoen kan worden ingebracht voor een sluitende grondexploitatie, waarna in 2023 een afwaardering heeft plaatsgevonden. Wat betreft dit bedrag van € 11,5 miljoen heeft Deloitte Real Estate in de gecalculeerde civiele kosten en plankosten een onzekerheid benoemd. De waardering is afhankelijk van de toekomstige bestemming en ontwikkeling van het gebied rondom de Picassolaan, en sluit op dit moment aan op de toegelichte onzekerheid in de waardering. Deze onzekerheid , met een totaalbedrag van € 0,774 miljoen, is ook voor 2024 van toepassing en is niet van invloed op de strekking van ons oordeel.
Het BBV biedt de mogelijkheid tot het vormen van een egalisatievoorziening voor onderhoudslasten. Eén van de voorwaarden voor het vormen en in stand houden hiervan is dat er een actueel (maximaal vier jaar oud) meerjarenonderhoudsplan aan de voorziening ten grondslag ligt. U heeft in 2023 een egalisatievoorziening voor onderhoudslasten gevormd (uit een bestemmingsreserve). Wij hebben vastgesteld dat het meerjarenonderhoudsplan (MJOP) is verfijnd in 2024. Wij hebben in het kader van de jaarrekeningcontrole werkzaamheden uitgevoerd ten aanzien van de onderhoudsegalisatievoorzieningen. Bij deze werkzaamheden hebben wij gezien dat het MJOP is verfijnd er heeft een verfijning plaats gevonden op groot onderhoud voor alle gebouwen aanwezig is en daarnaast is er dagelijks onderhoud niet langer meegenomen.
Daarnaast constateren wij dat er onderhoudswerkzaamheden naar voren in de tijd zijn geschoven. Tegelijkertijd zien we dat er in de eerste maanden van 2025 een inhaalslag wordt gemaakt, waarbij er al meer onderhoud is gepland, danwel uitgevoerd. Deze ontwikkeling wijst op een proactieve benadering van het onderhoudsmanagement en kan bijdragen aan een verbeterde staat van de gebouwen op de lange termijn. Wij constateren dat de dotatie aan de onderhoudsvoorziening niet is gewijzigd.
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/20
Uw organisatie heeft de voorgaand jaar getroffen aanvullende internebeheersingsmaatregelen en interne controles ook over 2024 gehandhaafd c.q. uitgevoerd. Hiermee is er voldoende zekerheid verkregen over de prestatielevering en de rechtmatigheid van de PGB-bestedingen. In dit kader is onder andere nader onderzoek uitgevoerd bij een representatief aantal gebruikers van deze PGB-gelden. Met de getroffen beheersingsmaatregelen en de uitgevoerde interne controles is er over de PGB-bestedingen over 2024 voldoende zekerheid verkregen wat betreft zowel de getrouwheid als de rechtmatigheid hiervan. Sociaal domein | Jeugdzorgkosten De jeugdzorgkosten bestaan uit de kosten voor de lokale en regionale jeugdzorg. In lijn met de landelijke trend zijn de kosten voor jeugdzorg in de afgelopen jaren (fors) gestegen. Verwacht wordt dat deze ontwikkeling ook in komende jaren nog doorzet. Indien (een deel van) de kosten structureel hoger (blijkt) blijken uit te vallen, ontkomt u wellicht niet aan het vrijmaken van structurele middelen om de verwachte toekomstige tekorten te dekken. Naar aanleiding van onze controle onderkennen wij in de geleverde zorg in natura (jeugd) een onzekerheid van € 3,4 miljoen. Dit is het gevolg van het - vooralsnog ontbreken van (goedgekeurde) verantwoordingsinformatie van de zorginstellingen.
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze managementletter hebben wij uitgebreid gerapporteerd over fraude en integriteit, en de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet.
Wij hebben de accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Fraude en integriteit
Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens doorspreken met uw coördinator integriteit. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is voorts dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt.
Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten.
Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt.
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/21
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Interne beheersing
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/22
Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2024
Boardletter 2024, toegespitst op de interne (financiële) beheersing
Onderhoudsegalisatievoorzieningen
Frauderisicomanagement
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2024 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de getrouwheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens.
In onze boardletter rapporteren wij dat het BBV de mogelijkheid biedt tot het vormen van een egalisatievoorziening voor onderhoudslasten. Een van de voorwaarden voor het vormen en in stand houden hiervan is dat er een actueel (maximaal vier jaar oud) meerjarenonderhoudsplan aan de voorziening ten grondslag ligt.
