250626 240715 17-M-1 Motie Vreemd - OPA SPA GL PvdA SP - Bijlage 1. Intentieov. huisv. huisartsenzorg Alkmaar 25-30

Intentieovereenkomst huisvesting huisartsenzorg gemeente Alkmaar 2025-2030 24-06-2025

Intentieovereenkomst huisvesting huisartsenzorg gemeente Alkmaar 2025-2030 De ondergetekenden: 1. De Gemeente Alkmaar 2. Zorgverzekeraar VGZ 3. Huisartsen Organisatie Noord Kennemerland (HONK Ketenzorg)

1. Doel overeenkomst Om de toegankelijkheid van huisartsenzorg voor de inwoners te waarborgen, maken de gemeente Alkmaar, Huisartsen Organisatie Noord Kennemerland (HONK) en zorgverzekeraar VGZ gezamenlijke afspraken. Deze overeenkomst is opgesteld om de samenwerking rondom huisvesting van de huisartsen tussen de gemeente Alkmaar, VGZ en HONK te versterken.

2. Aanleiding en context Het tekort aan geschikte huisvesting voor huisartsenpraktijken is een groeiend probleem in veel Nederlandse gemeenten, vooral in stedelijke gebieden waar vastgoed schaars is zoals in Alkmaar. Nieuwbouw in Alkmaar De Gemeente Alkmaar verwacht de komende jaren een groei van 20.000 nieuwe inwoners. Dat betekent een toename van 5 tot 6 nieuwe duo/groepspraktijken met gemiddeld circa 3.700 patiënten. Huisartsenzorg huisvesting landelijke context De uitgangspunten en kaders voor de huisvesting van huisartsenzorg worden in bijlage 1 beschreven. Ook de ‘handreiking huisartsen en gezondheidscentra’ vormt input voor deze intentieovereenkomst. De omgevingswet In de omgevingswet is het belang van gezondheid beschreven. De Omgevingswet zelf bevat geen specifieke bepalingen die direct verwijzen naar de huisvesting van huisartsenzorg. Echter, de wet benadrukt het belang van een gezonde fysieke leefomgeving en stelt dat gemeenten bij hun ruimtelijke ordening en beleidsvorming rekening moeten houden met de gezondheid van de inwoners. Dit kan indirect bijdragen aan het waarborgen van voldoende huisvesting voor huisartsenzorg. Wijkgerichte samenwerking De visie Huisartsenzorg 2035 benadrukt het belang van toegankelijke en goed bereikbare huisvesting voor eerstelijnszorgvoorzieningen. Flexibiliteit en integratie van zorgdisciplines Pagina 2 van 9

binnen gezondheidscentra zijn essentieel om in te spelen op veranderende zorgbehoeften en innovaties. Ook de vraag naar gezondheidscentra neemt toe. Wijkgericht werken tussen verschillende zorgverleners en welzijnswerkers draagt bij aan zinnige zorg op de juiste plek. Multidisciplinaire samenwerking komt de algehele gezondheid van de wijk ten goede. Gemeenten hebben baat bij huisartsenzorg dichtbij in de wijk. Mensen met een vaste huisarts leven langer, zijn gezonder en gebruiken minder zorg. Voorgeschiedenis in Alkmaar Samenwerking tussen de huisartsen (HONK), gemeente en zorgverzekeraar is nodig om betaalbare praktijkruimtes beschikbaar te maken, vooral in nieuwe ontwikkelgebieden als Overstad en Oudorp. Op 15 juli 2024 heeft de gehele gemeenteraad de motie ‘meer ruimte voor huisartsen’ aangenomen: “Het college wordt door de gemeenteraad van Alkmaar verzocht: 1. Alles in het werk stellen om (startende) huisartsen, praktijken te helpen om betaalbare en passende ruimte te vinden; 2. Periodieke overleggen met HONK op te starten en de problemen rondom huisvesting te agenderen met daarbij extra aandacht voor de problemen en wensen op wijkniveau; 3. Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen, zoals Alkmaars kanaal, expliciet de vestiging van praktijkruimten/ gezondheidscentra te stimuleren, waarbij de afdelingen Ruimtelijke Ordening en Sociaal Domein samen optrekken; 4.

