250523 Art. 42 - GL PvdA - Van grauw naar zwart armoede stijgt verder ook onder werkenden - beantwoording

Aan de gemeenteraad van Alkmaar

Onderwerp

Beantwoording raadsvragen GL PvdA - Van grauw naar zwart armoede stijgt verder ook onder werkenden Uw kenmerk

Ons kenmerk

Bijlagen

[Uw kenmerk]

[Ons kenmerk]

[Bijlagen]

Uw brief van

Behandeld door

Datum

9 april 2025

Unit en/of Team

21 mei 2025

Geachte leden van de raad, De leden van de raad de heer Bromlewe en de heer Nabih hebben ons op 9 april 2025 de volgende raadsvragen gesteld over Van grauw naar zwart: armoede stijgt verder, ook onder werkenden!. In deze brief leest u onze reactie, overeenkomstig art. 42 Reglement van Orde voor vergaderingen van de raad. 1

Is het college bekend met het rapport De impact van voortdurende armoede op

hulporganisaties in Nederland - Een onderzoek naar trends binnen het werkveld van armoedebestrijding van Stichting Armoedefonds? Antwoord Ja, het college is hiermee bekend. 2

Wat is uw reflectie op de bevindingen van dit rapport?

Antwoord Het rapport gaat over het aantal hulpvragen dat hulporganisaties die in armoedebestrijding actief zijn, ontvangen en doet aanbevelingen op het gebied van de financiering; lokale samenwerking; de definitie van armoede. Hoewel het Armoedefonds in haar rapport ageert tegen de nieuwe armoededefinitie, lijkt de uitkomst van het rapport in lijn met die van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) waarin deze definitie wordt toegepast. De belangrijkste uitkomst van dat het rapport van het CBS, SCP en Nibud is dat het aantal huishoudens dat in armoede leeft gelukkig afneemt, tegelijkertijd neemt de ernst van de armoede helaas wel toe. Het college blijft daarom alert en in nauw contact met onze partners in het sociaal domein, zodat we snel kunnen inspelen op

Bezoekadres

postadres

bank

website

telefoon

Mallegatsplein 10 1815 AG Alkmaar

Postbus 53 1800 BC Alkmaar

NL78BNGH0285000179

www.alkmaar.nl

14 072

eventuele ontwikkelingen. Het bieden van passende ondersteuning aan onze inwoners blijft daarbij onze prioriteit. 3

In welke mate zijn de bevindingen van dit rapport van toepassing op

Alkmaar? Wij vragen u om een brede, puntsgewijze duiding van de problematiek vertaald naar de Alkmaarse situatie. Antwoord De conclusies en aanbevelingen die het Armoedefonds in haar rapport schetst, zij hieronder puntsgewijs opgesomd. Per punt is daaronder onze duiding vertaald naar de Alkmaarse situatie weergegeven. Conclusie I: Hoe is het aantal hulpvragen bij lokale hulporganisaties in het afgelopen halfjaar veranderd? Het Armoedefonds geeft aan dat het aantal hulpvragen landelijk toeneemt. Situatie Alkmaar: We hebben dit uitgevraagd bij het bij die organisaties die u in vraag 4 benoemd. Bij het JFSC is in de periode van 2023 en daarna een lichte daling te zien van het aantal aanvragen. De Voedselbank ziet in de eerste maanden van 2025 een stijging van het aantal aanvragen ten opzichte van een half jaar daarvoor. Voor Reakt en dnoDoen geldt dat in de regio Alkmaar de afgelopen tijd een stijging is van het aantal dakloze mensen. Deze trend is ook landelijk te zien. Conclusie II: In welke mate zijn lokale hulporganisaties op dit moment in staat om aan de (gestelde) hulpvragen te voldoen? Het Armoedefonds geeft aan dat 22% van de organisaties onvoldoende vrijwilligers heeft en dat 8% met een wachtlijst moet werken.