Fraude is een cruciaal onderwerp voor gemeenten vanwege de impact op de financiële integriteit van gemeenten en het vertrouwen van burgers. Gemeenten moeten voldoen aan strikte wet- en regelgeving, en fraude kan resulteren in juridische gevolgen. Daarnaast is het belangrijk voor de efficiëntie van publieke diensten en het correcte beheer van publieke middelen. Dit bevordert economische ontwikkeling en investeringen. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het rapporteren over hun financiële activiteiten en moeten verantwoording afleggen aan burgers en toezichthouders. Door fraude te bestrijden, draagt een gemeente bij aan een duurzamere en eerlijkere samenleving, waar middelen adequaat worden ingezet voor toekomstige generaties. In dit kader vragen wij uw blijvende aandacht voor (de beheersing van) fraude.
Voor de bevindingen van de interim-controle verwijzen wij naar onze boardletter 2024 gedateerd d.d. 25 maart 2025 met kenmerk: 2503F3176B/HV. In de boardletter hebben wij een aantal aandachtspunten voor het opstelen controleproces van de jaarrekening 2024 benoemd. Als onderdeel van onze werkzaamheden voor de jaarrekening zijn wij nagegaan of deze aandachtspunten voldoende zijn opgevolgd. Voor zover de opvolging en/of onze controle ervan hiertoe aanleiding geven, hebben wij onze bevindingen in dit accountantsverslag bij het betreffende onderwerp verwerkt. Algeheel beeld interne beheersing Wij concluderen in de boardletter dat de interne beheersing van voldoende niveau is om te komen tot een betrouwbare financiële verslaggeving. Daarbij merken wij op dat tekortkomingen in het primaire proces, zoals inkopen, aanbestedingen en functiescheiding memoriaalboekingen, al gedurende langere tijd aan u worden gerapporteerd. In het kader van de jaarrekening worden deze omissies ondervangen door detectieve internebeheersingsmaatregelen en/of arbeidsintensieve werkzaamheden die worden uitgevoerd in het kader van de verbijzonderde interne controle. Wij adviseren u de interne-beheersingsmaatregelen in het primaire proces te versterken, zodat de nadruk meer op preventieve interne beheersing komt te liggen en er minder herstel- of aanvullende werkzaamheden noodzakelijk zijn.
De gemeente is in transitie en in haar ambitie zet de directie ook in op het versterken van de (preventieve) internebeheersingsmaatregelen in het primaire proces.
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/23
Tijdens de interim-controle hebben wij gesprekken gevoerd over de onderhoudsvoorziening. De ambtelijke organisatie heeft aangegeven dat zij ten tijde van de interim-controle in het najaar van 2024 bezig is met het verfijnen van het meerjarenonderhoudsplan (MJOP). Het is van belang dat dit aangepaste MJOP niet alleen actueel is, maar ook nauwkeurig aansluit bij de vorming van de onderhoudsegalisatievoorziening. Bovendien zal er in aanloop naar het opstellen van de jaarrekening moeten worden vastgesteld of de dotatie met betrekking tot deze voorziening dient te worden bijgesteld. Ten tijde van de jaarrekeningcontrole stellen wij vast dat het meerjarenonderhoudsplan (MJOP) is verfijnd in 2024. Wij hebben in het kader van de jaarrekeningcontrole werkzaamheden uitgevoerd ten aanzien van de onderhoudsegalisatievoorzieningen. Bij deze werkzaamheden hebben wij gezien dat het MJOP is verfijnd er heeft een verfijning plaats gevonden op groot onderhoud voor alle gebouwen aanwezig is en daarnaast is er dagelijks onderhoud niet langer meegenomen. Daarnaast constateren wij dat er onderhoudswerkzaamheden naar voren in de tijd zijn geschoven. Tegelijkertijd zien we dat er in de eerste maanden van 2025 een inhaalslag wordt gemaakt, waarbij er al meer onderhoud is gepland danwel uitgevoerd.
Deze ontwikkeling wijst op een proactieve benadering van het onderhoudsmanagement en kan bijdragen aan een verbeterde staat van de gebouwen op de lange termijn. Wij constateren dat de dotatie aan de onderhoudsvoorziening niet gewijzigd.
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij zowel de gemeenteraad (toezichthoudend orgaan) als het college van burgemeester en wethouders. Deze verantwoordelijkheid betreft ook het onderhouden van een zodanige interne beheersing als nodig is om het opmaken van de jaarrekening mogelijk te maken zonder dat deze afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten. Onze controle is opgezet om een redelijke mate van zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten, maar richt zich niet specifiek op het ontdekken van fraude. De basis hiervoor en het startpunt voor onze controle is een gedegen en actuele frauderisicoanalyse van uw gemeente. Wij hebben ten tijde van de interim-controle in het najaar van 2024 vastgesteld dat de frauderisicoanalyse 2024 wordt geactualiseerd en begin 2025 ter kennisgeving aan de directie en het college zal worden verzonden en periodiek met de auditcommissie besproken. Ten tijde van de jaarrekeningcontrole 2024 stellen wij vast dat de frauderisicoanalyse in de auditcommissie is besproken.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/24
A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de niet-gecorrigeerde controleverschillen groter dan de rapporteringstolerantie van € 200.000, zoals opgenomen in het auditplan d.d. 28 november 2024, met kenmerk 2411EFDD12/SS.