De raad in Q3 2025 informeren over de eerste resultaten.” De gemeente Alkmaar, HONK en VGZ hebben het afgelopen jaar al stappen gezet om huisvestingsvraagstukken nu en in de toekomst op te lossen. Hierdoor hebben diverse huisartsenpraktijken een geschikte locatie gevonden en worden voorbereiding getroffen in nieuwe woonwijken.

3. De ambitie en speerpunten Het gemeenschappelijke doel is het waarborgen van de toegankelijkheid van de huisartsenzorg, zodat elke inwoner van Alkmaar een huisartsenpraktijk dichtbij heeft. Om voldoende huisartsenzorg te organiseren, is voldoende geschikte huisvesting voor huisartsen in de gemeente Alkmaar een belangrijke randvoorwaarde. De gemeente, HONK en VGZ hebben drie speerpunten afgesproken met de intentie om daar samen aan te werken: 1. Toegang voor elke inwoner in de wijk: o We streven er naar dat elke inwoner van Alkmaar toegang heeft tot een huisarts door voldoende huisvestingsmogelijkheden nu en in de toekomst. 2. Optimaliseren van de samenwerking: o Op basis van een regiobeeld wordt een overzicht gemaakt van de toekomstige zorgvraag en het zorgaanbod. Hierdoor worden knelpunten in kaart gebracht. Pagina 3 van 9

Door regelmatige overleggen kunnen gezamenlijke initiatieven worden ontwikkeld om de knelpunten op te lossen. De samenwerking wordt jaarlijks geëvalueerd. 3. Aantrekkelijke vestigingsplaats voor huisartsen: o Alkmaar is een aantrekkelijke gemeente voor huisartsen om zich te vestigen als praktijkhouder door te streven naar beschikbare, betaalbare en goed bereikbare praktijkruimtes. o Tijdig anticiperen op voldoende huisvestingsmogelijkheden voor eerstelijnszorgverleners bij nieuwbouwprojecten en herbestemming van bestaande gebouwen. o

4. Rolverdeling De betrokken partijen dragen ieder bij vanuit eigen verantwoordelijkheid en mogelijkheden voor voldoende huisvesting voor huisartsen in Alkmaar. 4.1 Gemeente Alkmaar • Toepassing van de Omgevingswet: o De gemeente gebruikt de Omgevingswet als kader om gezondheid structureel te borgen in beleids- en ruimtelijke keuzes. o De gemeente speelt een verbindende rol tussen zorg, welzijn en de fysieke omgeving bij nieuwe gebiedsontwikkelingen. o Plannen voor gebiedsontwikkelingen worden voor vaststelling gedeeld met HONK. • Ruimte voor eerstelijnszorg bij nieuwbouwontwikkelingen: o De gemeente streeft naar tijdige betrokkenheid en het creëren van beschikbare (en betaalbare) ruimte voor huisartsenzorg bij nieuwbouwontwikkelingen. o Ruimte reserveren voor huisartsenzorg (maatschappelijke bestemmingen) in nieuwe woonprojecten. Hierover worden daar waar mogelijk afspraken gemaakt met projectontwikkelaars. o Verkenning van nieuwe beleidsmaatregelen om het aantrekkelijker te maken voor ontwikkelaars om ruimte voor zorgvoorzieningen te creëren. o Verkenning van de mogelijkheid om referentienormen vast te stellen, inclusief een vierkante meter norm voor huisartsenzorg. • Herbestemming en tijdelijke huisvesting: o Specifieke aandacht voor herbestemming en/of tijdelijke huisvestingsmogelijkheden voor huisartsenpraktijken.

o Verkenning van mogelijkheden om gemeentelijk vastgoed beschikbaar te stellen voor huisartsenpraktijken en gezondheidscentra. o Verkenning van verstrekking van tijdelijke vergunningen op braakliggende terreinen, water of locaties die wachten op definitieve bestemming. o Verkenning van subsidiemogelijkheden voor renovatie en herbestemming van zorgvastgoed. • Beleidsadviseur jeugd & gezondheid, aandachtsgebied huisvesting huisartsen in regierol vanuit de gemeente:

Pagina 4 van 9

Samenwerking tussen de betrokken afdelingen binnen de gemeente bevorderen. Door informatie-uitwisseling tussen de ‘sociale’ en ‘fysieke’ afdelingen en wethouders. o Overzicht bieden van huisvestingsmogelijkheden (het aanbod). Ondernemersloket: o De huisarts schakelt indien nodig via HONK een bedrijfsmakelaar in om een nieuwe vestigingslocatie te zoeken. Het ondernemersloket denkt ook mee over mogelijke locaties voor een huisartsenpraktijk. Dit alles vormt input voor het overzicht van de huisvestingsmogelijkheden. o Huisartsen die contact opnemen met het ondernemersloket worden doorverwezen naar hagro/wijkmanager van HONK. o HONK schakelt, eventueel samen met de huisarts, een externe partij (architect, aannemer, bouwkundig begeleider) in voor het verkrijgen van de noodzakelijke vergunningen. Het Ondernemersloket begeleidt de huisarts en diens adviseur(s) door de gemeentelijke organisatie. o

•

4.2 Zorgverzekeraar VGZ • Verantwoordelijkheid voor zorgaanbod: o Zorgverzekeraars zijn verantwoordelijk voor de inkoop van voldoende zorgaanbod in de regio. Ze hebben een wettelijke zorgplicht, wat betekent dat verzekerden binnen een redelijke tijd en reisafstand toegang moeten hebben tot huisartsenzorg. • Betrokkenheid bij beleidsontwikkelingen: o De zorgverzekeraar wordt betrokken bij beleidsontwikkelingen om knelpunten op te lossen. • Maatwerkoplossingen voor toegankelijkheid: o De zorgverzekeraar verkent maatwerkoplossingen als de toegankelijkheid van de huisartsenzorg in het geding is en er sprake is van (dreigende) discontinuïteit van huisartsenzorg. o Voor startende praktijken kan in samenwerking met HONK financiële ondersteuning worden verkend indien de praktijk bijdraagt aan de toegankelijkheid en continuïteit van de huisartsenzorg. • Delen van informatie: o Zorgverzekeraars delen data voor het opstellen en bijstellen van het regiobeeld. 4.3 HONK • Gesprekspartner en vertegenwoordiger van huisartsen: o HONK fungeert als gesprekspartner en vertegenwoordiger van alle (potentiële) huisartsen die bij HONK zijn (worden) aangesloten. o HONK maakt namens de huisartsen samenwerkingsafspraken binnen de eerste lijn en met andere belangrijke stakeholders buiten de eerste lijn, zoals de VVT/wijkverpleging, gemeenten/sociaal domein en ziekenhuizen.

• Ondersteuning bij praktijkovername en praktijkstart: o HONK spant zich in om nieuwe huisartsen te enthousiasmeren om zich als praktijkhouder te vestigen in de regio. o HONK ondersteunt huisartsen in het proces van praktijkovername of start in de regio.

Pagina 5 van 9

HONK Inventariseert bij de huisartsen de plannen om te starten, stoppen en/of uit te breiden. o Een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor praktijkopvolging wordt gestimuleerd Ondersteuning en ontzorging van huisartsen: o HONK ontzorgt huisartsen op de randvoorwaarden die nodig zijn om goed te kunnen werken, waaronder praktijk- en wijkmanagement. Dit omvat ook ondersteuning bij het vinden van geschikte huisvesting in overleg met de gemeente. o HONK is het eerste aanspreekpunt voor huisvestingsvraagstukken. Regiobeeld en knelpuntenanalyse: o HONK stelt het regiobeeld op met input van de gemeente, zorgverzekeraar, huisartsen en openbare data (CBS, Nivel, etc.). o Brengt knelpunten in zorgvraag en zorgaanbod in de regio per gemeente in beeld en anticipeert op mogelijke knelpunten op het gebied van capaciteit. o Verzamelen van best practices en delen met de betrokken partijen. o HONK informeert de gemeente en de zorgverzekeraar over de huisvestingsbehoeften van huisartsenpraktijken op de korte en lange termijn. Periodiek wordt een overzicht gemaakt van huisvestingsbehoeftes van huisartsen. o

•

•

4.4 Alle partijen: o Het overleg gezamenlijk organiseren tussen de gemeente, HONK en VGZ op zowel bestuurlijk als tactisch-operationeel niveau.

