250515 22-M-1 Motie Vreemd - VVD SPA - Weerbaar Alkmaar - beantwoording bijlage

•

Weerbaar Alkmaar Plan van aanpak

Aanleiding In een tijd waarin maatschappelijke stabiliteit en veiligheid steeds vaker onder druk staan door geopolitieke spanningen, klimaatverandering en digitale dreigingen, is het versterken van de weerbaarheid van onze samenleving urgenter dan ooit. Om weerbaar te zijn is een goed voorbereide samenleving nodig die in staat is om verstoringen op te vangen en adequaat te reageren op onverwachte situaties die een grote impact (kunnen) hebben. Het vergroten van de weerbaarheid is een gezamenlijke opgave waarin (lokale) overheden, bedrijven, maatschappelijke organisaties en inwoners een belangrijke rol spelen. Vanuit dit besef heeft het kabinet op 6 december 2024 een aanpak gepresenteerd, gericht op het versterken van de maatschappelijke weerbaarheid. Deze aanpak is vastgelegd in een Kamerbrief die in de wandelgangen de ‘wat’ brief is gaan heten. Gemeenten spelen een sleutelrol. De gemeente staat het dichtst bij de inwoners en is als eerste aanspreekpunt cruciaal in het voorkomen, opvangen en herstellen van maatschappelijke ontwrichting. Landelijk; bestuurlijke opdracht VNG In het verlengde van de kamerbrief heeft de VNG een (concept) opdracht en bijbehorende actielijst samengesteld. Deze opdracht geeft concreet weer welke opgave gemeenten hebben met als doel om de samenleving weerbaar te maken tegen dreigingen.

De opdracht aan gemeenten bestaat uit een zevental onderwerpen en richt zich onder meer op communicatie naar inwoners en ondernemers, continuïteit en het versterken van lokale netwerken (sociale cohesie). Regionaal; bestuurlijke opdracht Veiligheidsregio Noord-Holland Noord (VrNHN) In het Algemeen Bestuur van de VrNHN wordt in de tweede helft van 2025 een bestuurlijke opdracht behandeld die de specifieke acties voor de VrNHN vastlegt die lokaal, regionaal en landelijk zijn geformuleerd op het thema weerbaarheid. Deze opdracht geeft enerzijds richting aan de continuïteit van de VrNHN zelf en anderzijds aan de samenwerking met de 16 gemeenten in de regio Noord-Holland Noord. Alkmaar; lokale aanpak De VVD en GL-PvdA hebben respectievelijk op 6 december 2024 en 3 maart 2025 raadsvragen gesteld over ‘’Weerbaarheid’’ en ‘’Is Alkmaar klaar voor mogelijke internationale crisis’’. In de beantwoording van de raadsvragen is destijds toegezegd een raadsinformatiebijeenkomst te organiseren. Deze heeft plaatsgevonden op 18 juni 2025. Op 15 mei 2025 is de motie ‘’Weerbaar Alkmaar’’ unaniem aangenomen door de gemeenteraad. In deze motie verzocht de raad het college om nog voor de zomer een plan van aanpak aan de raad voor te leggen hoe in geval van langdurige stroom- en Internet black-outs: 1. Met de inwoners en ondernemers gecommuniceerd wordt. 2.

Hoe de hulpdiensten in staat worden gesteld om hun werk preventief, operationeel en correctief te doen zodat de veiligheid van inwoners, ondernemers en bezoekers aan de stad en de dorpen op niveau blijft. 3. Hoe onze inwoners en ondernemers hierover vooraf van op de hoogte worden gesteld. Voorliggend plan van aanpak geeft uitvoering aan de motie en plaatst die in de bredere context van de bestuurlijke opdracht van de VNG. Hiermee wordt zowel de lokale preparatie van de gemeente Alkmaar als de samenwerking in deze met de VrNHN opgepakt zodat integraal wordt samengewerkt aan een weerbare Alkmaarse samenleving.

2

Doelstelling en resultaten Voorliggend plan van aanpak heeft als doel om de Alkmaarse samenleving weerbaar te maken tegen de gevolgen van een langdurige stroomuitval van tenminste 72 uur. De oorzaak van de stroomuitval (extreem weer, moedwillige verstoring, menselijk falen, etc.) is daarbij minder van belang. Het gaat in deze om de wijze waarop de Alkmaarse samenleving in staat is om gevolgen van een langdurige stroomuitval op te vangen en de maatschappelijke impact te minimaliseren. Door uitwerking van de opdracht van de VNG wordt hier richting en uitvoering aan gegeven. Concreet betekent dit voor Alkmaar dat: 1. Alkmaar een actueel continuïteitsplan heeft met als uitgangspunt een stroomuitval van 72 uur. 2. De gemeentelijke crisisbeheersing in de basis op orde is. 3. In samenwerking met de Veiligheidsregio (nood)steunpunten zijn ingericht. 4. Maatschappelijke en (in)formele netwerken in beeld zijn gebracht. 5. Er is onderzocht op welke wijze de maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht op lokaal niveau versterkt kan worden en de uitkomsten zijn vertaald naar een plan van aanpak. 6. Er is zicht op hoge concentraties verminderd zelfredzame inwoners; netwerken/sociale infrastructuur in Alkmaarse wijken, buurten en dorpen is versterkt waarbij extra aandacht is voor verminderd zelfredzame doelgroepen. 7.