Situatie Alkmaar: Tijdens het meest recente kwartaal overleggen met de Voedselbank Alkmaar en het JFSC is aangegeven dat zij beschikken over voldoende vrijwilligers en de huidige vraag goed aankunnen. DnoDoen geeft met name aan dat doordat de druk op de opvang groter wordt, er langere wachtlijsten ontstaan voor een geschikte opvangplek. Conclusie III: Hoe verwachten lokale hulporganisaties dat de hulpvragen zich de komende maanden gaan ontwikkelen? Het Armoedefonds geeft aan dat landelijk 83% van de organisaties een toename in het aantal hulpvragen verwacht. Situatie Alkmaar: Het college heeft hier geen concrete signalen over ontvangen. Wij blijven uiteraard in gesprek met onze partners en volgen de ontwikkelingen nauwgezet, zodat we waar nodig tijdig kunnen ondersteunen en inspelen op eventuele veranderingen in de vraag of capaciteit. Aanbeveling I: het Armoedefonds pleit voor structurele financiering aan hulporganisaties.

2/6

In Alkmaar wordt reeds structurele financiële steun verleend aan organisaties die zich inzetten voor armoedebestrijding. Onder andere het JFSC, de voedselbank, Reakt (onderdeel Parnassia) en dnoDoen ontvangen al meerdere jaren subsidie. Aanbeveling II: het Armoedefonds pleit ervoor om een ruimere definitie te nemen van het begrip armoede. Het college is hier geen voorstander van. Het CBS, SCP en het Nibudhebben de afgelopen jaren gewerkt aan een eenduidige definitie van armoede. In het rapport van het CBS, SCP en Nibud staan voor 35 verschillende typen huishoudens welke bedragen nodig zijn om volwaardig mee te kunnen doen in de samenleving. Naast geld voor wonen, energie, verzekeringen, kleding en de dagelijkse boodschappen, gaat het ook om bijvoorbeeld een telefoon, toegang tot het internet en sociale activiteiten. Tegelijkertijd is ook gekeken naar de daadwerkelijke uitgaven van een huishouden en de financiële middelen, zoals inkomen en eventueel spaargeld. Als er na het betalen van de vaste lasten (wonen, energie en zorg) te weinig geld overblijft voor andere basisbehoeften, dan is een huishouden arm. Het college is van mening dat deze definitie goed aansluit bij de realiteit waarin huishoudens verkeren. Aanbeveling III: het Armoedefonds pleit voor een sterke samenwerking op lokaal niveau.

In Alkmaar wordt al op diverse manieren samengewerkt met lokale hulporganisaties die zich inzetten voor mensen in financieel kwetsbare posities. Deze samenwerking is voor het college van grote waarde, zowel in de signalering als in de praktische ondersteuning van inwoners. 4.

In welke mate herkent het college de landelijke trend uit het Armoedefonds-rapport van een

stijgende hulpvraag bij lokale hulporganisaties? Kunt u inieder geval ook specifiek ingaan op de situatie bij de voedselbank, Dno doen, Reakt, jeugd sportfonds en het jeugd cultuurfonds? Antwoord Zie het antwoord op vraag 3. 5.

Kunt u eigen actuele cijfers over de hulpvraag bij lokale organisaties delen?

Zo nee, wanneer kunt u die wel delen? En deelt het college de verwachting van verdere stijging? Antwoord •

Het JFSC ziet een lichte daling van 2023 tot 2024 van 381 naar 366 aanvragen.

•

De voedselbank ziet een stijging in het aantal aanvragen van gemiddeld 375 voedselpakketten per week in de tweede helft van 2024 naar 452 pakketten per week in het eerste kwartaal van 2025.

•

Voor het aantal inwoners dat door Reakt en DNO is geholpen, verwijzen we u naar de uitkomsten van de meest recente daklozentelling die in regio Alkmaar is uitgevoerd. Aan deze

3/6

telling hebben verschillende organisaties, waaronder dnoDoen, REAKT, Vangnet & Advies en Blijf Groep, meegewerkt. Deze cijfers zijn op 13 mei met uw raad gedeeld. 6.

Het rapport signaleert een groeiende groep 'werkende armen' die hulp zoekt. Kunt u de

omvang van deze groep beschrijven? Zo nee, wanneer kunnen wij die informatie wel ontvangen? Antwoord Uit de armoedemonitor 2023 blijkt dat er in 2023 er in de groep huishouden met een inkomen tot 120% van het wettelijk sociaal minimum, in totaal 1.953 huishoudens waren met een inkomen uit werk, zzp of een WW-uitkering (werkende armen). 7.

