250508 Raadsinformatiebrief Stand van zaken Jubileumjaren 2025

RAADSINFORMATIEBRIEF

Datum

: 6 mei 2025

Onderwerp

: Stand van zaken jubileumjaren 2025

Van

: Het college van Burgemeester & Wethouders

Geachte leden van de raad, Eerder bent u geïnformeerd over de drie Alkmaarse jubilea die in 2025 in de schijnwerpers staan: 200 jaar Noordhollandsch Kanaal, 80 jaar Vrijheid en 450 jaar Leeghwater. Met deze raadsinformatiebrief geven we u een update over de invulling van de drie jubilea. Deze jubilea zijn meer dan alleen historische data; ze vertellen het verhaal van Alkmaar en de regio. We eren niet alleen het verleden, maar ook de kracht, innovatie en groei die onze gemeente hebben gevormd tot wat ze nu is. De festiviteiten in 2025 brengen deze bijzondere gebeurtenissen, onder de noemer ‘Alkmaar viert en herdenkt’, samen. Het is een kans om stil te staan bij de waarde van vrijheid ende impact van slimme infrastructuur en geniale technieken van grootheden als Leeghwater. Terwijl we trots terugkijken, richten we onze blik ook op de toekomst. Hieronder lichten wij per jubileum de stand van zaken toe. 200 jaar Noordhollandsch Kanaal (januari - september 2025) Om deze mijlpaal te vieren zijn er tot en met het weekend van 13 en 14 september 2025 leuke en interessante activiteiten: exposities, historische wandelingen en boeiende evenementen die laten zien hoe belangrijk het kanaal is voor onze stad. Het hoogtepunt? Een gratis slotevenement in de avond van 13 september 2025 op de Kanaalkade. Een indrukwekkend theaterspektakel voor jong en oud.

Vanuit de subsidieregeling NH Kanaal 200 jaar zijn inmiddels zeven subsidieaanvragen gehonoreerd; enkele activiteiten hebben inmiddels ook al plaatsgevonden. Het vieringsjaar is in volle gang en er komen nog steeds aanvragen binnen; er liggen nog zes aanvragen ter beoordeling en de verwachting is dat er nog meer aanvragen voor initiatieven zullen volgen. Na de opmaat in 2024 werd het eerste project van de officiële jubileumviering uitgevoerd op 29 maart 2025 in HAL 25, tijdens het Kinetic Indoor Festival 2025: een interactieve watersnelweg beleving. Verwerkt in deze beleving was een compositie van verschillende geluiden van werkende/gravende mensen en water. Een mooie weergave van het festival is te zien op Streekstad Centraal: https://search.app/NEfQPPK9H7MPS7MB7 Het tweede evenement heeft plaatsgevonden op 5 en 6 april 2025: Onderstroom, door het Alkmaars Theater Collectief. In drie uitverkochte voorstellingen werden bezoekers aan de hand van concrete gebeurtenissen meegenomen in de achtergronden van de aanleg van het kanaal. Meer informatie: https://streekstadcentraal.nl/60189199-200-jaar-nhk-aanleg-kanaal-leidt-tot-gruwelijke-lynchpartijen-theaterstuk

Stand van zaken jubileumjaren 2025

1

Aankomende evenementen zijn o.a. • Triënnale: een beeldende kunstroute met een knipoog naar de beleving van het kanaal. • Poëzie van het Kanaal: in samenwerking met poëzieliefhebbers, bezoekers van de bibliotheek en Kunstuitleen, dichters en kunstenaars in Alkmaar, bewoners Schermereiland en leerlingen in het basisonderwijs, worden er diverse evenementen gecreëerd rondom het kanaal. • Het Kanaal Spreekt: een luisterroute met literaire luisterervaringen en zintuiglijke opdrachten die zijn ontworpen door stadsdichter Lonneke van Heugten en kunstenaar & zintuigspecialist Sandra Schouten. • Schep – een geïllustreerd kinderboek dat in juni 2025 bij alle scholen, BSO’s en KDV’s binnen de gemeente Alkmaar op de mat valt. Geschikt om voor te lezen in de onderbouw, maar ook leuk om zelf te lezen voor bovenbouwleerlingen. Alle informatie over deze en andere evenementen is terug te vinden op https://www.inalkmaar.nl/noordhollandsch-kanaal-200-jaar 80 jaar Vrijheid (oktober 2024 – oktober 2025) In 2024 en 2025 vieren en herdenken we dat we sinds 1945 in vrijheid leven. In Alkmaar slaan we een brug tussen verleden en heden, in een tijd waarin duidelijk is dat vrijheid niet vanzelfsprekend is. Door te leren van het verleden, kunnen we het heden én de toekomst beter begrijpen. We geven op verschillende manieren invulling aan 80 jaar vrijheid herdenken en vieren.