Aard van de fouten
Getrouwheid
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode
€0
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode •
Sociaal domein jeugd: productieverantwoordingen zorgaanbieders geven een hogere last weer dan is opgenomen in de financiële administratie. Mogelijk zijn hierdoor de lasten en de nog te betalen positie onvolledig. Betreft een judgmental bevinding
€ 382.000
•
De aansluiting tussen Zaffier en de financiële administratie van Alkmaar toont een te hoog opgenomen last in boekjaar 2024
€ 182.000
Totaal getrouwheidsfouten
•
€ 564.000
Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Dit houdt in dat eventuele niet-geconstateerde en daardoor niet-gecorrigeerde afwijkingen, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het college heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde afwijkingen.
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/25
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
A2 - Onzekerheden in de controle In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de gecorrigeerde controleverschillen groter dan de rapporteringstolerantie van € 200.000, zoals opgenomen in het auditplan d.d. 28 november 2024, met kenmerk 2411EFDD12/SS. Aard van de onzekerheden
Getrouwheid
•
Jeugd De geleverde zorg in natura (jeugd) bevat een onzekerheid van € 3,0 miljoen. Dit is het gevolg van het - vooralsnog - ontbreken van (goedgekeurde) verantwoordingsinformatie van de zorginstellingen.
€ 3,0 miljoen
•
Waardering Picassolaan De waardering is afhankelijk van de toekomstige bestemming en ontwikkeling van het gebied rondom de Picassolaan. Hierin zit een onzekerheid in de waardering.
€ 0,774 miljoen
Totaal onzekerheden in de controle getrouwheid
•
€ 3,774 miljoen
Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Het college heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere onzekerheden.
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/26
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
A3 - Gecorrigeerde controleverschillen In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de belangrijke gecorrigeerde controleverschillen.
Aard van de controleverschillen
Getrouwheid
N/a
n.v.t.
Totaal
n.v.t.
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/27
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
A4 - Tekortkomingen in de toelichtingen Onze controlestandaarden vereisen dat wij afwijkingen van materieel belang in de toelichting signaleren, om de gemeenteraad in staat te stellen een inschatting te maken van de gevolgen daarvan voor de jaarrekening. De tabel hierna bevat een weergave van díe onderwerpen uit de toelichting waarvan wij denken dat de gemeenteraad deze nader dient te beoordelen.
Toelichting
Bron van de toelichtingsvereiste
Kwantitatieve of kwalitatieve overwegingen
N/a
N/a
N/a
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/28
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2024 Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de strekking van ons getrouwheidsoordeel bij de jaarrekening 2024 en onze conclusies ten aanzien van de rechtmatigheid van de SiSa-bijlage 2024. - Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring): goedkeurend - Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening: goedkeurend
Per regeling geven wij in de volgende tabel aan of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Code
SiSa-regeling
Fout of onzekerheid
Financiële omvang
Toelichting
B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
n.v.t.
€0
n.v.t.
C10
Tijdelijk besluit specifieke uitkering verbetering digitale dienstverlening
n.v.t.
€0
n.v.t.
C62
Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire
n.v.t.
€0
n.v.t.
C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
n.v.t.
€0
n.v.t.
D10
Volwasseneneducatie
n.v.t.
€0
n.v.t.
D12
Regionale meld- en coördinatiefunctie
n.v.t.
€0
n.v.t.
D12A
Regionaal programma voortijdig schoolverlaten
n.v.t.
€0
n.v.t.
D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
n.v.t.
€0
n.v.t.
D21
Specifieke uitkering Impuls Jongerencultuur
n.v.t.
€0
n.v.t.
D23
Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen
n.v.t.
€0
n.v.t.
D28
Impuls jongeren en talent
n.v.t.
€0
n.v.t.
D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)
n.v.t.
€0
n.v.t.
E104
Specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur
n.v.t.
€0
n.v.t.
E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
n.v.t.
€0
n.v.t.
Subtotaal
Accountantsverslag 2024 - 2506E7D53A/RM/29
€0
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2024
Code
SiSa-regeling
Fout of onzekerheid Financiële omvang Subtotaal - zie vorige pagina
€0
Toelichting
E44B
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021-2027 (SiSa tussen medeoverheden)
n.v.t.
€0
n.v.t.