Hoe gaat het college de huidige gemeentelijke ondersteuningsregelingen (minimabeleid,

bijzondere bijstand) voldoende toegankelijk en toereikend maken voor inwoners met werk die toch moeilijk rondkomen? Welke acties overweegt het college om deze specifieke groep beter te ondersteunen? Antwoord Om te zorgen dat álle inwoners van Alkmaar toegang hebben tot de juiste hulp, zetten we extra in op toegankelijke communicatie en ondersteuning. We versterken de analoge communicatie door het gebruik van fysieke middelen zoals post, flyers en nieuwsbrieven uit te breiden. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheid van één herkenbaar telefoonnummer voor sociale hulpvragen, zodat inwoners met één belletje bij de juiste ondersteuning uitkomen. Voor inwoners die niet digitaal vaardig zijn, blijven fysieke loketten beschikbaar. Ook bieden we hulp via vertrouwde plekken in de buurt, zoals de bibliotheek en het sociaal werk. Voor minder mobiele ouderen en chronisch zieken verkennen we aanvullende vormen van ondersteuning, zoals vervoersmogelijkheden en compensatie bij stapeling van eigen bijdragen. De Alkmaarpas wordt daarbij onderzocht op bruikbaarheid voor deze specifieke doelgroepen. In lijn met het coalitieakkoord blijven we werken aan integrale ondersteuning en betere samenwerking tussen hulpverleners en gemeentelijke afdelingen. Zo maken we hulp overzichtelijker en effectiever voor wie dat nodig heeft.

Zie ook de raadsinformatiebrief over de uitkomsten van de participatiebijeenkomst over het beleidskader armoedebeleid en schuldhulpverlening die vandaag naar uw raad is gezonden voor meer informatie. 8.

Hoe beoordeelt het college de financiële en personele capaciteit van Alkmaarse

hulporganisaties om de verwachte stijgende vraag aan te kunnen? Antwoord Zie het antwoord op vraag 3.

4/6

9.

Hoe ondersteunt de gemeente deze organisaties structureel, specifiek ook in het voorzien van

essentiële (verzorgings-)producten waar tekorten aan zijn? Antwoord In Alkmaar wordt dit op een effectieve wijze georganiseerd via verschillende partners en fondsen. Voorbeelden hiervan zijn het Steunfonds Alkmaar, de Voedselbank (die onder andere luiers, menstruatieproducten en wasmiddel verstrekt), en landelijke initiatieven zoals het Armoedefonds. De gemeente vervult hierin een faciliterende en verbindende rol door samen te werken met deze partijen en waar nodig door te verwijzen. Daarnaast verstrekt de gemeentesubsidies aan een aantal van deze organisaties, zodat zij hun werk ten behoeve van financieel kwetsbare inwoners kunnen blijven uitvoeren. 10.

Het rapport benadrukt het belang van een sterk netwerk. Hoe beoordeelt het college de

huidige samenwerking tussen de gemeente en de lokale armoede-hulporganisaties in Alkmaar? Antwoord Zie het antwoord op vraag 3. 11. Het Armoedefonds waarschuwt voor een te enge interpretatie van armoede door de nieuwe definitie. In welke mate houdt het Alkmaarse armoedebeleid voldoende rekening met factoren als schulden, hoge vaste lasten (energie, zorg) en de reële kosten van levensonderhoud, om te voorkomen dat kwetsbare inwoners, waaronder werkenden, tussen wal en schip vallen? Antwoord Of iemand in aanmerking komt voor een gemeentelijke minimavoorziening is afhankelijk van de financiële draagkracht, dit is inkomen en vermogen. We berekenen de draagkracht over de middelen waarover iemand daadwerkelijk de beschikking heeft. Het uitgangspunt daarbij is dat inwoners met een inkomen tot 120% van het WSM in aanmerking komen voor de gemeentelijke minimavoorzieningen. Om te voorkomen dat inwoners, ongeacht het inkomen, tussen wal en schip vallen, zetten we in op budgetcoaching en vroegsignalering en bieden we budgetcursussen aan. Komen inwoners toch in de schulden dan bieden we laagdrempelige schuldhulp aan zonder wachttijden.

5/6

Met vriendelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders van Alkmaar, mw. drs. A.M.C.G. (Anja) Schouten, burgemeester

dhr. R.M. (Robert) Reus MPM, gemeentesecretaris

6/6