Er vindt gezamenlijke communicatie naar inwoners en ondernemers vindt plaats in samenwerking met de veiligheidsregio

Uitwerking vraagt adaptieve aanpak Gezien de complexiteit en landelijke en regionale ontwikkelingen kiest de gemeente Alkmaar bewust voor een adaptieve aanpak. De aanpak is erop gericht om stappen te blijven maken ondanks onzekerheden of beperkte informatie. Hierbij is ruimte om bij te sturen op basis van nieuwe inzichten, veranderende omstandigheden en ervaringen uit de praktijk. De uitvoering verloopt gefaseerd. In de eerste fase (grofweg voor en in de zomerperiode van 2025) ligt de focus op het inrichten van de benodigde basisstructuur en de eerste communicatie naar inwoners en ondernemers. Vanaf de zomer c.q. de tweede heft van 2025 volgt een verdiepingsslag, waarbij uitbreiding en verfijning wordt ingezet. Het weerbaar maken en houden van de Alkmaarse samenleving is een langdurige opgave die de komende maanden en jaren aandacht, capaciteit en inzet van middelen vraagt. Samenwerking vormt een belangrijk onderdeel van de aanpak. De gemeente werkt intensief samen met de veiligheidsregio, lokale maatschappelijke partners, ondernemers en inwoners. Door deze brede vertegenwoordiging wordt niet alleen de uitvoeringskracht vergroot, maar ook het draagvlak. Het stimuleren en faciliteren van zelf- en samenredzaamheid zijn cruciaal in onze aanpak

3

Uitwerking opdracht VNG In onderstaand overzicht zijn de zeven concrete resultaten van de VNG opdracht voor Alkmaar uitgewerkt. Resultaat

1. Alkmaar heeft een actueel continuïteitsplan met als uitgangspunt een stroomuitval van 72 uur

Uitwerking

a. Er is in beeld gebracht wat de impact van een stroomuitval van 72 uur is op de gemeentelijke processen en dienstverlening én op de democratische processen. b. Op basis van een impact analyse is in beeld welke processen prioriteit hebben op basis van wettelijke verplichtingen en noodzakelijke dienstverlening. c. De prioriteiten zijn vastgelegd in een continuïteitsplan voor de gemeentelijke organisatie én een continuïteitsplan voor de griffie. In de plannen is de rol en zichtbaarheid van het college en de gemeentelijke organisatie expliciet uitgewerkt.

Planning

a. Zomer 2025 (gerealiseerd) b. Tweede helft 2025 c. Tweede helft 2025 (uiterlijk december gereed)

Resultaat

2. De gemeentelijke crisisbeheersing is in de basis op orde

Uitwerking

a. In het stadskantoor is een crisisruimte operationeel die 24/7 bereik- en beschikbaar is en voorzien van noodvoorzieningen (stroom en communicatiemiddelen). b. De gemeentelijke crisisorganisatie op strategisch, tactisch en operationeel niveau is voorbereid op een langdurige stroomuitval. Taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden zijn vastgelegd in een draaiboek. Dit draaiboek wordt minimaal 1 keer per jaar beoefend.

Planning

a. Zomer 2025 b. Na de zomer zal het draaiboek worden opgesteld (uiterlijk gereed in oktober); eind 2025 zal een eerste oefening worden georganiseerd.

Resultaat

3. In samenwerking met de Veiligheidsregio zijn (nood)steunpunten ingericht

Uitwerking

a. In de eerste slag worden de brandweerkazernes Alkmaar centrum, Koedijk, Stompetoren en De Rijp ingericht als basale steunpunten 1 b. De vier steunpunten zijn voorzien van noodvoorzieningen (stroom en communicatie). c. Per locatie is een overzicht beschikbaar van de faciliteiten en soorten ondersteuning die kan worden aangeboden. Medewerkers van de gemeente Alkmaar worden op de steunpunten ingezet en zijn daarop geïnstrueerd. d. Er vindt een verdieping plaats naar een fijnmaziger netwerk van steun- en informatiepunten (functionaliteiten, voorzieningen, bemensing).

Planning

a. b. c. d.

Zomer 2025 Tweede helft 2025 Tweede helft 2025 Tweede helft 2025 en verder (adaptieve aanpak)

1

Deze steunpunten hebben de volgende basisfunctionaliteiten: alarmering hulpdiensten (112), eerste hulp (EHBO), informatiepunt en oplaadpunt t.b.v. essentiële c.q. medische apparatuur.