5. Slotbepalingen 5.1 Duur en beëindiging • Deze overeenkomst treedt in werking per 24-06-2025 en heeft een looptijd 5 jaar t/m 2406-2030. • Partijen hebben de intentie de overeenkomst te verlengen in 2030. • Deze overeenkomst kan door ieder van Deelnemers tussentijds schriftelijk worden opgezegd met inachtneming van een opzegtermijn van 6 (zes) kalendermaanden. 5.2 Tussentijdse wijzigingen • Wijzigingen van deze overeenkomst zijn slechts bindend indien deze schriftelijk zijn vastgelegd en door ieder van de partijen zijn ondertekend. 5.3 Communicatie • Partijen kunnen extern naar buiten treden om deze intentieovereenkomst onder de aandacht te brengen, dat gebeurt na onderling overleg.

Pagina 6 van 9

Ondertekening Deze overeenkomst wordt ondertekend in drie exemplaren, waarvan elke partij een exemplaar ontvangt.

Gemeente Alkmaar [Handtekening] [Naam en functie] [Datum]

Zorgverzekeraar VGZ [Handtekening] [Naam en functie] [Datum]

HONK [Handtekening] [Naam en functie] [Datum]

Pagina 7 van 9

Bijlage 1: Uitgangspunten en kaders huisvesting huisartsen Door schaarste, hoge(re) (bouw)kosten en rentes en wet- en regelgeving is geschikte huisvesting voor huisartsenpraktijken momenteel een uitdaging. Hierdoor stagneert de groei van nieuwe huisartsenpraktijken terwijl de zorgvraag stijgt. Bestaande huisartsenpraktijken zijn gesloten voor nieuw patiënten. Bestaande huisartsenpraktijken hebben momenteel beperkt/geen ruimte voor het opnemen van nieuwe patiënten waardoor de vraag naar extra huisartspraktijken in nieuwbouwprojecten groot is. •

•

Benodigde praktijken en ruimte (gebaseerd op de Nivel-cijfers Beroepsgroep huisartsen) o De NZa baseert haar tarieven voor de bekostiging op 2.095 ingeschreven patiënten per 1 FTE huisarts (en ondersteunend team). o De LHV rekent met een eigen bouwnorm à 150m2 praktijkruimte per 1 FTE huisarts (met 2095 patiënten). o Per inwoner is 0,07 m2 praktijkruimte nodig.

•

Meer vraag naar betaalbare gezondheidscentra (Startende) huisartsen willen daarnaast steeds meer samenwerken om de druk op de zorgvraag te verspreiden. De vraag naar praktijkruimte binnen een (kleinschalig) gezondheidscentra neemt toe, waardoor meerdere zorgverleners bij elkaar zitten. Personeel, ruimte en kosten kunnen zo ook gedeeld worden. Geschikte panden/grond voor het ontwikkelen van een (kleinschalige)gezondheidscentra is echter schaars en (te) duur. Steeds meer huisartsen willen samenwerken in teams of binnen een gezondheidscentra, waardoor de werkdruk kan worden verdeeld. Dit maakt het ook makkelijker om parttime werk te combineren met kwalitatieve zorgverlening.

•

Verouderde Gebouwen Veel bestaande huisvestingen voldoen niet meer aan de moderne eisen van zorg en toegankelijkheid en aan de huidige regels omtrent verduurzaming. Huisartsenzorg volgt daarbij de wet milieubeheer, de Europese EPBD-richtlijn, Omgevingswet en de LHVbouwnormen. Ook geluidsdichtheid van de muren is een vereiste i.v.m. de privacy.