Dit begon al in 2024 met de herdenking van de Slag bij Rustenburg op 11 oktober, gevolgd door de herdenking van de fusillade op de Harddraverslaan op 17 november. Op 6 februari van dit jaar werden verzetshelden Woestenburg en Beumer herdacht in Noordeinde. Verder stonden ook de Februaristaking op 25 februari en de jaarlijkse herdenking bij het Joods namenmonument op 5 maart in het teken van 80 jaar vrijheid. In de aanloop naar 4 mei zijn er in april ook verschillende herdenkingen geweest: de fusillade in Sint-Pancras op 15 april, Truus Wijsmuller op 22 april en Jom Hasjoa (herdenking van de Holocaust) op 24 april. Op 1 mei 2025 was een ceremonie op de rotonde van de Laan van Bath waar we een boom plaatsten ter gelegenheid van de stedenband tussen Alkmaar en Bath (Verenigd Koninkrijk). De ceremonie staat symbool voor de vriendschap en samenwerking tussen de twee steden sinds de officiële bekrachtiging van de stedenband op 31 augustus 1945, direct na de Tweede Wereldoorlog. Het slotstuk van 80 jaar vrijheid herdenken was op 4 mei met diverse herdenkingen en stille tochten in Alkmaar, Oudorp/Sint Pancras, Stompetoren en De Rijp. Op 5 mei 2025 is in de binnenstad van Alkmaar de bevrijding gevierd. Dit openbaar en gratis evenement kende een gevarieerd programma met muziek, kunst, ontmoetingen met veteranen en activiteiten voor jong en oud.

Er waren muziekoptredens en interactieve programma’s die bezoekers bewust maakt van het belang van vrijheid.

Stand van zaken jubileumjaren 2025

2

We ondersteunen ook 4 en 5 mei activiteiten in de dorpen. In De Rijp vonden op deze dagen activiteiten plaats voor een breed publiek. Een aantal herdenkingen krijgen extra aandacht vanwege het jubileumjaar en er wordt een korte serie opgenomen door Groots Alkmaar met gefilmde portretten waarin senioren/ nabestaanden vertellen over gebeurtenissen die in Alkmaar hebben plaatsgevonden tijdens de Tweede Wereldoorlog en de ingrijpende invloed daarvan op hun leven en dat van hun families. Op 8 mei onthult de gemeente Alkmaar een bijzonder oorlogsmonument op het Canadaplein ter ere van 80 jaar vrijheid: dichtregels uit Chanson d’automne van Paul Verlaine. Deze regels werden in 1944 als geheime code voor het verzet gebruikt. Tijdens de ceremonie leren bezoekers meer over het belang van deze woorden met onder andere een lezing van historicus Jesse van Dijl. Op de landingspagina van het jubileumjaar 80 jaar Vrijheid zijn alle evenementen gebundeld in een overzichtelijke vrijheidskalender. Deze kalender bevat evenementen in de breedste zin van het woord vrijheid. De activiteiten rondom vrijheid gaan namelijk verder dan het vieren en herdenken van 80 jaar vrijheid. Offline wordt de kalender verspreid via folders en posters binnen de gemeente Alkmaar. 450 jaar Leeghwater (april – augustus 2025) In 2025 is het 450 jaar geleden dat Jan Adriaenszn Leeghwater in De Rijp is geboren.

Hij stond aan de basis van de ontwikkeling van het landschap waarin wij nu leven, wonen en werken. VVV De Rijp/Land van Leeghwater, Museum In ’t Het Houten Huis, de Schermer Molens en Visit Beemster hebben de handen ineengeslagen om het jubileum vorm te geven. De gemeente Alkmaar werkt voor de viering van dit jubileum nauw samen met de gemeente Purmerend. Op 17 april 2025 is het jubileumjaar op een feestelijke en informatieve manier afgetrapt. Komende maanden vinden er allerlei evenementen en activiteiten plaats, georganiseerd door en voor inwoners van het Land van Leeghwater. Aan de hand van vier thema’s wordt de geschiedenis van het Land van Leeghwater vertelt, waarbij de koppeling wordt gelegd naar het heden en de toekomst. Zo is er bij de themadag Pompen of Verzuipen aandacht voor 450 jaar waterhuishouding bij molens en gemalen, bij themadag Oogst voor de agrarische sector en bij de themadag Recht en Rede voor de raad- en rechthuizen in het Land van Leeghwater. Bij het thema Vernufteling is er een competitie voor kinderen, jongeren en volwassenen om oplossingen te bedenken voor hedendaagse vraagstukken. In het laatste weekend van augustus is een slotmanifestatie in De Rijp. De actuele agenda staat op: https://www.inalkmaar.nl/leeghwater-450. Zichtbaarheid van de jubilea Naarmate het jaar vordert, komen de jubilea steeds meer tot leven.

Voor alle drie de jubilea is er een marketingcampagne gestart. Langs de ringweg staan drie billboards met ieder een jubileum uitgelicht. Via Alkmaar Prachtstad worden er gedurende het jaar op de sociale mediakanalen informatie gepost, evenementen uitgelicht en inwoners/ bezoekers geïnteresseerd om deze evenementen te bezoeken. In de laatste editie van het Alkmaar Prachtstad-magazine staat een gezamenlijk artikel met de drie jubilea onder de noemer ‘Alkmaar Viert en Herdenkt’. Daarnaast stuurt de gemeente Alkmaar persberichten rondom de verschillende gebeurtenissen die plaatsvinden rondom de jubilea. Ook organisatoren van de evenementen zelf promoten hun festiviteiten via hun eigen kanalen. Dit versterkt de boodschap en draagt bij aan een brede mix van communicatiemiddelen.

Stand van zaken jubileumjaren 2025

3