4

Resultaat

4. Maatschappelijke en (in)formele netwerken zijn in beeld gebracht.

Uitwerking

We organiseren bijeenkomsten in stedelijk en landelijk Alkmaar met inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen en organisaties. Deze bijeenkomsten draaien niet om het zenden van informatie, maar zijn een gezamenlijke verkenning. De inzichten die we ophalen, vormen waardevolle input voor de bredere opgave om de weerbaarheid van Alkmaarse inwoners en ondernemers te vergroten (zie volgend resultaat) en daar een plan voor te maken. Dit plan vraagt maatwerk waarbij het versterken van zelf- en samenredzaamheid cruciaal is. Voor een eerste verkenning voeren we ‘rondetafelgesprekken’ als eerste stap om ervaring op te doen, samen te leren en te verkennen op welke wijze inwoners, ondernemers en gemeente elkaar kunnen versterken en weerbaarheid kunnen vergroten.

Planning

a. In de zomer twee ‘rondetafelgesprekken’ als try-out met een dorpsraad, ondernemersvereniging en/of een maatschappelijke instelling. b. Na de zomer een vervolg van de eerste gesprekken en het opstellen van een plan van aanpak op basis van de analyse van de lokale en (in)formele netwerken.

Resultaat

5. Er is onderzocht op welke wijze de maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht op lokaal niveau versterkt kan worden en de uitkomsten zijn vertaald naar een plan van aanpak.

Uitwerking

De uitwerking van dit resultaat vraagt verschillende stappen die hand in hand gaan met het resultaat ‘Maatschappelijke en (in)formele netwerken zijn in beeld gebracht’. Samenwerking met een keur aan stakeholders en instellingen is essentieel om weerbaarheid te vergroten en inzicht te krijgen in specifieke behoeftes en noodzakelijke ondersteuning.

Planning

Zie boven.

Resultaat

6. Er is zicht op (hoge concentraties ) verminderd zelfredzame inwoners; netwerken/sociale infrastructuur in Alkmaarse wijken, buurten en dorpen is versterkt waarbij extra aandacht is voor verminderd zelfredzame doelgroepen.

Uitwerking

De uitwerking kent twee invalshoeken: a. Het in beeld brengen van beperkt en/of verminderd zelfredzamen die niet woonachtig zijn in een zorginstelling. Dit vraagt in eerste instantie een analyse vanuit het sociaal domein (Wmo, PGB) zodat voor deze doelgroep gericht kan worden inzet op communicatie (zie verder) en/of de omgeving kan worden ‘geïnstrueerd’ om oog te hebben voor deze kwetsbare doelgroep. b. Het in beeld brengen van hoge concentraties verminderd zelfredzamen in een zorginstelling (care sector). Dit beeld kan enerzijds vanuit de gemeente zelf en anderzijds in samenwerking met de GHOR gevormd worden. Dit beeld kan worden gebruikt voor gerichte communicatie en draagt bij aan het in beeld brengen van netwerken (zie hiervoor) en daarmee de versterking van weerbaarheid.

Planning

Zowel uitwerking a. als b. wordt in de tweede helft van 2025 opgestart.

5

Resultaat

7. Er vindt gezamenlijke communicatie naar inwoners en ondernemers vindt plaats in samenwerking met de veiligheidsregio

Uitwerking

Het primaire doel van de communicatie is het vergroten van de bewustwording rondom dit onderwerp en realistische voorbereiding van de doelgroepen (inwoners, ondernemers en instellingen) op mogelijke crisissituaties. De focus ligt hierbij op het vergroten en stimuleren van zelf- en samenredzaamheid. In de eerste fase communiceren we richting inwoners en ondernemers via onze eigen kanalen. In een later stadium zoeken we waar mogelijk en waar relevant de aansluiting met bestaande lokale netwerken en bij regionale (Veiligheidsregio NHN) en landelijke (Denk Vooruit) campagnes over weerbaarheid.

Planning

a. In de zomer vindt eerste communicatie plaats door artikelen in de stadskrant, posts op sociale media en verspreiding van een brief naar alle huishoudens met een eerste laagdrempelig handelingsperspectief (‘meterkastkaartje’). b. Na de zomer wordt de communicatie naar de verschillenden doelgroepen verder opgepakt en geïntensiveerd. Hierbij is een link met landelijke en regionale campagnes en uitingen én een halfjaarlijkse update van het meterkastkaartje.

Vervolg Zoals eerder aangegeven is het weerbaar maken en houden van de Alkmaarse samenleving een langdurige opgave die de komende maanden en jaren aandacht, capaciteit en inzet van middelen vraagt. De raad wordt over de stappen en resultaten periodiek geïnformeerd. Elk half jaar volgt een bericht waarin de voortgang en resultaten in een raadsinformatiebrief wordt opgenomen. Het eerstvolgende bericht wordt eind 2025 toegezonden.

6