•

Huisartsenpraktijken hebben meer personeel in dienst Er is meer personeel nodig per huisartsenpraktijk om te kunnen voldoen aan de zorgvraag. De zorgvraag van huisartsenzorg is verhoogd door o.a: o o

o

Huisartsenpraktijken worden steeds grotere organisaties met een rol- en taakverdelingen. Door vergrijzing (ouderen langer thuis blijven wonen) en toename chronisch zieke patiënten en patiënten met een mentale ondersteuningsbehoefte, zijn de (persoonlijke) consulten per patiënten gestegen. Daarnaast zien we een verschuiving van de zorg door kortere opnames in ziekenhuizen waardoor nazorg verplaatst naar de huisarts.

Pagina 8 van 9

•

•

Kostendekkende financiering wordt steeds lastiger o Hoge Kosten: De huur- en aankoopkosten van een praktijkruimte zijn hoog door strenge vastgoedkwaliteitseisen (duurzaamheids- en milieueisen, LHVbouwnormen). Dit maakt het moeilijk voor startende huisartsen om zich te vestigen. o Bouwnormen: De wet- en regelgeving waar een huisartsenpraktijk aan moet voldoen maakt het lastig om betaalbare huisvesting te realiseren. De hoge rentes bij verbouwing en aankoop zorgen voor hoge lasten. Deze lasten worden door verhuurders en projectontwikkelaars doorberekend in huurkosten waardoor huisvestingslasten stijgen en/of onbetaalbaar worden. o Verduurzamen: Door wijzigingen in het overheidsbeleid omtrent het verplicht stellen van verduurzaming, moet vastgoed voldoen aan bepaalde eisen. Het klimaatakkoord heeft als doel de CO2-uitstoot te verminderen. Voor bestaande gebouwen zijn er richtlijnen voor energiezuinigheid en verduurzaming. Vastgoed moet voldoen aan bepaalde energie- en duurzaamheid labels, zoals het energielabel. Voor nieuwe gebouwen is een label A of B vaak gewenst. Het gebruik van zonne-energie of andere duurzame energiebronnen wordt steeds vaker verplicht bij nieuwe bouwprojecten. o Regionale Verschillen: De financiële middelen voor huisvesting zijn niet aangepast op regionale verschillen.

Huurprijzen in stedelijke gebieden zoals Alkmaar zijn hoger, terwijl consulttarieven gelijk blijven. o Vaste Vergoedingen: Het inkomen van een huisarts wordt bepaald door praktijktype, aantal ingeschreven patiënten, zorgverzekeringscontracten en specifieke taken. De tarieven worden bepaald door het NZa en liggen vast Door stijgende huisvestingskosten wordt het moeilijker om een praktijk rendabel te exploiteren. Banken zijn minder bereid volledig te financieren. o Onvoldoende Subsidies: Er zijn onvoldoende gemeentelijke of andere subsidies, waardoor huisartsen hun huisvesting zelf moeten financieren, wat niet altijd mogelijk is. Wijkgerichte locatievoorzieningen en bestemmingsplannen o Huisartsenpraktijken moeten goed bereikbaar zijn, vooral voor kwetsbare groepen zoals ouderen of mensen met een beperking. Huisartsen zijn daarnaast gebonden aan een postcodegebied waarbinnen zij patiënten kunnen aannemen. o Huisartsen werken lokaal samen in hagro’s. Deze hagro’s worden ondersteund door HONK. In deze hagro’s zijn afspraken gemaakt over continuïteit en toegankelijkheid van de huisartsenzorg. Gezien de wijkgerichte huisartsenzorg is er een beperkte mate van vrijheid voor het kiezen van een gebied waar een huisartsenpraktijk of gezondheidscentrum geopend kan worden.

o Faciliteiten: Gebouwen moeten voldoen aan eisen voor toegankelijkheid voor alle patiënten en dit kan leiden tot barrières. Bovenverdiepingen zijn minder geschikt. De praktijk moet ook goed bereikbaar zijn voor ambulancepersoneel met brancard en voor ouderen en mindervaliden. o Bestemmingsplan: Een huisartsenpraktijk moet doorgaans de bestemming "maatschappelijke dienstverlening" of "gezondheidszorg" hebben volgens het bestemmingsplan van de gemeente.

Pagina 9 van 9